Ngày 12 tháng 12 TH�NH CALIXTÔ II GI�O HOÀNG

Tuy cầm quy�n Giáo hội không được bao lâu, nhưng thánh Calixtô II (Calixte) đã để lại cho Giáo hội nhi�u thành tích đáng kể. �ặc biệt hơn cả là ngài đã giải quyết được mối tranh chấp giữa hai quy�n bính đạo và đ�i đem lại hòa bình thịnh vượng cho Giáo hội. Ngư�i đương th�i không ngớt l�i ca tụng ngài là một con ngư�i đạo đức, nhiệt thành và tận tâm với nghĩa vụ giữa một th�i buổi khó khăn và đau khổ nhất của ngôi Giáo hoàng.

�ức Calixtô sinh ra khoảng năm 1060, trong một gia đình quý phái thuộc mi�n Buốc-gô (Bourgogne), vì thế ngư�i ta còn g�i ngài là Ghi đơ Buốc-gô (Guy de Bourgogne).

Bà thân mẫu ngài là một ngư�i đạo đức, chỉ muốn cho con gần gũi với các tu sĩ và chăm lo giúp việc bàn th�, để rồi mai ngày nh� ơn Chúa con bà sẽ dâng mình vào một dòng tu nào đó. Nhưng trái với lòng mong muốn của bà hi�n mẫu đó, ngư�i con yêu quý của bà lại cảm thấy ái mộ đ�i sống của một linh mục tri�u. Thế nên, sau nhi�u năm theo h�c, kết quả tại một trư�ng ở Bơ-giăng-sông (Besancon), Ghi đơ Buốc-gô được thụ phong linh mục, trước khi đủ tuổi theo luật định.

Từ đây những trách vụ nặng n� liên tiếp nhau đè nặng trên vai vị linh mục trẻ. Trước tiên ngài được cắt cử vào ban Kinh sĩ hội nhà th� chính toà thánh Gioan ở Bơ-giăng-sông, rồi sau lại được ch�n làm bí thư toà tổng Giám mục. Sau cùng dù còn trẻ tuổi, nhưng vì tài cao đức rộng, ngài được đức U-ba-nô II đặt làm tổng Giám mục thành Viênna. Trong hơn ba mươi năm coi sóc địa phận, ngài chỉ một ni�m lo lắng chiến đấu để duy trì đức tin và làm cho m�i ngư�i nhìn nhận tự do và quy�n lợi của Giáo hội. Vì từ đ�i �ức Giáo Hoàng Grêgôriô VII, luôn luôn xảy ra cuộc tranh chấp giữa giáo quy�n và thế quy�n. Nhà cầm quy�n �ức lúc ấy chỉ muốn lấn át quy�n của Giáo hội bằng cách xen vào nội trị của các toà Giám mục và các dòng tu. Một sự xâm phạm như thế hẳn là phạm đến tự do của Giáo hội và gây thiệt hại không ít cho các linh hồn.

�ể đối phó với tình trạng ấy, �ức Giám mục Ghi đơ Buốc-gô luôn luôn tuân theo những chỉ thị của Toà thánh, t� rõ thái độ cương quyết không h� nhượng bộ trước một yêu sách nào của vua Henricô V, vua nước �ức. Hơn nữa, ngài còn chủ t�a công đồng mi�n tại Viênna để kết án nhà vua xâm phạm giáo quy�n trong việc phong ban chức Giám mục, và ra vạ tuyệt thông cho vua. Vì tin cậy ngài, �ức Giáo Hoàng Pascal còn cắt cử �ức Tổng Giám mục thành Viênna làm đặc sứ Toà thánh tại Pháp.

Trong khi đó, vua Henricô V càng ngày càng t� ra quá khích tàn bạo. Vua sai ngư�i mưu sát �ức Giáo Hoàng Pat-can II, rồi tự ý đặt một Giám mục lên thay, lấy tước hiệu là Grêgôriô VIII. �ức Giê-la-giô II, Giáo hoàng thực thụ buộc phải b� Rôma tản cư sang Pháp. Tại đây, ngài được �ức Tổng Giám mục Viênna hết lòng thảo kính, tiếp đón và cung phụng.

Sau đó ít lâu ngài trở v� Ma-công (Macon) và lâm bệnh tại đó. �ức Giáo Hoàng truy�n cho ngư�i ta đem ngài v� tu viện Cluny vì ngài muốn được chết ở đó một cách sốt sắng và hèn hạ như một tu sĩ.

Trước khi tắt thở, �ức Giáo Hoàng cho hội các Hồng y lại bên giư�ng để cử ngư�i lên kế vị. � ngài muốn ch�n �ức Giám mục Cô-nông (Conon) là ngư�i mà ngài nhận thấy có tâm huyết tranh đấu bênh vực quy�n lợi Giáo hội hơn cả. Nhưng chính �ức Giám mục đó một mực thoái thác, ngài ngắt l�i �ức Thánh Cha và tâu: “Tâu �ức Thánh Cha, xin đừng để cho con phải gánh vác trách nhiệm nặng n� đó, con chỉ là ngư�i bất xứng, vô tài! Giáo hội lúc này cần có một vị lãnh đạo cứng rắn, tài ba và sáng suốt. Vậy nếu �ức Thánh Cha cho phép, chúng con xin đ� cử �ức Tổng Giám mục Viênna. Với ơn Chúa trợ giúp và công nghiệp hai thánh tông đồ Phêrô và Phaolô, ngài sẽ cứu vãn Giáo hội kh�i cư�ng quy�n áp chế�.

Mấy ngày sau, �ức Giáo Hoàng Giê-la-giô băng hà và toàn thể các Hồng y h�p tại Cluny đ�u đồng thanh bầu �ức Giám mục Ghi đơ Buốc-gô lên ngôi Giáo Hoàng, mặc dầu ngài hết sức từ chối vịn lẽ mình chỉ là một Giám mục vô danh. �ức tân Giáo Hoàng lấy danh hiệu là Calixtô II.

Trước gánh nặng mà ngư�i ta vừa đặt lên ngài, �ức tân Giáo Hoàng rùng mình kinh sợ. Nhưng vừa đưa mắt nhìn tr�i với lòng tin tưởng phó thác, ngài li�n cảm thấy được ơn nâng đỡ để bắt tay vào cuộc chiến đấu.

Thực vậy, với tài ba đức độ và uy danh lẫy lừng, đức Calixtô sớm thực hiện ngay được những đi�u mà toàn thế giới đ�u mong ước và kỳ v�ng nơi ngài. Tuy chỉ chấp chính trong th�i gian vắn v�i là 5 năm, ngài cũng đã cung hiến cho lịch sử Giáo hội những trang rất vẻ vang.

Việc đầu tiên của ngài, cũng là dự định chung của đức tân Giáo hoàng là tổ chức một công đồng chung bàn đến vấn đ� trao ban quy�n chức. Trong th�i gian chuẩn bị từ tháng ba đến tháng mư�i, �ức Giáo Hoàng đã đi khắp nước Pháp để thúc giục giáo dân cầu nguyện cho công đồng được kết quả; lấy gương sáng của đ�i sống khiêm tốn và hăng hái hoạt động làm bài h�c cụ thể để giảng dạy m�i ngư�i. Trong khi đó ngài không quên chú ý lắng nghe những l�i than trách, sửa chữa những sai lầm của m�i ngư�i, với tất cả tấm lòng của một vị cha chung hi�n hậu, ngài cũng giao tiếp thân cận với vua nước Pháp để xiết chặt thêm mối tình giao hảo của Toà thánh với chính phủ nước này.

Công đồng khai mạc tại nhà th� chính toà �ức Bà, trong một bầu khí trang nghiêm sốt sắng, và toàn thể các vị dự công đồng đ�u hết lòng khâm phục đức khôn ngoan và tinh thần quảng bác của Giáo Hoàng Calixtô.

Sau mấy phiên h�p, �ức Calixtô tuyên bố tạm ngưng công đồng để đi Mu-giông (Mouzon) vì Hoàng đế �ức hẹn gặp ngài tại đó; ngài ra đi mang theo ni�m chứa chan hy v�ng đồng th�i cương quyết giữ vững lập trư�ng tranh đấu cho quy�n lợi của Giáo hội. Trong khi đó, Hoàng đế �ức vẫn một chi�u ngang ngược như xưa; chẳng những không từ b� lỗi lầm, nhà vua còn mang theo ba nghìn quân võ trang đầy đủ để d�a nạt, gây áp lực cho �ức Giáo Hoàng và nếu cần có thể bắt cóc ngài nữa.

Sau nhi�u cuộc đàm phán vô hiệu quả, �ức Giáo Hoàng đành trở v� và tuyên bố phạt vạ nhà vua. Ngư�i ta mang đến cho mỗi Giám mục, tu viện trưởng một cây nến đốt cháy. �ức Giáo Hoàng trịnh tr�ng và lớn tiếng tuyên bố bản án, tức thì theo nghi thức m�i nến cháy đ�u được dập tắt và vất b� xuống đất. Tuy đã tuyên án và th� hứa trung thành y án cho đến khi vua �ức hối cải, nhưng với tâm hồn của một vị chủ chăn nhân từ, �ức Calixtô II lúc nào cũng sẵn sàng giang hai tay để ch� đón con ngư�i cố chấp ấy.

M�i việc đã tạm xong xuôi, �ức Calixtô trù tính trở v� Rôma nơi ngự trị muôn đ�i của các vị đại diện chính thức của Chúa ở trần gian. Trên đư�ng trở v�, đâu đâu ngài cũng được giáo quy�n và chính quy�n địa phương hoan hô nhiệt liệt và đua nhau t� tình con thảo. �ặc biệt hơn cả là cuộc nghênh đón của những ngư�i Rôma dành để cho ngài. Kỵ binh đoàn Rôma đã r�i xa thành ba ngày đàng để cung nghinh vị đại diện Chúa khải hoàn v� thủ đô.

Thấy Giáo Hoàng chính thức trở v�, Giáo Hoàng đối lập do Hoàng đế �ức đặt lên phát hoảng nên b� trốn đến Sutry (Sutri). Tại đây ông còn tiếp tục gây cuộc khủng bố và tàn sát những ai suy tôn �ức Giáo Hoàng. Nhưng chẳng bao lâu sau, ông bị ngư�i ta bắt và giải nộp cho �ức Calixtô. Nh� lượng nhân từ của �ức Thánh Cha, ông thoát kh�i tay lý hình, chỉ phải giam trong một tu viện để rồi được chết ở đó cách yên hàn thánh thiện vào năm 1125.

Ngôi Giáo Hoàng đối lập do Hoàng đế Henricô V đặt lên bị sụp đổ thì mộng tham lam của nhà vua cũng dần dần tan vỡ. Hơn nữa, vua bắt đầu cảm thấy án vạ của Rôma đã đè nặng trên mình; các công thần khanh tướng và Giám mục cũng dần dần xa lìa nhà vua.

Trong khi tại các nhà th� ở �ức, ngư�i ta ăn chay cầu nguyện, đi kiệu để xin Chúa mở lòng cho nhà vua trở v� làm hòa với Giáo hội, thì chính �ức Calixtô cũng không ngừng sáng nghĩ ra những giải pháp đem lại hòa bình cho Giáo hội. Ngài tiếp tục sai những đặc sứ toà thánh đến yết kiến nhà vua để chuyển đạt những bức văn thư của ngài đầy l�i lẽ hi�n hòa nhưng cũng không kém phần cương quyết.

Vua Henricô V lúc này cũng không còn kiêu căng như trước nữa, nhưng đã bắt đầu nhìn nhận �ức Calixtô và những Giám mục giao hảo với ngài. Vua tiếp kiến các đặc sứ của �ức Giáo Hoàng trong một bầu không khí thân mật. Sau 12 ngày hội kiến với các ngài, vua bằng lòng ký kết một bản tuyên khai từ b� việc xâm phạm quy�n trao ban mũ gậy, cùng hứa để Giáo hội được tự do cắt cử và phong chức các Giám mục. Cuối bản văn, vua còn bày t� ý chí tùng phục bằng những l�i kết thúc sau đây.

“Tôi thành thực giao hòa cùng �ức Calixtô và với Giáo hội Rôma. Tôi hứa trung thành trợ giúp khi Giáo hội cần đến và khi Giáo hội có đi�u gì khiếu nại, tôi sẽ sẵn sàng phân xử công minh�.

Ai sẽ tả được cho hết ni�m hân hoan tràn ngập tâm hồn �ức Calixtô khi ngài nghe tin Hoàng đế �ức đã cùng với đặc sứ Toà thánh là �ức Hồng y Lambertô ký kết giao hảo với Giáo hội.

Nhân danh �ức Giáo Hoàng, �ức Hồng y đặc sứ đã giải vạ, tha tội và cho nhà vua rước lễ, trong khi đó giáo dân cùng nhau hát vang những ca khúc tạ ơn Thiên Chúa.

Như vậy, việc mà năm vị tiên Giáo hoàng không đạt được thì nay với ơn Chúa, sau ba năm chấp chính, �ức Calixtô đã thành công. Giáo hội được hoàn toàn bằng yên.

Lợi dụng những ngày bằng yên đó, �ức Calixtô lo bành trướng ảnh hưởng cũng như việc làm của ngài trên khắp thế giới công giáo. Nh� ngài, kinh thành Rôma đã phục hồi được nhịp sống thanh bình và vẻ huy hoàng thuở xưa. Tất cả những đồn lũy do các vương hầu lãnh chúa xây nên, nay được phá đổ để thay thế vào bằng những thánh đư�ng hay những tư trang ngoạn mục. �ại giáo đư�ng thánh Phêrô cũng được ngài sửa sang cho thêm phần tráng lệ. Những cuộc tranh chấp, bất hòa giữa tu viện n� với nhà th� kia, hoặc giữa địa phận này với giáo tỉnh khác đ�u được ngài dàn xếp phân xử cách khéo léo. Ngoài ra nh� ngài mà sổ bộ các thánh còn được hân hạnh ghi tên ba vị thánh mới: A-nun (Arnoul), Giám mục Soát-sông (Soisson), Công-ra đan-tóp (Conrad d’Altorf), Giám mục Công-tăng (Constance) và Huy-gơ (Hugues) tu viện trưởng Cluny.

Sau hết để chấm dứt những tranh chấp đáng buồn trong việc trao quy�n chức, đồng th�i để thực hiện cho Giáo hội những cải cách cần thiết và mới mẻ, �ức Calixtô đã triệu tập một công đồng chung ở Latêranô với sự hiện diện của 32 Hồng y, hơn ba trăm Giám mục và sáu trăm tu viện trưởng. Trong công đồng đó, ngài châu phê bản tuyên khai giải vạ cho vua Henricô V. Ngài đã phân biệt rõ ràng những cách thế trao ban quy�n bính trong phạm vi thiêng liêng cũng như trần thế: những ông hoàng khi muốn trao quy�n cho ai thì dùng phủ việt, hay cách nào tương tự, còn nhẫn gậy sẽ chỉ được dành để cho việc trao ban quy�n bính thiêng liêng mà thôi. Theo thói quen đã có từ lâu trong giới tu sĩ, ngài cũng tuyên bố những ai đã chịu chức thánh đ�u mắc ngăn trở kết bạn. Ngoài ra còn rất nhi�u quyết định khác do công đồng này soạn thảo và thi hành đem lại cho Giáo hội những nguồn sinh lực mới và dồi dào.

Thiên Chúa hình như đã dành để cho �ức Calixtô sứ mệnh mưu cầu hòa bình. Sứ mệnh đó nay ngài đã chu tất, và ngài chỉ còn đợi ngày Chúa g�i v� để lĩnh thưởng. Ngày mong ước ấy không bao lâu sau đã đến với ngài. Cuối năm 1124, ngài bị một chứng sốt làm hao mòn sinh lực và băng hà ngày 12 tháng 12, sau 5 năm và 10 tháng chèo lái con thuy�n Giáo hội. Thi hài ngài được để tại đại giáo đư�ng Latêranô.

Tinmung