Dân được tuyển chá»n được má»i gá»i trung thà nh vá»›i giao ước ký kết vá»›i Thiên Chúa: Tv 81)
Thánh vịnh 81 là má»™t sáng tác “phụng vụ†vì bao gồm nhiá»u yếu tố không là m thà nh má»™t đơn vị văn chương có tổ chức. Dầu sao Ä‘i nữa ngưá»i ta có thể nháºn ra má»™t cách dá»… dà ng các đỠtà i cá»§a phụng vụ ca tụng lòng trung thà nh cá»§a Giavê, má»™t cách tốt hÆ¡n thánh vịnh 78 rất dà i. Trong số các đỠtà i chÃnh cá»§a loại văn thể nà y có lá»i má»i gá»i toà n dân Israel tham dá»± phụng vụ (cc.2-4); nghi thức lá»i xin giải thÃch (c. 6a); suá»n cá»§a diá»…n văn ká»· niệm (cc.7-8); lá»i cảnh cáo (c. 9) tiếp theo là luáºt cá»§a giao kèo: phải tôn thá» Giavê như Thiên Chúa duy nhất (cc.10-11b); lá»i trách cứ sá»± bất trung cá»§a dân Israel (cc.12-13); sau cùng là các lá»i hứa (c.14-17).
Văn thể là phụng vụ cá» hà nh lòng trung thà nh cá»§a Giavê. Thánh vịnh gồm phần nháºp Ä‘á», các câu 2-6; phần phụng vụ, các câu 7-13; và các lá»i hứa sau cùng, các câu 14-17.
Không giống các thánh vịnh khác thuá»™c loại nà y thánh vịnh 81 được giá»›i thiệu trong bối cảnh phụng vụ nguyên thuá»· cá»§a nó, không chỉ qua trung gian lá»i má»i gá»i chúc tụng Thiên Chúa cá»§a Israel vá»›i các bà i thánh ca và tiếng nhạc đệm, mà cả vá»›i việc nhắc nhá»› thá»i gian lá»… há»™i chuyên biệt bắt đầu từ tuần trăng má»›i cho tá»›i khi trăng tròn (c. 4) và vá»›i việc nêu báºt má»™t lệnh truyá»n chÃnh xác từ thá»i xa xưa trong lịch sá» Israel, tức từ khi Israel ra khá»i Ai Cáºp (cc.5-6b).
“Reo lên mừng Thiên Chúa, Äấng trợ lá»±c chúng ta! Hò vang dáºy Ä‘i nà o kÃnh Chúa nhà Gia-cóp! Äà n hát lên nà o, hoà nhịp trống cÆ¡m,
bổng trầm gieo tiếng cầm tiếng sắt. Rúc lên đi, hãy rúc tù và ,
mồng má»™t ngà y rằm cho ta mừng lá»…. Äó là luáºt Ãt-ra-en phải cứ, Thiên Chúa nhà Gia-cóp đã phán truyá»n. Chỉ thị nà y, nhà Giu-se đã nháºn khi bá» miá»n Ai-cáºp ra Ä‘i. Má»™t giá»ng nói tôi nghe khác lạâ€.
Lá»i má»i gá»i Israel tung hô Thiên Chúa vá»›i tiếng đà n tiếng hát ở đây cÅ©ng cÅ©ng giống như trong thánh vịnh 95: “Hãy đến đây ta reo hò mừng Giavê, tung hô Ngưá»i là Núi Äá độ trì ta, và o trước Thánh Nhan dâng lá»i cảm tạ,
cùng tung hô theo Ä‘iệu hát cung đà n.†(Tv 95,1-2). Tác giả thánh vịnh 105 cÅ©ng má»i gá»i dân Chúa như sau: “Ha-lê-lui-a. Hãy tạ Æ¡n Giavê, cầu khẩn danh Ngưá»i, vÄ© nghiệp cá»§a Ngưá»i, loan báo giữa muôn dân. Hát lên Ä‘i, đà n ca mừng Chúa, và suy gẫm má»i kỳ công cá»§a Ngưá»i. Hãy tá»± hà o vì danh thánh Chúa, tâm hồn những ai tìm kiếm Giavê, nà o hoan há»·.†(Tv 105,1-3). Còn tác giả thánh vịnh 106 thì kêu lên: “Ha-lê-lui-a. Hãy tạ Æ¡n Chúa vì Chúa nhân từ, muôn ngà n Ä‘á»i Chúa vẫn trá»n tình thương.†(Tv 106,1).
“Trống cÆ¡m, thất huyá»n cầm, hạc cầm†là những nhạc cụ thưá»ng được dùng để đệm các bà i thánh ca chúc tụng mà dân Israel dâng lên Thiên Chúa trong các lá»… nghi phụng tá»±. Tác giả thánh vịnh 150 má»i dân chúng như sau: “Ca tụng Chúa Ä‘i, ráºp theo tiếng tù và , ca tụng Ngưá»i, hoạ tiếng cầm tiếng sắt. Ca tụng Chúa, bằng vÅ© Ä‘iệu trống đưa, ca tụng Ngưá»i, theo cung đà n nhịp sáo. Ca tụng Chúa Ä‘i, vá»›i chÅ©m choẹ vang rá»n, ca tụng Ngưá»i cùng thanh la inh á»i†(Tv 150,3-5).
“Hãy thổi kènâ€: luáºt thổi kèn được ghi trong chương 10 sách Dân Số như sau: “Khi triệu táºp đại há»™i, thì thổi kèn, nhưng không vá»›i tiếng kèn tung hô. Các con trai cá»§a A-ha-ron, là các tư tế, sẽ thổi kèn. Và đó là điá»u luáºt vÄ©nh viá»…n cho các ngươi và cho dòng dõi các ngươi. Khi các ngươi xuất tráºn, trong đất nước các ngươi, chống lại kẻ thù tấn công, các ngươi sẽ thổi kèn vá»›i các tiếng kèn tung hô, và Giavê, Thiên Chúa cá»§a các ngươi, sẽ nhá»› đến các ngươi và cứu các ngươi khá»i quân thù. Trong ngà y vui mừng cá»§a các ngươi, cÅ©ng như trong các đại lá»… đã quy định, và các tuần trăng má»›i, các ngươi sẽ thổi kèn, khi dâng lá»… toà n thiêu và lá»… kỳ an. Äiá»u đó sẽ là m cho Giavê, Thiên Chúa cá»§a các ngươi, nhá»› đến các ngươi. ChÃnh Ta là Giavê, Thiên Chúa cá»§a các ngươi.” (Ds 10,7-10).
“Trăng má»›i … trăng đầy†ám chỉ ngà y lá»…. Lá»… nà y chắc là lá»… Äầu năm má»›i, trăng má»›i cá»§a tháng Tishri, gắn liá»n vá»›i Lá»… Lá»u cá»§a trăng đầy cùng tháng tương đương vá»›i tháng 9 tháng 10 , cÅ©ng được gá»i trống là “Lá»…â€. Äây là dịp dân Israel cá» hà nh lá»… chúc tụng lòng trung thà nh cá»§a Giavê như viết trong sách Äệ Nhị Luáºt chương 31: “Ông Mô-sê truyá»n cho há» rằng: “Sau bảy năm, và o thá»i kỳ có năm tha nợ, trong dịp lá»… Lá»u, khi toà n thể Ãt-ra-en đến để ra trình diện Giavê, Thiên Chúa cá»§a anh (em), ở nÆ¡i Ngưá»i chá»n, anh (em) phải Ä‘á»c luáºt nà y trước toà n thể Ãt-ra-en, cho há» nghe. Anh (em) hãy táºp hợp dân, đà n ông, đà n bà , trẻ con và ngưá»i ngoại kiá»u ở trong các thà nh cá»§a anh (em), để há» nghe và để há» há»c cho biết kÃnh sợ Giavê, Thiên Chúa cá»§a anh (em), và lo Ä‘em ra thá»±c hà nh má»i lá»i cá»§a luáºt nà y†(Änl 31, 10-12).
“Sắc lệnh… quy chế†là các từ thưá»ng gặp trong ngôn ngữ đệ nhị luáºt. “Nhà Giuse†ở đây ám chỉ Israel, dân được tuyển chá»n, trong thá»i thịnh đạt sống bên Ai Cáºp.
“Má»™t ngôn ngữ mà tôi cảm thấy không biếtâ€: là câu há»i lá»… nghi do má»™t ngưá»i hiện diện đưa ra liên quan tá»›i ý nghÄ©a cá»§a các cá» chỉ và các lá»i loan báo bà nhiệm, để dẫn nháºp cho diá»…n văn tưởng niệm theo sau, như viết trong sách Äệ Nhị Luáºt chương 6: “Mai ngà y khi con anh (em) há»i anh (em) rằng: “Vì sao có các thánh ý, thánh chỉ, quyết định mà Giavê, Thiên Chúa chúng ta, đã truyá»n cho quý vị?  Anh (em) sẽ trả lá»i cho con anh (em): “Chúng ta xưa là m nô lệ cho Pha-ra-ô bên Ai-cáºp, nhưng Giavê đã ra tay uy quyá»n đưa chúng ta ra khá»i Ai-cáºp. Trước mắt chúng ta, Giavê đã thá»±c hiện những Ä‘iá»m thiêng dấu lạ lá»›n lao và khá»§ng khiếp, phạt Ai-cáºp, phạt Pha-ra-ô và tất cả triá»u đình vua ấy” (Änl 6, 20-21).
Các câu 7-13 là phần chÃnh cá»§a thánh vịnh 81, tức diá»…n văn ká»· niệm gợi lại má»™t cách ngắn gá»n việc giải phóng khá»i kiếp sống nô lệ và sá»± áp bức cá»§a ngưá»i Ai Cáºp, và nhắc tá»›i biến cố dân Israel thá» thách Thiên Chúa tại mạch nước Meriba (cc.7-8). Tiếp đến là lá»i cảnh cáo vá»›i Ä‘iá»u luáºt chÃnh mà Israel phải tuân giữ: đó là chỉ thá» phượng Giavê là Thiên Chúa duy nhất, và phải loại trừ má»i thần linh ngoại giáo khác (cc. 9-11).  Sau cùng là lá»i quở trách sá»± bất trung cá»§a dân vá»›i háºu quả là há» sẽ bị Thiên Chúa bá» rÆ¡i (vv. 12-13).
“rằng: “Gánh nặng vai dân, Ta đã cất cho, tay há» thôi cầm chiếc ki ngưá»i nô lệ. Lúc ngặt nghèo, ngươi đã kêu lên, Ta liá»n giải thoát. Giữa mây mù sấm chá»›p, Ta đã đáp lá»i, bên mạch nước MÆ¡-ri-va, Ta thá» lòng ngươi. “Dân Ta hỡi, nghe Ta cảnh cáo, Ãt-ra-en nà y, phải chi ngươi chịu nghe Ta, thì đừng Ä‘em thần lạ vá» nhà , thần ngoại bang, chá»› há» cúng bái. ChÃnh Ta là Giavê Chúa ngươi, đã đưa ngươi lên tá»± miá»n Ai-cáºp, há miệng ngươi ra, Ta sẽ cho đầy ứ. “Nhưng dân Ta đã chẳng nghe lá»i, Ãt-ra-en nà o đâu có chịu. Ta đà nh mặc há» lòng chai dạ đá, muốn Ä‘i đâu thì cứ việc Ä‘i!â€
“Ta đã giải thoát gánh nặng†ám chỉ công việc nặng nhá»c con cái Israel đã phải là m bên Ai Cáºp như miêu tả trong chương 1 sách Xuất Hà nh: “Ngưá»i ta bèn đặt lên đầu lên cổ há» những viên đốc công, để hà nh hạ há» bằng những việc khổ sai; há» phải xây cho Pha-ra-ô các thà nh là m kho lương thá»±c là Pi-thôm và Ram-xết… Ngưá»i Ai-cáºp cưỡng bách con cái Ãt-ra-en lao động cá»±c nhá»c. Chúng là m cho Ä‘á»i sống há» ra cay đắng vì phải lao động cá»±c nhá»c: phải trá»™n hồ là m gạch, phải là m đủ thứ công việc đồng áng; tóm lại, tất cả những việc lao động cá»±c nhá»c, chúng Ä‘á»u cưỡng bách há» là m.†(Xh 1,11.13-14).
“Các ngươi đã kêu lên Ta trong ná»—i âu loâ€: như viết trong chương 2 sách Xuất Hà nh: “Sau những năm dà i ấy, vua Ai-cáºp qua Ä‘á»i. Con cái Ãt-ra-en rên siết trong cảnh nô lệ. Há» ta thán, và tiếng há» kêu từ cảnh nô lệ đã thấu tá»›i Thiên Chúa. Thiên Chúa đã nghe tiếng há» than van và Thiên Chúa nhá»› lại giao ước cá»§a Ngưá»i vá»›i các tổ phụ Ãp-ra-ham, I-xa-ác và Gia-cóp.†(Xh 2,23-24).
“Cuá»™n trong mâyâ€: dịch sát chữ là “trong sá»± dấu ẩn cá»§a tiếng sấm†là kiểu diá»…n tả thÆ¡ văn chỉ tìm thấy ở đây. Tiếng sấm là yếu tố diá»…n tả sá»± tá» hiện vinh quang cá»§a Thiên Chúa như tả trong thánh vịnh 77: “Tiếng sấm cá»§a Chúa ầm ầm vang dá»™i, ánh chá»›p chói loà soi sáng thế gian, khắp địa cầu lung lay rung chuyển†(Tv 77,19). “Ta đã trả lá»iâ€: có nghÄ©a là “Ta đã nháºn lá»iâ€
“Ta đặt ngươi và o trong thá» tháchâ€: việc thá» thách tại Massa và Meriba nói chung được trình bầy như việc con cái Israel thá» thách Thiên Chúa và là má»™t đỠtà i đặc thù cá»§a các buổi cá» hà nh phụng vụ nà y, như viết trong thánh vịnh 78: “. Ngưá»i xẻ đá giữa sa mạc hoang vu, khiến nước tuôn trà n cho dân được uống, há» chá»§ tâm thách thức cả Chúa Trá»i, đòi được ăn cho vừa sở thÃch.†(Tv 78,15.18).. Tác giả thánh vịnh 95 cÅ©ng ghi lại lá»i Thiên Chúa nhắn nhá»§ dân Israel như sau: “”Các ngươi chá»› cứng lòng như tại MÆ¡-ri-va, như ngà y ở Ma-xa trong sa mạc, nÆ¡i tổ phụ các ngươi đã từng thách thức và dám thá» thách Ta, dù đã thấy những việc Ta là m.†(Tv 95,8). Tuy nhiên, ở đây trong thánh vịnh 81 nó lại là má»™t thá» thách Thiên Chúa đưa ra cho Israel. Äiá»u nà y nêu báºt mục Ä‘Ãch cá»§a thá» thách trong sa mạc là để thanh tẩy há».
“Hãy lắng ngheâ€: là công thức được láºp Ä‘i láºp lại nhiá»u lần trong ngôn ngữ đệ nhị luáºt ( Änl 4,1; 5,1 …). Nó thưá»ng được dùng để mở đầu lá»i cảnh cáo như trong thánh vịnh 71: “Dân tôi hỡi, nà y nghe tôi dạy bảo, lắng tai đón nháºn lá»i lẽ miệng tôi.†(Tv 78,1)
“Ta muốn cảnh giác ngươi†dịch sát chữ là “Ta muốn là m chứng chống lại ngươiâ€, là kiểu nói tá»± nó diá»…n tả lá»i tố cáo, sá»± trách mắng, như viết trong sách Äệ Nhị Luáºt chương 31: “Hãy táºp hợp lại chung quanh tôi hết má»i kỳ mục cá»§a các chi tá»™c anh em và các ký lục cá»§a anh em; tôi sẽ nói cho há» nghe những lá»i nà y, và lấy trá»i đất là m chứng cáo tá»™i há».†(Änl 31,28).
“Sẽ không có nÆ¡i ngươi…â€: là điá»u răn thứ nhất cá»§a Mưá»i Lá»i hay Muá»i Äiá»u Răn cá»§a Chúa. Nó được diá»…n tả má»™t cách khác trong chương 20 sách Xuất Hà nh như sau: “Sẽ không có các thần nà o khác cho ngươi, ngoại trừ Ta†(Xh 20,3).
“Ta là Giavêâ€: là công thức cá»§a sá»± mạc khải và cá»§a giao ước cá»§a Thiên Chúa cá»§a dân Israel, thưá»ng được để ở đầu bản Mưá»i Äiá»u Răn như viết trong chương 20 sách Xuất Hà nh: “Ta là Giavê, Thiên Chúa cá»§a ngươi, đã đưa ngươi ra khá»i đất Ai-cáºp, khá»i cảnh nô lệ†(Xh 20,2).
“Hãy mở miệng raâ€: có thể là má»™t tiếng nói can thiệp trong buổi cá» hà nh phụng vụ, nhưng cÅ©ng có thể là lá»i trá»±c tiếp má»i dân hưởng nếm các ân lá»™c cá»§a Thiên Chúa qua việc tuân giữ các Ä‘iá»u răn cá»§a Ngà i , như viết trong chương 32 sách Äệ Nhị Luáºt: “Duy má»™t mình Giavê lãnh đạo dân;
chẳng có thần ngoại bang nà o bên cạnh Chúa. Ngưá»i cho nó phóng ngá»±a trên các vùng đất cao trong xứ, nó được ăn hoa mà u đồng ruá»™ng;
Ngưá»i cho nó nếm máºt ong chảy ra từ hốc đá, nếm dầu từ tảng đá hoa cương;  nếm sữa bò chua và sữa chiên dê, vá»›i mỡ chiên con, chiên đực miá»n Ba-san, mỡ dê đực, vá»›i lúa mì tinh hảo; ngươi uống máu trái nho đã hoá rượu nồng.†(Änl 32,13-14); hay để nháºn sá»± dáºy bảo trà n đầy cá»§a Thiên Chúa vá»›i con tim rá»™ng mở.
“Nhưng dân Ta đã không lắng nghe… đã không vâng lá»iâ€: diá»…n tả thái độ nổi loạn và bất tuân cá»§a dân Israel đối vá»›i Ä‘iá»u Thiên Chúa cống hiến là các đỠtà i đặc thù cá»§a truyá»n thống đệ nhị luáºt, như viết trong thánh vịnh 78: “Há» không giữ giao ước vá»›i Chúa Trá»i, và chẳng chịu sống theo luáºt Chúa… Nhưng dân lại cà ng phạm tá»™i mất lòng Chúa, phản nghịch cùng Äấng Tối Cao tại miá»n hoang địa… Thế mà dân cứ phạm thêm bao tá»™i lá»—i, chẳng buồn tin việc lạ Chúa là m†(Tv 78,10.17.32).
“Vì thế Ta đã bá» ngươiâ€: Trước con tim chai cứng cá»§a dân Israel Thiên Chúa bá» mặc há» Ä‘i theo Ä‘iá»u há» muốn. Äó đã là điá»u được viết trong chương 32 sách Äệ Nhị Luáºt: “Giavê thấy váºy thì khinh miệt, vì con trai con gái Ngưá»i đã trêu giáºn Ngưá»i. Ngưá»i phán: “Ta sẽ ẩn mặt Ä‘i không nhìn chúng, để xem háºu váºn chúng ra sao; vì chúng là giống nòi tráo trở, những đứa con chẳng chút tÃn trung.†(Änl 32,19-20). Trái tim chai cứng là kiểu diá»…n tả hay được ngôn sứ Giêrêmia dùng để miêu tả cung cách sống cá»§a dân Do thái, chẳng hạn như trong chương 7: “Nhưng Ä‘iá»u Ta truyá»n cho chúng là : Hãy nghe tiếng Ta thì Ta sẽ là Thiên Chúa các ngươi, và các ngươi sẽ là dân cá»§a Ta. Hãy bước theo má»i đưá»ng lối Ta truyá»n dạy, để các ngươi được hạnh phúc. Nhưng chúng chẳng nghe, chẳng để tai, cứ theo những suy tÃnh cá»§a mình, theo tâm địa ngoan cố xấu xa; chúng đã lùi chứ không tiến†(Gr 7,23-24).
Các câu 14-17 kết thúc phần phụng vụ cá»§a thánh vịnh 81 ghi lại lá»i Thiên Chúa công bố sẵn sà ng trao ban các ân lá»™c cho dân Ngà i, nếu há» trung thà nh vá»›i giao ước cá»§a Ngà i (c. 14) Chúng bao gồm an ninh quốc gia, và việc hạ nhục quân thù cá»§a há» (cc. 15-16) và sá»± phong phú váºt chất bao gồm việc yểm trợ các phương tiện phong phú (c. 17).
“”Ôi dân Ta mà đã nghe lá»i, Ãt-ra-en chịu theo đưá»ng Ta chỉ, thì hết những địch thù cá»§a chúng, những kẻ hà hiếp chúng xưa nay, Ta tức khắc trở tay quáºt ngã; “Kẻ thù Giavê sẽ cầu thân nịnh bợ, ấy là số pháºn chúng muôn Ä‘á»i; còn dân Ta, Ta sẽ nuôi bằng lúa mì tinh hảo, máºt ong rừng, Ta cho hưởng thoả thuê.”
“Ta sẽ hạ nhục các thù địch cá»§a nó và giÆ¡ tay chống lại các kẻ chống lại nóâ€: việc tiêu diệt ác quốc gia thù địch cá»§a Israel là đỠtà i quan trá»ng trong các văn bản Äệ Nhị Luáºt, như viết trong chương 7 và chương 32 sách Äệ Nhị Luáºt: “Giavê, Thiên Chúa cá»§a anh (em), sẽ dần dần Ä‘uổi các dân tá»™c đó cho khuất mắt anh (em); Ngưá»i sẽ trao các vua cá»§a chúng và o tay anh (em), anh (em) sẽ là m cho tên chúng biến mất không còn dấu vết trong thiên hạ, và không ai sẽ đứng vững được trước mặt anh (em), cho đến khi anh (em) tiêu diệt chúng.†(Änl 32, 22.24).
“Ta sẽ nuôi chúng bằng luá mì tình hảo và cho thoả thuê máºt ong cá»§a đá tảngâ€: diá»…n tả viá»…n tượng cuá»™c sống phong phú sung túc trong vùng Äất Hứa, Thiên Chúa ban cho Israel.
Linh Tiến Khải
RV
Thánh vịnh 81
1  Reo lên mừng Thiên Chúa, Äấng trợ lá»±c chúng ta !
Hò vang dáºy Ä‘i nà o kÃnh Chúa nhà Gia-cóp !
2         Äà n hát lên nà o, hoà nhịp trống cÆ¡m,
bổng trầm gieo tiếng cầm tiếng sắt.
3         Rúc lên đi, hãy rúc tù và ,
mồng một ngà y rằm cho ta mừng lễ.
4     Äó là luáºt Ãt-ra-en phải cứ,
Thiên Chúa nhà Gia-cóp đã phán truyá»n.
5         Chỉ thị nà y, nhà Giu-se đã nháºn khi bá» miá»n Ai-cáºp ra Ä‘i.
Má»™t giá»ng nói tôi nghe khác lạ,
6         rằng : “Gánh nặng vai dân, Ta đã cất cho,
tay há» thôi cầm chiếc ki ngưá»i nô lệ.
7         Lúc ngặt nghèo, ngươi đã kêu lên,
Ta liá»n giải thoát.
Giữa mây mù sấm chá»›p, Ta đã đáp lá»i,
bên mạch nước Mơ-ri-va, Ta thỠlòng ngươi.
8         “Dân Ta hỡi, nghe Ta cảnh cáo,
Ãt-ra-en nà y, phải chi ngươi chịu nghe Ta,
9      thì đừng đem thần lạ vỠnhà ,
thần ngoại bang, chớ hỠcúng bái.
10     ChÃnh Ta là THƯỢNG ÄẾ Chúa ngươi,
đã đưa ngươi lên tá»± miá»n Ai-cáºp,
há miệng ngươi ra, Ta sẽ cho đầy ứ.
11     “Nhưng dân Ta đã chẳng nghe lá»i,
Ãt-ra-en nà o đâu có chịu.
12     Ta đà nh mặc hỠlòng chai dạ đá,
muốn đi đâu thì cứ việc đi !
13     “Ôi dân Ta mà đã nghe lá»i,
Ãt-ra-en chịu theo đưá»ng Ta chỉ,
14     thì hết những địch thù của chúng,
những kẻ hà hiếp chúng xưa nay,
Ta tức khắc trở tay quáºt ngã ;
15     “Kẻ thù CHÚA sẽ cầu thân nịnh bợ,
ấy là số pháºn chúng muôn Ä‘á»i ;
16     còn dân Ta, Ta sẽ nuôi bằng lúa mì tinh hảo,
máºt ong rừng, Ta cho hưởng thoả thuê.”

