“Hãy yêu Ä‘i rồi muốn là m gì thì là m†(St. Augustine). Câu nói cá»§a vị giáo phụ Công Giáo thuá»™c thế ká»· 4 đến nay cÅ©ng vẫn còn nguyên giá trị cá»§a nó. Không chỉ trong lãnh vá»±c tôn giáo, tình yêu còn là yếu tố quyết định hạnh phúc cá»§a lứa đôi, cá»§a hôn nhân, và cá»§a cuá»™c sống con ngưá»i. Rất nhiá»u cuá»™c tình đã bắt đầu bằng những hứa hẹn, những lá»i thá» non, hẹn biển, những giây phút yêu đương đầy lãng mạn, đầy tình tứ, và tưởng như không có gì có thể là m cho há» chia lìa. Nhưng năm tháng đã có câu trả lá»i. Khi tình yêu nguá»™i dần, và khi ngưá»i ta dừng lại ở những yếu tố khác thì rạn nứt bắt đầu, và chia ly sẽ đến tiếp theo. Cuối cùng hôn nhân tan vỡ. HÆ¡n 50% các cuá»™c hôn nhân tan vỡ đã nói lên bà quyết hạnh phúc không gì khác chÃnh là tình yêu.
Sau 75 năm nghiên cứu để Ä‘i tìm bà quyết cá»§a hạnh phúc. Äây là má»™t cuá»™c khảo cứu lâu nhất, kéo dà i nhất, và tốn kém nhất cá»§a Äại Há»c Harvard, bắt đầu năm 1938 và do 268 sinh viên tham gia cuá»™c khảo cứu. Qua nhiá»u tháºp niên, những dữ kiện vá» Ä‘á»i sống cá»§a hỠđược khảo cứu, ghi nháºn dá»±a trên những yếu tố như trà thông minh, những mối giây liên kết bạn bè, khả năng tiá»n bạc, và ảnh hưởng cá»§a rượu. Năm 2012, những tà i liệu nà y được xuất bản thà nh sách do nhà tâm thần há»c (Psychiatrist), Bác sỹ George Vaillant, ngưá»i chịu trách nhiệm theo dõi cuá»™c khảo cứu từ 1972 đến 2004. Kết quả:
Giá trị vÄ©nh cá»u cá»§a tình yêu.
Theo kết quả được tìm thấy, tình yêu là chìa khóa cá»§a hạnh phúc. Bác sỹ George Vaillant đã nhấn mạnh đến 2 cá»™t trụ cá»§a hạnh phúc: “Thứ nhất là tình yêu. Thứ hai là phương cách để đối phó vá»›i cuá»™c sống mà không là m mất Ä‘i tình yêuâ€. Cuá»™c khảo cứu tốn kém 20 triệu dollars những chỉ vá»n vẹn đưa lại kết quả trong 5 chữ: “Hạnh phúc là tình yêuâ€. Má»™t ngưá»i có tất cả những nhung lụa, tiá»n tà i, và má»i sá»± trên Ä‘á»i, nhưng nếu không có tình yêu, những thứ đó chỉ là vô dụng. Như váºy, má»—i chữ trong kết luáºn cá»§a khảo cứu nà y đáng giá tá»›i 4 triệu dollars.
Tại sao lại là yêu. Tại sao chỉ có tình yêu má»›i Ä‘em lại hạnh phúc? Thưa vì cái giá phải trả cho tình yêu là hy sinh. Theo Thomas Aquina, vị tiến sỹ lẫy lừng cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo, chót Ä‘iểm cá»§a tình yêu là “hy sinhâ€. Không có hy sinh, không có tình yêu. Tình yêu thiếu hy sinh là tình yêu giả dối. Äiá»u nà y chÃnh Chúa Kitô cÅ©ng đã nói: “Không ai có tình yêu cao cả hÆ¡n kẻ thà mạng sống mình vì ngưá»i mình yêu†(Gioan 15:13). Giáo Há»™i Công Giáo qua Mùa Chay Ä‘ang há»c há»i, tìm bắt chước và sống vá»›i tinh thần hy sinh nà y má»—i khi suy ngắm vá» cuá»™c khổ nạn và cái chết vì yêu thương nhân loại cá»§a Ngà i trên tháºp tá»± giá.
Tình liên đới và bạn hữu.
Tiếp theo tình yêu là tình bạn. Kết quả khảo cứu trên không chỉ dẫn đến kết luáºt trá»±c tiếp là tình yêu, mà còn đỠcáºp đến những mối giây liên kết bạn hữu. Bạn hữu cÅ©ng có má»™t vị trà quan trá»ng đối vá»›i hạnh phúc hÆ¡n bất cứ sá»± gì trên trái đất.
Ngưá»i cô đơn là ngưá»i rất dá»… Ä‘i và o những cám dá»— và thất vá»ng. Cuá»™c Ä‘á»i mà vừa thiếu vắng tình yêu, lại vừa thiếu vắng tình bạn, cuá»™c Ä‘á»i ấy trở nên bất hạnh. Thánh Kinh dáºy rằng: “Những ngưá»i bạn trung thà nh là má»™t kho tà ng vô giá†(Proverbs 18:24). Bởi vì “Những ngưá»i bạn trung thà nh yêu nhau qua những lúc khó khăn: Má»™t ngưá»i bạn thì luôn luôn trung thà nh, và má»™t ngưá»i anh em được sinh ra để giúp má»—i khi cần†(Proverbs 17:17).
Mối giây liên kết bắt đầu từ cha mẹ, đặc biệt là ngưá»i mẹ ngay qua cái nhau bán và o bụng mẹ. Äiá»u nà y chứng minh rằng, những ngưá»i có tuổi thÆ¡ ấm áp bên tình mẹ, há» dá»… dà ng sống hà i hòa vá»›i những ngưá»i chung quanh, dá»… dẫn đến thà nh công trong công ăn việc là m, và há» dá»… tránh được há»™i chứng lú lẫn khi vá» già (dementia later in life).
Tình bạn, tình liên đới không chỉ Ä‘em lại cho nhau hạnh phúc, nhẹ nhà ng trong cuá»™c sống, mà còn là m cho nhau thấy thoải mái trong công ăn việc là m. Theo bác sỹ Vaillant, mối giây liên kết giữa những công việc quan trá»ng hÆ¡n sá»± thà nh đạt.
Rượu là thứ cần phải tránh.
Cuá»™c khảo cứu cÅ©ng đưa ra những liên quan máºt thiết giữa rượu và thần kinh, giữa rượu và há»™i chứng trầm cảm, giữa rượu và tâm bệnh. Vừa uống rượu vừa hút thuốc là nguyên nhân dẫn đến những cái chết trẻ. Ngưá»i Việt Nam liệt kê rượu trong 4 nguyên nhân gá»i là tứ đổ tưá»ng là m cho Ä‘á»i ngưá»i trở thà nh vô giá trị: “Rượu chè, cá» bạc, trai gái, nghiện hútâ€. Rượu là m cho con ngưá»i trở nên mất dần nhân phẩm và tư cách cá»§a mình.
Truyện cổ nước Pháp kể rằng : khi ông Nôe trồng nho, Satan lấy là m lạ nên tiến lại gần há»i :
– Ông Ä‘ang trồng cây gì thế ?
– Cây nho.
– Nó có lợi gì không ?
– Có chứ. Trái nó vừa đẹp mắt, vừa ngon miệng. Từ trái nho ta còn có thể là m ra rượu giúp lòng ngưá»i hưng phấn nữa.
– Váºy thì để tôi giúp ông.
Satan liá»n giết má»™t con chiên, má»™t con sư tá», má»™t con lừa và má»™t con heo. Lấy máu cá»§a chúng tưới gốc cây nho. Thế là cây nho lá»›n nhanh. Nôe lấy trái nho là m rượu.
Từ đó trở Ä‘i khi ngưá»i ta uống má»™t chút rượu và o thì sẽ vui vẻ dá»… thương như con chiên; uống thêm chút nữa thì mạnh bạo như sư tá»; nếu uống thêm thì sẽ ngu như lừa; nếu uống nữa thì… hoà n toà n như con heo váºy.
Trong cuá»™c khảo cứu, rượu cÅ©ng là nguyên nhân dẫn đến ly dị trong số 268 ngưá»i được khảo cứu.
Tiá»n bạc và quyá»n lá»±c không Ä‘em lại hạnh phúc.
“Trong cái nhìn thà nh đạt, Ä‘iá»u quan trá»ng nhất là bạn hãy chú tâm và o công việc cá»§a mìnhâ€.
Má»™t trong những kết quả khảo cứu trong dá»± án nà y. Năm 2010, nhà kinh tế Angus Deaton, đã có  má»™t kết luáºn thá»i danh, đó là sá»± gia tăng hạnh phúc không liên quan đến việc gia tăng lương bổng hằng năm cá»§a bạn.
Kết luáºn, theo cuá»™c khảo cứu nà y thì hạnh phúc không phải là kiếm được nhiá»u tiá»n, nhưng là biết cách tiêu những đồng tiá»n ấy như thế nà o. Tiá»n không mua được hạnh phúc. Ngược lại, chữ nghÄ©a cá»§a Việt Nam có má»™t ý nghÄ©a rất đặc biệt khi nói vá» sá»± giầu sang: Tiá»n bạc. Tiá»n thì nó bạc bẽo, và tiá»m ẩn ý nghÄ© phản bá»™i:
“Còn bạc, còn tiá»n, còn đệ tá»
Hết cÆ¡m, hết gạo, hết ông tôiâ€.
(Thói Äá»i. Nguyá»…n Bỉnh Khiêm)
Ảnh hưởng của trà thông minh.
DÄ© nhiên, biết hà nh động khôn ngoan cÅ©ng giúp Ä‘em lại hạnh phúc, mặc dù chÃnh sá»± thông minh không phải là hạnh phúc.
Trên joural of Psychological Medicine phổ biến năm 2012 đã trắc nhiệm 6.870 ngưá»i và kết quả cho biết những ngưá»i kém thông minh có liên quan đến hạnh phúc cá»§a há», cÅ©ng như ngưá»i nghèo và bệnh tâm thần.
Theo đó, những ngưá»i chỉ số thông minh (IQ) 110, 115 và cao hÆ¡n 150 có mức độ hạnh phúc khác nhau. Nhưng Ä‘iá»u nà y chỉ có nghÄ©a là những ngưá»i thông minh biết dùng sá»± hiểu biết cá»§a mình để duy trì và phát triển hạnh phúc.
Hạnh phúc trong má»i hoà n cảnh.
Quan niệm chung cho rằng, những ngưá»i được sinh ra trong gác tÃa, lầu son, trong nhung lụa thì hạnh phúc hÆ¡n những ngưá»i sinh ra trong nhà tranh, vách đất, nghèo khó. Nhưng thá»±c tế hoà n toà n không phải như váºy.
Bác sỹ Vaillant thuáºt lại, Godfrey Minot Camille, má»™t ngưá»i tham gia trong khảo cứu lúc đầu đã tìm cách tá»± tá» vì gia cảnh nghèo khó. Nhưng sau đó, nhá» tìm hiểu và khám phá ra giá trị cá»§a tình yêu, Camille đã có má»™t cuá»™c sống hạnh phúc nhất trong số những ngưá»i đã tham gia cuá»™c khảo cứu.
Từ đó, Vaillant rút ra kết luáºn rằng, dù ở bất cá» hoà n cảnh nà o con ngưá»i cÅ©ng có thể sống hạnh phúc, nếu há» nháºn ra giá trị cá»§a tình yêu trong chÃnh há», trong những ngưá»i thân yêu, bạn hữu, và trong cuá»™c sống quanh há».
Äá»i là bể khổ, nhưng chúng ta vượt bể khổ bằng con thuyá»n tình yêu.
 Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt
CGVN

