Ôlimpia là con má»™t gia đình quý tá»™c ở Constantinôpôli, thân phụ Ôlimpia là m quáºn công, còn thân mẫu cÅ©ng thuá»™c giai cấp thượng lưu. Tuy sinh trưởng trong má»™t khung cảnh già u sang, sung sướng, nhưng cô bé ngoan ngoãn ấy lại không mà ng chi những xa hoa thế tục. Dầu tuổi còn non mà nhiá»u lần Ôlimpia đã là m cho tất cả gia đình cùng bà con là ng xóm phải chú ý đến lòng đạo đức cá»§a cô.
Lần kia trong gia đình Ôlimpia có cuá»™c vui, trong khi má»i ngưá»i say sưa vá»›i men rượu, tiếng hát, thì cô bé ấy má»™t mình ở lại phòng riêng chăm chú và kÃnh cẩn Ä‘á»c Kinh thánh. Thấy con có lòng đạo hạnh, hai ông bà thân sinh cá»§a Ôlimpia cÅ©ng muốn tìm gá»i con đến má»™t nÆ¡i giáo dục chu đáo hầu vun trồng cho lòng đạo đức cá»§a con. Ôlimpia được gá»i đến vá»›i bà Theođôsia là chị Äức Giám mục thà nh Iconium là má»™t ngưá»i nổi tiếng đạo đức và có biệt tà i giáo dục. Tại đây nhỠđược ngưá»i hướng dẫn khôn khéo, Ôlimpia tiến rất nhanh cả vá» hai mặt há»c vấn và tu đức. Cô say mê Ä‘á»c và há»c há»i Kinh thánh để múc ở đó những tư tưởng cần cho Ä‘á»i sống thiêng liêng và đạo đức. Không bao lâu chÃnh cô đã có thể giúp bà Theođôsia hướng dẫn cho những thiếu nữ khác tá»›i tu luyện nÆ¡i bà .
Ngà y qua ngà y chẳng bao lâu, Ôlimpia đến tuổi kết bạn. Cô đẹp duyên vá»›i Nêbridos là thị trưởng thà nh phố Constantinôpôli. Trong dịp vui mừng nà y, Äức Giám mục Grêgôriô Nadian cÅ©ng được thiếp má»i đến dá»± tiệc cưới. Nhưng trước bữa tiệc quá linh đình, xa hoa ấy, Äức Giám mục không muốn có mặt: Ngà i gởi đến cho Ôlimpia má»™t cuốn sách nhan đỠlà “Sứ mệnh ngưá»i phụ nữ Công giáo†để Ôlimpia dùng là m kim chỉ nam cho Ä‘á»i sống đạo đức cá»§a mình.
Từ ngà y bước sang con đưá»ng má»›i, trước sau Ôlimpia vẫn là má»™t tÃn hữu tốt. Trong xa hoa nhung lụa cá»§a toà thị trưởng cÅ©ng như trong pháºn sá»± cá»§a má»™t ná»™i tướng, Ôlimpia không vì thế mà bá» mất thói quen tốt là nh và hằng Ä‘á»c và suy niệm Kinh thánh má»—i ngà y. HÆ¡n nữa bà còn hãm mình trong cách ăn mặc, dùng tiá»n cá»§a để thương giúp những ngưá»i nghèo đói.
Cuá»™c Ä‘á»i bà cứ trôi chảy má»™t cách êm Ä‘á»m tốt đẹp như thế được 20 tháng, thì bá»—ng ông Nêbridos ngã bệnh và từ trần. Phải chăng ý Chúa nhiệm mầu thá» thách Ôlimpia để đưa ngưá»i và o con ngưá»i Thánh giá, đồng thá»i muốn cho ngưá»i được dốc toà n lá»±c và o việc phụng sá»± Chúa và các linh hồn? Trước biến cố Ä‘au thương nà y, Ôlimpia vẫn má»™t niá»m tin tưởng ở Chúa Quan phòng. Ngưá»i không há» nói má»™t lá»i than trách, nhưng chỉ biết dâng Ä‘au khổ và cúi đầu vâng phục ý Chúa tốt là nh để mà vui sống vá»›i thân pháºn lẻ loi, đơn chiếc.
Trong cảnh “giữa đưá»ng đứt gánhâ€, lại thêm má»™t nhan sắc kiá»u diá»…m như thế, Ôlimpia tránh sao khá»i những cặp mắt cá»§a những kẻ háo sắc, tò mò. Ngay đến cả vua thượng vị Thêôđôsiô mà cÅ©ng phải say mê trước vẻ đẹp Ä‘oan trang cá»§a bà . Vua ngỠý muốn kết hôn vá»›i bà . Nhưng trước cảnh vinh hoa vương giả cÅ©ng như trước lá»i ngăm Ä‘e cá»§a nhà vua, bà Ôlimpia chỉ má»™t má»±c từ chối, vá»›i những lá»i lẽ từ tốn như sau: “Nếu Thượng đế muốn tôi sống lâu bên phái nam thì chắc hẳn Ngưá»i đã không để cho phu quân cá»§a tôi sá»›m lìa bá» tôi như thế. Váºy xin Äức vua hãy minh xét mà cho kẻ hèn má»n nà y được yên thânâ€. Vừa xấu hổ vừa phẫn uất trước thái độ cá»± tuyệt cá»§a má»™t quả phụ, nhà Vua truyá»n tịch thu hết tà i sản cá»§a bà Ôlimpia. Không má»™t chút luyến tiếc, bà còn tá» vẻ vui mừng vì được dịp thá»±c hà nh đức khó nghèo và hy sinh má»™t cách thá»±c sá»±. Bà trả lá»i Vua: “Phải, đã từ lâu tôi vẫn muốn xa tránh những cá»§a cải phù vân đó để được sống Ä‘á»i hy sinh hãm mìnhâ€. Sau má»™t thá»i gian nhà Vua không thể dùng chiến thuáºt nà o để chinh phục được ngưá»i đẹp, bèn truyá»n trả lại cho bà Ôlimpia tất cả cá»§a cải đã tịch biên.
Vá»›i gia tà i kếch sù và tiá»n cá»§a như nước, bà Ôlimpia chỉ dùng để mưu hạnh phúc cho những ngưá»i túng thiếu và là m những việc xã há»™i. Bà cho xây những toà nhà đồ sá»™ là m nÆ¡i cư trú cho những ngưá»i hà nh khất và những khách tháºp phương. Bà cÅ©ng giúp tiá»n cá»§a và phương tiện để xây cất lại toà Giám mục cá»§a Äức Giám mục địa pháºn. Lúc nà o bà cÅ©ng rá»™ng tay ban phát, giúp đỡ không nỡ từ chối má»™t ai. Chẳng những giúp công giúp cá»§a, bà còn hy sinh cả sức lá»±c và thá»i giá» trong việc thăm viếng bệnh nhân và an á»§i giúp đỡ những ngưá»i gặp nạn. Äi đến đâu, ngưá»i ta cÅ©ng thấy đức ái cá»§a bà toả rá»™ng, và kết cuá»™c đã gây được nhiá»u ảnh hưởng tốt đẹp, tháºm chà có nhiá»u ngưá»i đã xin trở lại đạo Công giáo vì cảm kÃch trước những tấm gương bác ái cá»§a bà .
Äể được an tâm và khôn ngoan trong khi thi hà nh những việc bác ái trên, thánh nữ Ôlimpia luôn luôn vâng theo những lá»i chỉ dạy cá»§a Äức Giám mục địa pháºn mà ngưá»i hằng hết lòng tôn kÃnh mến yêu và tá» tình hiếu thảo. Vì thánh nữ có lòng rá»™ng rãi sẵn sà ng giúp đỡ bất cứ ai, nên có nhiá»u kẻ đã lợi dụng lòng tốt cá»§a ngưá»i. Äức Giám mục Gioan Kim Khẩu biết rõ Ä‘iá»u ấy, nên đã khuyên thánh nữ phải cẩn tháºn kẻo giúp tiá»n cá»§a cho kẻ già u có thì chẳng khác gì muối bá» biển và còn cá»§ng cố thêm cho tÃnh tham lam, Ãch ká»· cá»§a kẻ ấy. Lá»i nói ngay tháºt cá»§a Äức Giám mục đã chạm lòng tá»± ái cá»§a ông PallaÄ‘iô, má»™t ngưá»i đã già u có nhưng còn tham lam vô kể. Ông tìm cách mưu hại Äức Giám mục khiến ngà i phải lưu lạc sang miá»n Bithynia; nhưng sau Ãt lâu ngà i lại có thể trở vỠđể tiếp tục công việc bác ái và tranh đấu cho công lý. Những kẻ bất chÃnh có ác cảm vá»›i ngà i lại má»™t phen nữa bá»±c tức và hỠđã váºn động di chuyển ngà i Ä‘i nÆ¡i khác. Thánh nữ Ôlimpia rất Ä‘au lòng khi phải chia tay vị Giám mục khả ái.
Äau khổ xưa nay vẫn là đưá»ng lối Chúa quen dùng để đưa con cái Ngà i đến hạnh phúc mai sau, không những Chúa để cho Ôlimpia xa cách ngưá»i cha khả kÃnh mà từ đấy Ngưá»i còn muốn cho thánh nữ phải chịu khó nhiá»u hÆ¡n. Thá»±c váºy, sau khi Äức Giám mục Gioan ra Ä‘i rồi, chẳng may đã xảy ra má»™t cuá»™c há»a tai thiêu rụi mất má»™t số nhà trong thà nh. Vì nghe những kẻ manh tâm xui xiểm, dân chúng buá»™c tá»™i cho bà Ôlimpia là chá»§ mưu cuá»™c há»a hoạn đó. Thánh nữ bị gá»i đến toà án để đối chất. Trước mặt quan chánh án và đông đủ má»i ngưá»i, thánh nữ chỉ thà nh thá»±c phân trần đã không há» nhúng tay và o cuá»™c đốt phá ấy, trái lại còn xây cất nhà cá»a và giúp tiá»n cá»§a cưu mang những ngưá»i túng thiếu. Dân chúng ngoan cố không nghe lá»i bà thanh minh lại còn vu cáo cho ngưá»i có những liên lạc bất chÃnh vá»›i Äức Giám mục Gioan. Thánh nữ nháºn có liên lạc giúp đỡ Giám mục và lấy là m hãnh diện vì được noi gương bắt chước vị công chÃnh đó. Kết quả toà tuyên án và giam bà tại má»™t nhà nhá» bé ở miá»n Nicôđêmi. Thánh nữ biết rõ bản án tháºt là bất công, nhưng ngưá»i đã muốn vui lòng chịu sá»± khó để nên giống Äấng đã vui lòng nháºn cái chết bất công vì yêu thương nhân loại.
Äể được kiên nhẫn và vui vẻ trong Ä‘au khổ trong suốt thá»i gian bị giam cầm, thánh nữ Ôlimpia hằng kết hợp vá»›i Chúa bằng lá»i cầu nguyện đêm ngà y. Ngoà i ra những bức thư cá»§a Äức Giám mục Gioan cÅ©ng Ä‘em đến cho ngưá»i những giòng đầy khÃch lệ như sau: “Giông tố cà ng phÅ© phà ng, nghÄ©a là đau khổ cà ng nhiá»u, phần thưởng cà ng trá»ng đại… Con hãy kiên nhẫn chịu đựng và luôn luôn nâng lòng tạ Æ¡n Chúa vì những sá»± Chúa đã ban… Rồi đây con sẽ thấy Ä‘iá»u đó là m Ãch cho con là dưá»ng nà o!â€.
Sau cùng vì những bạc đãi và thiếu thốn phải chịu, thánh nữ ngã bệnh và từ trần má»™t cách thánh thiện tại nhà giam năm 409. Giáo hữu và nhất là những kẻ đã thụ ân cá»§a ngưá»i khi xưa vá»™i vã đến lấy xác thánh vá» và mai táng tại Tu viện thánh Tôma gần tỉnh Bốt-pho. Vá» sau ngưá»i ta lại di chuyển hà i cốt ngưá»i vá» Constantinôpôli là chÃnh quê hương bản quán cá»§a ngưá»i.
Nhìn nháºn cái chết cá»§a thánh nữ Ôlimpia như má»™t cái chết tỠđạo không phải bằng cách tuyên xưng đức tin và đổ máu, nhưng là vui chịu những Ä‘au khổ Chúa trao vì lòng yêu Chúa, Giáo há»™i đã muốn dạy cho con cái má»™t bà i há»c thá»±c tế vỠđức nhẫn nhục và hy sinh vì lòng mến Chúa. Äó cÅ©ng chÃnh là phương cách thá»±c hà nh lòng mến Chúa ở má»™t mức độ cao và mưu hạnh phúc má»™t cách vinh quang không kém gì phúc tỠđạo.
THÃNH GAXIANÔ
GIÃM MỤC TIÊN KHỞI THÀNH TUA
Rôma xưa có thể nói được là quê hương xứ sở cá»§a các ngẫu thần. Khắp nÆ¡i từ thà nh thị đến thôn quê, đâu đâu ngưá»i ta cÅ©ng thấy má»c lên như nấm những chùa miếu, Ä‘á»n đà i thá» kÃnh chư thần nà y, vị thần kia. Bầu không khà sùng má»™ ngẫu thần ấy không riêng gì ở đế đô mà còn trà n lan khắp cả trong đế quốc Rôma. Tại thà nh Tua (Tours), má»™t đô thị cá»§a đế quốc Rôma thá»i ấy, ngưá»i ta thấy ngổn ngang những tượng thần dá»±ng lên ở khắp các nẻo đưá»ng, đồng thá»i trong dân chúng không thiếu những táºp quán mê tÃn dị Ä‘oan và những phong tục ngoại giáo dữ tợn hầu như man rợ.
Trước cảnh tượng đó, ai là ngưá»i có hồn tông đồ mà không khá»i Ä‘au lòng. Gaxianô, má»™t ngưá»i công giáo, hÆ¡n nữa còn là má»™t vị chúa chiên thì ngà i phải Ä‘au lòng xót dạ đến má»±c nà o, trước cảnh tượng mê tÃn và lầm lạc đó. ChÃnh vì thế khi vừa được sắc á»§y là m Giám mục thà nh nà y, mối báºn tâm thứ nhất cá»§a vị tân Giám mục là lo hoán cải dân thà nh quay vá» vá»›i chÃnh lá»™. Ngà i khởi sá»± công cuá»™c truyá»n giáo ấy bằng cách mở những cuá»™c tiếp xúc thân máºt vá»›i dân chúng. Trong những lúc đà m đạo thân máºt vá»›i má»i ngưá»i, Äức Giám mục Gaxianô đã có thể chỉ dẫn cho há» biết những Ä‘iểm lầm lạc trong tÃn ngưỡng và cách tôn thá» cá»§a há».
Sau khi đã giảng dạy cho dân chúng hiểu cái vô giá trị cá»§a những hình tượng mà há» tôn thá», ngà i bắt đầu hé cho há» biết những chân lý ná»n tảng trong đạo Công giáo. Äó là niá»m tin có má»™t Thiên Chúa độc nhất, toà n năng, hằng hữu là Äấng sáng tạo vạn váºt. Sau đó các chân lý khác như mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, mầu nhiệm Nháºp thể, mầu nhiệm má»™t Ngôi Thiên Chúa hóa thân là m ngưá»i để Ä‘em nguồn Æ¡n cứu rá»—i cho nhân loại, cÅ©ng được ngà i bà n giải đến má»™t cách rõ rà ng hấp dẫn.
Tất cả những Ä‘iá»u ngà i giảng dạy trên đây đã gây má»™t biến động sôi nổi trong dân chúng. Äa số đã phục thiện quay vá» vá»›i chân lý, còn thiểu số thuá»™c giai cấp trung lưu và quý phái để tâm hằn thù và đả kÃch ngà i sôi nổi.
Giữa cÆ¡n sóng gió bão táp và nguy hiểm do bá»n ngưá»i ác cảm chá»§ mưu, Giám mục Gaxianô vẫn vững dạ cáºy trông Chúa. Phe đối phương chỉ tìm dịp hạ sát hoặc trục xuất ngà i ra khá»i miá»n đó. Nhưng há» không là m gì được, vì sau ngà i có cả má»™t háºu thuẫn mạnh mẽ là các giáo hữu và giáo dân tân tòng mà ngà i đã Ä‘em ánh sáng đức tin đến cho há». Nhá» sá»± bênh vá»±c che chở đó, ngà i cà ng hăng hái hoạt động truyá»n giáo hÆ¡n. Äá»i sống liêm chÃnh và trong sạch như thiên thần cá»§a ngà i đã chinh phục được nhiá»u ngưá»i quay trở vỠđạo Công giáo hoặc đổi cách ăn nết ở để sống lương thiện đạo đức hÆ¡n.
Nhưng tình trạng đó kéo dà i không được bao lâu, vì bá»n đối phương vẫn căm há»n ngà i và thù ghét tất cả những ai theo ngà i. HỠđã nhiá»u phen gây cuá»™c đổ máu, và quyết tâm triệt hạ thứ tôn giáo mà há» coi là thù địch đó. Trong lúc cuá»™c truy nã quá gắt gao, Äức Giám mục Gaxianô đà nh phải ẩn trốn và o rừng cùng vá»›i má»™t số tÃn hữu.
Sau má»™t thá»i gian, cÆ¡n bách hại dịu dần ngà i lại có thể trở vá» toà và tiếp tục truyá»n giáo. ChÃnh lúc nà y gương nhân đức cá»§a Giám mục Gaxianô cà ng rạng ngá»i rá»±c rỡ nên cà ng thu phục được rất nhiá»u ngưá»i. Giáo Ä‘oà n thà nh Tua lúc nà y phát triển mạnh mẽ hÆ¡n lúc nà o hết. Các Ä‘á»n đà i chùa miếu thá» tà thần, nay đã biến thà nh những thánh đưá»ng luôn luôn vang lên những câu kinh, tiếng hát ngợi khen và thá» phượng Thiên Chúa.
Äể công việc truyá»n giáo được thêm nhiá»u kết quả, Äức Giám mục Gaxianô còn hãm mình phạt xác má»™t cách rất gắt gao. Ngà i ăn chay hằng ngà y và tối đến thưá»ng thức rất khuya để cầu nguyện và dá»n bà i giảng. Tuy nghiêm khắc vá»›i mình nhưng đối vá»›i ngưá»i nghèo, ngà i lại là má»™t ngưá»i cha đầy lòng nhân từ thương xót. Ngà i giúp tiá»n cá»§a hoặc kiếm việc là m cho há», ngà i còn xây nhiá»u nhà thương, viện dưỡng lão cho những ngưá»i già nua, tà n táºt không nÆ¡i nương tá»±a. Có thể nói được rằng việc cứu trợ và thương yêu những ngưá»i nghèo khổ, Ä‘au yếu là má»™t khÃa cạnh trổi vượt và thà nh công nhất trong chương trình truyá»n giáo cá»§a Äức Giám mục Gaxianô, và cÅ©ng chÃnh ở phương diện đó mà ngà i đã phải hy sinh tÃnh mệnh cá»§a mình.
Thá»±c váºy, vì quá mải miết vá»›i công việc từ thiện ấy, má»™t ngà y kia ngà i đã kiệt sức và phải nằm liệt giưá»ng. Trong lúc ngà i đã thiếp Ä‘i vì Ä‘uối sức, Chúa Giêsu đã hiện ra yên á»§i ngà i và tá» cho ngà i biết hạnh phúc thiên đà ng Ä‘ang chỠđón ngà i. Sau bảy ngà y mê mệt trên giưá»ng bệnh, ngà i trút hÆ¡i thở cuối cùng để vá» nÆ¡i vÄ©nh phúc, để lại cho Ä‘oà n con má»™t niá»m mến thương nhá»› tiếc.
Sau khi ngà i từ trần, Giáo há»™i thà nh Tua, phải trống ngôi má»™t thá»i gian lâu, vì không tìm được vị kế nghiệp. Hoà n cảnh đó khiến việc đạo bị sa sút má»™t phần nà o. Những tay sai cá»§a tà thần lại bắt đầu xuất hiện rất nhanh chóng để phá há»§y Giáo há»™i. Nhưng trải qua bao cuá»™c gian nan, Giáo há»™i thà nh Tua vẫn đứng vững nhá» có sá»± phù há»™ che chở cá»§a thánh Giám mục Gaxianô.
Xác ngà i được táng trong má»™t nghÄ©a địa công cá»™ng, chung vá»›i những ngưá»i nghèo khó. Vá» sau ngưá»i ta đã xây trên má»™ ngà i má»™t ngôi thánh đưá»ng nguy nga lá»™ng lẫy; và cÅ©ng từ đấy đã xảy ra nhiá»u phép lạ khiến giáo dân cà ng tăng thêm lòng má»™ mến sùng kÃnh thánh Giám mục Gaxianô.
Vá»›i lòng tin tưởng cáºy trông, chúng ta cÅ©ng hãy chạy đến xin thánh nhân hun đúc cho chúng ta được má»™t tinh thần truyá»n giáo và má»™t lòng bác ái nồng nhiệt như ngà i; tinh thần đó sẽ khiến chúng ta luôn mang trong tâm tư má»™t niá»m âu lo chÃnh đáng cá»§a má»™t con cái Chúa Ä‘Ãch thá»±c: đó là niá»m khát mong cho muôn ngưá»i nháºn biết và tôn thá» má»™t Thiên Chúa là Chúa chân tháºt. Trước hiểm há»a vô thần Ä‘ang lan trà n khắp thế giá»›i, thì niá»m âu lo kia cà ng phải được cụ thể hóa bằng việc hy sinh, cầu nguyện Ä‘i đôi vá»›i công việc truyá»n giáo bên ngoà i má»™t cách thiết thá»±c và cấp bách đến má»±c nà o!
Tinmung
