Thánh Anre Trần An Dũng Lạc, Tử �ạo

Ngài là một nhà truy�n giáo kiên trì không biết mệt, bằng l�i nói và việc làm, tại nhi�u giáo xứ cho đến khi bị bắt năm 1835. Giáo dân của ngài quyên góp đủ ti�n để chuộc ngài. Sau đó ngài đổi tên từ Dũng thành Lạc để che dấu căn cước, và r�i sang một vùng khác để tiếp tục sứ mạng.

Trước hết Cha Dũng được sai đi giúp Cha Khiết ở �ồng Chuối rồi giúp Cha Thi ở xứ �oài và Cha Duyệt ở Sơn Miêng. Sau đó �ức Cha cử ngài làm chính xứ Kẻ �ầm lúc ngài 40 tuổi. Ở đâu Cha Dũng cũng được m�i ngư�i quí mến vì ngài đối xử khôn khéo lại giảng đạo sốt sắng. Ngài rất nhiệm nhặt trong việc ăn mặc, Mùa chay, ngài ăn chay m�i ngày, nhi�u khi cả những ngày thứ Tư và thứ Sáu trong năm nữa. Trong th�i kỳ bị cấm đạo Cha Dũng phải trà trộn ở trong nhà giáo dân, nếu h� d�n cơm thịt hay cá lớn thì ngài trách: “�ừng làm như vậy, hãy mua tôm tép như thư�ng dân khác mà ăn�.

Cha Dũng còn có lòng thương giúp những ngư�i nghèo túng. Khi được m�i đi kẻ liệt, ngài đi một mình để tránh cho các thầy kh�i bị bắt. Khi không đi làm phúc được, Cha Dũng thư�ng sai các các thầy đi các nơi để thăm h�i và khuyên bảo giáo dân tìm đến ngài mà xưng tội. Lúc ngài coi xứ Kẻ �ầm thì các nhà chung đã phải rỡ hết.

Năm 1835 ông Lý Nhâm vì ghét Tổng Thìn là ngư�i có đạo, muốn cho ông phải tội đã đem lính đến bắt Cha Dũng cùng với 30 giáo dân đang xem lễ ở Kẻ Sui. Ông Tổng Thìn phải đưa 6 nén bạc cho quan huyện Hào Khánh ở �ôn Thư xin liệu việc với quan phủ cho kh�i án. Quan huyện lấy 4 nén còn hai nén cho ngư�i nhà quan phủ và trình rằng: “Cậu tôi v� xem lễ ở Kẻ Sui mà quan bắt thì xin tha�.

Cha Dũng được tha v� còn những ngư�i khác bị giam lại 21 ngày. Sau đó Cha Dũng phải đổi tên là Lạc vì quan quân đã biết tên ngài. Cha Lạc thư�ng hay xuống tỉnh Nam �ịnh thăm viếng an ủi các giáo dân bị bắt. Ngài nói với những ngư�i khác rằng: “Những ngư�i chết vì đạo thì được lên thiên đàng ngay, còn tôi cứ phải ẩn trốn và mất nhi�u ti�n bạc mới thoát kh�i tay các quan, thà rằng tôi bị bắt và chết vì đạo thì hơn�.

Sau 7 năm làm cha Sở Kẻ �ầm, khoảng 4 năm sau lần bị bắt trước, Cha Lạc bị bắt lại ngày 10-11-1839, khi ngài sang thăm và xưng tội với Cha già Thi ở Kẻ Sui. Ông Lý Pháp không biết Cha Lạc nên có nhi�u ngư�i dục ngài trốn đi, nhưng ngài nói: “Phó mặc cho ý Thiên Chúa, đây sẽ là lần thứ hai tôi bị bắt vì Chúa Giêsu Kitô�.

Vì vậy khi Lý Pháp h�i ngài có phải là cụ đạo không, ngài nhận ngay nên bị bắt trói lại. Giáo dân muốn có cha giúp đỡ phần thiêng liêng cho h� nên đã phải chạy ti�n mới xin cho Cha Lạc được tự do. Cha Lạc dùng thuy�n v� nhà nhưng trên đư�ng gặp mưa gió lớn phải đến một nhà quen trú ẩn. Cũng lúc đó, vì nghe Lý Pháp bắt được cụ đạo nên quan huyện đang dẫn ngư�i đi tới. Ngư�i nhà thấy vậy vội hô lên nho nh� để ngư�i chèo thuy�n không ghé lên b�: “Quan! Quan!�

Nhưng ngư�i chèo thuy�n lại nghĩ là ngư�i ta nói đùa nên cứ ghé lên b�. Cha Lạc li�n bị chận h�i, ngài nhận mình là cụ đạo nên bị bắt trói còn những ngư�i khác chạy trốn được. �êm ấy Cha Lạc ngồi nói chuyện vui vẻ với linh canh và ngư�i nhà quan. Cha nói: “Vua cấm đạo và �ức Chúa Tr�i định cho tôi phải bắt, tôi không sợ gì, trái lại vui nữa là khác�.

Sáng hôm sau quan ngồi ăn một mâm, Cha Lạc cũng ngồi ăn một mâm, quan nói: “Ông ngồi một mình một mâm thì cũng là quan bên đ�i�.

Trước khi đưa v� huyện, quan sai làm gông bằng tre nhẹ đeo vào cổ Cha Lạc.

V� tới huyện Bình Lục, quan nói với Cha Lạc: “Tôi không có ý bắt ông nhưng kẻ tố giác cứ lên cáo mãi nên tôi phải đi�.

Cha Lạc thưa lại: “Ông không có ý bắt tôi thì hãy tha tôi v��.

Quan đáp: “Bây gi� sự việc đã lộ rồi không làm gì được nữa�. Quan nói như vậy là có ý muốn ăn ti�n đút lót, nên giáo dân lo gom góp ti�n, và ông Cửu Bình cũng muốn cầm cả cơ nghiệp để có đủ ti�n chuộc cha v�, ông viết thư cho ngài: “Thưa cha, cha chịu chết thì một mình cha lên thiên đàng, mà nếu cha còn ở lại thì bổn đạo chúng con được nh�, vậy xin cha nghĩ lại�. Nhưng cha Lạc đã cấm h� đem ti�n chuộc, cha nói: “Tôi bị bắt lần này là lần thứ ba, thì đó đúng là thánh ý Chúa định cho tôi như vậy, anh chị em đừng mất ti�n chuộc tôi làm gì�.

�ức Cha Retord (Liêu) cũng sai Thầy Sự mang 5 nén bạc đi chuộc Cha Thi và Cha Lạc, đức cha nói: “Hai cụ ấy tốt lắm, có thể chuộc được thì chuộc�.

Cha Lạc nói lại với Thầy Sự: “Thầy nghĩ mà xem, tôi cũng như Thánh Phêrô, khi phải bắt lần trước được giáo dân cầu nguyện cho và được v�, lần thứ hai giáo dân cũng lo liệu cho được thoát kh�i, nhưng ý Chúa đã định cho tôi phải chết vì Ngư�i như thánh Phêrô, thì nói bổn đạo đừng chuộc tôi nữa�.

Quan huyện lấy l�i ng�t ngào dụ dỗ hai cha quá khóa, với Cha Lạc ông nói: “Thầy đạo, thầy biết nhi�u chữ nghĩa và còn trẻ nữa thì tại sao lại muốn chết, có phải là uổng không? Hãy tin tôi đi, nhắm mắt lại bước qua ảnh thánh hoặc chỉ đi vòng chung quanh, nếu thầy muốn thì để cho lính của tôi khiêng thầy qua, tôi sẽ làm án tha ngay�.

Cha Lạc dõng dạc thưa lại: “Tôi không bao gi� làm theo ý quan vừa nói đâu. Hãy khép án tôi phải cắt trăm mảnh thì hơn�.

Không lay chuyển được lòng hai cha, quan huyện làm t� trình là bắt được hai cha ở ngoài ruộng để không ai bị phi�n vạ lây, rồi dẫn giải cả hai v� Hà Nội giao cho quan án. V� sau Cha Lạc sai ngư�i nhà mang rượu và 100 viên thuốc biếu quan huyện để cám ơn ông đã khai như vậy.

Với giáo dân đi theo tiễn đưa khóc lóc, Cha Lạc nói: “Chúng tôi cám ơn anh chị em, anh chị em hãy v� nhà và sốt sắng làm tôi th� phượng Chúa cũng như là chúng tôi còn ở giữa anh chị em. Than khóc như thế này không có ích lợi gì mà còn tăng thêm sự phi�n khổ cho chúng tôi�.

Ngay ngày hôm sau khi vào nhà tù ở Hà Nội, ngày 17-11, các quan bắt đầu cuộc thẩm vấn, chính Cha Lạc thuật lại trong thơ gởi cho �ức Cha Jeantet như sau: “Ngày 17, quan đã giao nộp chúng con cho quan án để truy�n lệnh bắt chúng con bước qua ảnh thánh giá. Vì chúng con từ khước nên năm sáu anh linh xấn lại khiêng chúng con qua. Cha Thi đã ôm được thánh giá nhấc lên và hôn kính. Phần con, con cho chân lên rất cao và nói với h�: “Hãy chặt bớt chân ta đi, ta rất bằng lòng chứ đừng hòng trông ta chối đạo�.

Sau đó quan lại h�i vì sao đạo không cho phép th� kính tổ tiên. Con đáp lại: “Nếu có ai chào khi cha mẹ đang ngủ thì không có kể là tôn kính bởi vì các ngài không biết gì. Cũng một lẽ ấy còn mạnh hơn đối với ngư�i đã chết�.

Ngày 19 các quan lại g�i chúng con ra tòa lần thứ hai để ép buộc chúng con. Lần này h� bắt con đeo gông nặng hơn, và ngày 21 lại thay bằng xi�ng. Xi�ng của Cha Thi nhẹ hơn. Bốn ngày đầu con cứ chảy nước mắt hoài khi nghĩ đến các cha thừa sai và các anh em con. Nhưng từ ngày 15 tới nay thì con vui vẻ và bằng lòng, coi các khổ cực như không. Con thương Cha Thi vì tuổi cao không kham nổi những khốn khổ. Chúa đã thêm sức cho chúng con để không lo lắng gì nữa�.

�ức Cha Jeantet viết thư cho hai cha để nâng đỡ các ngài b�n gan chịu khổ cho đến cùng và xin Cha Lạc thuật lại các câu đối đáp với các quan. Cha Lạc đã viết thư trả l�i: “Thưa �ức Cha, khi chúng con được thư đức cha an ủi thì cảm động chảy nước mắt ra. Chúng con là gì mà được các cha thương lo lắng. Chúng con không biết nói sao cho hết lòng biết ơn của chúng con. Riêng với đức cha, xin đức cha cầu cùng Chúa cho chúng con được giữ nghĩa cùng Chúa cho đến cùng. Chúng con đã viết tất cả những gì xảy ra cho chúng con trong tù cho đến bây gi�, con vẫn phải đối đáp những l�i châm biếm của các ngư�i tù khác châm biếm đạo thánh. Con xin đức cha thương nhớ đến chúng con. Trong nhà tù rất khó viết thư cũng như nhận thư. Con không còn gì để viết. Vững mạnh như núi thái. Trần An Dũng�.

Ngày 30-11, các quan cho đòi hai cha lên để ký nhận bản ản. Tuy nhiên các quan còn cố ép các cha quá khóa. Một ngư�i nhắc đến việc Thầy Phanxicô đã muốn chết hơn là chối đạo. Cha Lạc nhân cơ hội nói lên sự can đảm của mình: “Ngư�i tín hữu mà quan vừa nói chỉ là một đồ đệ của chúng tôi, đã biết ch�n nghĩa vụ hơn là sự sống. Còn chúng tôi là các thầy đạo lại kém lòng can đảm hơn không dám đi theo con đư�ng chúng tôi đã vạch ra cho h� sao? Không bao gi�, thưa các quan, các quan đừng ch� đợi việc hèn nhát này�.

Các quan bế mạc phiên tòa nói với nhau: “B�n chúng bám vào tôn giáo đến nỗi điên khùng�.

Ba lần bị tra khảo nhưng các ngài không bị đánh đập tàn nhẫn, chỉ một vài cái tát mà thôi. Cha Lạc làm một bài thơ gửi cho Cha Thực nói lên chí khí của ngư�i Kitô:

Lạc rầy đã rõ chốn quân quan.
Bút chép thơ này gửi thở than.
Lòng nhớ bạn non còn vất vả.
Dạ thương khách chạy chưa yên hàn.
�ông qua tiết lại th�i xuân tới.
Khổ tạm mai sau hưởng phúc an.
Làm kẻ anh hùng chi quản khó.
Nguyện xin cùng gặp chốn thanh nhàn.

Tuy không phải chịu khốn khổ nhi�u nhưng lòng các cha hằng muốn cho mình được xứng đáng đổ máu đào vì Chúa. Các ngài xin với những ngư�i nhà cầu nguyện để các ngài được b�n vững trong khi ch� án tử. Các quan đã làm án xử trảm cho các ngài. Ngày 20 Cha Trân mang Mình Thánh Chúa cho hai cha. Ngày hôm sau bản châu phê án được mang v� tới Hà Nội. Cha Dũng cùng với Cha già Thi vui mừng hát thánh ca theo chân lý hình ra kh�i thành. Tới nơi, các ngài quì cầu nguyện, ngước mắt lên tr�i và nghiêng cổ ra cho lý hình chém. Nhi�u ngư�i làm chứng là đã nhìn thấy một con chim trắng, to lớn hơn chim bồ cầu, bay lượn trên các ngài lúc hành quyết. Lệnh quan vừa dứt, đầu Cha Dũng cũng rơi xuống đất.

Cha được phong � Thánh năm 1900. Ngày Lễ: 26 tháng 12.
vncatholic.org