Gương Thánh nhân: Thánh Gio-an sinh năm 1542, tại Phon-ti-vê-rô, nước Tây-ban-nha. Cha mất sá»›m, mẹ ngà i phải tảo tần là m thuê là m mướn nuôi ngà i ăn há»c. Lúc nhá», ngà i há»c vá»›i các nữ tu ở Mê-Ä‘i-na. Ở đây, chẳng những ngà i được các nữ tu dạy chữ nghÄ©a, mà còn đà o tạo đầy đủ vỠđức hạnh. Äặc biệt ngà i thÃch sống khó nghèo và có lòng thương mến ngưá»i nghèo. Ngà i thưá»ng theo các nữ tu đến bệnh viện, săn sóc các bệnh nhân nghèo khổ, không ai nuôi nấng giúp đỡ.
Lá»›n lên, thánh nhân được gởi đến trưá»ng các Cha Dòng Tên há»c môn triết. Trong thá»i gian ở đây, ngà i cảm thấy muốn dâng mình cho Chúa, và ước ao gia nháºp dòng khổ tu. Ngà i hằng cầu xin Chúa soi sáng cho ngà i biết rõ ý Chúa định Ä‘oạt cho ngà i.
Năm 1563, thánh nhân xin gia nháºp Dòng Cát-mê-lô, và được gởi Ä‘i há»c thần há»c ở Sa-la-măn-ca. Năm 1567, ngà i được thụ phong Linh mục, và Ãt lâu sau được dịp gặp thánh nữ Tê-rê-sa A-vi-la. Thánh nữ má»i ngà i cá»™ng tác trong việc canh tân dòng Cát-mê-lô. Và ngà i đã sẵn sà ng trợ giúp thánh nữ.
Thế là thánh nhân bắt đầu má»™t cuá»™c sống má»›i đầy gian lao Ä‘au khổ, do công cuá»™c canh tân Ä‘em lại cho ngà i. Ngà i muốn giúp các Ä‘an sÄ© sống theo luáºt nguyên thá»§y cá»§a thánh An-bê-tô trong tinh thần khó nghèo khổ hạnh, nhưng nhiá»u ngưá»i không chịu tuân theo, và tìm đủ cách chống đối bách hại ngà i. Như năm 1577, các Ä‘an sÄ© chá»§ trương chước giảm là nhóm “mang giầy” tấn công nhóm “Ä‘i chân không” cá»§a ngà i. Há» bắt giam ngà i trong phòng tối và bỠđói ngà i. Ngà i phải chịu cảnh Ä‘au khổ sỉ nhục, nhưng nhỠđó mà ngà i cá»§ng cố được lòng tin, tăng cưá»ng đức mến và đá»i sống thần bà cá»§a ngà i. Và chÃnh vì được chịu Ä‘au khổ sỉ nhục vì Chúa như thế, ngà i lấy là m vui mầng và hãnh diện tá»± đặt cho mình tên “Gio-an Thánh giá”. Nhưng Ãt hôm sau, ngà i đã trốn thoát qua cá»a sổ, và đến trú ngụ tại Ä‘an viện ở Bê-a. Trong thá»i gian ở đây, ngà i đã viết quyển sách “ÄÆ°á»ng lên núi Ca-mê-lô” là má»™t trong những tác phẩm nổi tiếng nhất cá»§a ngà i. Ngoà i ra ngà i còn viết nhiá»u sách dẫn đưá»ng thiêng liêng, vá»›i những ý tưởng tháºt sâu sắc uyên thâm. Chẳng hạn trong quyển “Bà i ca thiêng liêng”, thánh nhân viết:
“Ôi, chá»› gì sau cùng má»i ngưá»i hiểu biết rằng há» không thể nà o đạt tá»›i chiá»u sâu cá»§a các kho tà ng và sá»± khôn ngoan cá»§a Thiên Chúa, nếu trước đó đã không Ä‘i và o chiá»u sâu cá»§a lao nhá»c, chịu đựng khổ sở nhiá»u cách, tháºm chà phải từ bá» cả những yên á»§i và ước muốn riêng. Linh hồn nà o mÆ¡ ước sá»± khôn ngoan đó cá»§a Thiên Chúa, thì trước hết phải ao ước Ä‘i và o con đưá»ng tháºp giá”.
“Vì thế Thánh Phao-lô khuyên nhá»§ tÃn hữu Ê-phê-sô: đừng ngã lòng trong khi bị thá» thách để trở nên dÅ©ng mạnh, được đâm rá»… và má»c sâu trong đức mến, hầu có thể hiểu được cùng các thánh thế nà o là chiá»u rá»™ng, chiá»u cao, chiá»u dà i, chiá»u sâu, và biết được đức mến cá»§a Äức Ki-tô siêu vá»i cao vượt, để được no đầy trong sá»± viên mãn cá»§a Thiên Chúa”.
“Bởi vì cá»a dẫn và o kho tà ng sung túc khôn ngoan cá»§a Thiên Chúa là tháºp giá, và cá»a đó rất hẹp, nhiá»u ngưá»i muốn hưởng những hoan lạc mà cá»a đó có thể dẫn tá»›i, nhưng rất Ãt ngưá»i muốn Ä‘i qua cá»a đó”
Thánh nhân qua Ä‘á»i ngà y 14 tháng 12 năm 1591. Năm 1726, ngà i được tôn phong Hiển thánh và Äức Thánh Cha Pi-ô thứ 11 đã tặng ngà i danh hiệu Tiến sÄ© Há»™i thánh năm 1926.
Quyết tâm: Hết lòng mến má»™ thánh giá, là sẵn lòng chịu má»i sá»± gian nan khốn khó vì Chúa, theo gương thánh Gioan thánh giá, để được thêm lòng tin cáºy mến Chúa.
Lá»i nguyện:Lạy Chúa, Chúa đã ban cho thánh Gioan Linh mục lòng nhiệt thà nh yêu mến thánh giá và hoà n toà n từ bá» chÃnh mình. Xin ban cho chúng con hằng biết noi gương sáng cá»§a Ngưá»i, để mai sau được chiêm ngưỡng thánh nhan vinh hiển.
GPVL
Ngà y 14 tháng 12
THÃNH GIOAN THÃNH GIÃ
TIẾN SĨ GIÃO HỘI
(1591)Â
Chúa Kitô đã phán: “Ai muốn theo Ta, hãy bá» mình vác thánh giá mà theo Taâ€Â (Mt 16, 24). HÆ¡n ai hết thánh Gioan Thánh giá đã hiểu thấu lá»i khuyến cáo trên và để Ä‘em áp dụng từng nét trong Ä‘á»i sống. Thá»±c thế, thánh Gioan Thánh giá có thể ám chỉ vá» mình lá»i Thánh vịnh: “Từ niên thiếu tôi đã sống nghèo nà n†(Tv 87, 16). Thánh nhân sinh năm 1542, tại miá»n cao nguyên Vecchia Castilla. Cha ngà i thuá»™c dòng quý tá»™c, nhưng mẹ ngà i lại là con nhà lao động. Cuá»™c kết hôn không “môn đương há»™ đối†nà y đã là m cho cả gia tá»™c thân phụ ngà i bất mãn, hất há»§i cha mẹ thánh nhân. Mẹ thánh nhân đạo đức và duyên dáng, nhưng rất nghèo. Bị gia đình hất há»§i, thân phụ thánh nhân phải Ä‘i bán lụa ở chợ là m kế sinh nhai. Hai ông bà sinh hạ được ba ngưá»i con. Thánh Gioan là con út. Ngưá»i cha vì quá lam lÅ©, đã qua Ä‘á»i lúc thánh nhân má»›i lên hai tuổi.
Cha chết rồi, mẹ và anh cả ngà i phải là m việc cho má»™t xưởng dệt để kiếm tiá»n nuôi gia đình. Vì là nhà nghèo, Gioan đã phải bá» há»c chữ để há»c nghá». Cáºu há»c được rất nhiá»u nghá», từ nghá» thợ má»™c, thợ may, Ä‘iêu khắc đến cả nghá» thợ sÆ¡n. Năm 1554, Gioan được gá»i tá»›i thà nh phố Médina del Campo. NÆ¡i đây cáºu sẽ được thấy rõ bá»™ mặt thá»±c cá»§a xã há»™i vá»›i tất cả những vất vả, xấu xa, uế tạp, bần cùng và trụy lạc cá»§a nó. CÅ©ng tại nÆ¡i đây, Gioan há»c Ä‘á»c, há»c viết tại nhà trưá»ng các bà phước. Äến sau Gioan lại há»c vá» thuốc và được tá»›i phục vụ trong má»™t bệnh viện. Lợi dụng thá»i gian thuáºn tiện nà y, Gioan tìm giá» há»c văn phạm và triết há»c vá»›i các cha dòng tên và o các buổi sáng sá»›m và đêm tối. CÅ©ng trong thá»i gian nà y, Gioan nuôi dưỡng chà hướng là m má»™t thầy dòng khổ tu và ngà i xin nháºp dòng Cátminh vá»›i danh hiệu Gioan Mátthia (Jean Saint Mathias). Tuy nhiên thầy Gioan không thoả mãn vá»›i dòng nà y, ngà i muốn gia nháºp dòng khổ tu Chartreux. Trong thá»i gian nà y, thầy vẫn tiếp tục há»c triết lý và sau Ä‘áºu bằng triết há»c. Sau khi mãn triết lý, thầy qua ban thần há»c và o năm 1567. CÅ©ng năm đó, thầy Gioan được hân hạnh gặp thánh nữ Têrêsa Cả, lúc đó Ä‘ang có sứ mệnh canh tân dòng kÃn Catminh. Hồi đó thánh nữ Têrêsa đã 52 tuổi. Còn thầy Gioan má»›i có 25 tuổi. Thánh Têrêsa cố gắng thuyết phục thầy Gioan đứng ra canh tân luáºt dòng cho hợp vá»›i tinh thần buổi đầu.
Qua năm 1568, thầy Gioan được thụ phong linh mục. CÅ©ng năm ấy cha lấy danh hiệu là Gioan Thánh giá và bắt đầu khổ hạnh vá»›i hai ngưá»i bạn ở Duruelo. NÆ¡i đây ngà y ngà y cha Ä‘i giảng dạy dân chúng trong vùng. Nhưng cha không bao giỠăn cÆ¡m ở nhà xứ nÆ¡i cha giảng vì cha thÃch trầm lặng. Tá»›i năm 1570, cha được cá» là m bá» trên nhà táºp, liên tiếp trong những năm 1572-1577, cha Gioan là m cha giải tá»™i và linh hướng cho dòng kÃn Cátminh ở Avila. NhỠđấy thánh Têrêsa và ngà i đã quen biết nhau hÆ¡n. Cà ng hiểu nhau, các ngà i cà ng quý mến nhau. Nhưng thưá»ng ra không có hoà n cảnh thuáºn tiện để hai ngưá»i nói chuyện vá»›i nhau vá» Thiên Chúa. Nhưng Ä‘iá»u gì Thiên Chúa muốn Ä‘á»u có thể được cả. Vì thế nhiá»u lần Ngưá»i đã cho thánh Têrêsa Cả ngất trà để đến gặp cha Gioan. Khi là m cha giải tá»™i, cha vừa tá» ra hiá»n từ vừa cương quyết. Äôi khi sá»± cương quyết và hiá»n từ ấy đã gây nên những phản ứng khác nhau. Ngưá»i yêu kẻ ghét. Chẳng hạn má»™t tối kia, vừa bá» toà giải tá»™i ra vá», Ä‘ang Ä‘i đưá»ng, má»™t ngưá»i đà n ông lá»±c lưỡng từ trong bóng tối nhẩy ra ôm chầm lấy cha và đánh cha má»™t tráºn tÆ¡i bá»i. Nhưng đối vá»›i những đấng thánh thì đây là dịp vui mừng cá»§a các ngà i. Má»™t tối khác, cha Gioan Ä‘ang ngồi ăn cÆ¡m tối má»™t mình trong phòng, bá»—ng má»™t thiếu nữ trẻ đẹp đột nhiên và o phòng và tá» tình âu yếm cha vá»›i những lá»i nói lả lÆ¡i quyến rÅ©. Cha Gioan lấy lá»i hiá»n từ mà khuyên bảo cô. Lá»i nói hiá»n dịu như rót và o tai cá»§a cha, đã khiến cô cảm động, khóc nức nở vì hối háºn, và sau đó cô đã tá»± ý rút lui yên hà n.
Năm 1575, mở mà n cho những đêm tăm tối (nuit obscure) cá»§a cha Gioan. Quả thế, năm 1575 dòng Cátminh mở há»™i nghị bất thưá»ng. Các tu sÄ© ở đây muốn sống theo má»™t quy luáºt rá»™ng rãi và dá»… dãi. Há» không muốn theo con đưá»ng hẹp mà cha Gioan Ä‘ang muốn đưa há» và o. Há» kết án cha Gioan và đồ đệ cha là bất khẳng, phản loạn và cố chấp. Äêm 4 tháng 12 năm 1577, há» bà máºt cho ngưá»i vá» bắt cha Gioan và đồ đệ cha vá» giam hãm 9 tháng trong phòng tối tại nhà dòng mẹ ở Tolêđê. Äây là kinh nghiệm cụ thể vỠ“đêm tối tămâ€. ChÃnh chốn lao tù nà y đã giúp cha Gioan sáng tác nên những vần thÆ¡ thần bà rất má»±c sâu sắc.
Chỉ có Ä‘au khổ và tình yêu má»›i có thể là m nên những chuyện phi thưá»ng như thế. Äau khổ thể xác má»™t ngà y má»™t gia tăng kèm thêm vá»›i những Ä‘au khổ tinh thần. Bá» trên dòng buá»™c cha Gioan phải bỠý định canh tân luáºt dòng theo tinh thần thánh nữ Têrêsa Cả. Trong khi đó, thánh nữ Têrêsa váºn động khắp nÆ¡i giải thoát cha Gioan. Thánh nữ cầu cứu tá»›i cả nhà cầm quyá»n. Nhưng ná»— lá»±c cá»§a thánh nữ Ä‘á»u vô Ãch.
Nhưng sá»± gì thế gian không là m được thì trên trá»i lại cà ng là m được. Tiếng kêu cá»§a cha Gioan đã là m rung động cả thiên đà ng. ChÃnh Äức Trinh Nữ sẽ ra tay cứu thoát cha Gioan bằng cách giúp cha vượt ngục. Äến giỠđã định, cha Gioan chá»n má»™t đêm tháºt tối trá»i để vượt ngục. Giữa đêm khuya cha tháo ổ khóa bện lại là m giây leo qua cá»a sổ. Nhưng khốn ná»—i, giây quá ngắn, khiến cha Gioan ngã xuống góc thà nh lÅ©y, nhưng không xây xát gì vì đây chỉ là má»™t bức tưá»ng thấp. Tháºt đúng như lá»i Thánh vịnh: “Cảm đội Æ¡n Chúa, con đã vượt tưá»ng lÅ©y†(Tv 17, 30). Sau đó cha Gioan bò dáºy và lần mò tá»›i dòng kÃn Cátminh, xin tá túc.
Những tâm hồn khiêm tốn, Ä‘au khổ thưá»ng được Chúa yêu riêng và trá»ng dụng. Cha Gioan được bầu là m bá» trên dòng ở Can-vê. NÆ¡i đây cha nghỉ ngÆ¡i lấy lại sức, sống trong trầm mặc và sống trong há»c thuyết cá»§a cha. Thỉnh thoảng thầy trò thưá»ng dẫn nhau tá»›i bá» suối. Và sau khi đã nói vá»›i há» vá» Thiên Chúa, cha để há» tản mát má»—i ngưá»i má»—i ngả hầu đối thoại riêng tư vá»›i Chúa. Hằng ngà y có rất đông ngưá»i tá»™i lá»—i, buồn phiá»n, bối rối, đến xin cha cầu nguyện và khuyên bảo. Tá»± tay cha xây cất má»™t nhà dòng rất đẹp, có nhiá»u cây ngả bóng tăng vẻ thần bà cho chốn tu trì, cha cho phép các thầy ra vưá»n nguyện ngắm, cầu nguyện dưới bóng cây, bởi vì thiên nhiên rất dá»… hướng lòng ngưá»i tá»›i Thiên Chúa sáng tạo. NÆ¡i đây cha Gioan sáng tác “Bà i ca thiêng liêng†(Le cantique spirituel) và “Ngá»n lá»a tình ái†(Vive flamme d’amour). Sau Ä‘au khổ sẽ tá»›i vinh quang cÅ©ng như sau bão tố trá»i lại rạng sáng. Năm 1588, cha Gioan được bầu là m bá» trên tu viện Sêgovia. Má»i ngưá»i Ä‘á»u quà mến và thán phục cha Gioan. Ngưá»i ta đồn rằng: ngà i được in năm dấu như Chúa Giêsu. Nhưng ngà i má»™t má»±c cải chÃnh lá»i đồn đại đó. Ở Sêgôvia, cha Gioan truyá»n treo bức ảnh Chúa Giêsu vác thánh giá ở má»™t chá»— mà má»i ngưá»i có thể xem rõ. Má»™t hôm, Ä‘ang lúc nguyện ngắm, Chúa Giêsu hiện đến há»i ý cha Gioan xem cha muốn xin phần thưởng gì. Cha Gioan thưa: “Lạy Chúa, con muốn chịu Ä‘au khổ vì Chúa. Con muốn bị ngưá»i Ä‘á»i khinh chê và bá» rÆ¡iâ€. Không bao lâu ước nguyện cá»§a cha được thá»±c hiện. Qua năm 1591, há»™i nghị dòng quyết định không trao cho cha Gioan má»™t chức vụ nà o nữa. ChÃnh cha thánh cÅ©ng tiên báo: “Rồi đây ngưá»i ta sẽ ném tôi và o xó nhà â€. Ngưá»i ta bắt đầu mở chiến dịch lăng mạ dèm pha và vu cáo cha. Nhưng cha chỉ lấy câu: “DÄ© đức báo oán†để đáp lại. Ngưá»i ta kể lại rằng thá»i đó, cha đã dáºp tắt má»™t đám cháy bằng má»™t lá»i nguyện. Lần khác cha là m bốn dấu thánh giá mà dẹp được cÆ¡n bão.
Khi sức đã kiệt, bá» trên muốn cho cha Gioan được nghỉ ngÆ¡i hoà n toà n. Năm 1591, bá» trên cho cha thánh tá»± do chá»n má»™t trong hai tu viện: tu viện Baeza, tu viện ngà i yêu mến hÆ¡n hết và tu viện UbeÄ‘a. Ngà i đã không ngần ngại chá»n tu viện UbeÄ‘a, má»™t tu viện vốn không ưa ngà i. Sức cha má»—i ngà y má»™t kiệt vì những Ä‘au khổ tá»± ý và không tá»± ý hằng ngà y gây nên. Thêm và o đó bệnh táºt lợi dụng lúc cÆ¡ thể đã kiệt lá»±c bắt đầu bá»™c phát, bắp chân cha bị năm cái nhá»t lá»›n khiến bác sÄ© phải lá»™t hết da đùi cá»§a ngưá»i, từ khuá»·u chân xuống đến gót chân. Các gân bị đứt hết.
Quá Ä‘au đớn cha thánh than: “Lạy Chúa Giêsu, chÃnh Chúa đã là m cho con như thế đấyâ€. Nhiá»u ngưá»i muốn nói chuyện vá»›i ngà i nhưng ngà i không thể nói vá»›i hỠđược: “Xin quý ngà i tha lá»—i cho tôi, tôi không thể trả lá»i quý ngà i được, vì Ä‘ang bị Ä‘au khổ dà y vòâ€. Bác sÄ© tiếp tục mổ hai nhá»t trong tháºn. Trên vai ngà i lại có má»™t ung nhá»t to bằng nắm tay. Biết cha thánh ưa nhạc, ngưá»i ta má»i mấy nghệ sÄ© đến gẩy đà n cho ngà i nghe để là m dịu phần nà o những nhức nhối khó chịu. Nhưng cha thánh vá»™i gạt ngay Ä‘i: “Nếu Thiên Chúa ban cho tôi khổ là có ý cho tôi chịu, tại sao quý ngà i lại muốn dùng âm nhạc để là m giảm bá»›t Ä‘i? Vì tình yêu Chúa Giêsu, tôi xin cảm tạ lòng bác ái cá»§a quý ngà i đã muốn dà nh cho tôi. Tôi muốn chịu tất những Ä‘au khổ nà y do tay Chúa gá»i cho tôi mà không nhá» tá»›i bất cứ má»™t nâng đỡ trần gian nà o để nhỠđó tôi đáng được ân phúcâ€.
Những ngà y cuối cùng cá»§a Ä‘á»i ngà i đã qua Ä‘i trong yên tÄ©nh và êm dịu. Cha thánh luôn luôn cầu nguyện, trước ná»a đêm ngà y 13 tháng 12 năm 1591, Ä‘ang khi má»i ngưá»i Ä‘á»c kinh phó linh hồn, cha thánh là m hiệu ngừng Ä‘á»c và xin Ä‘á»c cho ngà i nghe má»™t Ä‘oạn sách Nhã Ca. Cha bá» trên Ä‘á»c má»™t Ä‘oạn, cha thánh cÅ©ng Ä‘á»c theo. Äúng ná»a đêm, tay cha cầm Thánh giá, miệng Ä‘á»c: “Lạy Chúa, con xin phó dâng linh hồn con trong tay Chúaâ€Â (Lc 23, 46). Ngà i nhìn má»™t lượt các thầy dòng hiện diện, hôn Thánh giá, rồi tắt thở.
Äến sau, xác thánh Gioan Thánh giá được đưa vá» Sêgovia. Qua bao năm trưá»ng, xác thánh nhân vẫn còn nguyên vẹn và xông mùi thÆ¡m tho. Xác thánh nhân được táng trong nhà nguyện dòng Cátminh.
Äức Giáo Hoà ng Clementê X đã phong chân phước cho thánh Gioan Thánh giá năm 1675. Äức Thánh Cha Bê-nê-Ä‘Ãch-tô XIII đã phong thánh cho ngà i năm 1726 và sau cùng, Äức Piô XI truy tặng thánh nhân danh hiệu tiến sÄ© Giáo há»™i năm 1926.
Hằng năm Giáo hội mừng lễ thánh Gioan Thánh giá và o ngà y 14 tháng 12.
Tinmung
Â

