Kết thúc Tháng Năm, Tháng Hoa Äức Mẹ. Khởi đầu Tháng Sáu, Tháng Thánh Tâm Chúa Giêsu.
Lòng sùng kÃnh Thánh Tâm là dạng sùng kÃnh đặc biệt đối vá»›i Chúa Giêsu. Chúng ta biết lòng sùng kÃnh đó là gì và khi chúng ta xác định đối tượng, ná»n tảng, và hà nh động đúng lòng sùng kÃnh nà y. Thánh Tâm liên quan Lòng Chúa Thương Xót vì là nÆ¡i tuôn chảy Máu và Nước để cứu độ nhân loại.
KHÃCH THỂ ÄẶC BIỆT CỦA LÃ’NG SÙNG KÃNH THÃNH TÂM CHÚA
Bản chất cá»§a vấn đỠnà y phức tạp và thưá»ng trở nên nhiêu khê hÆ¡n vì những khó khăn nảy sinh từ thuáºt ngữ. Bá» qua những thuáºt ngữ mang tÃnh kỹ thuáºt quá, chúng ta sẽ tìm hiểu chÃnh các ý tưởng, và chúng ta có thể sá»›m tìm ra ý nghÄ©a, sẽ tốt để ghi nhá»› ý nghÄ©a và dùng chữ “trái tim†trong ngôn ngữ hiện hà nh.
(a) Trước hết, chữ “trái timâ€Â gợi ý tưởng vá» má»™t trái tim váºt chất, má»™t cÆ¡ pháºn chÃnh Ä‘áºp nhịp trong lồng ngá»±c, và chúng ta nháºn thấy nó liên kết không chỉ vá»›i thể lý, mà còn vá»›i cảm xúc và đá»i sống luân lý. Trái tim bằng thịt nà y được chấp nháºn là biểu tượn cá»§a cảm xúc và đá»i sống luân lý, do đó mà chữ “trái timâ€Â có trong ngôn ngữ hình tượng, “trái tim†cÅ©ng chỉ định những thứ được hình tượng hóa là trái tim. Chẳng hạn, cách diá»…n tả “mở lòngâ€, “trao tặng trái timâ€, v.v … Có thể biểu tượng đó không còn ý nghÄ©a váºt chất.
Như váºy, trong ngôn ngữ, chữ tâm hồn cÅ©ng không còn chỉ mang ý nghÄ©a vá» hÆ¡i thở, và chữ “trái tim†là m chúng ta nghÄ© tá»›i sá»± can đảm và yêu thương. Nhưng có thể đây là cách nói hoặc phép ẩn dụ chứ không hẳn là biểu tượng. Biểu tưởng là dấu hiệu tháºt, do đó mà phép ẩn dụ chỉ là dấu hiệu bằng lá»i nói; biểu tượng là cái thể hiện má»™t cái khác, nhưng phép ẩn dụ là chữ dùng để chỉ định cái gì đó khác vá»›i nghÄ©a riêng cá»§a nó. Cuối cùng, trong ngôn ngữ, chúng ta luôn chuyển má»™t phần thà nh tổng thể, và bằng cách nói tá»± nhiên, chúng ta dùng chữ “trái tim†để chỉ định má»™t con ngưá»i. Các ý tưởng nà y sẽ giúp chúng ta xác định khách thể cá»§a lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa.
(b) Vấn đỠnằm giữa ý nghÄ©a váºt chất, ẩn dụ và biểu tượng cá»§a chữ “trái timâ€; khách thể cá»§a lòng sùng kÃnh nà y là trái tim bằng thịt, hoặc Tình yêu cá»§a Chúa Kitô được ẩn dụ hóa bằng chữ “trái timâ€; hoặc trái tim bằng thịt, nhưng là biểu tượng cá»§a Ä‘á»i sống tình cảm và luân lý cá»§a Chúa Giêsu, và nhất là Tình yêu cá»§a Ngà i dà nh cho chúng ta. Chúng ta nói rằng sá»± tôn thá»Â trái tim bằng thịt là đúng, vì đó là biểu tượng và nhắc nhá»› đến Tình yêu cá»§a Chúa Giêsu, Ä‘á»i sống tình cảm và luân lý cá»§a Ngà i.
Như váºy, dù trá»±c tiếp vá»›i trái tim váºt chất, nhưng không dừng lại ở đó: bao gồm tình yêu, khách thể chÃnh, nhưng chỉ đạt đến và qua trái tim bằng thịt, dấu hiệu và biểu tượng cá»§a tình yêu. Lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, phần quan trá»ng nhất cá»§a Thánh Thể Chúa, kông là lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu như được hiểu và được chấp thuáºn bởi Giáo há»™i, và cách tương tá»± cÅ©ng được nói vá» lòng sùng kÃnh Tình yêu cá»§a Chúa Giêsu như tách khá»i trái tim bằng thị cá»§a Ngà i, hoặc nối kết không bằng hệ lụy nà o khác hệ lụy cá»§a chữ theo nghÄ©a ẩn dụ. Do đó, trong lòng sùng kÃnh nà y có hai yếu tố: yếu tố nháºn biết và yếu tố tinh thần, trái tim bằng thịt biểu hiện và nhắc nhá»› tá»›i yếu tố tinh thần. Nhưng hai yếu tố nà y không hình thà nh hai khách thể riêng biệt, cÆ¡ thể và linh hồn cÅ©ng váºy.
Do đó hai yếu tố đó là  cần thiết cho lòng sùng kÃnh nà y vì cÆ¡ thể và linh hồn là cần thiết đối vá»›i con ngưá»i. Hai yếu tố nà y tạo nên má»™t tổng thể, yếu tố chÃnh là tình yêu, nguyên nhân cá»§a lòng sùng kÃnh và lý do hiện hữu là linh hồn, đó là yếu tố chÃnh trong con ngưá»i. Do đó, lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu có thể được xác định là lòng sùng kÃnh Trái Tim Chúa Giêsu tá»›i mức mà trái tim nà y biểu hiện và nhắc nhá»› tá»›i Tình yêu cá»§a Ngà i, hoặc lòng sùng kÃnh Tình yêu cá»§a Äức Giêsu Kitô, vì tình yêu nà y được nhá»› lại và bà y tá» vá»›i chúng ta qua trái tim bằng thịt cá»§a Ngà i.
(c) Do đó, lòng sùng kÃnh hoà n toà n dá»±a và o biểu tượng cá»§a trái tim. ChÃnh biểu tượng nà y truyá»n đạt ý nghÄ©a và tÃnh duy nhất, và biểu tượng nà y được hoà n tất bằng sá»± biểu hiện cá»§a trái tim bị thương tÃch. Vì Thánh Tâm Chúa Giêsu bà y tá» cho chúng ta bằng dấu hiệu cá»§a Tình yêu cá»§a Ngà i, vết thương ở Trái Tim há»u hình cá»§a Chúa Giêsu sẽ nhắc nhá»› vá» vết thương vô hình cá»§a Tình yêu nà y. Biểu tượng nà y cÅ©ng giải thÃch rằng lòng sùng kÃnh nà y, mặc dù dà nh cho Thánh Tâm Chúa Giêsu má»™t vị trà cần thiết, vẫn là nhá» bé do liên quan vá»›i khoa giải phẫu trái tim hoặc khoa sinh há»c.
Nhưng, trong hình ảnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, cách diá»…n tả biểu tượng nà y phải trổi vượt hÆ¡n má»i thứ, độ chÃnh xác vá» giải phẫu há»c không được xem xét; nó có thể là m tổn thương lòng sùng kÃnh bằng cách đưa ra biểu tượng Ãt hiển nhiên hÆ¡n. Rất đúng khi nói trái tim là biểu tượng được phân biệt vá»›i trái tim theo giải phẫu há»c: TÃnh phù hợp cá»§a hình ảnh có lợi cho cách diá»…n tả cá»§a tư tưởng nà y. Trái tim hữu hình cần thiết đối vá»›i hình ảnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, nhưng trái tim hữu hình nà y phải là má»™t trái tim biểu tượng. Cách quan sát tương tá»± vá» sinh há»c, trong đó lòng sùng kÃnh nà y không thể hoà n toà n vô tư, vì trái tim bằng thịt được tôn thỠđể biết Tình yêu cá»§a Chúa Giêsu ở đó, là Thánh Tâm Chúa Giêsu, là trái tim sống động thá»±c sá»±, đã yêu thương và đau khổ; như chúng ta cảm nháºn, Trái Tim đó đã chia sẻ Ä‘á»i sống tình cảm và luân lý cá»§a Ngà i; tuy nhiên, như chúng ta biết, Trái Tim đó thô sÆ¡ vá» các hoạt động cá»§a Ä‘á»i sống con ngưá»i, có má»™t phần như thế trong các hoạt động thuá»™c Ä‘á»i sống cá»§a Ngà i.
Nhưng sá»± mặc khải vá» tình yêu cá»§a Äức Kitô không là dấu hiệu thuần túy bình thưá»ng, như trong mối tương quan cá»§a từ ngữ đối vá»›i má»™t váºt, hoặc cá»§a lá cỠđối vá»›i ý tưởng cá»§a má»™t quốc gia; Trái Tim vẫn liên kết vá»›i Ä‘á»i sống cá»§a các việc tốt là nh và yêu thương. Tuy nhiên, Trái Tm đó đủ đối vá»›i lòng sùng kÃnh mà chúng ta biết và cảm nghiệm được sá»± kết hiệp thân máºt nà y. Chúng ta không có gì để do with physiology cá»§a Thánh Tâm Chúa hoặc xác định các chức năng chÃnh xác cá»§a trái tim trong Ä‘á»i sống hằng ngà y. Chúng ta biết rằng biểu tượng cá»§a trái tim là  biểu tượng dá»±a trên thá»±c tế và nó cấu thà nh khách thể đặc biệt cá»§a lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, lòng sùng kÃnh nà y không có nguy cÆ¡ sai lầm.
(d) Trên tất cả, trái tim là là biểu tượng cá»§a tình yêu, và qua đặc tÃnh nà y, lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu là điá»u tá»± nhiên. Tuy nhiên, hướng tá»›i Trái Tim yêu thương cá»§a Chúa Giêsu thì sẽ gặp Ä‘iá»u mà  Chúa Giêsu liên kết vá»›i tình yêu nà y. Tình yêu nà y không là  không là lý do Äức Kitô thá»±c hiện và chịu Ä‘au khổ? Không là ná»™i tại cá»§a Ngà i, tháºm chà còn hÆ¡n là ngoại tại cá»§a Ngà i, Ä‘á»i sống ảnh hưởng tình yêu nà y? Mặt khác, lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa, được hướng tá»›i Trái Tim sống động cá»§a Chúa Giêsu, như váºy đã trở thà nh quen thuá»™c vá»›i toà n bá»™ Ä‘á»i sống ná»™i tâm cá»§a Thầy Chà Thánh, vá»›i các nhân đức và tình cảm cá»§a Ngà i, vá»›i tình yêu vô biên cá»§a Chúa Giêsu.
Từ đó, sá»± mở rá»™ng đầu tiên cá»§a lòng sùng kÃnh nà y bắt nguồn từ Trái Tim yêu thương tá»›i sá»± hiểu biết thân máºt cá»§a Chúa Giêsu, tá»›i tình cảm và nhân đức cá»§a Ngà i, tá»›i cảm xúc và đá»i sống luân lý cá»§a Ngà i; từ Trái Tim yêu thương tá»›i cách thể hiện yêu thương cá»§a tình yêu nà y. Vẫn có cách mở rá»™ng khác, dù cùng ý nghÄ©a, được là m theo cách khác, bằng cách chuyển từ Trái Tim tá»›i Ngôi vị, như chúng ta thấy, cách nà y rất tá»± nhiên. Khi nói vá» trái tim to lá»›n, chúng ta ám chỉ ngôi vị, như khi chúng ta nói tá»›i Thánh Tâm Chúa Giêsu.
Tuy nhiên, vì cả hai Ä‘á»u đồng nghÄ©a, nhưng khi chữ trái tim thưá»ng được nói tá»›i con ngưá»i, vì má»™t con ngưá»i như váºy được coi là liên quan cảm xúc và đá»i sống luân lý. Như váºy, khi chúng ta nói tá»›i Chúa Giêsu là Thánh Tâm Chúa, chúng ta có ý nói rằng khi Chúa Giêsu bà y tá» Thánh tâm Ngà i, Chúa Giêsu yêu thương và đáng yêu. Chúa Giêsu hoà n toà n được “tóm lược†trong Thánh Tâm Ngà i như trong chÃnh Ngà i.
(e) Trong chÃnh lòng sùng kÃnh Chúa Giêsu, ngưá»i ta không thể không thấy Tình yêu Ngà i bị khước từ. Tc luôn “than thở†trong Kinh thánh, và các thánh cÅ©ng luôn nghe biết những lá»i than cá»§a tình-yêu-không-được-đáp-lại. Má»™t trong các lÄ©nh vá»±c chÃnh cá»§a lòng sùng kÃnh nà y là cân nhắc Tình yêu cá»§a Chúa Giêsu, vì chúng ta đã coi thưá»ng và là m ngÆ¡ tình-yêu-Ngà i-dà nh-cho-chúng-ta. ChÃnh Ngà i đã mặc khải tình yêu nà y khi Ngà i than thở vá»›i Thánh Margaritta Maria Alacoque (1647-1690).
(f) Tình yêu nà y được thể hiện má»i nÆ¡i trong Chúa Giêsu và trong cuá»™c Ä‘á»i Ngà i, tình yêu đó có thể giải thÃch vá» Ngà i bằng những lá»i nói và hà nh động cá»§a Ngà i. Do đó, tình yêu nà y chiếu sáng hÆ¡n trong các mầu nhiệm sinh ra cho chúng ta, trong đó Chúa Giêsu sinh ra nhiá»u Ä‘iá»u tốt và hoà n tất trong tặng phẩm là chÃnh Ngà i qua việc nháºp thể, cuá»™c khổ nạn, và bà tÃch Thánh Thể. HÆ¡n nữa, các mầu nhiệm nà y có vị trà trong lòng sùng kÃnh nà y, ở bất kỳ nÆ¡i nà o chúng ta tìm kiếm Chúa Giêsu và các dấu hiệu yêu thương cá»§a Ngà i thì chúng ta Ä‘á»u tìm thấy ở má»™t mức độ rá»™ng lá»›n hÆ¡n trong các hà nh động vÄ© đại cá»§a Ngà i.
(g) Chúng ta biết rằng lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, Äấng là biểu tượng cá»§a tình yêu, có trong tình yêu cá»§a Ngà i dà nh cho nhân loại. Äiá»u nà y rõ rà ng, vì Ä‘iá»u nà y có trong tình yêu cá»§a Ngà i dà nh cho nhân loại, Thánh Tâm Ngà i đã quá yêu chúng ta, như Ngà i đã mặc khải cho Thánh Margaritta Maria Alacoque.
(h) Cuối cùng, vấn đỠlà tình yêu đó thể hiện qua lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, Ngà i yêu chúng ta vá»›i tư cách má»™t con ngưá»i và yêu chúng ta vá»›i tư cách Thiên Chúa, đó là lòng thương xót bao la cá»§a Ngà i. Chắc chắn đó là tình yêu cá»§a Thiên-Chúa-là m-ngưá»i, tình yêu cá»§a Ngôi-Lá»i-nháºp-thể. Tuy nhiên, đó không là những con ngưá»i sùng má»™ nghÄ© vá» việc tách rá»i 2 tình yêu nà y như hỠđã tách rá»i 2 bản tÃnh trong Chúa Giêsu.
Ngoà i ra, mặc dù chúng ta có thể muốn giải quyết phần nà y cá»§a vấn đỠbằng má»i cách, chúng ta có thể thấy rằng các ý kiến cá»§a các tác giả Ä‘á»u khác nhau. Má»™t số ngưá»i cho rằng Trái Tim bằng thịt chỉ được liên kết vá»›i tình yêu nhân loại, há» cho rằng đó không là biểu tượng cá»§a Tình yêu Thiên Chúa. HÆ¡n nữa, không riêng ngôi vị cá»§a Chúa Giêsu, do đó, Tình yêu Thiên Chúa không là khách thể trá»±c tiếp cá»§a lòng sùng kÃnh nà y. Má»™t số khác cho rằng Tình yêu Thiên Chúa khác vá»›i Ngôi-Lá»i-nháºp-thể không là khách thể cá»§a lòng sùng kÃnh nà y, há» tin như váºy khi coi là tình yêu cá»§a Ngôi-Lá»i-nháºp-thể, và há» không hiểu tại sao tình yêu nà y cÅ©ng không thể được biểu tượng là Trái Tim bằng thịt, hoặc tại sao lòng sùng kÃnh nà y chỉ nên hạn chế là tình yêu sáng tạo.
NỀN TẢNG LÃ’NG SÙNG KÃNH THÃNH TÂM
Vấn đỠnà y có thể được cân nhắc theo 3 phương diện: lịch sá», thần há»c và khoa há»c.
- NỀN TẢNG LỊCH SỬ
Khi chấp thuáºn lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, Giáo há»™i không tin thị kiến cá»§a Thánh Margaritta Maria Alacoque, coi đó là trừu tượng và kiểm tra chÃnh lòng sùng kÃnh nà y. Thị kiến cá»§a Thánh Margaritta Maria Alacoque có thể sai, nhưng lòng sùng kÃnh nà y thì không sai, do đó xứng đáng và vững chắc.
Tuy nhiên, sá»± tháºt là  lòng sùng kÃnh nà y được truyá»n bá chá»§ yếu do ảnh hưởng phong trà o bắt đầu từ Paray-le-Monial; và trước khi được phong chân phước, thị kiến cá»§a nữ tu Margaritta Maria Alacoque đã được Giáo há»™i kiểm tra kỹ lưỡng, phán Ä‘oán những trưá»ng hợp như váºy không liên quan tÃnh không sai lầm cá»§a bà  nhưng chỉ ngụ ý tÃnh chắc chắn con ngưá»i đủ để bảo đảm tÃnh tất nhiên cá»§a lá»i nói và hà nh động.
- NỀN TẢNG THẦN HỌC
Thánh Tâm Chúa Giêsu, cÅ©ng như những thứ khác thuá»™c Ngôi vị cá»§a Ngà i, xứng đáng để chúng ta tôn thá», nhưng Ä‘iá»u nà y không như váºy nếu Ngôi vị đó được coi là tách biệt và không liên kết vá»›i Ngôi vị nà y. Tuy nhiên, trong “Auctorem Fidei†(1) năm 1794, ÄGH Piô VI đã xác nháºn lòng sùng kÃnh nà y trong phương diện nà y để bác bá» các lá»i vu khống cá»§a tà thuyết Jansen (2).
Mặc dù sá»± tôn thá» nà y dà nh cho Thánh Tâm Chúa Giêsu, mở rá»™ng vượt ngoà i trái tim bằng thịt, hướng tá»›i tình yêu mà Trái Tim nà y là biểu tượng sống động và  có ý nghÄ©a. Vá» Ä‘iểm nà y, lòng sùng kÃnh không đòi buá»™c sá»± biện há»™, vì Ä‘iá»u đó thuá»™c vá» Ngôi vị cá»§a Chúa Giêsu được hướng tá»›i, nhưng đối vá»›i Ngôi vị không thể tách biệt khá»i thiên tÃnh cá»§a Ngà i. Chúa Giêsu thể hiện sống động Ä‘iá»u tốt là nh cá»§a Thiên Chúa, cá»§a Tình Phụ tá»Â yêu thương vô hạn, là khách thể cá»§a lòng sùng kÃnh Thánh Tâm, vì Ngà i thá»±c sá»± là khách thể cá»§a Kitô giáo. Cái khó là sá»± hiệp nhất cá»§a trái tim và tình yêu, trong mối tương quan mà lòng sùng kÃnh giữa Ä‘iá»u nà y và điá»u kia.
- NỀN TẢNG TRIẾT HỌC VÀ KHOA HỌC
Vá» phương diện nà y cÅ©ng có sá»± không kiên định giữa các thần há»c gia, không coi là ná»n tảng cá»§a má»i váºt mà vá» vấn đỠgiải thÃch. Äôi khi há» nói như thể trái tim là cÆ¡ pháºn cá»§a tình yêu, nhưng Ä‘iểm nà y không có ná»n tảng vá» lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, đủ để nói rằng trái tim là biểu tượng cá»§a tình yêu, và đối vá»›i ná»n tảng cá»§a biểu tượng, sá»±-nối-kết-thá»±c-tế hiện hữu giữa trái tim và các cảm xúc.
Ngà y nay, biểu tượng cá»§a trái tim là má»™t thá»±c tế và má»i ngưá»i Ä‘á»u cảm thấy trong trái tim có má»™t loại tiếng vang cá»§a tình cảm. Nghiên cứu sinh lý vá» tiếng vá»ng nà y có thể rất thú vị, nhưng không cần đối vá»›i lòng sùng kÃnh, vì ná»n tảng cá»§a lòng sùng kÃnh là sá»± kiện đã được kiểm chứng bằng kinh nghiệm hằng ngà y, sá»± tháºt mà nghiên cứu sinh lý xác định các tình trạng, nhưng không đòi há»i nghiên cứu nà y hoặc bất kỳ sá»± hiểu biết đặc biệt nà o vá»›i chá»§ thể cá»§a nó.
HÀNH ÄỘNG RIÊNG CỦA LÃ’NG SÙNG KÃNH THÃNH TÂM CHÚA GIÊSU
Hà nh động nà y được đòi há»i bởi chÃnh khách thể cá»§a lòng sùng kÃnh, vì lòng sùng kÃnh tình yêu cá»§a Chúa Giêsu đối vá»›i chúng ta nên là lòng sùng kÃnh nổi trá»™i vá»Â tình yêu đối vá»›i Chúa Giêsu. Lòng sùng kÃnh nà y được thể hiện bằng việc đáp lại tình yêu; mục Ä‘Ãch cá»§a lòng sùng kÃnh nà y là yêu mến Chúa Giêsu, Äấng yêu thương chúng ta vô cùng, để tình yêu đáp lại tình yêu.
Tuy nhiên, tình yêu cá»§a Chúa Giêsu thể hiện vá»›i linh hồn đạo đức là tình yêu bị coi thưá»ng, nhất là qua Bà tÃch Thánh Thể, tình yêu nà y đươc diá»…n tả trong lòng sùng kÃnh nà y có tÃnh Ä‘á»n đáp, và do đó có sá»± quan trá»ng cá»§a việc Ä‘á»n tá»™i, rước lá»… để Ä‘á»n tá»™i, và chia sẻ Ä‘au khổ cá»§a Chúa Giêsu. Nhưng không gì có thể là m kiệt quệ sá»± phong phú cá»§a lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu. Tình yêu là sá»± ấp á»§ linh hồn, cà ng hiểu biết tình yêu thì cà ng gắn bó vá»›i Chúa Giêsu, kết hiệp máºt thiết vá»› Ngà i, vá»›i Thánh Tâm Ngà i.
SÆ LƯỠC LỊCH SỬ VỀ VIỆC PHÃT TRIỂN LÃ’NG SÙNG KÃNH THÃNH TÂM CHÚA GIÊSU
- Từ thá»i Thánh Gioan và Thánh Phaolô, trong Giáo há»™i cÅ©ng đã có những cách sùng kÃnh như lòng sùng kÃnh Tình Yêu cá»§a Thiên Chúa, Äấng đã yêu thế gian đến ná»—i trao ban chÃnh Con Má»™t cá»§a Ngà i, và chÃnh Chúa Giêsu cÅ©ng yêu thương chúng ta đến ná»—i hiến thân vì chúng ta. Nhưng, nói má»™t cách chÃnh xác, đây không là lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, vì không có lòng kÃnh trá»ng Thánh Tâm Chúa Giêsu như biểu tượng cá»§a Tình yêu cá»§a Ngà i dà nh cho chúng ta.
Từ các thế ká»· đầu, phù ợp vá»›i gương cá»§a cá»§a Thánh sá», cạnh sưá»n cá»§a Äức Kitô và  mầu nhiệm Máu và Nước đã được suy niệm, và Giáo há»™i chiêm ngưỡng những gì chảy ra từ cạnh sưá»n cá»§a Chúa Giêsu, như bà Êva được tạo nên từ xương sưá»n cá»§a ông Adam. Nhưng trong 10 thế ká»· đầu không có gì chứng tá» Ä‘iá»u đó, không có sá»± tôn thá» nà o dà nh cho Trái Tim bị thương tÃch ấy.
- Thế ká»· XI và XII, chúng ta thấy có những cách chứng tá» lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu. Vết thương ở Trái Tim dần dần được đạt tá»›i, và vết thương đó là biểu tượng cá»§a tình yêu. Äó là trong không khà nhiệt thà nh cá»§a Dòng Biển Äức hoặc Dòng Xitô, theo tư tưởng cá»§a Thánh Anselmô hoặc Thánh Bênađô, rằng lòng sùng kÃnh nà y tăng lên, dù không thể xác định các văn bản hoặc những ngưá»i sùng kÃnh đầu tiên.
Theo Thánh Gertrude, Thánh Mechtilde, và tác giả bản “Vitis mystica†(Cây nho Thần bÃ) đã nổi danh, chúng ta không thể chắc chắn xác định ai đã có công soạn “Vitis mysticaâ€. Cho tá»›i thá»i gian gần đây, lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu đã được quy cho Thánh Bênađô, nhưng cÅ©ng có thể quy cho Thánh Bônaventura (“S. Bonaventuraopera omniaâ€, 1898, VIII, LIII sq.). Nhưng, có thể váºy, nó gồm má»™t trong những Ä‘oạn ahy đã từng truyá»n cảm hứng lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu, thÃch hợp để Giáo há»™i có những bà i há»c vá» kinh đêm cá»§a ngà y lá»….
Äối vá»›i Thánh Mechtilde (qua Ä‘á»i năm 1298) và Thánh Gertrude (qua Ä‘á»i năm 1302), đó là lòng sùng kÃnh tương tá»± đã được chuyển thà nh nhiá»u lá»i nguyện và cách sá» dụng. Äiá»u đáng quan tâm là thị kiến cá»§a Thánh Gertrude và o chÃnh ngà y lá»… Thánh Gioan Tông đồ, vì Ä‘iá»u đó đã hình thà nh lịch sá» cá»§a lòng sùng kÃnh nà y. ÄÆ°á»£c tá»±a đầu và o ngá»±c Chúa Giêsu, bà đã nghe nhịp Ä‘áºp cá»§a Thánh Tâm Chúa Giêsu và há»i Thánh Gioan rằng trong Bữa Tiệc Ly, ngà i cÅ©ng nghe những nhịp Ä‘áºp kỳ diệu như váºy mà sao ngà i không nói gì. Thánh Gioan trả lá»i rằng mặc khải nà y đã được giữ cho các háºu duệ, khi mà thế giá»›i trở nên nguá»™i lạnh, há» cần nhen nhóm lại tình yêu nà y (Legatus divinae pietatis, IV, 305; Revelationes Gertrudianae, ed. Poitiers and Paris, 1877).
- Từ thế ká»· XIII tá»›i XVI, lòng sùng kÃnh nà y được truyá»n bá nhưng vẫn không phát triển nhiá»u. Khắp nÆ¡i được thá»±c hà nh bởi các linh hồn được đặn ân, các thánh và các dòng tu như Dòng Phanxicô, Dòng Äa Minh, Dòng Carthusians, v.v … có nhiá»u tấm gương vá» lòng sùng kÃnh nà y. Vì thế, đó là  lòng sùng kÃnh riêng cá»§a các dòng thần bà nà y. Không có gì khởi đầu, chỉ có viêc truyá»n bá lòng sùng kÃnh Năm Dấu Thánh, trong đó Dấu Thánh ở Thánh Tâm được lưu ý nhất, và để xúc tiến Ä‘iá»u đó, Dòng Phanxicô đã ná»— lá»±c nhiá»u.
- Khoảng thế ká»· XVII, lòng sùng kÃnh tiếp tục phát triển và chuyển từ lÄ©nh vá»±c thần bàsang lÄ©nh vá»±c khổ hạnh Kitô giáo. Äiá»u đó cấu thà nh má»™t lòng sùng kÃnh khách quan bằng những lá»i cầu nguyện được soạn sẵn và các cách thá»±c hiện đặc biệt mà giá trị và cách thá»±c hà nh đó được ca tụng. Chúng ta biết Ä‘iá»u nà y nhá» các văn bản cá»§a các “sư phụ†vá» Ä‘á»i sống tâm linh là Lanspergius đạo hạnh (qua Ä‘á»i năm 1539), Dòng Carthusians ở Cologne, tu sÄ© đạo hạnh Louis Blois (Blosius, 1566), Dòng Biển Äức, và  Tu viện trưởng Liessies ở Hainaut. Có thể kể cả Chân phước Gioan Avila (qua Ä‘á»i năm 1569) và Thánh Phanxicô Salê, thế ká»· XVII.
- Từ đó, má»i thứ cho thấy rõ lòng sùng kÃnh nà y. Các tác giả khổ hạnh nói vá» Ä‘iá»u đó, nhất là các tác giả Dòng Tên như Alvarez de Paz, Luis de la Puente, Saint-Jure, và Nouet, vẫn có những thá»a thuáºn đặc biệt vá» vấn đỠnà y như tác phẩm nhỠ“Meta Cordium, Cor Jesu†cá»§a LM Druzbicki (qua Ä‘á»i năm 1662).
Trong số các nhà thần bàvà các linh hồn đạo đức tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu có Thánh Francis Borgia, Chân phước Phêrô Canisiô, Thánh Aloysiô Gonzaga, và Thánh Anphong Rodriguez, Dòng Tên; kể cả Tôi tá»› Chúa Marina de Escobar (qua Ä‘á»i năm 1633), ở Tây Ban Nha; Báºc đáng kÃnh Madeleine Thánh Giuse và  Tôi tá»› Chúa Margaritta Thánh thể, Dòng Cát Minh, Pháp quốc; Jeanne de S. Mathieu Deleloe (qua Ä‘á»i năm 1660), Dòng Biển Äức, Bỉ quốc; Armelle ở Vannes (qua Ä‘á»i năm 1671); tháºm chà cả những ngưá»i theo thuyết Jansen hoặc các trung tâm thế giá»›i, Marie de Valernod (qua Ä‘á»i năm 1654) và  Angélique Arnauld; M. Boudon, giám mục phó ở Evreux, Linh mục Huby, tông đồ ẩn dáºt ở Brittany, và đặc biệt là  Báºc đáng kÃnh Maria Nháºp Thể (qua Ä‘á»i tại Quebec năm 1672).
Trá»±c giác cá»§a Thánh Phanxicô Salê, các bà i suy niệm cá»§a Mẹ Huillier (qua Ä‘á»i năm 1655), các thị kiến cá»§a Mẹ Anne-Marguerite Clément (qua Ä‘á»i năm 1661), và cá»§a nữ tu Jeanne-Bénigne Gojos (qua Ä‘á»i năm 1692) là những cái khởi đầu. Linh ảnh Thánh Tâm Chúa Giêsu có ở khắp nÆ¡i, đó là nhá» lòng sùng kÃnh cá»§a Dòng Phanxicô đối vá»›i Năm Dấu Thánh và thói quen tốt là nh cá»§a Dòng Tên thưá»ng đặt linh ảnh Thánh Tâm Chúa Giêsu trên các cuốn sách và trên tưá»ng nhà nguyện.
- Tuy nhiên, lòng sùng kÃnh nà y vẫn là riêng tư cá nhân. Thánh LM Gioan Eudes (1602-1680) đã công khai hóa để tôn kÃnh bằng má»™t Thánh lá»…. LM Eudes là tông đồ cá»§a Trái Tim Äức Mẹ, nhưng việc ngà i tôn sùng Trái Tim Vô Nhiá»…m có cả Thánh Tâm Chúa Giêsu.
Dần dần lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu trở nên lòng sùng kÃnh riêng biệt, và ngà y 31-8-1670, lá»… Thánh Tâm Chúa Giêsu lần đầu tiên được cá» hà nh trá»ng thể tại Äại chá»§ng viện Rennes. Theo sau là ở Coutances và o ngà y 20-10, vì thế ngà y nà y có liên quan lá»… Thánh Eudes. Lá»… nà y mau chóng lan rá»™ng tá»›i các giáo pháºn khác, và  lòng sùng kÃnh nà y cÅ©ng xuất hiện tại nhiá»u dòng tu. Äây đó cÅ©ng bắt đầu có lòng sùng kÃnh nà y, khởi đầu từ Paray.
- ChÃnh Thánh Margaritta Maria Alacoque, má»™t nữ tu khiêm nhưá»ng cá»§a Dòng Thăm Viếng ở Paray-le-Monial, đã được Chúa Giêsu chá»n để mặc khải những mong muốn cá»§a Thánh Tâm Ngà i và giao nhiệm vụ phổ biến cách sống má»›i đối vá»›i lòng sùng kÃnh nà y. Không có gì cho biết rõ rằng nữ tu đạo hạnh nà y đã biết lòng sùng kÃnh nà y trước những lần được mặc khải, hoặc là bà đã chú ý tá»›i Ä‘iá»u đó. Các mặc khải nà y nhiá»u lắm, và những lần hiện ra tiếp theo rất đáng chú ý: Chúa Giêsu hiện ra và o ngà y lá»… Thánh Gioan, khi Ngà i cho phép nữ tu Margaritta Maria Alacoque, như Ngà i đã cho phép Thánh Gertrude, được tá»±a đầu và o ngá»±c Ngà i, được nghe những nhịp Ä‘áºp yêu thương cá»§a Ngà i, được biết Ngà i muốn bà y tá» lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa cho toà n nhân loại và loan truyá»n lòng nhân là nh cá»§a Chúa. Ngà i bà y tá» cho bà điá»u nà y và o ngà y 27-12, có thể là năm 1673.
Ngà i hiện ra vá»›i lòng yêu thương và yêu cầu tôn sùng tình yêu cứu chuá»™c (expiatory love) – rước lá»… thưá»ng xuyên, rước lá»… và o ngà y Thứ Sáu Äầu Tháng, và là m Giá» Thánh (có thể là tháng 6 hoặc tháng 7-1674); đó là lần hiện ra quan trá»ng xảy ra trong tuần bát nháºt lá»…Â Mình Máu Thánh Chúa Giêsu (Corpus Christi) năm 1675, có thể và o ngà y 16 tháng 6, khi Chúa Giêsu nói: “Hãy ngắm nhìn Thánh Tâm Ta yêu thương nhân loại biết bao … Nhưng thay vì được biết Æ¡n, Ta chỉ nháºn được sá»± vô Æ¡n …â€. Ngà i yêu cầu bà váºn động thà nh láºp lá»… kÃnh Thánh Tâm và o Thứ Sáu sau lá»… kÃnh Mình Máu Thánh, và nói bà cho LM Colombière biết, lúc đó LM Colombière là bá» trên Dòng Tên tại Paray.
Cuối cùng, lòng sùng kÃnh nà y là trách nhiệm loan truyá»n cá»§a Dòng Thăm Viếng và các linh mục Dòng Tên. Và i ngà y sau lần hiện ra quan trá»ng đó, tháng 6-1675, nữ tu Margaritta Maria Alacoque đã nói vá»›i LM Colombière, và điá»u nà y được nháºn biết là  tinh thần cá»§a Chúa, LM Colombière đã táºn hiến cho Thánh Tâm Chúa Giêsu, hướng dẫn nữ tu Margaritta Maria Alacoque viết lại việc thị kiến, được dùng ở Pháp quốc và Anh quốc. Khi LM Colombière qua Ä‘á»i, 15-1-1682, ngưá»i ta phát hiện bản chép tay mà ngà i đã yêu cầu nữ tu Margaritta Maria Alacoque viết, cùng vá»›i và i nháºn xét vá» lợi Ãch cá»§a lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu.
Bản giải thÃch lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu được xuất bản tại Lyons năm 1684. Cuốn sách nhá» nà y được Ä‘á»c nhiá»u, ngay cả ở Paray, dù vẫn có sá»± lầm lẫn vá» Thánh Margaritta Maria Alacoque, ngưá»i đã có công truyá»n bá lòng sùng kÃnh nà y. Moulins vá»›i Mẹ de Soudeilles, Dijon vá»›i Mẹ de Saumaise và nữ tu Joly, Semur vá»›i Mẹ Greyfié, và tháºm chà ở Paray, đã phản đối nhưng rồi lại hòa nháºp. Ngoà i các tu sÄ© Dòng Thăm Viếng, các linh mục, các tu sÄ©, và giáo dân đã tán thà nh, đặc biệt là má»™t tu sÄ© Dòng Phanxicô, hai tu sÄ© Dòng Thánh Margaritta Alacoque, và má»™t số tu sÄ© Dòng Tên, các linh mục Croiset và  Gallifet, đã hà nh động nhiá»u vì lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu.
- Sau khi Thánh Margaritta Maria Alacoque qua Ä‘á»i ngà y 17-10-1690, lòng nhiệt thà nh cá»§a những ngưá»i nà y vẫn không giảm sút; ngược lại, năm 1691, LM Croiset đã cho xuất bản cuốn “De la Dévotion au Sacré CÅ“ur†(Vá» việc tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu) để truyá»n bá lòng sùng kÃnh nà y. Mặc dù gặp nhiá»u trở ngại, sá»± trì trệ cá»§a Tòa thánh, năm 1693 đã có Huynh Ä‘oà n Thánh Tâm Chúa (Confraternities of the Sacred Heart), năm 1697, đã giao há»™i nà y cho các tu sÄ© Dòng Thăm Viếng vá»›i lá»…Â Năm Dấu Thánh (Mass of the Five Wounds). Lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu phát triển mạnh, nhất là tại các dòng tu.
Năm 1720, dịch bệnh ở Marseilles có thể là dịp đầu tiên để táºn hiến và công khai tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu bên ngoà i các cá»™ng Ä‘oà n tu. Các thà nh phố khác ở miá»nNam noi gương cá»§a Marseilles, thế nên lòng sùng kÃnh Thánh Tâm Chúa Giêsu trở nên phổ biến. Năm 1726, ngưá»i ta xin ý kiến cá»§a Rôma vá» lá»… Thánh Tâm, nhưng Rôma vẫn từ chối và o năm 1729. Tuy nhiên, năm 1765, theo yêu cầu cá»§a Nữ hoà ng, lá»… nà y chÃnh thức được các giám mục Pháp đón nháºn. Năm 1856, theo yêu cầu cá»§a các giám mục Pháp, ÄGH Piô IX đã mở rá»™ng lá»… nà y cho Giáo há»™i hoà n vũ bằng má»™t nghi thức trang trá»ng.
Năm 1889, lá»… nà y được Giáo há»™i nâng lên thà nh lá»… báºc nhất. Việc táºn hiến và chuẩn bị cho việc sùng kÃnh nà y. Nhất là từ năm 1850, các cá»™ng Ä‘oà n và các nhà dòng được táºn hiến cho Thánh Tâm Chúa Giêsu, và năm 1875, việc táºn hiến nà y được mở rá»™ng ra cả thế giá»›i Công giáo. ÄGH vẫn không muốn can thiệp. Cuối cùng, ngà y 11-6-1899, theo lệnh cá»§a ÄGH Lêô XIII, và theo công thức ngà i láºp ra, cả thế giá»›i được táºn hiến cho Thánh Tâm Chúa Giêsu. ÄGH Lêô XIII gá»i Ä‘iá»u nà y là “điá»u vÄ© đại†trong triá»u đại giáo hoà ng cá»§a ngà i, Ä‘iá»u mà má»™t nữ tu Dòng Chúa Chiên Là nh ở Oporto (Bồ Äà o Nha) đã nói rằng bà nháºn từ chÃnh Chúa Giêsu. Bà là thà nh viên cá»§a cá»™ng Ä‘oà n Drost-zu-Vischering, và được biết đến là nữ tu Maria Thánh Tâm Chúa. Bà qua Ä‘á»i và o đúng ngà y lá»… Thánh Tâm Chúa Giêsu, 2 ngà y trước khi táºn hiến, Ä‘iá»u được hoãn lại và o Chúa nháºt kế tiếp.
Khi nói tá»›i Ä‘iá»u nà y, chúng ta đừng quên nói tá»›i lòng sùng kÃnh riêng trong các linh hồn. Vả lại, chúng ta đừng bá» qua tÃnh xã há»™i trong những năm sau. Nhất là Giáo há»™i Công giáo Pháp bám sát Ä‘iá»u nà y như niá»m hy vá»ng mạnh mẽ nhất cá»§a Æ¡n cứu độ.
TRẦM THIÊN THU

