Ung thư (cancer) là tên dùng chung để mô tả má»™t nhóm các bệnh phản ảnh sá»± đột biếncá»§a tế bà o. Thông thưá»ng, các tế bà o sẽ tuân theo má»™t quy trình: phát triển, phân chia thà nh tế bà o má»›i rồi chết Ä‘i.
Nhưng tế bà o ung thư thì khác – chúng là những tế bà o… bất tá». Thay vì chết Ä‘i, tế bà o ung thư sẽ tiếp tục sinh sôi nảy nở, xâm lấn các mô ở gần (xâm lấn cục bá»™) hay ở xa (di căn) qua hệ thống bạch huyết hay mạch máu.
Ung thư không chỉ là má»™t bệnh mà là nhiá»u bệnh. Ước tÃnh hiện nay có hÆ¡n 100 loại ung thư khác nhau.
Tại sao ung thư lại gây chết ngưá»i?
Di căn là nguyên nhân gây tá» vong chÃnh cá»§a ung thư. Nhưng tại sao lại thế?
Äó là vì tế bà o ung thư khi di căn tạo thà nh các khối u má»›i, xâm lấn các tế bà o bình thưá»ng. Äiá»u nà y đã là m tê liệt và ngăn cản các cÆ¡ quan trong cÆ¡ thể váºn hà nh, dẫn đến việc cÆ¡ thể suy kiệt, Ä‘au đớn và bất lá»±c trước các bệnh táºt khác, cuối cùng dẫn đến hệ quả tất yếu là tá» vong.
Vì sao chúng ta bị ung thư?
Vá»›i sá»± phát triển cá»§a y há»c ngà y nay, chúng ta đã xác định được khá nhiá»u nguyên nhân có thể gây ra ung thư, được chia thà nh tác nhân bên trong và bên ngoà i.
Yếu tố bên trong
ChÃnh là yếu tố di truyá»n. Má»™t số loại ung thư như ung thư đại trá»±c trà ng, ung thư nguyên bà o võng mạc mắt… hình thà nh từ các gene bị lá»—i và các gene nà y sẽ được di truyá»n qua từng thế hệ.
Ngoà i ra, ná»™i tiết tố quá dồi dà o đôi khi cÅ©ng kÃch hoạt các loại ung thư, đặc biệt là ở nữ giá»›i như ung thư vú, ung thư cổ tá» cung…
5 – 10% số ca mắc ung thư là do di truyá»n
Tuy nhiên, chỉ có khoảng 5 – 10% ung thư là do các nguyên nhân nà y.
Yếu tố bên ngoà i
90% các trưá»ng hợp ung thư ngà y nay Ä‘á»u do tác động từ yếu tố bên ngoà i.
Äầu tiên phải kể đến thuốc lá – nguyên nhân chá»§ yếu gây ung thư phổi, vá»›i tỉ lệ lên tá»›i 90%. Hút thuốc cÅ©ng là thá»§ phạm cho khoảng 30% tổng số các trưá»ng hợp ung thư, như thanh quản, cổ, dạ dà y, tháºn, bà ng quang, tụy…
Khói thuốc là má»™t trong những nguyên nhân chÃnh gây ung thư
Chế độ ăn uống không hợp lý cÅ©ng có thể gây ung thư. Theo tổ chức y tế thế giá»›i WHO, việc tiêu thụ quá nhiá»u thịt đỠvà thịt hun khói sẽ là m tăng nguy cÆ¡ ung thư đại trá»±c trà ng, ruá»™t và dạ dà y.
Việc tiếp xúc trá»±c tiếp vá»›i các loại bức xạ như UV (có trong ánh sáng Mặt trá»i), tia X, tia gamma… sẽ tăng nguy cÆ¡ gây ung thư da, tuyến giáp và tá»§y xương
Tiếp xúc trá»±c tiếp vá»›i ánh Mặt trá»i là m tăng nguy cÆ¡ ung thư da
Cuối cùng là các tác nhân đến từ virus và vi khuẩn. Và dụ như virus HPV có thể gây ung thư cổ tá» cung, Virus viêm gan B gây ung thư gan, hay Epstein-Barr, virus gây bệnh bạch cầu ở ngưá»i.
Bên cạnh đó cÅ©ng phải nhắc đến lối sống không là nh mạnh. Sá» dụng nhiá»u rượu bia hay đồ uống có cồn có thể gây ung thư gan và đưá»ng tiêu hóa.
Ngoà i ra, việc ăn uống không là nh mạnh, thiếu thể dục thể thao có thể gây thừa cân, khiến phụ nữ sản sinh thừa hormone, là m tăng nguy cÆ¡ mắc các bệnh như ung thư vú, ung thư cổ tá» cung…
Kết
Bà i viết nà y nhằm giúp các bạn có má»™t cái nhìn rõ hÆ¡n vá» ung thư – nguyên nhân gây tá» vong hà ng đầu thế giá»›i (theo thống kê từ WHO). Theo các chuyên gia, 40% các loại ung thư có thể phòng tránh được và 30% ung thư có thể chữa khá»i nếu được chữa trị kịp thá»i.
Do đó, bạn cần duy trì cho mình phong cách sống là nh mạnh, phù hợp và tránh xa các tác nhân gây hại. Nhắc lại lần nữa: “Ung thư không chừa má»™t ai cả”, vì thế hãy tá»± bảo vệ bản thân mình các bạn nhé!
ST

