Thánh Phêrô Có Con Cái Gì Không?

Trong Phúc âm và Tân ước, chúng ta không h� thấy dấu vết gì v� vợ con của ông Phêrô. Nhưng mà các truy�n kỳ thì không thiếu. Ngoài các truy�n kỳ lại còn có chuyện tiếu lâm nữa! Tôi xin đan cử một thí dụ v� chuyện tiếu lâm. Có ngư�i h�i: tại sao ông Phêrô chối Chúa Giêsu ba lần? Trả l�i: tại vì ông muốn trả thù Chúa. Hồi bà mẹ vợ đau sắp chết, Chúa đã chữa có bà lành bệnh, tăng thêm nỗi khổ cho ông, bắt ông phải tiếp tục chịu đựng, đang khi mà ông mong muốn thoát ly gánh nặng gia đình cho kh�e! �ó là chuyện tiếu lâm. Bây gi� bước sang truy�n kỳ. Một tác phẩm mang tên là “ Công vụ của thánh Phêrô� (viết vào khoảng năm 200) có kể chuyện ông Phêrô chữa lành bệnh con gái của mình. Vào chính ngày lễ Chúa Phục sinh, ngư�i ta mang đến cho vị thủ lãnh các tông đồ rất nhi�u bệnh nhân, và h� đã được chữa lành hết. Kế đó, h� mang tới chính đứa con gái bị bất toại. Thánh tông đồ đã cho cô bé được lành, nhưng lập tức, ông đã lại làm phép lạ nữa để cho cô bé trở lại tình trạng bất toại, và giải thích đó là ý Chúa muốn. Lý do là vì trước đây cô bé rất xinh đẹp, và đã bị một thanh niên cướp đòi cưới làm vợ. Chúa đã để cho cô ta bị bệnh vì muốn cho cô giữ mình trinh khiết. Tác giả không cho biết tên của cô bé. Sang thế kỷ IV, ngư�i ta tìm thấy tại Rôma một ngôi mộ mang tên là Pêtronilla (Aureae Petronillae filiae dulcissimae), trong hang toại đạo �omitilla. H� tán ra Pêtronilla là con gái của thánh Phêrô (Petronilla bởi Petrus), chịu tử đạo dưới th�i hoàng đế �ôminixianô. Từ thế kỷ VII, hài cốt của bà được d�i v� đ�n thánh Phêrô, để cho hai bố con được ở k� nhau. Tử-đạo-thư ghi lễ kính vào ngày 31 tháng 5. Nên biết là nước Pháp đã nhận bà Pêtrônilla (hay là Phêrônila) làm bổn mạng, và được g�i là trưởng nữ của Hội thánh, bởi vì được con gái của thủ lãnh Hội thánh đỡ đầu. Tuy nhiên, ngày nay, các sử gia coi đó là truy�n kỳ chứ không có căn cứ lịch sử. Cô Phêrônila không những chẳng có liên hệ với thánh Phêrô, mà tiểu sử của cô cũng mập m�. Ngư�i thì cho rằng cô chịu tử đạo; kẻ thì bảo là cô chết cách tự nhiên, tại nhà của ông Flaccô, khi ông này muốn h�i cô làm vợ. Dĩ nhiên, các chi tiết này đ�u ảnh hưởng bởi sách Công vụ thánh Phêrô; thế nhưng quyển sách này chỉ là một ngụy thư, chẳng có giá trị lịch sử gì hết.

�ó là các truy�n kỳ. Còn các bản văn Tân ước nói gì v� vợ con của ông Phêrô?�oạn văn trở thành đầu mối cho cuộc tranh luận v� chuyện vợ con của ông Phêrô là phép lạ được tất cả Phúc âm nhất lãm thuật lại: Mt 8,14-15; Mc 1,29-31; Lc 4,38-39. Chúng ta hãy đ�c bản văn của Marcô, vì khá tỉ mỉ hơn cả.“Vừa ra kh�i hội đư�ng Capharnaum, �ức Giêsu đi đến nhà hai ông Simon và Anrê. Có ông Giacôbê và ông Gioan cùng đi theo. Lúc đó, bà mẹ vợ ông Simon đang lên cơn sốt, nằm trên giư�ng. Lập tức h� nói cho Ngư�i biết tình trạng của bà. Ngư�i lại gần, cầm lấy tay bà mà đỡ dậy; cơn sốt dứt ngay và bà phục vụ các ngài�. �oạn văn này đã gây ra các cuộc tranh luận chung quanh chuyện vợ con của ông Phêrô. Nếu Tin mừng nói tới bà mẹ vợ của ông Phêrô thì hẳn là ông đã có vợ rồi chứ gì? Xét vì Tân ước không đả động gì đến chuyện này, ngư�i ta phải thêu dệt các truy�n kỳ đã nói trên đây. Tuy nhiên, ngày nay không thiếu các tác giả đã đòi duyệt lại toàn bộ vấn đ�.

Duyệt lại như thế nào?

Theo nghĩa là xét lại xem ông Phêrô có bao gi� lấy vợ hay không. Tân ước không h� nói tới bà vợ của ông Phêrô. Tại sao kỳ vậy? Trong Hội thánh tiên khởi, ngư�i ta thấy có đôi vợ chồng hai ông bà Aquila và Prisca cùng tham gia vào công cuộc truy�n giáo. Tại sao ông Phêrô không đem theo bà xã đi truy�n giáo? Hay là tại vì ông không có vợ, trái với đi�u xưa nay ngư�i ta vẫn hiểu lầm?

Nếu ông Phêrô không lấy vợ thì sao lại có mẹ vợ được?

�ây là đi�u thú vị. Nếu chị đ�c kỹ bản văn của Marcô trích trên đây thì sẽ thấy có mấy chi tiết ngược đ�i. Thứ nhất, sau khi bà mẹ vợ được chữa lành thì bà ấy phải đứng lên hầu hạ Chúa Giêsu và đoàn tháp tùng. Tại sao kỳ vậy? Bà vợ của ông Phêrô đi đâu rồi? Khi Chúa đến nhà, bà ấy không ra đón; và khi mẹ mình mới được lành bệnh thì bà ta cũng chẳng nấu nướng gì để mà thiết đãi. Chị nghĩ coi trên đ�i này có bà vợ nào vô phước như vậy không? Thứ hai, tác giả kể lại rằng “Chúa Giêsu đi đến nhà của ông Phêrô và ông Anrê�. Tại sao không nói là đến nhà “ông bà Phêrô�? Ông Phêrô và ông Anrê là hai anh em ruột. Tại sao bà mẹ vợ của ông Phêrô lại ở nhà của hai ngư�i anh em này, chứ không ở nhà riêng?

Theo con nghĩ, vấn nạn thứ nhất không có gì khó hiểu. Cha đừng vội trách bà vợ ông Phêrô không biết đi�u. Có lẽ là bà đi vắng chốc lát. Và Chúa Giêsu đột xuất tới nhà, cho nên không gặp. 

Giả thuyết của chị cũng có lý. Nhưng nhi�u tác giả đã đưa ra lối giải thích khác xuôi tai hơn, tức là bà vợ đã khuất núi. Th�i xưa, không thiếu trư�ng hợp bà vợ chết yểu khi sinh đứa con đầu lòng. Và như vậy là ông Phêrô góa vợ rất sớm. Ông đem bà mẹ vợ v� ở với mình.

Nhưng mà nêu lên giả thuyết ông Phêrô góa vợ thì tội nghiệp cho ông quá. Còn trẻ mà đã mất vợ rồi.

Nếu chị muốn bênh giả thuyết bà vợ vắng mặt chốc lát, thay vì cho bà chết sớm thì tôi nghĩ chị chẳng thương gì ông Phêrô mà chỉ làm cho ông ta khổ thêm thôi.

Tại sao mà khổ? Ông chồng nào cũng kêu khổ vì vợ. Nhưng mà thử để bà vợ vắng nhà một ngày thì xem ông sẽ sướng hay khổ hơn?

Tôi không nói là càng sống lâu với vợ thì ông Phêrô sẽ khổ thêm. Tôi muốn nói là nếu mà bà vợ còn sống thì ông Phêrô sẽ bị khổ hơn bởi vì phải b� vợ khi được Chúa g�i. Thực ra, chúng ta không biết chắc là ông Phêrô đã phải b� cái gì khi được Chúa g�i đi theo Ngài. Chắc hẳn là phải b� thuy�n b� lưới, b� ngh� thuy�n chài. Nhưng có lần ông đã thưa với Chúa: “Lạy Thầy, chúng con đã b� tất cả m�i sự để đi theo Thầy. Vậy chúng con sẽ được gì?� (Mt 19,27). Phải chăng qua câu nói ấy ông Phêrô đã mặc nhiên cho biết là ông đã phải từ b� cả vợ con của mình để đi theo Chúa? Trước đây ngư�i ta thư�ng hiểu như vậy, đặc biệt là khi đối chiếu với những đi�u kiện mà Chúa Giêsu đã đặt ra cho các môn đệ mà Luca ghi lại: “Ai đến với tôi mà không dứt b� cha mẹ vợ con, anh em chị em, và cả mạng sống mình nữa thì không thể làm môn đệ tôi được� (Lc 14,26). Tuy nhiên, ngày nay nhi�u nhà h�c giả đã xét lại vấn đ�. Trong vấn đ� vợ con, Chúa Giêsu không đòi h�i phải từ b� vợ con, bởi vì đây là nghĩa vụ tự nhiên. Một ngư�i chồng, một ngư�i cha có trách nhiệm đối với gia đình con cái, vì thế không thể ngang nhiên cắt đứt được. L�i của Chúa Giêsu cần được hiểu theo nghĩa là: ai đã được Chúa kêu g�i thì phải khước từ việc lập gia đình, khước từ việc kết hôn. Do đó, việc từ b� vợ con hướng v� tương lai chứ không phải là hướng v� hiện tại. Nói cách cụ thể, khi Chúa Giêsu kêu g�i các môn đệ Phêrô, Anrê, Gioan, Giacôbê, vân vân, thì h� chưa có lập gia đình. H� là những ngư�i độc thân, Và nghe theo tiếng Chúa g�i, h� đã quyết định sống độc thân để phục vụ Tin mừng, hoặc nói theo Matthêu (19,12), h� trở thành hoạn nhân vì Nước Tr�i.

Những môn đệ kia thì độc thân và quyết định sống độc thân. Còn riêng ông Phêrô thì góa vợ, và quyết định ở vậy chứ không tái giá, có phải thế không?

�ây là một bước tiến nữa của vài nhà chú giải cận đại. Ông Phêrô không h� lập gia đình. Ông là một ngư�i độc thân chứ không phải là ngư�i góa vợ. Dựa vào đâu mà khẳng định như vậy? Có ba dấu chỉ .

1. Dấu chỉ thứ nhất, trong tiếng Hy-lạp danh từ “penthera� xưa nay vốn quen dịch là “bà mẹ vợ�, còn mang nhi�u ý nghĩa khác nữa: nó thể hiểu v� một phụ nữ được kết nạp vào gia đình, chẳng hạn như chị dâu em dâu, hay là bà mẹ kế. Có lẽ trong trư�ng hợp ở đây, phải hiểu là bà mẹ kế thì đúng hơn là bà mẹ vợ. Giả thuyết này được bổ túc với dấu chỉ thứ hai.

2. Thánh Marcô nói rằng Chúa Giêsu đến nhà của hai ông Phêrô và Anrê. Trên đây tôi đã nêu ra vấn nạn: tại sao mà bà mẹ vợ của ông Phêrô mà lại tr� ở nhà của hai anh em ông Phêrô và Anrê? Vấn nạn sẽ không còn nữa nếu ta hiểu là bà mẹ kế. Bà là mẹ kế của cả hai anh em, và bà ở tại căn hộ mà chồng đã để lại. Bà là chủ nhà; vì thế sau khi lành bệnh, bà đã đứng lên tiếp đãi các khách đi theo �ức Giêsu.

3. Một dấu chỉ thứ ba cho thấy rằng ông Phêrô không có vợ là đoạn văn 1Côrintô 9,5. Thánh Phaolô viết như sau: “Phải chăng tôi không có quy�n đem theo một ngư�i chị em như các tông đồ khác, như ông Kêpha?�. Ông Phaolô nói đến tục lệ của vài tông đồ đã đem theo một phụ nữ được coi như em gái để trông coi việc cơm nước, tựa như trước đây vài phụ nữ đã đi theo phục dịch Chúa Giêsu (Lc 8,3). Ông Phêrô (quen được g�i là Kêpha trong các thư của Phaolô) cũng có một bà em như vậy. Chắc hẳn bà này không phải là vợ, mà chỉ là một ngư�i tín hữu độc thân được đối xử ngang hàng với em. Ông Phaolô, cũng là tông đồ, nhưng không muốn sử dụng đặc ân đó. Một cách gián tiếp, ông Phaolô cho biết rằng cả ông lẫn ông Phêrô (và các tông đồ) đ�u độc thân. Khác một đi�u là những ngư�i khác có phụ nữ phục dịch, còn ông Phaolô thì tự túc. Nhưng ông Phaolô không nhắc tới chuyện ông Phêrô có vợ có con. Chuyện vợ con của ông Phêrô chỉ là truy�n kỳ mà thôi.

Lm. Giuse Phan Tấn Thành