Có thể nói, má»™t trong những lối sống chịu du nháºp từ Phương Tây đã ảnh hưởng tiêu cá»±c và cà ng phổ biến trong giá»›i trẻ Việt Nam cho đến ngà y nay là Sống thá».
Äây là má»™t phong trà o thể hiện cách sống tá»± do phóng khoáng cá»§a ngưá»i trẻ. Má»™t nghiên cứu chuyên môn cho biết: 90% các cặp sống thỠđã đổ vỡ và nếu có kết hôn chỉ là gượng ép do gia đình ép buá»™c.
Ngưá»i ta lợi dụng tá»± do để sống theo tÃnh xác thịt, nghÄ©a là sống thá» thì lại phải chịu trách nhiệm tháºt khi đứng trước những đổ vỡ và thất bại trong hôn nhân.
Trong khi đó, có nhiá»u bạn trẻ đã coi việc sống thá» là má»™t cách sống bình thưá»ng cần được xã há»™i thừa nháºn.
Chúng ta cần khẳng định rằng: khi bình thưá»ng hóa việc sống thá», ngưá»i ta đã ru ngá»§ lương tâm.
Vấn đỠnà y đã được nhiá»u chuyên gia xã há»™i há»c và tâm lý há»c bà n đến. Ở đây, ngưá»i viết xin mượn lý thuyết vá» Tháp nhu cầu cá»§a nhà tâm lý há»c Maslow nhằm giải thÃch vấn đỠnà y.
Theo Maslow, nhu cầu thấp nhất nÆ¡i con ngưá»i là thể lý, và trong đó, có cả việc sinh hoạt tình dục. Có thể nói, thá»a mãn cảm xúc yêu đương và đáp ứng nhu cầu tÃnh dục là ý hướng chÃnh dẫn đến việc các sinh viên hay những công nhân xa nhà “góp gạo nấu cÆ¡m chung†mà phần lá»›n những ngưá»i Ä‘ang sống trong tình trạng nà y cố nấp né. Nhưng vì ý thức việc nà y xã há»™i không thể chấp nháºn, há» trưng dẫn muôn và n lý do: tiết kiệm tiá»n thuê nhà , thá»a mãn phần nà o nhu cầu tò mò vá» giá»›i tÃnh, nâng đỡ nhau trong những lúc gặp khó khăn, có nhiá»u thá»i gian tìm hiểu nhau hÆ¡n trước khi bước và o Ä‘á»i sống hôn nhân chÃnh thức…Chúng ta biết rằng sá»± việc tá»± nó là xấu cách khách quan thì cho dù có biện minh cách nà o để hà nh động cÅ©ng là ngụy biện.
Và má»™t khi chấp nháºn lối lý luáºn nà y, há» phần nà o cảm giác an toà n khi hà nh động. An toà n là báºc thứ hai trong Tháp nhu cầu cá»§a Maslow. Nhằm là m tăng tÃnh thuyết phục cho nhu cầu an toà n bản thân, hỠđã đưa ra: nà o là việc nâng đỡ nhau trong những lúc khó khăn, nà o là bảo đảm Ä‘á»i sống kinh tế trong hiện tại, hÆ¡n nữa, là việc bù đắp những tình cảm trống vắng do việc xa nhà gây nên…Có thể nói, những an toà n giả tạo nà y sẽ bị lá»™t trần khi ná»™i bá»™ lục đục hay “chiến tranh lạnh†xảy ra; ngưá»i nà y nghi ngá» ngưá»i kia lợi dụng tình cảm và là m tổn thương nhau.
Từ đó, chúng liên quan và ảnh hưởng đến nhu cầu thứ ba là yêu và được yêu. Má»™t khi không có quan niệm đúng đắn vá» việc yêu chÃnh mình và chăm sóc bản thân, há» sẽ không trưởng thà nh đủ để là m chá»§ những cảm xúc yêu đương cá»§a mình, dần dà há» sống lệ thuá»™c như những cây tầm gá»i. Thay vì nâng đỡ nhau, há» lại kéo ghì nhau xuống không phải bằng sức nặng thể lý mà là má»™t bầu khà tâm lý nặng ná». Nếu như đặc tÃnh cá»§a tình yêu là sá»± cho Ä‘i, thì sẽ đến má»™t giai Ä‘oạn nà o đó mà cái tôi Ãch ká»· bá»™c lá»™, má»™t trong hai phÃa hoặc cả hai chỉ muốn nháºn lãnh mà không muốn cho Ä‘i. Nhu cầu yêu và được yêu không được đối tượng đáp ứng thá»a đáng, cả hai sẽ có ý định buông xuôi mặc thá»i gian chữa là nh hoặc chá»§ động chia tay. Dù cho trưá»ng hợp nà o xảy ra, tổn thương trong tình yêu là má»™t thá»±c tế không ai có thể tránh né mà do cấu trúc tâm thể lý cá»§a ngưá»i nữ, há» dá»… bị tổn thương hÆ¡n. Tá»± do không trách nhiệm sẽ không dẫn đến má»™t tình yêu đúng nghÄ©a.
CÅ©ng trong má»™t và i tÃnh huống nà o đó, do muốn thể hiện và cảm nếm má»™t tình yêu, ngưá»i phụ nữ đã “trao thân gá»i pháºn†cho chà ng. Sá»± thá»±c là nà ng đã hy sinh những gì quà báu nhất cá»§a mình để đổi lấy hy vá»ng mong manh rằng tôi sẽ đạt được Ä‘iá»u tôi mong muốn. Nhưng rồi khi nà ng cà ng tá» ra sợ mất ngưá»i yêu và khăng khăng “cái nghìn và ng†kia không là tất cả, cô ấy cà ng tá»± hạ thấp giá trị bản thân. Chỉ vì má»™t phút chốc nông nổi, nà ng đánh mất Ä‘i lòng tá»± trá»ng. ChÃnh bản thân cÅ©ng không trân trá»ng đủ thì đòi đối tượng kia tôn trá»ng là má»™t bất khả.
Khi ấy, chúng ta má»›i thấy nhu cầu kế tiếp được Maslow đỠnghị là lòng tá»± trá»ng, ảnh hưởng lá»›n lao thế nà o trong Ä‘á»i sống tương quan giữa các liên vị mà đây lại là cặp đôi sống thá» không hoà n hảo. GiỠđây, “gạo đã thà nh cÆ¡mâ€, có thai ngoà i ý muốn, má»i háºu quả sẽ đổ dồn cho ai ? Tất nhiên là cho kẻ không thể lên tiếng là thai nhi. Cách giải quyết tốt nhất là nạo hút thai. Và sá»± cố xảy ra là cô ta không còn khả năng mang thai và sinh con nữa thì trách nhiệm sẽ qui vá» ngưá»i phụ nữ. Cô sẽ sống mãi trong mặc cảm tá»™i lá»—i. Äó là má»™t trong những trưá»ng hợp Ä‘au lòng mà chÃnh ngưá»i viết được kể lại từ má»™t linh mục phục vụ trong nhóm Bảo vệ sá»± sống.
Hoặc nếu nhá» sá»± tiến bá»™ cá»§a y há»c, việc vá lại “cái ngà n và ng†ấy không còn là việc khó khăn nữa thì những tổn thương tinh thần không khoa há»c nà o thá»±c sá»± giúp chữa là nh. Thá» há»i: có ngưá»i con trai nà o muốn lấy ngưá»i đã từng sống thá» vá»›i ngưá»i khác là m vợ ? Tâm lý chung nÆ¡i đà n ông, thÃch kiếm ngưá»i vui chÆ¡i qua đưá»ng, nhưng lấy vợ lại đòi “gái tânâ€.
Sau “cÆ¡n mưa†cảm xúc vá»›i những đổ vỡ và thất bại, có ngưá»i đã giác ngá»™ phần nà o và trân quà má»™t tình yêu bá»n vững. Há» cảm nháºn mình được lá»›n lên sau thất bại khôn lưá»ng. Kinh nghiệm giác ngá»™ ấy đã đáp ứng được nhu cầu đỉnh cao cá»§a con ngưá»i. Từ đây, há» muốn thể hiện bản thân là ngưá»i trưởng thà nh, nghÄ©a là chịu trách nhiệm vá»›i những gì còn Ä‘ang ngổn ngang trong tâm hồn. ChÃnh khi chịu trách nhiệm và chấp nháºn đối diện vá»›i vấn đỠcá»§a mình mà các yếu tố tâm lý được phần nà o giải tá»a.
Tóm lại, sau khi lướt qua năm cấp độ trong Tháp nhu cầu cá»§a nhà tâm lý há»c Maslow, ngưá»i viết phần nà o bá»™c lá»™ láºp trưá»ng không á»§ng há»™ việc sống chung trước hôn nhân. Và o tháºp niên 70 cá»§a thế ká»· XX, phong trà o nà y đã phát triển và lá»›n mạnh ở Phương Tây, sau má»™t thá»i gian, há» nháºn ra sá»± há»i hợt và bất ổn cá»§a những cặp đôi sống chung trước hôn nhân mà xã há»™i ấy đã có má»™t định hướng tÃch cá»±c cho ngưá»i trẻ, ngá» hầu giúp há» sống ý thức hÆ¡n trong Ä‘á»i sống hôn nhân đúng nghÄ©a. Ở Việt Nam, sống thá» vẫn còn được coi là cái mốt cá»§a những kẻ Ä‘ua đòi, tìm tòi những cảm giác má»›i lạ, tìm má»i cách để sống thoải mái, thá»a mãn cảm xúc tức thá»i và tá»± do phóng túng…Vá»›i những háºu quả tiêu cá»±c vá» lâu vá» dà i cá»§a những ai sống thá», sẽ là bà i há»c cho ngưá»i trẻ biết sống định hướng cho tương lai, đồng thá»i cÅ©ng là má»™t đòn chà tá» giáng xuống những ai Ä‘ang buông mình theo những khoái cảm vô độ.
Có lẽ, nhá» lối sống văn hóa là ng xã mà nhiá»u ngưá»i đã không chạy theo phong trà o sống thỠđể tránh cái nhìn khắt khe cá»§a má»i ngưá»i, trừ má»™t số sinh viên và công nhân sống xa nhà , há» bất cần tương quan vá»›i ngưá»i khác và nghÄ© rằng chẳng ai biết đến mình; từ đó, há» sống buông thả mặc cho bản năng hạ đẳng tìm khoái lạc thấp hèn.
Má»™t khi giúp đối tượng nà y tránh xa phong trà o sống thá», xã há»™i cần tạo những sân chÆ¡i là nh mạnh đúng nghÄ©a giúp há» tá»± tin hÆ¡n trong việc dấn thân phục vụ thiện Ãch hÆ¡n là chỉ nghÄ© đến việc tìm thá»a mãn bản thân. ChÃnh khi cảm nháºn bản thân là ngưá»i hữu Ãch, há» sẽ sống má»™t cuá»™c sống ý nghÄ©a hÆ¡n.
Xét vá» mặt tôn giáo, ngà y nay, các nhà hữu trách cÅ©ng đã quan tâm nhiá»u đến đối tượng di dân, đã tổ chức những buổi gặp gỡ nhằm qui tu đối tượng nà y giúp há» cởi mở và dá»… dà ng hòa nháºp vá»›i khu văn hóa má»›i, qua việc gặp gỡ và trao đổi trá»±c tiếp nhằm chia sẻ những khó khăn trong cuá»™c sống hiện tại, há» sẽ ý thức hÆ¡n trách nhiệm nâng đỡ nhau và xây dá»±ng má»™t cá»™ng đồng trong đức tin. ChÃnh việc quan tâm cá»§a những ngưá»i đồng đạo sẽ khả dÄ© giúp há» an tâm trong Ä‘á»i sống tôn giáo. Và qua Công đồng Vatican II, Giáo há»™i đã đỠcao tầm quan trá»ng cá»§a giáo dân trong báºc sống gia đình. Song song đó, các Giáo há»™i địa phương cÅ©ng tổ chức các buổi há»c ngắn hạn và dà i hạn, giúp bạn trẻ chuẩn bị bước và o Ä‘á»i sống hôn nhân. Vá»›i đội ngÅ© chuyên môn, bạn trẻ sẽ dá»… dà ng lÄ©nh há»™i và tiếp cáºn thá»±c tế, nhỠđó, há» tá»± tin bước và o cuá»™c dấn thân cho tình yêu để giúp nhau lá»›n lên trong tình chung thá»§y và sinh hoa kết quả dồi dà o là những đứa con được bao bá»c trong đức tin Kitô giáo. Ngoà i ra, các đôi vợ chồng còn được má»i gá»i đến các văn phòng tư vấn vá» hôn nhân gia đình để trao đổi và tìm ra hướng giải quyết tốt nhất cho những hoạch định tương lai đúng theo tinh thần cá»§a Giáo há»™i.
Và cÅ©ng như các phong trà o khác, phong trà o sống thá» sẽ mất dần ảnh hưởng và chết hẳn nÆ¡i cá»™ng đồng xã há»™i do đội ngÅ© ngưá»i trẻ được trang bị kỹ cà ng để sẵn sà ng sống cho cuá»™c Ä‘á»i có ý nghÄ©a vì thiện Ãch chung trong cá»™ng đồng xã há»™i và tôn giáo.
Những gì vừa trình bà y, từ việc quan tâm cá»§a những vị hữu trách trong xã há»™i và tôn giáo, như má»™t môi sinh là nh mạnh giúp ngưá»i trẻ định hướng cuá»™c sống có ý nghÄ©a, phần còn lại tùy thuá»™c chá»§ thể có biết lợi dụng tá»± do để nháºn thức đúng đắn vấn đỠvà ý thức giá trị bản thân để chá»n cho mình má»™t hướng Ä‘i đúng đắn giúp thăng tiến bản thân và cá»™ng đồng nhân loại. Và má»™t Ä‘iá»u không thể tránh né khi đối diện vá»›i phong trà o nà y: tình dục tách ra khá»i Ä‘á»i sống hôn nhân đúng nghÄ©a chỉ là má»™t trong những hình thức lạm dụng tình dục tá»± nguyện (nghÄ©a là cả hai bên đồng thuáºn) và khiến hạ giảm giá trị bản thân.
EYMARD An Mai Äá»— O.Cist.
CGVN

