Lịch sử và ý nghĩa của số không

Mỗi chúng ta đều có một phần nhỏ của kiến thức để dùng trong cuộc sống hàng ngày và hệ đếm cùng số không cũng thuộc kiến thức này. Nhưng số không không phải lúc nào cũng tồn tại, đây là một ý tưởng thiên tài mà con người đã phát minh ra sau khi đã bắt đầu biết đếm như thế nào.

Đã có hai cách để số không làm việc. Số không khi đứng riêng một mình thì nó là ký hiệu về sự vắng mặt của một giá trị và số không là một con số khi đứng bên phải của một số khác.

Người Sumer cổ đại đã sử dụng khoảng trắng để đánh dấu sự vắng mặt, trong khi người Babylon sử dụng một ký hiệu gồm hai gạch nhỏ để đánh dấu sự khác nhau về độ lớn, tương tự như chúng ta sử dụng số không để tạo ra sự khác nhau về giá trị của một, mười, một trăm, …

Nhưng ở thế kỷ thứ năm, hệ thống đếm Ấn Độ là hệ thống đầu tiên ứng dụng khái niệm không như là một chữ số. Ở trên một bức tường của một ngôi đền thờ ở Gwalior, Ấn Độ, có một hình vẽ vòng tròn như số không được xem như là chữ số cổ nhất trên thế giới.

Vào thế kỷ thứ bảy, nhà toán học người Ấn Độ Brahmagupta đã sử dụng một dấu chấm nhỏ để chỉ số không, nhưng đồng thời ghi nhận đây là một chữ số, khi không có giá trị thì được gọi là “synya”.

Toán học của Ấn Độ đã lan tỏa sang các nền văn hóa Trung Quốc và Trung Đông, nơi mà nó trở thành công cụ và được phát triển hơn nữa. Nhà toán học Mohammed Ibn Musa Al – Khowarizmi người Uzbekistan đã ứng dụng số không vào các phương trình đại số và cuối cùng, vào thế kỷ thứ chín, số không trở thành một phần của hệ thống số A-Rập có hình bầu dục như số không chúng ta sử dụng ngày nay. Nhưng ở châu Âu, người La Mã đã không dùng số không do họ sở hữu hệ thống chữ số La Mã của riêng mình. Số không dần dần được sử dụng bởi người châu Âu và người chiến thắng nổi tiếng nhất là nhà toán học người Ý Fibonacci.

Cùng với sự phát triển của toán học, số không trở thành một nền tảng của tính toán. Ngày nay, số không đã nằm trong nền tảng của hệ thống số nhị phân trong điện toán hiện đại khi chỉ có hai chữ số “0” và “1”.

Tất nhiên, cùng với việc số không được sử dụng một cách hữu ích thì bản thân nó cũng mang trong mình một ý nghĩa triết học. Trong khi các chữ số khác được ứng dụng liên quan đến những đối tượng tồn tại thì phải chăng có một đối tượng hay một vật thể nào đó có liên quan đến số không chăng? Nếu “không có gì” là một phần của hệ thống số đếm thì sau đó bản thân hệ thống sẽ đưa ra câu hỏi là nó được cấu trúc như thế nào nhưng không nhất thiết phải nhấn mạnh nó có trong thực tế. Trong khi các số khác cho phép sử dụng làm số bị chia thì bạn không thể chia cho không.

Diễn viên hài nổi tiếng Steven Wright đã chấm biếm: “Hố đen là khi Chúa chia cho không.”. Vì vậy, bạn có thể có một cái gì đó từ hư không?

Hà Vân