Các nhà khảo cổ há»c đã tìm thấy chứng cứ á»§ng há»™ giả thuyết rằng Thánh tông đồ Phêrô từng bị Hoà ng đế Nero nhốt và o ngục tối trong lòng đất trước khi bị xá» tá» trên tháºp tá»± giá.
Nhà tù Mamertine (tên tiếng à là Carcere Mamertino) là má»™t ngục tối được xây trước thá»i Chúa Giêsu, nằm ở chân đồi Capitoline, ngá»n đồi quan trá»ng nhất trong số 7 đồi cá»§a Rome thá»i cổ đại. Và o thá»i Ä‘iểm hoà n công, đây là nhà tù duy nhất tại Rome, được dùng để giam cầm những tù nhân bị chÃnh quyá»n cho là phạm trá»ng tá»™i trước khi mang há» ra xá» tá». NÆ¡i nà y gồm 2 xà lim chÃnh, nằm bên dưới lòng đất. Các sá» liệu mô tả xà lim hết sức ẩm ướt và thưá»ng xuất hiện Ä‘iá»m gở, và hiếm khi nà o có tù nhân bị nhốt lâu dà i tại đây. Quan trá»ng hÆ¡n nữa, Mamertine theo sá» sách là nÆ¡i từng giam giữ hai thánh tông đồ Phêrô và Phaolô, và gần đây nhất, giá»›i khảo cổ há»c tại à đã tìm thấy chứng cứ chứng minh giả thuyết nà y.

Những tù nhân nổi tiếng
Bất chấp cái tên mang nghÄ©a trung cổ, nhà tù Mamertine từng được má»™t số sá» gia cổ đại đỠcáºp, bao gồm sá» gia La Mã Titus Livius Patavinus (Livy), ngưá»i ghi nháºn nó đã được xây dá»±ng và o thế ká»· thứ 7 trước CN. Äây là thá»i cá»§a Ancus Marcius, vị vua thứ tư trong số 5 vị hoà ng đế cá»§a Rome (640 – 616 Trước CN) trước khi La Mã chuyển sang thể chế Cá»™ng hòa.
Ngưá»i La Mã là những ngưá»i đầu tiên sá» dụng các nhà tù là m nÆ¡i trừng phạt kẻ phạm tá»™i, và các xà lim thưá»ng được xây bên dưới lòng đất, dùng để giam giữ tù chÃnh trị, tá»™i phạm trong má»™t thá»i gian ngắn. Chuyện thụ án trong thá»i gian dà i chỉ được áp dụng phổ biến từ thế ká»· thứ 15. Do váºy, những ngưá»i bị giam ở Mamertine Ä‘á»u thuá»™c nhóm sắp bị xá» tá» hình, hoặc đơn giản là để há» chết đói cho khuất mắt. Trong số những nhân váºt nổi tiếng từng trải qua những ngà y cuối Ä‘á»i trong ngục tối bao gồm Vercingetorix, lãnh đạo ngưá»i Gaulois chống Äại đế Caesar và o năm 52 trước CN; Simon Bar Jioras, ngưá»i bảo vệ Jerusalem nhưng bị Äại đế Titus đánh bại và o năm 70; và cả 2 vị Thánh tông đồ Phêrô lẫn Phaolô.

Äặc biệt, xà lim nằm sâu hÆ¡n trong lòng đất có hình tròn, được gá»i là Tullianum, theo tên ngưá»i xây dá»±ng là Servius Tullius. Tầng hầm nà y nằm bên trong hệ thống thoát nước dưới thà nh phố Rome thá»i cổ, và chỉ có thể Ä‘i xuống thông qua má»™t cái lá»— trên trần. Tại đây có đặt má»™t tấm đá được cho là in hình đầu cá»§a Thánh Phêrô khi ngà i bị lôi xuống xà lim nà y. Tullianum cÅ©ng nằm ở khu vá»±c sâu nhất và bà máºt nhất trong toà n bá»™ nhà giam, đóng vai trò không chỉ là nÆ¡i trừng phạt hoặc tra tấn, mà còn là điểm giam cầm và xá» tá» tá»™i phạm. Sá» gia cổ đại Sallust từng mô tả xà lim nà y nằm ở độ sâu gần 4m, vá»›i trần nhà chỉ cao 2m, bá» dà i 9m và rá»™ng 6,7m. Tù nhân bị nhốt ở đây Ä‘á»u là tá» tù, bị xá» tá» bằng cách treo cổ hoặc bỠđói đến chết. Má»™t cánh cá»a sắt nằm ở cuối xà lim, mở ra cống xả Cloaca Maxima, và quản giáo tống thi thể cá»§a tá» tù xuống đây để trôi thẳng ra sông Tiber.
Thánh Phêrô ở Tullianum
Hiện nÆ¡i từng là xà lim có đặt bệ thá» nhỠđể tưởng nhá»› việc Thánh Phêrô đã thá»±c hiện nghi thức rá»a tá»™i cho các tù nhân khác. PhÃa trước bệ thá» có má»™t cây tháºp giá ngược mà u Ä‘á», tượng trưng cho sá»± kiện ngà i bị đóng Ä‘inh ngược trên tháºp tá»± và o năm 64. Má»™t miệng giếng mở nằm ở phÃa trước bệ thá» cho phép lấy nước suối từ trong lòng đất, và đây cÅ©ng là nước tương truyá»n mang quyá»n năng chữa là nh vết thương, và đã phun khá»i lòng đất khi Thánh Phêrô rá»a tá»™i cho tù nhân và cai ngục.

Theo các cổ thư cá»§a Công giáo, Thánh Phêrô và Phaolô Ä‘á»u bị Äại đế Nero giam cầm trong nhà ngục Mamertine trước khi xá» tá». Äây cÅ©ng là nhà tù đã xuất hiện trong thư Thánh Phaolô (Timothê 4:21), nÆ¡i ngà i yêu cầu môn đệ Timothê đến thăm vì cho rằng mình sẽ không ra tù cho đến mùa đông năm sau. Thánh Phaolô cÅ©ng đỠcáºp tình trạng tù tá»™i trong các lá thư khác (Philipphê 1:13): “Những gì mà ta trải qua trong cảnh tù tá»™i Ä‘á»u vì Chúa Kitôâ€.
Chứng cứ khảo cổ mới
Trong khi Sách Thánh từng đỠcáºp chuyện giam cầm cá»§a Thánh Phaolô, thì phải đến những năm gần đây các nhà khảo cổ há»c à má»›i tìm thấy chứng cứ á»§ng há»™ giả thuyết vá» thá»i gian tù đà y cá»§a Thánh Phêrô trong má»™t nhà ngục bên dưới lòng đất, không lâu trước khi ngà i bị đóng Ä‘inh. Tá»The Telegraph UK dẫn lá»i tiến sÄ© Patrizia Fortini thuá»™c Ban Khảo cổ cá»§a Rome cho biết, hỠđã tìm thấy các bức bÃch há»a tại nÆ¡i giam cầm Thánh Phêrô, có niên đại từ thế ká»· thứ 7. Sau đó, nhà tù Mamertine dần dần trở thà nh nÆ¡i thá» Thánh Phêrô, cho đến khi má»™t nhà thỠđược xây bên trên. Từ đó, nÆ¡i nà y trở thà nh địa Ä‘iểm hà nh hương và o thá»i Trung Cổ, cho đến khi má»™t nhà thá» khác tên St Joseph of the Carpenters (San Giuseppe dei Falegnami) được xây dá»±ng và o thế ká»· 16 và tồn tại cho đến ngà y nay.
Bên ngoà i nhà thá» có ghi dòng chữ “Nhà tù giam Thánh tông đồ Phêrô và Phaolôâ€, kèm theo hai bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch được khắc há»a dá»±a trên thánh tông đồ, đặt đằng sau má»™t cá»a sổ có song sắt. Khi nhà văn nổi tiếng ngưá»i Anh Charles Dickens đến đây và o thế ká»· thứ 19, ông đã dùng những chữ nặng ná» nhất để mô tả nÆ¡i nà y: “Sá»± ghê rợn, tối tăm cá»§a má»™t nhà tù cÅ© kỹ chán ngắt và kiên cốâ€.
LING LANG

