Tôi dá»± đám tang cá»§a má»™t thanh niên chết trong má»™t tai nạn xe hÆ¡i, em có há» hà ng vá»›i tôi. Em chỉ má»›i mưá»i tám, tốt nghiệp phổ thông, Ä‘ang chuẩn bị và o Ä‘á»i. Chết như thế tháºt Ä‘au xót.
Là m sao hiểu má»™t chuyện bất khả kiểu tai nạn xe như thế nà y? Biết dùng lá»i nà o để an á»§i đây?
Khi má»™t ngưá»i nằm xuống lúc cuá»™c Ä‘á»i cá»§a há» má»›i bắt đầu, thì những lá»i vá» phục sinh, vá» sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i không có tác dụng. Không thể an á»§i được gì lúc nà y. Chỉ có thể là m như tác giả sách Ai ca nói, nếm bụi tro và chỠđợi.
Sau đó, chỉ sau má»™t thá»i gian và khi được là nh thì những lá»i vá» phục sinh và sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i má»›i mang lại nhiá»u ý nghÄ©a hÆ¡n.
Tốt nhất là không nên nói nhiá»u ở tang lá»…. Sá»± ngáºp ngừng và không thà nh lá»i có lẽ nói được những Ä‘iá»u cần nói: “Tôi ở đây. Tôi quan tâm đến bạn. Tôi chịu Ä‘au đớn cùng bạn; nhưng, lúc nà y, tôi không có lá»i nà o để nói lên được!â€
Tuy nhiên cÅ©ng cần có và i lá»i là m sáng rõ mối tương giao cá»§a chúng ta vá»›i ngưá»i đã khuất và Thiên Chúa chúng ta tin.
Khi ngưá»i thân chúng ta chết, nhất là khi há» còn trẻ, chúng ta cảm thấy mình bị sốc và tổn thương. Chúng ta thưá»ng có cảm giác tá»™i lá»—i và sợ hãi. Ở mức chúng ta cảm thấy tá»™i lá»—i vì chúng ta còn sống trong khi há» chết. Ở mức khác, má»™t cảm giác Ä‘au đớn hÆ¡n, chúng ta cảm thấy tiếc vì cảm thấy mối tương giao cá»§a mình vá»›i há» chưa trá»n vẹn, dù tháºt ra mối tương giao nà y đã là tốt.
Có má»™t sá»± chưa trá»n vẹn Ä‘au đớn trong tất cả các mối tương giao và không đâu Ä‘iá»u nà y được cảm nháºn cho bằng ở các đám tang. Khi có ngưá»i qua Ä‘á»i, thì ngay láºp tức có má»™t cảm giác tá»™i lá»—i. Äó là cảm nháºn mà , nếu dà nh cho nó nhiá»u thì giá» hÆ¡n, chúng ta có thể có má»™t mối tương giao trá»n vẹn hÆ¡n, tình cảm có thể được biểu lá»™ sâu Ä‘áºm hÆ¡n, má»™t sá»± thấu hiểu và hòa giải sâu Ä‘áºm hÆ¡n có thể có được. Lúc nà y má»i thứ như tê liệt trong trạng thái chưa trá»n vẹn.
Kết hợp vá»›i Ä‘iá»u nà y, đặc biệt nếu ngưá»i qua Ä‘á»i còn trẻ, sẽ có cảm giác sợ hãi và lo lắng. Chúng ta cảm nháºn có má»™t cái gì chưa là m xong, má»™t sá»± chưa sẵn sà ng và ngay cả má»™t phá»§ phà ng nà o đó: “Em còn quá trẻ, quá mong manh, quá chưa sẵn sà ng để lìa Ä‘á»i, lìa bạn bè ngưá»i thân, để đối diện vá»›i sá»± phán xét sau cùng mà em chưa có thì giá» chuẩn bị.â€
Như ngưá»i mẹ lo lắng khi lần đầu tiên con xa nhà , chúng ta lo lắng cho những ngưá»i trẻ sá»›m qua Ä‘á»i. Há» quá má»ng manh để trở thà nh đối tượng cho cái chết, cho sá»± chia cắt vÄ©nh viá»…n, cho má»™t Ä‘iá»u má»›i lạ là m khiếp đảm, cho sá»± phán xét sau cùng.
Chấp nháºn cái chết cá»§a ngưá»i trẻ đã là khó. Hiểu cái chết cá»§a há» còn khó hÆ¡n.
Giữa những tia hy vá»ng và nắm bắt để nÃu giữ khi đối diện vá»›i cái chết như thế, có lẽ chúng ta chẳng nói gì được hÆ¡n là : Em Ä‘ang ở trong vòng tay êm ái hÆ¡n vòng tay chúng ta.
Äây là lá»i cá»§a đức tin và nó trấn an chúng ta rằng Thiên Chúa đã cho ngưá»i bạn trẻ nà y sá»± sống, cho em má»™t bà mẹ hiá»n dịu, má»™t gia đình đầm ấm yêu thương, những ngưá»i bạn đáng yêu, dà nh cho em sá»± chứa chan và cuá»™c sống năng động cá»§a tuổi trẻ, Ngà i còn là m cho cuá»™c sống đó nên trá»n đủ và nhẹ nhà ng đưa em và o sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i.
Tìm hiểu sá»± sinh ra cÅ©ng là má»™t cách tốt để hiểu cái chết. Khi má»™t em bé chà o Ä‘á»i, em được sinh ra trong vòng tay yêu thương và quan tâm cá»§a bà mẹ. Sá»± quan tâm, dịu dà ng và ân cần lá»›n lao cá»§a ngưá»i mẹ là điá»u không thể thiếu được vì, má»™t em bé vá» cÆ¡ bản chưa sẵn sà ng để sống trong thế giá»›i nà y.
Có mẹ, má»i sá»± Ä‘á»u khác. Có chấn thương khi chà o Ä‘á»i, nhưng nó chóng qua. Sá»± hiá»n dịu, kiên nhẫn và dịu dà ng cá»§a bà mẹ nhanh chóng xóa nhòa chấn thương cá»§a giây phút chà o Ä‘á»i.
Nhá» sá»± chăm sóc cá»§a bà mẹ đầy yêu thương, Ä‘oạn đưá»ng từ khi sinh ra đến tuổi trưởng thà nh không phải là không gáºp ghá»nh và không có chấn thương, nhưng đó cÅ©ng là  má»™t cuá»™c hà nh trình thú vị cá»§a nháºn thức .
Thiên Chúa là mẹ Ä‘Ãch tháºt cá»§a chúng ta – dịu dà ng hÆ¡n, yêu thương hÆ¡n và thấu hiểu hÆ¡n bất cứ ngưá»i mẹ trần thế nà o. Äể được sinh ra trong cuá»™c sống Ä‘á»i Ä‘á»i chúng ta phải trải qua quá trình sinh ra và chết Ä‘i trong cuá»™c Ä‘á»i nà y. Không có mẹ, chấn thương sẽ nhiá»u hÆ¡n. Có mẹ, má»i thứ sẽ khác.
NÆ¡i đây, ở tuổi ấu thÆ¡, mẹ lúc nà o cÅ©ng dịu hiá»n và kiên nhẫn vá»›i chúng ta, trong cái chết, Thiên Chúa còn dịu hiá»n và kiên nhẫn vá»›i chúng ta hÆ¡n nữa. Vòng tay đón nháºn chúng ta lúc lìa Ä‘á»i không phải là vòng tay thô tháp cá»§a trần thế. Quả tim ôm lấy chúng ta lúc đó sẽ không để cho bất cứ cái gì thà nh thừa thải vá»›i chúng ta. Chúng ta, những đứa con, sẽ được dẫn dắt và o cuá»™c sống Ä‘á»i Ä‘á»i má»™t cách nhẹ nhà ng, êm ái và thấu hiểu. ÄÆ°á»£c sinh ra trong vòng tay Thiên Chúa chắc chắn sẽ là má»™t trải nghiệm nhẹ nhà ng và êm ái như được sinh ra trong vòng tay mẹ.
Chắc chắn sẽ luôn có cảm giác hối tiếc và sợ hãi khi ngưá»i thân chúng ta qua Ä‘á»i. Cái chết đưa ngưá»i thân yêu cá»§a chúng ta Ä‘i đến cùng Ä‘Ãch mà không có gì trong cuá»™c Ä‘á»i nà y có thể vá»›i tá»›i được. Song trong sá»± chia ly nà y chúng ta được cứu khá»i ná»—i lo lắng lá»›n nhất cá»§a con ngưá»i.
Khi ngưá»i thân yêu lìa bá» chúng ta trong cuá»™c Ä‘á»i nà y để đến những nÆ¡i chốn má»›i vá»›i những Ä‘iá»u má»›i, chúng ta không biết chắc bến bá» nà o há» sẽ đến. Khi há» lìa bá» chúng ta trong cái chết, chúng ta chỉ chắc chắn má»™t Ä‘iá»u: Há» Ä‘ang ở trong vòng tay êm ái hÆ¡n vòng tay chúng ta!
TrÃch sách Táºp sống vượt lên ná»—i sợ, Forgotten among the Lilies, Learning to Love Beyond Our Fears, Ronald Rolheiser
Nguyễn Kim An dịch
Phanxicovn

