Má»—i mùa Lá»… Tạ Æ n, Thanksgiving, ngưá»i ta hay nhắc đến chuyện ngưá»i phung cùi trở lại cám Æ¡n Ãức Kitô trong Phúc Âm Luca.
Trên đưá»ng lên Jêrusalem, Ãức Giêsu Ä‘i ngang qua biên giá»›i giữa hai miá»n Samaria và Galilêa. Lúc Ngưá»i và o má»™t là ng kia, thì có mưá»i ngưá»i phung cùi đón gặp Ngưá»i. Há» dừng lại đà ng xa, và kêu lá»›n tiếng: “Lạy Thầy Giêsu, xin dá»§ lòng thương chúng tôi.” Thấy váºy, Ãức Giêsu bảo há»: “Hãy Ä‘i trình diện vá»›i các tư tế.†Ãang khi Ä‘i thì hỠđược sạch. Má»™t ngưá»i trong bá»n há» thấy mình được khá»i liá»n quay trở lại lá»›n tiếng tôn vinh Thiên Chúa. Anh ta sấp mình dưới chân Ãức Giêsu mà tạ Æ¡n. Anh ta lại là ngưá»i Samari. Ãức Giêsu má»›i nói: “Không phải cả mưá»i ngưá»i Ä‘á»u được sạch sao? Thế thì chÃn ngưá»i kia đâu? Sao không thấy há» trở lại tôn vinh Thiên Chúa mà chỉ có ngưá»i ngoại bang nà y?†(Lc. 17: 11-19).
Tôi nghÄ© câu chuyện tạ Æ¡n cá»§a ngưá»i phung cùi không dừng lại ở đây. Không dừng lại ở lá»i tạ Æ¡n Chúa mà thôi. Nó gá»i ta đến má»™t đưá»ng cong sâu hÆ¡n và xa xôi hÆ¡n. Tạ Æ¡n là tâm tình đòi há»i má»™t tấm lòng. Tâm tình nà y là bản phiên dịch cá»§a má»™t ná»™i tâm. ChÃnh bản phiên dịch ná»™i tâm nà y nói trung thá»±c cho ta biết mình là ai.
Tôi muốn nhìn và o ná»™i tâm ngưá»i phung cùi, để Ä‘i tìm chiá»u kÃch lá»i tạ Æ¡n cá»§a anh ta vá»›i Ãức Kitô. Nó đến từ má»™t đưá»ng cong sâu xa nà o?
Bối cảnh văn hóa, tôn giáo, lịch sá».
Ngưá»i Do Thái trong thá»i Chúa Giêsu không chấp nháºn những ngưá»i phung cùi sống trong là ng. Há» phải sống cô láºp ngoà i sa mạc, xa xôi ngoà i cánh đồng. Khi gặp Ãức Giêsu, há» cÅ©ng đứng “từ đà ng xa†chứ không dám lại gần. Há» bị coi là những kẻ tá»™i lá»—i, bị Thiên Chúa giáng án phạt. Hiểu như thế má»›i thấy ná»—i cô đơn cá»§a kẻ mang bệnh táºt nà y. Trong thá»i đại ấy, ngưá»i Do Thái cÅ©ng không chấp nháºn chung sống vá»›i ngưá»i ngoại giáo. HỠđối nghịch đến độ thù háºn nhau.
Cá»™ng Ä‘oà n những ngưá»i cùi.
Theo mạch văn cá»§a Ä‘oạn Kinh Thánh, Chúa há»i: “Còn chÃn ngưá»i kia đâu.†Như váºy chÃn ngưá»i kia cá»™ng vá»›i anh cùi đến tạ Æ¡n Chúa, tất cả mưá»i ngưá»i. Tại sao có mặt ngưá»i cùi ngoại giáo trong cá»™ng Ä‘oà n những ngưá»i cùi Do Thái? Tại sao những ngưá»i cùi Do Thái lại để ngưá»i cùi xứ Samaria theo mình nháºp bá»n? Ãoạn Kinh Thánh trên tưá»ng thuáºt là “má»™t ngưá»i trong bá»n há».†Cụm từ “má»™t ngưá»i trong bá»n há».†Cho thấy chÃn ngưá»i Do Thái Giáo và má»™t ngưá»i Samaria đã sống chung, Ä‘i chung má»™t con đưá»ng, là má»™t cá»™ng Ä‘oà n.
Chuyện nà y dưá»ng như cÅ©ng không xa lạ giữa hoà n cảnh xã há»™i hôm nay. Trong những hà nh trình gian khổ, dưá»ng như ngưá»i ta vượt qua má»i biên giá»›i để sống vá»›i nhau. Có những tình nghÄ©a vợ chồng, khi nghèo khó, há» sống Ä‘á»i đùm bá»c nhau. Cùng nhau đẩy chiếc xe đạp chở ngô khoai. Cùng nhau chèo má»™t con đò, buôn thúng bán bưng nuôi con. Rồi có thể há» mất nhau khi má»—i ngưá»i có má»™t địa vị, má»™t công ty riêng. Lúc lâm nạn, ngưá»i ta vượt qua biên giá»›i chá»§ng tá»™c, tôn giáo, để cứu nhau. Rồi ngưá»i ta xây nên những thà nh trì, những bức tưá»ng tôn giáo khi ngưá»i ta có Ä‘á»n thá» riêng.
Tại sao trong cá»™ng Ä‘oà n mưá»i ngưá»i cùi nà y lại có má»™t ngưá»i ngoại giáo. Tại sao há» chung sống vá»›i nhau?
Khổ Ä‘au dưá»ng như có má»™t giá trị rất sâu trong câu chuyện nà y. Rất nhiá»u trưá»ng hợp, khi hết yếu Ä‘uối, hết nghèo khó, há» xa nhau. Trên đưá»ng Ä‘i tạ Æ¡n nà y, chÃn ngưá»i kia Ä‘i vá» má»™t phÃa, ngưá»i Samaria Ä‘i vá» má»™t phÃa. Không còn má»™t cá»™ng Ä‘oà n những ngưá»i cùi khác tôn giáo.
Vá»›i chÃn ngưá»i cùi, há» có thể liên kết lại để cô láºp ngưá»i cùi Samaria. Nhưng ở đây, há» chung sống, chấp nháºn ngưá»i cùi khác tôn giáo nà y. Dưá»ng như trong cô đơn táºn cùng vì bị xã há»™i chối bá», hỠđược đốt cháy hết những địa vị, tên gá»i, và khi được bóc trần đến phẩm giá sau cùng, há» thấy há» giống nhau ở má»™t tên gá»i duy nhất là là m ngưá»i.
Giá trị cùng Ä‘Ãch sau hết vẫn là : Là m ngưá»i.
Dưá»ng như tôn giáo cÅ©ng rất cần luôn luôn được thanh tẩy để khá»i bám bụi. Những giá trị ngoà i nhân đức như Ä‘á»n thá», tổ chức, ảnh hưởng, rất có thể đưa con ngưá»i xa cách nhau.
Má»i tôn giáo Ä‘á»u tìm cách dạy con ngưá»i ý nghÄ©a cá»§a cô đơn, Ä‘au khổ. Nhưng ý nghÄ©a đẹp nhất cá»§a Ä‘au khổ và cô đơn lại là vượt qua má»i tôn giáo để đùm bá»c nhau cho con ngưá»i bá»›t cô đơn và đỡ khổ Ä‘au.
Rồi tình yêu cÅ©ng thế. Tình yêu cÅ©ng cần thanh tẩy. Những giá trị ngoà i nhân đức như nhan sắc, địa vị, và ng bạc, rất có thể sẽ đưa con ngưá»i xa cách nhau. Trong Ä‘á»i sống, ai cÅ©ng cần chịu Æ¡n nhau.
Phải nghèo một chút để biết xin.
Phải yếu một chút để biết nương tựa.
Nhìn lại, ngưá»i cùi xứ Samaria, trong “bá»n há»”, anh ta là thiểu số, anh chỉ có má»™t thân, má»™t mình.
Tôi nghÄ© anh ta trở lại tạ Æ¡n Thiên Chúa vì Ä‘á»i anh quen tâm tình tạ Æ¡n rồi. Ngay những ngà y sống chung vá»›i chÃn ngưá»i kia, biết mình thiểu số mà được chấp nháºn, anh ta đã sống lòng biết Æ¡n đó. Tạ Æ¡n là má»™t bản phiên dịch ná»™i tâm cá»§a anh.
Câu chuyện cá»™ng Ä‘oà n mưá»i ngưá»i cùi được chữa là nh rất đẹp vì hỠđã sống vá»›i nhau. Nếu sau khi được chữa là nh, tất cả Ä‘á»u trở lại tạ Æ¡n Thiên Chúa thì câu chuyện kết thúc quá lý tưởng. Tại sao chÃn ngưá»i kia không trở lại?
Rất có thể chÃn ngưá»i kia không quen tâm tình tạ Æ¡n. Rất có thể há» chấp nháºn ngưá»i cùi Samaria như là cho Æ¡n hÆ¡n là lãnh nháºn.
—————
TrÃch táºp suy niệm ÃÆ°á»ng Ãi Má»™t Mình.
DS chuyển

