� nghĩa của sự khó nghèo trong đ�i tu

Giáo Luật 1983, đi�u 600 đã nói rằng “l�i khuyên Phúc âm v� đức khó nghèo theo gương �ức Kitô là �ấng từ chỗ giàu sang đã trở nên nghèo khó vì chúng ta, ngoài một nếp sống nghèo khó trong thực tế và trong tinh thần, cần cù và đạm bạc, thanh thoát với của cải thế gian, còn bao hàm sự lệ thuộc và hạn chế trong việc sử dụng và định đoạt tài sản chiếu theo duy tắc luật riêng của mỗi tu hội.�

Qua mô tả này của Giáo luật, chúng ta có thể thấy một vài nét tiêu biểu trong sự khó nghèo của đ�i tu. Thứ nhất, đó là một lối sống nghèo cả bên ngoài lẫn bên trong. �i�u này có nghĩa là các tu sĩ phải tránh tất cả những hoang phí, xa xỉ bên ngoài, cũng như không được tìm kiếm sự thoải mái và sung túc cho bản thân. Không những phải từ b� những tiện nghi thái quá, những của cải vật chất, nhưng còn phải từ b� luôn cả khao khát có nó. Thứ hai, để có thể là một ngư�i nghèo thật sự, ngư�i tu sĩ phải chịu khó lao động và sống một đ�i sống thanh đạm, hài lòng với tất cả những gì mình có, không đua đòi, không chạy theo th�i thượng, không cạnh tranh với xu thế th�i đại. Thứ ba, h� không được dính bén của cải thế tục, không được tích trữ tài sản riêng cho mình, không để đồng ti�n chi chối lối sống và hành động của mình. Cuối cùng, h� phải có tinh thần lệ thuộc vào cộng đoàn, hạn chế trong việc sử dụng và định đoạt tài sản, không được “xài xả láng�, muốn làm gì thì làm. Tóm lại, tinh thần chung của sự khó nghèo là tách mình ra kh�i của cải, tiện nghi vật chất bao nhiêu có thể để có được sự tự do mà hiến thân tr�n vẹn phụng sự Chúa.

Nhưng đâu là mục đích và ý nghĩa của sự khó nghèo trong đ�i tu để ngư�i tu sĩ cố gắng thủ đắc?

Trước hết, đó là một sự noi gương �ức Giêsu khó nghèo một cách tự nguyện. Quả vậy, ngư�i tu sĩ không ghét b� sự giàu có, không chê bai bạc ti�n, nhưng h� ch�n lối sống nghèo để lòng mình không bị những cái hữu hình ki�m kẹp mà toàn tâm toàn ý phục vụ m�i lớp ngư�i theo gương �ức Giêsu năm xưa. Sự khó nghèo chỉ mang ý nghĩa tròn đầy khi nó được yêu mến và tự nguyện tuân giữ như một đi�u gì đó quý giá. Bằng không, đó chỉ là một sự gượng ép, cố gắng chịu đựng, ráng sống một cách chẳng đặng đừng. Rồi đến một lúc nào đó, khi có cơ hội, ngư�i đó sẽ tìm cách thủ đắc, thu vén lại những gì mình đã từ b� như một sự bù trừ. Sở dĩ ngư�i tu sĩ noi gương �ức Giêsu là vì h� thấy nét đẹp trong cái nghèo mà Ngài đã mang lấy. �ức Giêsu vốn giàu có nhưng đã muốn trở nên nghèo khó. Còn ngư�i tu sĩ thì vốn dĩ đã là kẻ nghèo hèn trước mắt Thiên Chúa và m�i ngư�i, nên việc sống nghèo dư�ng như cũng chỉ là đón nhận và sống tr�n vẹn ý nghĩa của thân phận mình. Tự nó chẳng có gì là to tát, nếu không muốn nói là chẳng là gì khi so sánh với sự từ b� của Thiên Chúa. Tuy nhiên, Thiên Chúa vẫn coi sự từ b� của ngư�i tu sĩ là một đi�u gì đó vô cùng đáng quý, hệt như một của lễ tinh tuy�n dâng lên Ngài.

Cái nghèo giúp ngư�i tu sĩ tín thác vào Chúa hơn, không tìm cậy dựa nơi của cải vậy chất. Sự nghèo khó đưa ngư�i tu sĩ đến gần Chúa và xác tín rằng chỉ nơi Ngài, h� mới có thể tìm được nguồn vui và hạnh phúc đích thực. Ti�n bạc, vật chất, ti�n tài chỉ là gió thoảng mây bay, có đó rồi mất đó, chẳng phải là nơi trú ẩn an toàn. Dĩ nhiên, khi không có trong tay một nguồn tài chính đồ sộ kếch sù, ngư�i tu sĩ sẽ phải chịu nhi�u thiệt thòi, sẽ không được sung túc, b� thế như ngư�i khác, nhưng chính nh� thế mà h� thấy mình được tự do nhi�u hơn. H� chẳng phải bận tâm chuyện làm giàu, chuyện làm sao để trữ ti�n cho an toàn, phải sử dụng số ti�n này sao cho thật “oách�. Có thể nói, trở nên nghèo là đi�u kiện đầu tiên để có thể theo Chúa Giêsu, giống như Ngài đã khuyên chàng thanh niên giàu có. Trở nên nghèo cũng có nghĩa là không ngại khó ngại khổ, và luôn sẵn sàng cho m�i sứ mạng được trao ban. Buông b� hết m�i sự là bước đầu tiên để bắt đầu tiến trình xây đắp sự hoàn thiện bản thân. Càng buông b�, ngư�i ta càng thấy mình được đầy ắp. Bởi thế, nói là nghèo nhưng các tu sĩ lại trở nên rất giàu có trong tâm hồn, h� chẳng khô cằn chút nào!

Việc từ b� để trở nên nghèo khó phải được đặt n�n trên tình yêu Thiên Chúa để đi đến mục đích là chính Chúa. V� phương diện cá nhân, nghèo khó cũng hệt như chiếc bình rỗng, mở lòng đón nhận những ơn sủng dồi dào từ tr�i cao. Nó giúp ngư�i tu sĩ tránh m�i nguy cơ kiêu hãnh, xa hoa, tham lam, cho rằng mình thuộc một tầng lớp cao hơn những ngư�i khác. Khó nghèo giúp tôi luyện và tinh l�c cõi lòng. Con tim không còn bị vẩn đục bởi bao tính toán. Khó nghèo giúp ngư�i tu sĩ trở nên khiêm như�ng hơn, hạ mình hơn, vì h� chẳng có gì trong tay để tự mãn, ngoại trừ thập giá �ức Kitô. V� phương diện tông đồ, khi trở nên khó nghèo, ngư�i tu sĩ sẽ trở thành tấm gương sáng cho tha nhân v� một lối sống không bị thế giới vật chất ảnh hưởng và chế ngự. Ngư�i ta sẽ cảm thấy h� gần gũi với mình, là một thành phần trong cộng đồng của mình. Chính bản thân ngư�i tu sĩ cũng thấy mình dễ tạo tương quan với m�i ngư�i hơn. Vì cũng sống trong môi trư�ng nghèo, ngư�i tu sĩ sẽ dễ đồng cảm với ngư�i nghèo, hiểu được tâm tư của h� và từ đó, h� sẽ nâng đỡ ngư�i nghèo một cách hiệu quả và thiết thực hơn.

Khó nghèo là l�i khấn đầu tiên trong ba l�i khấn. Ngoài những ý nghĩa giúp tu tâm dưỡng tính và hiệu quả trong việc tông đồ, nó còn giúp ngư�i tu sĩ ý thức rõ hơn v� thân phận vốn dĩ là cát bụi của mình. Con ngư�i là một thụ tạo, mà thụ tạo có nghĩa là chẳng có gì, tất cả những gì mình có cũng là nh� Tạo Hoá ban cho. Sự hiện hữu của con ngư�i là một sự vay mượn, nh� lòng thương xót và trắc ẩn của Thiên Chúa. Sự khó nghèo đưa ngư�i tu sĩ vào tận cốt lõi của sự ý thức này, để giúp h� biết rằng mình vốn dĩ chẳng là gì trong tr�i đất, nhưng lại được ch�n để trở thành loài quý giá nhất trong vũ trụ. Khi các tu sĩ tuyên l�i khấn khó nghèo, h� như thể đang tuyên bố với m�i ngư�i và với Chúa rằng h� nhận ra và vui lòng ôm ấy thân phận thụ tạo của mình như một món quà, và chân nhận vị trí cốt yếu và bất khả thay thế của Thiên Chúa trong đ�i h�.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten