BÀI NÓI CHUYỆN VỚI QU� CHỦNG SINH KHO� XI–�CV VINH THANH

Khi được Cha phó Giám �ốc Chủng Viện đ� nghị chia sẻ với quý thầy sắp ra trư�ng v� một số kinh nghiệm mục vụ Giáo xứ. Lúc đầu, tôi thấy ngại, nhưng sau khi suy nghĩ và cầu nguyện tôi tự nhủ: Nếu chia sẻ kiến thức cho các thầy thì mới ngại, còn chia sẻ v� kinh nghiệm mục vụ thì chắc chắn có nhi�u đi�u để nói. Lợi thế ở chỗ là quý thầy chưa bao gi� làm cha xứ, còn tôi ít nhất cũng đã có một th�i gian dài mục vụ Giáo xứ, nên tha hồ mà “nói khoác�.

Trong khuôn khổ của buổi chia sẻ này, được sự gợi ý của Cha Phó Giám �ốc Phêrô, tôi xin được nêu lên bốn điểm chính sau đây: Tổ chức Hội �ồng Mục Vụ Giáo xứ; Các giới, các hội đoàn và ban đoàn; Tư cách của Cha xứ; Cha xứ với vấn đ� của cải vật chất.

Trước khi đi vào những điểm trên chúng ta phải hiểu: Giáo xứ là gì? “Giáo xứ là một cộng đoàn tín hữu được thành lập cách b�n vững trong Giáo hội địa phương và việc săn sóc Mục Vụ được uỷ thác cho Cha Sở làm chủ chăn riêng dưới quy�n của Giám Mục Giáo Phận� [1]. �ể việc săn sóc mục vụ có kết quả, thông thư�ng khi mới v� nhận nhiệm sở: Cần dành th�i gian để tìm hiểu phong tục, tập quán, con ngư�i tại Giáo xứ đó; Cần tiếp tục duy trì những sinh hoạt bình thư�ng của cha ti�n nhiệm; Tập quan sát và lắng nghe nhi�u hơn nói: Lắng nghe từ quý vị Ban Hành Giáo; từ phía những ngư�i giáo dân, nhất là những ngư�i khôn ngoan trong xứ; lắng nghe các linh mục đàn anh, nhất là các linh mục đang làm mục vụ bên cạnh Giáo xứ của mình. Sau một th�i gian, ít nhất là 3 tháng mới có những kế hoạch mục vụ cụ thể cho Giáo xứ.

I. HỘI �ỒNG MỤC VỤ GI�O XỨ  (H�MVGX)

Thành phần cần phải quan tâm trước hết, đó là H�MVGX. �ây là thành phần nòng cốt và hết sức quan tr�ng trong Giáo xứ. H� là cánh tay nối dài của cha xứ. H� có thể thay cha xứ để truy�n đạt và đi�u hành những công việc mục vụ trong giáo xứ. Bởi vì, “H� được m�i g�i và tuyển ch�n để cộng tác với cha xứ trong việc quản trị, tổ chức và đi�u hành các sinh hoạt mục vụ, xây đắp tình liên đới và sự hiệp thông, giải quyết những vấn đ� thuộc giáo xứ, giải toả những bất đồng nhằm góp phần xây dựng giáo xứ thành một cộng đoàn tư tế phụng th� Thiên Chúa. Sống làm chứng và loan truy�n Tin Mừng, yêu thương và phục vụ cho sứ sống và phẩm giá con ngư�i trong bối cảnh văn hoá xã hội ngày nay� [2]. Mới v� nhận nhiệm sở, cần tiếp tục duy trì H�MVGX mà Cha xứ ti�n nhiệm và cộng đoàn bầu lên. Nếu H�MVGX đã hết nhiệm kỳ thì cũng cần một th�i dài tìm hiểu mới có thể tổ chức bầu cử. Khi cần bầu lại H�MVGX thì phải lưu ý những điểm sau đây:

1. Tuyển ch�n:

Tiêu chuẩn: (1) Là tín hữu đã lãnh nhận Bí tích Thêm sức, là giáo dân trong Giáo xứ có đ�i sống gương mẫu, phù hợp với Giáo luật. (2) có những đức tính căn bản cần cho chức vụ, có tinh thần phục vụ và tinh thần tập thể cao. (3) Có sức khoẻ đảm bảo, trình độ văn hoá và một số khả năng cần cho chuyên môn. (4) Có tinh thần hy sinh cho lợi ích của Giáo Hội. (5) Tuổi lý tưởng nhất là 30-60 [3].

Trên đây là tiêu chuẩn lý tưởng để tuyển ch�n thành viên của H�MVGX. Nhưng trong thực tế, không phải ở giáo xứ nào cũng có đi�u kiện để tuyển ch�n được những ngư�i lý tưởng như vậy, nhất là những giáo xứ  có ít giáo dân. Vì vậy, “Cần tuỳ cơ ứng biến�. Nhưng khi có đi�u kiện để ch�n lựa thì nên ưu tiên những ngư�i biết sống đạo gương mẫu, có tính tập thể cao, biết hy sinh vì lợi ích của Giáo Hội. Bởi vì, những vị như vậy mới có thể nối kết được với những thành phần khác và hy sinh phục vụ Giáo xứ. Ngoài ra, để tránh được tình trạng lẫn lộn giữa đạo và đ�i, không nên đưa những ngư�i đang làm việc cho xã hội như thành viên trong ban mặt trận tổ quốc, uỷ ban đoàn kết …vào trong H�MVGX.

2. Cách thức tuyển ch�n:

a) �� cử: �ể việc bầu cử được diễn ra tốt đẹp, khâu đ� cử hết sức quan tr�ng. Các nhân sự được đ� cử từ hội nghị được mở rộng của Giáo xứ hoặc được đ� cử từ các cơ sở của Giáo h�. Linh mục quản xứ và H�MVGX có trách nhiệm xét duyệt, đúc kết và y duyệt trước khi được bầu.

�ể tránh những rắc rối v� sau, trước khi lên danh sách bầu cử lần cuối cùng, cha xứ cần gặp gỡ từng vị để h�i ý kiến h�: Nếu trúng cử h� có sẵn sàng làm việc không?

Sau đó, niêm yết hoặc thông báo rộng rãi với giáo dân trong các dịp lễ Chúa Nhật hay lễ lớn khác, ít là hai tuần trước khi bầu ch�n [4].

b) Bầu Cử: Thiết lập ban bầu cử, ban kiểm phiếu: công minh, đáng tin cậy.

Cách thứ nhất: Mỗi ngư�i trong Giáo xứ tuổi từ 18 trở lên được đi bầu.

Cách thứ hai: �ại diện các gia đình đi bầu.

Cách thứ ba: �ại diện các tổ liên gia và các ban ngành chủ chốt trong Giáo xứ, các Giáo h� đi bầu.

Có thể bầu từng chức vụ hoặc bầu ra 5/7 vị có số phiếu cao nhất, sau đó cha xứ phân công các chức vụ trong Ban sao cho phù hợp với khả năng chuyên môn của từng ngư�i.

Ngoài ra, cần tuyển ch�n và bầu cử các uỷ viên khác như: Ban Mục Vụ, Ban Phụng vụ, Ban Giáo Lý, Phụ trách các giới, phụ trách các hội đoàn [5].

3. Mối quan hệ giữa Cha xứ và H�MVGX [6]

a) Cha xứ cần gần gũi để hướng dẫn và giúp đỡ các thành viên trong H�MVGX thi hành nhiệm vụ.

b) Cha xứ cần đi�u hành các buổi h�p quan tr�ng của Giáo xứ, nhất là những buổi h�p thư�ng niên để vạch ra những chương trình và những phương án cụ thể cho cộng việc mục vụ trong Giáo xứ: Ba tháng, sáu tháng, một năm, một nhiệm kỳ hoặc xa hơn nữa. Cần có những cuộc h�p trước và sau các ngày lễ lớn hoặc khi có các công việc ngoại thư�ng để phân chia phân nhiệm cách cụ thể, chu đáo. Sau các công việc, cần ngồi lại để đánh giá ưu khuyết điểm để rút ra những bài h�c cho những lần tổ chức sau.

c) �ể các cuộc h�p được chu đáo và thành công, cần có các bước sau đây:

* Cha xứ báo cho thư ký biết nội dung cuộc h�p sắp tới để vị thư ký soạn thảo chương trình.

* Cha xứ duyệt lại và hoàn thiện nội dung chương trình.

* Quy định th�i gian và địa điểm cuộc h�p.

* Cha xứ cần tạo bầu khi đối thoại, hợp tác trong tình liên đới và hiệp nhất huynh đệ.

* Bám sát nội dung để giải quyết m�i vấn đ� một cách dứt khoát, tránh tình trạng “đánh trống b� dùi�.

* Cha xứ cần làm chủ th�i gian cuộc h�p đã quy định, nếu kéo lê th�i gian sẽ làm cho các tham dự viên nhàm chán.

* Cha xứ cần lắng nghe ý kiến của H�MVGX và các thành viên trong cuộc h�p để giải quyết m�i vấn đ� trong tinh thần hiệp nhất.

d) Cha xứ cần dành th�i gian để ân cần giúp các thành viên trong H�MVGX v� đ�i sống thiêng liêng. Thỉnh thoảng cần viếng thăm gia đình của các vị, nhất là trong những dịp đặc biệt: Ngày lễ, dịp tết, dịp vui buồn của gia đình h�. Cần có khoản thù lao cân xứng, nhất là những vị dành nhi�u th�i gian cho cộng việc Giáo xứ (Vd: Những vị dạy giáo lý dự tòng, hôn nhân quanh năm).

e) Ngoài ra, cha xứ cần giúp h� v� lĩnh vực chuyên môn: Ghi chép sổ sách, giấy t�, soạn thảo các chương trình, viết các bài cám ơn, soạn l�i nguyện giáo dân …�ể cho các thành viên có thể trưởng thành hơn trong cộng việc, Cha xứ nên hướng dẫn chứ không làm thay.

f) Cha xứ đừng “bao sân� quá, nhất là trong các công việc thuộc v� chuyên môn của giáo dân (Vd: xây dựng).

II. C�C GIỚI, C�C HỘI �OÀN VÀ BAN �OÀN

Giáo xứ nào có nhi�u hội đoàn, ban đoàn, các giới được sinh hoạt một cách quy cũ sẽ giúp ích nhi�u cho cha xứ trong việc mục vụ.

1. Các giới: Cha xứ cần phân chia giáo dân trong giáo xứ mình thành các giới: Giới phụ lão, giới gia trưởng, giới hi�n mẫu, giới trẻ, giới thiếu nhi …Mỗi giới cần có ban đi�u hành, có ngư�i phụ trách và có những chương trình sinh hoạt cụ thể trong năm. Những dịp làm phúc hoặc lễ bổn mạng của các giới, cha xứ cần dành th�i gian để tĩnh tâm và chia sẻ riêng cho h�. Ngoài ra, để thuận tiện cho việc giảng dạy và hướng dẫn, cần có thánh lễ ngày Chúa Nhật riêng cho Phụ huynh, Giới trẻ và Nhi đồng.

2. Các hội đoàn: Giáo xứ càng có nhi�u hội đoàn thì công việc mục vụ của cha xứ càng thuận tiện và giúp giáo dân sống đạo trưởng thành hơn. Hiện nay, trong Giáo phận chúng ta có sự hiện diện rất nhi�u hội đoàn: Hội Lêgiô, Dòng Phansinh Tại Thế, Gia đình Thánh Tâm, Hội Mân Côi, Gia �ình Khôi Bình, Hội Thiếu Nhi Thánh Thể, Hội Con �ức Mẹ, Hội Têrêxa … Nếu trong Giáo xứ chưa có hoặc thiếu các hội đoàn, cha xứ cần tìm cách để thiết lập. Nếu trong Giáo xứ đã có các hội đoàn, cha xứ cần phải đồng hành và giúp đỡ h� duy trì và phát triển. �ể đồng hành với các hội đoàn, cha xứ cần tìm hiểu v� tôn chỉ và mục đích của hội đoàn h�. Nên nhớ: Thiết lập thì dễ, duy trì mới khó nên cha xứ phải luôn cố gắng kiên trì.

3. Các ban đoàn: Ca đoàn, nhạc đoàn (kèn, trống) … �ây là thành phần đóng góp cho các cuộc lễ lớn tăng thêm lòng sốt sắng và long tr�ng. Cha xứ cần thư�ng xuyên quan tâm, thăm h�i, động viên khích lệ, nhất là vào các dịp lễ lớn.

4. Các hội và các ban khác:

Cần thiết lập các hội và các ban đoàn sau đây:

a) Hội  khuyến h�c: Giúp nâng đỡ con em trong giáo xứ h�c giáo lý và văn hoá.

b) Hội Doanh nghiệp: Giúp h� liên kết với nhau để làm giàu, tập cho h� biết hy sinh quảng đại chia sẻ phần mình cho những ngư�i nghèo, ngư�i kém may mắn.

c) Hội Tu sĩ Nam Nữ, chủng sinh: Cha xứ nhắc nhở, động viên, nhất là vào các dịp tết, dịp hè. Cần có những hoạt động cụ thể để tập cho h� hy sinh và phục vụ giáo xứ nhi�u hơn.

d) Hội Sinh Viên: Tạo sân chơi lành mạnh cho h�, đặc biệt cần tổ chức các lớp h�c hè để ngư�i đi trước nâng đỡ ngư�i đi sau.

e) Hội Cha mẹ có con đi tu: Vinh dự đi li�n với trách nhiệm. Vì vậy, cha xứ thư�ng xuyên giúp h� nhận ra vai trò và trách nhiệm của mình đối với con cái, đồng hành với con cái, nhất là trong l�i cầu nguyện.

f) Hội công nhân viên chức: Gặp gỡ, tĩnh tâm và giúp h� sống chứng nhân trong các môi trư�ng làm việc, tạo cơ hội để h� hy sinh phục vụ Giáo xứ.

g) Ban bác ái (Caritas): Tạo cơ hội cho giáo dân đóng góp phần ít �i của mình trong công việc bác ái, cha xứ cần giải thích để giáo dân hiểu nhiệm vụ này.

h) Ban An Ninh: Giúp giữ gìn trật tự trong giáo xứ, đặc biệt trong các dịp lễ lớn. Tuy nhiên, cha xứ phải hướng dẫn v� quy�n hạn của h� để tránh tình trạng “lạm dụng quy�n�.

III. TƯ C�CH CỦA CHA XỨ

A. Cần có một quy luật sống cho mình:

1. Cha xứ luôn phải nhớ rằng mình là linh mục vừa để cứu linh hồn ngư�i ta, vừa để lo cho mình nên thánh. Do đó, phải sẵn lòng hy sinh chịu khó làm việc bổn phận, làm hết sức lo cho linh hồn mình. V� việc này cần phải “Bác ái với mình trước, sau đó mới khi bác ái với ngư�i khác�. Vì thế, linh mục cần có quy luật sống cho mình [7].

2. Trong quy luật sống, linh mục cần đặt nguyện ngắm và kiểm điểm bản thân lên hàng đầu. Các việc thiêng liêng khác cũng phải được ưu tiên, thứ đến là các việc tìm tòi nghiên cứu v� mục vụ [8].

Dành th�i gian nhi�u để soạn bài giảng. Bài giảng phải ngắn g�n, súc tích, bám sát vào L�i Chúa và liên hệ tới thực tế cuộc sống của giáo dân.

Dâng lễ và các việc khác phải đúng gi�, không để giáo dân phải ch� đợi, th�i gian vừa phải không nên kéo dài.

3. ��i sống cầu nguyện của linh mục bao gồm: Dâng lễ hằng ngày, đi kèm với việc d�n mình và cám ơn thích hợp, xưng tội thư�ng xuyên, cử hành sốt sắng phụng vụ các gi� kinh, viếng Thánh Thể, xét mình mỗi ngày, nguyện gẫm thực sự, đ�c sách thiêng liêng, đ�c hạnh các thánh, những giây phút kéo dài và thinh lặng đối thoại với Chúa, nhất là trong những dịp tĩnh tâm tháng, tĩnh tâm quý, tĩnh tâm năm. Những hình thức quý báu như lần hạt kính �ức Mẹ, đi đàng thánh giá và các hình thức đạo đức khác [9].

4. Sẵn sàng giúp giáo dân lãnh nhận bí tích Giao hoà. Khi ngồi toà, cần kiên trì lắng nghe, ân cần khuyên bảo để hối nhân cảm nhận được lòng thương xót của Thiên Chúa qua linh mục. Trừ trư�ng hợp bất khả kháng, cha xứ cần mau mắn khi được giáo dân báo đi xức dầu bệnh nhân.

5. Cha xứ phải là một chứng nhân của một đ�i sống khác hơn đ�i sống thế trần. �ó là khó nghèo, khiêm như�ng, trinh khiết, phục vụ, bác ái, noi gương Chúa Giêsu Linh Mục [10].

6. Cần tham gia các sinh hoạt chung với anh em linh mục trong Giáo hạt, dịp tĩnh tâm hay thư�ng huấn linh mục đoàn của Giáo phận. Cần sống liên kết với các anh em linh mục khác để giúp nhau và nhất là nâng đỡ nhau trong đ�i sống độc thân [11]. Tôn tr�ng và yêu mến và nâng đỡ các linh mục lớn tuổi.

7. Trong m�i sinh hoạt, cha xứ cố gắng hoà đồng với giáo dân, nhưng không được đồng hoá. Cách ăn mặc phải phù hợp với đấng bậc mình. Vui chơi giải trí một cách lành mạnh, tránh vui chơi thái quá kẻo sinh gương xấu [12].

8. Giáo dân g�i linh mục là Cha. Nhưng linh mục không nên xưng mình là Cha (trừ khi ban các bí tích), nhất là trước một cử toạ đủ m�i thành phần tuổi tác, cấp bậc.

9. Ä�ể làm việc có hiệu quả và tiết kiệm được thá»�i gian, cần có thá»�i biểu trong ngày, trong tuần; trong tháng … Thá»�i gian để ban các Bí tích: Bí tích Rá»­a tá»™i, Bí tích Giao hoà … Thá»�i gian để cấp giấy tá»�. Thá»�i gian để giải quyết các công việc khúc mắc trong Giáo xứ …Tuy nhiên, luôn luôn phải Æ°u tiên cho các công việc quan trá»�ng và cần thiết trÆ°á»›c. Cha xứ cần dành thá»�i nghỉ ngÆ¡i thích hợp, không nên làm việc quá sức, nên khám bệnh định kỳ.

B. ��i sống giao tiếp, mục vụ

1. Tiên vàn linh mục phải sống đúng bậc mình, nghÄ©a là phải có đầy đủ đức tính nhân bản: Cần, kiệm, liêm, chính, nhân, nghÄ©a, lá»…, trí, tín. NgÆ°á»�i ta khó tha thứ cho má»™t linh mục sống thiếu nhân bản. Ä�ồng thá»�i linh mục là ngÆ°á»�i của Chúa, nên phải sống thế nào cho ngÆ°á»�i ta thấy Thiên Chúa Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng nÆ¡i mình. Do đó, phải biết tá»± trá»�ng và làm sao cho thanh danh giáo sÄ© được thể hiện trong cách giao tiếp, cÆ° xá»­, nói năng, ăn mặc, sinh hoạt …[13]

2. Cần phải t� ra ân cần khi đón tiếp giáo dân, sẵn sàng thông cảm với m�i hoàn cảnh của h�. Hết sức tránh “những bữa tiệc tùng� tại các tư gia, chớ ch�n nhà này b� nhà kia, kẻo mang tiếng thân giàu, chuộng sang [14]. Nhưng thỉnh thoảng cũng nên sắp xếp thăm viếng giáo dân, để gặp gỡ, chia sẻ vui buồn với h�. Cần phải giữ chừng mực trong cách ăn uống.

Không nên đi đám cưới, nhất là ở những Giáo xứ có đông giáo dân, lý do đơn giản là vì không thể đi hết tất cả m�i đám cưới trong Giáo xứ. Nếu đi nhà này mà không đi nhà khác thì dân sẽ cho rằng: “Cha tr�ng ngư�i này khinh ngư�i kia�.

3. �ừng thích dùng quy�n, hãy sống tinh thần phục vụ. Chúa Giêsu đã nói: “Ta đến  không phải để được phục vụ nhưng là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn ngư�i� [15]. Không có thái độ lên án, thoá mạ, mà chỉ bàn bạc và hoà giải. Lắng nghe ý kiến của dân Chúa, nhưng không theo đuôi. Không ba phải. Không tuyệt đối tin tưởng ở ngư�i nào. Không trao tay cho h� chiếc gậy chủ chăn [16].

4. Tất cả má»�i ngÆ°á»�i trong Giáo xứ là những con chiên được trao phó cho cha xứ coi sóc. Vì vậy, cha xứ phải có trách nhiệm quan tâm đến tất cả má»�i ngÆ°á»�i, má»�i thành phần, má»�i giá»›i, má»�i há»™i Ä‘oàn và ban Ä‘oàn. Quan tâm má»™t cách công minh, không phân biệt giàu nghèo, đạo đức hay khô khan. Cha xứ không bao giá»� được đứng vá»� phía má»™t ngÆ°á»�i nào hay má»™t nhóm nào, không bao giá»� được bá»� rÆ¡i ai cả, càng không được có ý loại trừ má»™t ai … Khi cần phải Æ°u tiên thì nên Æ°u tiên đứng vá»� phía ngÆ°á»�i nghèo, ngÆ°á»�i kém may mắn, ngÆ°á»�i tàn tật …Nếu có những ngÆ°á»�i, những nhóm bất đồng chính kiến, cha xứ không được loại bá»� há»�, trái lại cần quan tâm, gặp gỡ, tạo cÆ¡ há»™i để há»� cùng bến cùng thuyá»�n.

5. Khi cần phải sá»­a lá»—i giáo dân, phải đặt yếu tố tình thÆ°Æ¡ng lên trên hết. Có khi đóng vai trò làm cha nhÆ°ng cÅ©ng có những lúc phải đóng vai trò làm mẹ, làm anh chị, làm bạn và thậm chí là làm em hay con cháu. Thánh Phaolô nói : “Hãy lấy tinh thần hiá»�n hoà mà sá»­a dạy” [17], hoặc lá»�i dạy của chính Chúa Giêsu: “Hãy Ä‘i sá»­a lá»—i nó, má»™t mình anh vá»›i nó mà thôi” [18]. Làm được nhÆ° vậy, giáo dân sẽ rất cảm Ä‘á»™ng và dá»… dàng lắng nghe vị chủ chăn của mình hÆ¡n.

Khi nghe ai “trình báoâ€� chuyện gì đó, đừng vá»™i vàng tin lá»�i há»�. Cần phải có thá»�i gian tìm hiểu. Khi giải quyết má»™t “vụ việcâ€� nào đó, phải nghe từ hai phía, cần có ngÆ°á»�i làm chứng. Ai cÅ©ng sợ “chuyện của mìnhâ€� bị cha xứ Ä‘Æ°a ra giữa cá»™ng Ä‘oàn. Nhiá»�u giáo dân bất bình và thậm chí không còn đến nhà thá»� nữa vì cha xứ “công bốâ€� chuyện của há»� trÆ°á»›c cá»™ng Ä‘oàn. Vì vậy, kiêng nói “chuyện ngÆ°á»�i khácâ€� trÆ°á»›c cá»™ng Ä‘oàn. Khi cần thì phải tuân theo nguyên tắc mà Chúa Giêsu dạy: “Nếu ngÆ°á»�i anh em của anh trót phạm tá»™i, thì anh hãy Ä‘i sá»­a lá»—i nó, má»™t mình anh vá»›i nó mà thôi. Nếu nó chịu nghe anh, thì anh đã chinh phục được ngÆ°á»�i anh em. Còn nếu nó không chịu nghe, thì hãy Ä‘em theo má»™t hay hai ngÆ°á»�i nữa, để má»�i công việc được giải quyết, căn cứ vào lá»�i hai hoặc ba chứng nhân. Nếu nó không nghe há»�, thì hãy Ä‘i thÆ°a Há»™i Thánh. Nếu Há»™i Thánh mà nó cÅ©ng chẳng nghe, thì hãy kể nó nhÆ° má»™t ngÆ°á»�i ngoại hay má»™t ngÆ°á»�i thu thuếâ€� [19].

5. Hầu nhÆ° chuyện gì giáo dân cÅ©ng vào trình cha xứ: chuyện đạo, chuyện Ä‘á»�i, chuyện gia đình, chuyện hàng xóm, kể cả những chuyện rất tế nhị …Cha xứ cố gắng lắng nghe và tận tình giúp đỡ há»� bao nhiêu có thể. NhÆ°ng luôn phải nhá»›, cha xứ không thể giải quyết hết má»�i vấn Ä‘á»�. Bởi vì, cha xứ không phải là Chúa. Phải cố gắng hết khả năng mình, rồi phó thác cho Chúa. Vì vậy, trÆ°á»›c khi giải quyết má»™t vấn Ä‘á»� gì cần phải có thá»�i gian cầu nguyện để xin Chúa giúp đỡ.

6. Phải nghiêm túc khi giao tiếp với nữ giới. �ừng nói l�i hai ý. �ừng đùa giỡn quá mức. Không bao gi� tiếp chuyện trong phòng ngủ. Tránh những dịp, những cớ làm cho mình bị hiểu lầm và mất thanh danh v� đức khiết tịnh [20].

7. Sách châm ngôn dạy: “Kẻ ngu si không kìm được giận dữ,Ngư�i khôn khéo biết nén nhục nuốt sầu� [21]. Khi có sự việc xảy ra ngoài ý muốn, cần bình tĩnh, không nóng giận, vì “Giận thì mất khôn�. �ể khi cơn giận tan biến, chắc chắn chúng ta sẽ có cách giải quyết tốt hơn. Vì thế, có nhi�u lúc phải biết nhịn nhục, vì “một sự nhịn chín sự lành�. Có khi phải im lặng, vì “im lặng là vàng�. Có nhi�u lúc cần phải nói. Nhưng nội dung l�i nói của linh mục luôn phải trung thực: “Có nói có, không nói không, gian dối là do ma quỉ�. � hướng l�i nói của linh mục phải là sự thiện : Nói để thông tri; Nói để xây dựng; Không được phô trương, chỉ trích … Cung cách l�i nói của linh mục phải lịch sự: Nói là truy�n thông tư tưởng, nhưng cũng để diễn tả chính mình. “L�i nói không mất ti�n mua, lựa l�i mà nói cho vừa lòng nhau�. �ừng nói cộc cằn, vì nó biểu lộ tâm hồn thiếu tế nhị. �ừng có những gi�ng nói hách dịch, vì nó tố cáo một khuyên hướng kiêu căng. �ừng có những l�i nói cứng c�i vì nó phơi bày tính tình nghèo thiện cảm [22].

Lên tiếng để đấu tranh, chống bất công, bênh vá»±c cho ngÆ°á»�i dân là Ä‘iá»�u tốt cần phải làm, nhÆ°ng đừng mạt sát ngÆ°á»�i khác hay chá»­i bá»›i ai (nhất là trên toà giảng) kể cả những ngÆ°á»�i bất đồng chính kiến. Thánh Phaolô nói vá»›i Titô: “Ä�ừng chá»­i bá»›i ai, đừng hiếu chiến nhÆ°ng phải hiá»�n hoà, luôn luôn tá»� lòng nhân từ vá»›i má»�i ngÆ°á»�iâ€� [23]. Phải biết tôn trá»�ng đối phÆ°Æ¡ng, nhất là những ngÆ°á»�i già, những ngÆ°á»�i yếu thế …Thánh Phaolô khuyên chúng ta:  “Ä�ừng nặng lá»�i vá»›i cụ già, khi khuyên nhủ, hãy coi cụ nhÆ° cha; hãy coi các thanh niên nhÆ° anh em, các cụ bà nhÆ° mẹ, các thiếu nữ nhÆ° chị em, vá»›i tấm lòng hoàn toàn trong sạchâ€� [24]. Thánh Giacôbê : “Ai không vấp ngã vá»� lá»�i nói, ấy là ngÆ°á»�i hoàn hảo, có khả năng kiá»�m chế toàn thânâ€� [25].

9. �ừng tiếc l�i cám ơn : Cha xứ đừng vào số những ngư�i vô ơn. Hãy bày t� lòng biết ơn đối với những ngư�i làm ơn cho mình, đặc biệt là với giáo dân trong Giáo xứ, nhất là những ngư�i cộng tác trực tiếp với mình, những ngư�i giúp đỡ mình, kể cả những ngư�i giúp đỡ Giáo xứ. Có những lúc cần bày t� lòng biết ơn của mình trước toàn thể cộng đoàn, tết là dịp thuận tiện nhất.

10. �ừng tiếc l�i xin lỗi: Cha xứ cũng là con ngư�i, cho nên không thể tránh được những sai lỗi trong l�i nói và việc làm. Vì vậy, cha xứ cần phải xin lỗi khi biết mình sai. Xin lỗi cá nhân, xin lỗi tập thể, xin lỗi cộng đoàn.

Giáo dân rất cảm phục và cảm động  khi thấy cha xứ của mình nói l�i cám ơn và xin lỗi h�.

11. Tiếng chuông, tiếng hát thánh ca …phát ra từ phía nhà thá»� là tiếng Chúa má»�i gá»�i, thúc giục giáo dân tá»›i nhà thá»� Ä‘á»�c kinh, dâng lá»…. NhÆ°ng phải có chừng má»±c, vừa đủ …đừng để gây phiá»�n hà cho những ngÆ°á»�i sống xung quanh, nhất là anh chị em lÆ°Æ¡ng dân.

12. Phải có những qui Æ°á»›c chung trong các sinh hoạt của giáo xứ (qui Æ°á»›c làng): Vá»� đám há»�i, đám cÆ°á»›i, đám tang … NhÆ°ng những qui Æ°á»›c này không được vượt quá luật của Chúa và Giáo Há»™i.

IV. CHA XỨ VỚI CỦA CẢI VẬT CHẤT

1. Cha xứ không bị ràng buộc bởi đ�i sống khó nghèo, nên có thể giữ của riêng: do của cải kế thừa hoặc do thi hành chức vụ giáo luật cho phép, do bổng lễ. Của cải ấy được sử dụng vào việc cấp dưỡng cho mình và để chu toàn sứ vụ linh mục cho xứng đấng bậc. Nhưng đừng coi chức vụ là một ngh� làm ti�n [26].

2. Cha xứ phải tránh các việc hành ngh� buôn bán, do mình hay do kẻ khác để trục lợi, tránh các việc có tính cách vụ lợi, hay bị nghi ng� vụ lợi, hoặc các việc b� ngoài có tính cách từ thiện bác ái, nhưng bên trong là trục lợi. Cũng không được chỉ đích thân lo sản xuất chăn nuôi để làm giàu cho bản thân, mà xao nhãng những việc bổn phận mục vụ [27].

3. Tiá»�n bạc phải luôn rõ ràng và rành mạch. Không được lẫn lá»™n giữa tiá»�n chung và tiá»�n riêng. Cần phải có sổ sách ghi chép rõ ràng vá»� các khoản tiá»�n bạc: Tiá»�n chung, tiá»�n riêng, tiá»�n xứ, tiá»�n há»�, tiá»�n xây dá»±ng, tiá»�n bác ái …

4. �ừng xây những công trình mình thích, nhưng hãy xây những công trình vì nhu cầu của Giáo xứ.

5. Khi cần vận Ä‘á»™ng tiá»�n bạc để xây dá»±ng Giáo xứ (Nhà thá»�, nhà xứ, nhà trÆ°á»�ng …) phải hết sức nhẹ nhàng, đừng đặt gánh quá nặng ná»� lên vai giáo dân … Phải có chế Ä‘á»™ miá»…n trừ cho những ngÆ°á»�i không có Ä‘iá»�u kiện đóng góp nhÆ°: NgÆ°á»�i già, ngÆ°á»�i nghèo, ngÆ°á»�i bệnh tật …

6. Cha xứ là ngư�i của m�i ngư�i chứ không phải ngư�i của riêng gia đình, dòng tộc, nên đừng bao gi� xin ti�n của giáo dân để làm giàu cho mình hay cho gia đình và dòng tộc mình. Cha xứ lại càng không được lấy lý do bác ái để lấy ti�n chung làm giàu cho bà con ruột thịt [28].

7. �ừng để đồng ti�n hay ngư�i có ti�n chi phối công việc mục vụ trong giáo xứ. Vì vậy, không phải hễ có ngư�i cho ti�n là sẵn sàng nhận. Phải biết ngư�i ta cho vì mục đích gì? Ti�n h� cho từ đâu? Trong buổi tiếp kiến chung ngày 02 tháng 03 vừa qua tại quảng trư�ng thánh Phêrô, �ức Thánh Cha Phanxicô thẳng thắn tuyên bố với các nhà làm từ thiện hãy quên chuyện đóng góp tài chính cho Giáo hội đi nếu đồng ti�n kiếm được của h� là do lừa gạt ngư�i khác. �ây cũng là đi�u mà Ngài thư�ng xuyên nhấn mạnh, lên án những ngư�i giàu bóc lột ngư�i nghèo và bảo vệ ngư�i lao động kh�i những đối xử bất công. Ngài nói: “Giáo hội không muốn những đồng ti�n máu, nhưng cần những tấm lòng rộng mở để đón nhận lòng thương xót của Chúa�.

�ừng bao gi� để cho ngư�i nghèo cảm thấy “tủi� vì cha xứ hay đi lại với ngư�i giàu, ưu tiên nhi�u cho kẻ có ti�n, cho các đại gia.

8. Cha xứ cần làm gương cho giáo dân v� lòng quảng đại, v� việc bác ái từ thiện. Linh mục Mark Link nói: “Những đi�u duy nhất ta còn giữ lại được là những gì ta đã cho đi�. Tôi còn nhớ l�i khuyên ngắn g�n nhưng đầy ý nghĩa của Cha Cựu B� Trên Hoàng Bảo, th�i tôi đang còn h�c Chủng Viện, Ngài nói: “Cụ tụ thì dân tán, cụ tán thì dân tụ�. � của Ngài muốn dạy cho các chủng sinh là những linh mục tương lai bài h�c v� lòng quảng đại với giáo dân.

9. Có cơ hội làm việc bác ái thì đừng b� qua. Bác ái phải thể hiện bằng việc làm cụ thể chứ không chỉ bằng lý thuyết. �ể làm việc bác ác cần phải “ra đi’ đến với vùng “ngoại biên� Vì vậy, thỉnh thoảng cha xứ cần đi thăm viếng những ngư�i có hoàn cảnh đặc biệt trong giáo xứ.  Khi đi xức dầu bệnh nhân cần phải có trong túi một ít ti�n để có thể giúp đỡ những ngư�i có hoàn cảnh đặc biệt lúc cần.

10. �ối với bản thân, chỉ nên sử dụng những gì cần và đủ: Mahatama Gandhi đã nói rất chí lý rằng: “Theo quan niệm cá nhân tôi, tất cả chúng ta xét ý nghĩa nào đó đ�u là tên ăn cắp. Vì, ta có quá nhi�u cái dư thừa không cần thiết, trong khi ngư�i anh em quanh ta còn thiếu thốn đang cần đến nó. Chúng ta có vật nào đó không cần, thì vật đó chính là của ăn cắp mà chúng ta lấy từ những ngư�i nghèo cần đến nó�.

Phương tiện nhằm để phục vụ chứ không phải để đua đòi. Vì vậy, không nên sắm cho mình những phương tiện quá đắt ti�n. Tuỳ việc mà tiêu ti�n, “Việc to đừng lo tốn�. Tôi còn nhớ, để nhắc các chủng sinh là linh mục tương lai vừa tiết kiệm lại vừa sống quảng đại, trong một gi� huấn đức tại Chủng Viện này, cha cựu b� trên Hoàng Bảo nói rằng: “Khi cần thì một triệu cũng tiêu, nhưng khi không cần thì một ngàn cũng không được tiêu�.

Muốn các công việc to nh� của Giáo xứ được xuôi chảy, cha xứ phải biết “chi�.

11. Cha xứ phải nêu gương v� đ�i sống thanh bần, do đó, cần tránh lối sống trưởng giả, quá đầy đủ tiện nghi, đồ dùng quá sang tr�ng, ăn mặc quá kiểu cách [29]. �� nghị: �ồ dùng trong nhà xứ cần vừa phải, phù hợp với m�i hạng ngư�i: Không nên sang tr�ng quá, cũng đừng hèn hạ quá. �ừng trưng bày trong phòng khách của giáo xứ những thứ không thích hợp với cuộc sống linh mục.

12. Cha xứ phải có lòng nhiệt tâm truyá»�n giáo, phải tá»± mình chăm lo việc truyá»�n giáo, không giao trá»�n cho cá»™ng sá»± viên. Cần cổ võ việc tông đồ giáo dân, giúp giáo dân ý thức vá»� bổn phận truyá»�n giáo của mình. Cha xứ cần quan tâm việc dạy giáo lý dá»± tòng, tổ chức rá»­a tá»™i cho ngÆ°á»�i lá»›n má»™t cách long trá»�ng, chăm sóc ngÆ°á»�i tân tòng …Cha xứ cần nuôi dưỡng Æ¡n gá»�i, nhất là nâng đỡ những em muốn Ä‘i tu nhÆ°ng gia đình gặp khó khăn vá»� kinh tế.

V. KẾT LUẬN

Kinh nghiệm cho thấy, khi chuẩn bị chịu chức linh mục ai cũng mang trong mình một tâm hồn tràn đầy nhiệt huyết, nhưng cũng không dấu được sự lo lắng. Bởi vì, không biết mình được sai đi đâu, sẽ làm việc gì?

1. Cần bình tĩnh, hãy chuẩn bị cho mình những thứ cần thiết cho hành trang mục vụ.

2. Hãy cầu nguyện và phó thác m�i sự cho Chúa.

3. Ä�ừng chá»�n lá»±a theo ý mình mà phải vâng theo ý bá»� trên: Thích nÆ¡i mình ở chứ không phải ở nÆ¡i mình thích; Thích việc mình làm chứ không phải làm việc mình thích; Thích ngÆ°á»�i mình ở cùng chứ không phải ở vá»›i ngÆ°á»�i mình thích …

4. �ừng quan tr�ng hoá mình giữ chức vụ gì? Mà phải h�i xem mình sẽ làm được gì khi giữ chức vụ đó.

5. �ừng quan tr�ng hoá chính mình và nghĩ rằng: “Không ai thay thế được mình�. Khi �ức Bênêđitô xin nghỉ hưu, cả Giáo hội và thế giới hoang mang lo lắng. Thế rồi, sự lo lắng đó tan biến khi nhìn thấy những công việc của �ức Phanxicô làm. Thiên Chúa luôn có chương trình của Ngài. Tất cả mỗi ngư�i chúng ta chỉ là hạt cát giữa đại dương bao la. Vì vậy, “Khi đã làm tất cả những gì theo lệnh phải làm, thì hãy nói: chúng tôi là những đầy tớ vô dụng, chúng tôi đã chỉ làm việc bổn phận đấy thôi�[30].

Trên đây chỉ là những “mảnh vụn� kinh nghiệm mục vụ được góp nhặt lại với mong muốn thêm vào hành trang lên đư�ng của quý Thầy. Chúc quý Thầy thành công.

Lm. Anthony Trung Thành