Tr�i ở đâu?

3497934984

Gần đây ngư�i ta kỷ niệm sự kiện hai phi hành gia Hoa Kỳ đổ bộ lên mặt trăng. Trong Tháng Tám chúng ta sẽ mừng lễ �ức Maria hồn xác lên tr�i. Thoạt tiên xem ra hai chuyện đó không có chi liên lạc với nhau. Tuy nhiên, khi nghĩ lại có ngư�i đặt ra câu h�i này: Phải chăng khi tuyên xưng �ức Maria hồn xác lên tr�i, Giáo Hội đã không mặc nhiên công bố �ức Maria là phi hành gia đầu tiên đó sao? Thế nhưng Ngư�i đã đi đến đâu, lên hành tinh nào? Làm sao sinh dưỡng và hô hấp trên đó được khi mà đi�u kiện áp lực và không khí ở các hành tinh hoàn toàn khác với địa cầu chúng ta?

Khi �ức Piô XII tuyên bố tín đi�u �ức Maria hồn xác lên tr�i, chắc rằng Ngài không h� có ý định tặng huy chương “phi hành gia� cho Mẹ Chúa Cứu Thế đâu. Dĩ nhiên óc tò mò của chúng ta có quy�n đặt ra thắc mắc. Chúng ta muốn biết �ức Maria bây gi� ở đâu, nhất là khi không phải chỉ có linh hồn Ngư�i được đem v� tr�i mà cả thân xác nữa. Tiếc rằng không ai có thể trả l�i thắc mắc ấy được. Mặt khác, đây cũng là cơ hội để chúng ta tìm hiểu ý nghĩa của một từ mà chúng ta dùng hằng ngày, nhất là trong ngôn ngữ tôn giáo: đó là “tr�i�. Chúng ta mở đầu kinh nguyện mà Chúa Giêsu đã dạy chúng ta với những l�i sau đây: “Lạy Cha chúng con ở trên tr�i�. Thế rồi, tiếng Việt của chúng ta cũng g�i Chúa là “Thiên Chúa�, �ức Chúa Tr�i. Vậy thì “tr�i� có nghĩa là gì?

Theo tôi nghĩ, quan niệm bình dân Việt Nam phần nào cũng giống quan niệm bình dân Do Thái khi chia vũ trụ thành ba tầng: tầng trên g�i là tr�i; tầng giữa là mặt đất, nơi chúng ta đang ở; còn tầng dưới là âm phủ, nơi dành cho ngư�i chết và ma quỷ. Dĩ nhiên, khoa h�c v� không gian cận đại cho chúng ta thấy rằng cơ cấu vũ trụ phức tạp hơn quan niệm bình dân vừa nói. Trước tiên trái đất không còn là trung tâm vũ trụ nữa. Thứ đến bầu tr�i mà chúng ta thấy thực ra chỉ là khoảng không. Duy có một đi�u có lẽ còn đúng là địa ngục, theo nghĩa là càng đi sâu xuống mặt đất thì nhiệt độ càng gia tăng, do kinh nghiệm núi lửa mà đôi khi chúng ta nghe thấy đây đó. Thế thì có cần phải viết lại tất cả sách vở giáo lý cho hợp với không gian h�c hiện đại hay không? Tôi nghĩ là không cần, bởi vì ngôn ngữ đức tin của chúng ta không lệ thuộc vào quan điểm không gian thực nghiệm.

Như vậy khi nói rằng Chúa ở trên tr�i, chúng ta không có ý gán một chỗ cho Ngài hay sao?

Có thể là trong một vài tôn giáo h� có ý định như vậy. Tiếc rằng tôi chưa có th�i gi� để tham khảo các tài liệu văn chương tôn giáo Việt Nam để tìm hiểu ý nghĩa của tiếng “tr�i�. Tôi có cảm tưởng tiếng “tr�i� ở Việt Nam có vẻ hàm hồ, theo nghĩa là không những tiếng “tr�i� chỉ nơi ở của các thần thánh (tỉ như Ng�c Hoàng ở thiên cung), nhưng tiếng “tr�i� còn chỉ chính �ấng tối cao nữa, tỉ như ngư�i ta g�i: Ông Tr�i, Tr�i ơi! Còn quan niệm Kinh Thánh thì khác: đôi khi chúng ta gặp thấy hình ảnh tr�i như là ngai toà của Thiên Chúa, nhưng Kinh Thánh thâm tín rằng chính Ngài dựng nên tr�i đất. Ngài đã hiện hữu trước khi có tr�i đất. Và nói cho cùng Ngài chẳng ngự ở đâu cả bởi vì Ngài không có hình hài thân xác.

Nếu vậy khi nói rằng “Lạy Cha chúng con ở trên tr�i� là chúng ta nói sai hay sao?

Không phải là chúng ta nói sai nhưng là nói không đúng lắm. Tiếc rằng chúng ta không thể làm cách nào khác hơn, bởi vì bao lâu chúng ta còn sống trên trần gian này, đầu óc chúng ta còn bị lệ thuộc vào không gian và th�i gian. Bởi vậy, khi nói v� Thiên Chúa chúng ta cần phải hình dung Ngài với một hình ảnh nào đó, ví dụ như một cụ già đầu tóc bạc phơ; và phải ch�n một chỗ nào đó cho Ngài ở. Thành thực mà nói, biết tìm một chỗ nào khác cao tr�ng hơn là tr�i? Dĩ nhiên ở đây chúng ta không hiểu rằng Ngài ngự trên tầng mây, song chúng ta chỉ có ý muốn nói rằng Ngài vượt xa chúng ta vạn bội. Chúng ta là phận hèn ở dưới đất, gần sát bụi tro, còn Ngài là �ấng cao sang vô ngần.

Nói như vậy thì quan niệm v� Thiên Chúa của đạo chúng ta đâu có gì khác quan niệm của các tôn giáo khác?

Có điểm khác chứ, khác xa lắm. Tuy luôn luôn tuyên xưng rằng Thiên Chúa cách xa chúng ta muôn vàn trùng như khoảng cách giữa tr�i với đất, nhưng đồng th�i đức tin Kitô gíao cũng dạy rằng có một cây cầu đã được bắc ngang khoảng cách ấy. Thực ra trong Kinh Tin Kính chúng ta đ�c rằng: “Vì loài ngư�i chúng tôi và để cứu rỗi chúng tôi, Ngư�i đã từ tr�i xuống thế�. Nghĩa là chính Con Thiên Chúa đã từ tr�i xuống thế và ở giữa chúng ta và đưa chúng ta v� tr�i. Nói khác đi, trong nhi�u tôn giáo khác, việc lên tr�i chỉ là một mộng tưởng ngạo nghễ, tựa như bài dân ca Việt Nam “Bắc thang lên h�i ông tr�i�. Còn đức tin Kitô giáo ghi nhận đó là lý lẽ duy nhất v� ni�m hy v�ng của con ngư�i. �ức Kitô đã từ tr�i xuống thế để đem chúng ta v� tr�i với Ngài.

Nhưng đem v� tr�i là đem v� đâu?

Như đã nói trên, xin thú thực là không ai trả l�i được câu h�i này. �àng khác, chúng ta đừng quên là thân xác con ngư�i khi đã sống lại sẽ không bị chi phối bởi đi�u kiện th�i gian và không gian như hoàn cảnh chúng ta hiện nay. Khi đ�c Phúc Âm tả lại đi�u kiện thân xác của �ức Kitô sau khi phục sinh, chúng ta thấy rằng thân xác của Ngài không còn bị giới hạn bởi tr�ng lực, thể chất: Ngài có thể đi vào một phòng cửa đóng then cài, và Ngài biến đi lúc nào không ai hay biết. Vả lại, chúng ta cũng đừng nên quên rằng khoa h�c không gian hiện đại, tuy không còn coi trái đất là trung tâm vũ trụ nữa, nhưng cũng không coi vũ trụ này là duy nhất. Có thể là còn có nhi�u vũ trụ khác nữa xa tít mù mà các dụng cụ quan sát không gian hiện đại chưa thể khám phá ra. Biết đâu thân xác chúng ta sau khi sống lại sẽ được đem lên các vũ trụ ấy? Dĩ nhiên đây chỉ là lối nói chơi mà thôi, bởi vì Kinh Thánh không đặt nặng vấn đ� đó. �i�u quan tr�ng của việc lên tr�i là ở chỗ chúng ta được ở bên Chúa, được sống trong tình yêu với Ngài, và không bao gi� sợ mất Ngài nữa.

Nhưng khi nói rằng việc lên tr�i hệ tại việc ở bên cạnh Chúa, như vậy có hồn lên tr�i là đủ rồi, cần chi phải có thân xác nữa?

�ồng ý, chỉ cần có hồn là đủ. Tuy nhiên tôi nghĩ việc tuyên xưng thân xác sẽ sống lại và lên tr�i ở bên Chúa là một điểm đặc trưng của Kitô giáo. Tiếc rằng chúng ta chưa đánh giá đúng mức tầm quan tr�ng của tín đi�u đó. Khác với một số tôn giáo khác coi thể xác hay vật chất là đồ xấu xa tội lỗi, Kitô giáo tuyên xưng rằng thân xác con ngư�i được cấu thành bởi vật chất sẽ được thông hưởng đ�i sống thần linh. �ó là một cái nhìn hết sức lạc quan v� thân xác và vật chất. Sự xấu xa không phải hệ tại vật chất, nhưng là hệ tại ý muốn của chúng ta không biết sử dụng vật chất theo ý muốn của Thiên Chúa. Còn vật chất tự nó là tốt và có thể giúp chúng ta đến gần Thiên Chúa, giúp chúng ta nên thánh. �ây là một điểm mà chúng ta cần phải suy nghĩ nhi�u và rút ra những kết luận thực hành. Ngư�i Kitô hữu không làm tôi vật chất nhưng cũng không khinh chê nó. H� lãnh nhận nó như món quà Chúa ban và tìm cách sử dụng nó như dụng cụ đưa v� với Ngài.

Lm. Giuse Phan Tấn Thành, op.

daminhvn