Am 3:1-8; Tv 5:4-6,6-7,8; Mt 8:23-27
Xin cứu chúng con
Trong các bà i giáo lý vá» những đại nhân váºt cá»§a Giáo Há»™i thuá»™c các thế ká»· đầu tiên, hôm nay, chúng ta tá»›i hình ảnh cá»§a má»™t con ngưá»i nổi nang, đó là Thánh Irenaeus thà nh Lyons. Chi tiết tiểu sá» cá»§a ngà i xuất phát từ chứng từ cá»§a ngà i, được truyá»n lại cho chúng ta từ sá» gia giáo phụ Eusebius trong cuốn thứ năm cá»§a bá»™ ‘Storia Ecclesiastica’.
Thánh Irenaeus rất có thể được sinh ra ở Smyrna (ngà y nay là Izmir, Thổ NhÄ© Kỳ), giữa những năm 135-140. Ở đó, khi còn trẻ, ngà i đã tham dá»± trưá»ng cá»§a Thánh Giám Mục Polycarp là môn đệ cá»§a Thánh Tôn g Äồ Gioan. Chúng ta không biết và o lúc nà o ngà i đã di chuyển từ Tiểu à tá»›i Gaul, thế nhưng việc di chuyển nà y đã trùng hợp vá»›i những phát triển  ban đầu cá»§a cá»™n g đồng Kitô Giáo ở Lyons: Ở đó, và o năm 177, chúng ta thấy Thánh Irenaeus đã đỠcáºp tá»›i giáo sÄ© Ä‘oà n.
Và o năm đó ngà i được sai phái tá»›i Rôma, mang 1 bức thư cá»§a cá»™ng đồng Lyons đệ trình lên Äức Giáo Hoà ng Eleutherius. Sứ vụ đến Rôma giúp cho Thánh Irenaeus thoát khá»i cuá»™c bách hại cá»§a Marcus Aurelius, sát hại Ãt là 48 vị tỠđạo, trong đó có chÃnh vị giám mục ở Lyons là Pothinus 90 tuổi, vì bị đối xá» tà n tệ trong tù. Bởi váºy, khi trở vá», Thánh Irenaeus được chá»n là m giám mục cá»§a thà nh phố nà y. Vị mục tá» má»›i đã hoà n toà n dấn thân cho thừa tác vụ giáo phẩm cá»§a mình, má»™t thừa tác vụ kết thúc và o khoảng năm 202-203, có thể vì tỠđạo.
Thánh Irenaeus trước hết là má»™t con ngưá»i cá»§a đức tin và là má»™t vị mục tá». Như vị Mục Tá» Nhân Là nh, ngà i là ngưá»i khôn ngoan, sâu xa tÃn lý, và nhiệt tình truyá»n giáo. Là má»™t văn gia, ngà i đã nhắm đến 2 mục tiêu, đó là việc bênh vá»±c tÃn lý chân  thá»±c cho khá»i bị tấn công bởi thà nh phần lạc giáo, và việc diá»…n giải má»™t cách rõ rà ng sá»± tháºt đức tin. Hai tác phẩm cá»§a ngà i vẫn còn cho tá»›i nay hoà n toà n tương quan tá»›i việc là m trá»n hai mục tiêu ấy: 5 cuốn ‘Chống Lại Các Lạc Thuyết’, và ‘Diá»…n Giải Giáo Huấn Tông Äồ’  (má»™t cuốn sách có thể được gá»i là ‘cuốn giáo lý vá» tÃn lý Kitô Giáo’ cổ kÃnh nhất). Má»™t Ä‘iá»u chắc chắn đó là Thánh Irenaeus là má»™t đối thá»§ chiến đấu chống lại các lạc thuyết.
Giáo Há»™i trong thế ká»· thứ hai bị Ä‘e dá»a bởi má»™t chá»§ nghÄ©a được gá»i là bất khả thần tri – Gnosticism, má»™t giáo thuyết chá»§ trương rằng đức tin được Giáo Há»™i truyá»n dạy chỉ là những biểu hiệu cho thà nh phần ngây thÆ¡, thà nh phần không thể thấu hiểu nổi những Ä‘iá»u khó khăn hÆ¡n. Trái lại, thà nh phần có sáng kiến, thà nh phần tri thức – há» gá»i mình là Gnostics – có thể hiểu được những gì ở đằng sau các thứ biểu hiệu ấy, bởi thế, là m nên má»™t thứ Kitô Giáo thế giá, tri thức.
Hiển nhiên, thứ Kitô Giáo trà thức nà y cà ng ngà y cà ng bị phân mảnh bởi những luồng tư tưởng khác nhau, thưá»ng lạ lùng và thái quá, song lại thu hút được nhiá»u ngưá»i. Má»™t yếu tố chung trong những luồng tư tưởng khác nhau ấy là khuynh hướng nhị nguyên, tức là khuynh hướng chối bá» niá»m tin tưởng và o vị Thiên Chúa duy nhất là Cha cá»§a tất cả má»i ngưá»i, là hóa công và là đấng cứu độ nhân loại và thế giá»›i. Äể giải thÃch sá»± dữ trên thế giá»›i nà y, há» chá»§ trương có má»™t thứ nguyên lý tiêu cá»±c, song song vá»›i vị Thiên Chúa tốt là nh. Nguyên lý tiêu cá»±c nà y đã tạo dá»±ng nên chất thể, các váºt vá» thể lý.
Trở vá» vá»›i Tin Mừng và thá»±c tế cá»§a cuá»™c sống, ta thấy sá»± quan phòng cá»§a Thiên Chúa đã cho phép cÆ¡n bão tố xảy ra trong cuá»™c sống con ngưá»i để thức tỉnh con ngưá»i trở vá» vá»›i Ngà i. Ãiá»u quan trá»ng không phải là không có bão tố hoặc khó khăn thá» thách, nhưng là có Chúa hiện diện dù lúc đó xem ra Ngà i ngá»§, không mà ng chi đến nguy hiểm Ä‘ang xảy ra.
Tháºt váºy, gian nan thá» thách Thiên Chúa cho xẩy đến là để con ngưá»i ý thức vá» sá»± yếu Ä‘uối, má»ng dòn cá»§a mình, đồng thá»i đặt niá»m trông cáºy và o Chúa. CÆ¡n bão xẩy ra đã là m cho các Tông Ãồ không còn dá»±a và o phương tiện váºt chất là chiếc thuyá»n Ä‘ang nâng đỡ chở che các ông, cÅ©ng như không còn tá»± phụ và o tà i năng vượt biển cá»§a mình; trái lại, các ông ý thức mình cần đến Chúa. “Lạy Thầy, xin cứu chúng con, chúng con chết mất”. ChÃnh nhá» lá»i cầu nguyện trong lúc gian nan nguy hiểm, các Tông Ãồ được chứng kiến phép lạ và quyá»n năng cá»§a Chúa.
Hà nh trình đức tin cá»§a chúng ta cÅ©ng cần trải qua những khổ luyện và hy sinh để có thể đứng vững trước những nghịch cảnh. Äức tin là má»™t ân ban phát xuất từ Thiên Chúa chứ không do con ngưá»i thá»§ đắc. Vì thế để sống niá»m tin má»™t cách trá»n vẹn và sung mãn, chúng ta phải quy hướng má»i ước muốn và tư tưởng vá» Thiên Chúa. Chỉ nÆ¡i Thiên Chúa chúng ta má»›i tìm được câu trả lá»i cho cuá»™c Ä‘á»i cá»§a mình. Chỉ có ân sá»§ng cá»§a Thiên Chúa má»›i giúp chúng ta chấp nháºn má»i khó khăn thá» thách xảy đến trong cuá»™c sống.
Hà nh trình đức tin nÆ¡i má»—i ngưá»i không giống nhau nhưng Ä‘iểm phát xuất và đÃch đến cá»§a đức tin Ä‘á»u ở nÆ¡i Thiên Chúa.Thá»i Cá»±u ước, Giavê Thiên Chúa đã nhiá»u lần thá» thách Israel để xem Ä‘oà n dân có trung thà nh vá»›i Chúa hay không. HỠđã phải sống trong sa mạc vá»›i cảnh thiếu lương thá»±c và nước uống, hỠđã nhiá»u lần kêu trách và Chúa đã mở cho há» con đưá»ng sống. Có những lúc Israel đã Ä‘i hoang chạy theo thần ngoại, nhưng Thiên Chúa đã tái láºp giao ước và xua tan bao sóng gió đưa há» và o Äất Hứa.
Trong lịch sá» cứu độ, hà nh trình đức tin cá»§a má»—i ngưá»i Ä‘á»u có những lúc chao đảo nhưng chỉ những ai biết cáºy dá»±a và o Æ¡n Chúa má»›i vượt qua được tất cả. Hà nh trình đức tin cá»§a Mẹ Maria có nhiá»u thá» thách gian khổ nhưng không giống hà nh trình đức tin cá»§a thánh Giuse. Mẹ Maria đã từ bá» chương trình riêng cá»§a mình trong nếp sống bình dị để Ä‘i và o chương trình cá»§a Thiên Chúa trong má»™t tương lai đầy những bấp bênh và trắc trở, nhưng Mẹ hoà n toà n phó thác và o Thiên Chúa. Còn thánh Giuse lại thể hiện niá»m tin má»™t cách sống động nhưng âm thầm, kÃn đáo.Sá»± đáp trả cá»§a ông Giacaria không giống tâm tình cá»§a bà Êlisabet.Hà nh trình cá»§a ba đạo sÄ© phương Äông xa xôi thăm thẳm, có lúc tưởng như cùng đưá»ng tắc lối nhưng vá»›i ánh sao lạ, các ông đã Ä‘i đến Ä‘Ãch.
Tin mừng thánh Matthêu thuáºt lại rằng: hôm ấy các môn đệ theo Chúa Giêsu xuống thuyá»n thì bá»—ng biển hồ nổi sóng gió, các môn đệ hoảng sợ kêu cứu Chúa Giêsu. Các ông chỉ dá»±a và o sức mình mà không nháºn ra Äấng quyá»n năng Ä‘ang ở giữa các ông. Chúa Giêsu đã trấn an các ông rồi Ngưá»i truyá»n cho gió và biển im lặng. Biến cố ấy cho thấy, đức tin luôn gặp thá» thách nếu má»—i ngà y chúng ta không biết cáºy dá»±a và o Æ¡n Chúa, chúng ta dá»… dà ng trượt ngã trên những ý nghÄ© kiêu căng cá»§a chÃnh mình. Khi gặp thá» thách chúng ta thưá»ng kêu trách Chúa, tháºt ra Chúa không bao giỠđể chúng ta phải chiến đấu má»™t mình, Ngưá»i luôn ban cho ta những Æ¡n cần thiết qua các bà tÃch, qua những mạc khải trong Kinh Thánh để soi rá»i bước đưá»ng Ä‘á»i cá»§a chúng ta. ChÃnh trong những lúc thá» thách, Thiên Chúa má»›i tá» rõ quyá»n năng và tình thương cá»§a Ngưá»i. Qua những gian nan thá» thách, đức tin cá»§a chúng ta cà ng được tôi luyện để ngà y cà ng son sắt, giúp chúng ta khiêm tốn nhìn nháºn con ngưá»i yếu Ä‘uối cá»§a mà biết cáºy dá»±a và o Æ¡n Chúa hÆ¡n.
Ta thấy Giáo há»™i luôn má»i gá»i má»—i ngưá»i chúng ta quay trở vá» vá»›i Äức Giêsu Kitô như lá»i mặc khải trá»n vẹn khuôn mặt yêu thương cá»§a Thiên Chúa. Chúng ta phải xây dá»±ng đức tin cá»§a mình trên ná»n tảng tình yêu cá»§a Thiên Chúa Ba Ngôi, trên lá»i rao giảng cá»§a các tông đồ và Giáo há»™i. Má»™t đức tin bá»n vững phải được chìm sâu trong nguyện cầu, thấm nhuần trong tình bác ái và hy sinh.
Huệ Minh

