Ngày 19 tháng 10 năm 1997, thánh nữ Têrêsa Hài đồng Giêsu được �GH Gioan Phalô II trao tặng danh hiệu Tiến sĩ Hội thánh. Ngài là ngư�i trẻ nhất (24 tuổi) trong 3 vị nữ thánh được trao tặng danh hiệu này.[1]

Nhìn vào cuộc đ�i của chị Têrêsa chúng ta chắc không kh�i ngạc nhiên thắc mắc: “�âu là đi�u khiến chị có được danh hiệu ấy?�; bởi cuộc đ�i chị quá đơn giản và bình thư�ng, chẳng có chi là nổi trội. Thậm chí có ngư�i còn nhận xét: “Có lẽ với cuộc đ�i ấy chị đã chìm vào quên lãng, nếu không để lại cuốn tự thuật ‘Truyện một tâm hồn’ mà chị viết vì vâng phục.�[2]

Thật vậy, Têrêsa được sinh ra (1873) và được nuôi dưỡng trong một bầu khí đầy mộ đạo của một gia đình truy�n thống nước Pháp. Nét mộ đạo truy�n thống ấy được biểu hiện qua việc cả 5 chị em gái trong gia đình đ�u là nữ tu cả. �ược hít thở trong bầu khí đạo đức kia, năm 15 tuổi (1888), Têrêsa gia nhập Dòng kín Carmel ở Lisieux. Ở đây, với bầu khí êm ả, lành thánh của tu viện kín, chị sống tiếp 9 năm còn lại của cuộc đ�i vắn v�i. Có lẽ biến cố đáng kể nhất trong 24 năm sống mà chúng ta nhìn thấy được nơi chị là 18 tháng cuối đ�i chị phải chiến đấu với bệnh lao phổi nặng.[3]

Thế nhưng, sự vĩ đại của một vị thánh đâu hệ ở những biến cố hay những công trạng vang dội, song cốt ở việc h� thuộc v� Chúa[4] đến mức nào mà thôi. Chị Têrêsa Nh� đã minh chứng cho chân lý ấy cách mạnh mẽ và đầy hồn nhiên bằng những dòng nhật ký của mình. Chị viết xuống ước mơ của chị:

“Phần con, con vẫn một lòng quả cảm muốn làm đại thánh. Con không cậy công con, có đâu mà cậy; con hoàn toàn cậy trông ở Chúa là sức mạnh, là chính sự thánh thiện. Những cố gắng nh� nhặt của con cũng làm Chúa vui lòng. Ngư�i sẽ nâng đỡ con lên tới Ngư�i, Ngư�i sẽ lấy công nghiệp cực tr�ng Ngư�i mà bù đắp cho con. Ngư�i sẽ làm con nên thánh.�[5]

Không chỉ mơ mộng suôn, Têrêsa còn sống lý tưởng kia trong đ�i thực bằng những hy sinh, tập rèn nhân đức. Có bận, khi đang giặt đồ, một Soeur cứ làm bắn nước bẩn vào mặt Têrêsa. Têrêsa vô cùng khó chịu. Chị muốn lùi ngay ra, lau mặt như để “giằng mặt� Soeur ấy. Nhưng rồi chị cố nén mình, không t� vẻ khó chịu gì hết, và cứ để nước bẩn ấy bắn lên mặt. Chị giải thích nguyên do như sau: “Con là một linh hồn rất nh� m�n, chỉ biết dâng lên Chúa những việc rất nh� m�n thế thôi. Thật là việc hèn m�n chẳng đáng gì, song đã mang lại cho con được bình an vui vẻ trong lòng.�[6] Một lần khác, khi đang là phụ tá giáo tập, Têrêsa đã “được� các chị em nhà Tập “góp ý� cách thẳng thắn v� những khuyết điểm cũng như những đi�u các chị em ấy không ưa không thích nơi Têrêsa. Têrêsa đã đau khổ g�i nó là “một đĩa rau trộn, trộn rất nhi�u giấm và thêm thắt nhi�u vị đắng chát… đĩa rau trộn chẳng thiếu gì, chỉ thiếu chất dầu, một chất không có không thành rau trộn, chỉ thành một món chưa có tên g�i.�[7] �ối mặt với “đĩa rau trộn� này, chị Têrêsa lại coi đó như là “cách thức Chúa chăm sóc gìn giữ chị. Chúa chỉ muốn chị phải nén lòng bên trong, phải khiêm nhượng thật trong linh hồn.�

Với những tập rèn nho nh� ấy suốt 8 năm ròng trong tu viện, Têrêsa đã có thói quen “mỉm cư�i trước và trong đau khổ�. Thế nên, trong những ngày tháng cuối đ�i trên giư�ng bệnh, dù liên tục ho ra máu, dù đau đầu như thể không làm chủ được mình, chị thánh vẫn hằng giữ được nụ cư�i trên môi. Bởi tận sâu trong thâm tâm mình, chị xác tín một đi�u rằng:“Một trinh nữ muốn hy sinh cho Tình �i mà còn ghê sợ chút quà Bạn Thánh gởi cho sao? Lúc nào chịu nổi ngần nào, Bạn Thánh gởi cho ngần ấy, không bao gi� phải lo quá, giả như chốc nữa Ngư�i gởi thêm đau đớn, Ngư�i cũng sẽ gởi thêm sức chịu đựng. Tuy nhiên, chẳng khi nào con dám xin Chúa gởi cho đau khổ cả thể, vì sức con hèn yếu lắm. Con mà xin như thế, những đau khổ ấy sẽ thuộc v� con và riêng sức con phải gánh lấy; nhưng sức riêng con có làm nên trò trống gì bao gi�?�[8]

Như thế đấy, nếu ví cuộc đ�i chị thánh với một bản nhạc, thì chắc bản nhạc ấy đ�u đ�u, buồn buồn, trầm trầm. Song, dư�ng như trong từng nốt nhạc lại chuyên chở rất nhi�u tâm ý của ngư�i nữ nhạc sĩ Têrêsa. Hay nói khác đi, chị đã thổi được hồn vào trong những chuỗi âm thanh đơn điệu kia. Cái hồn ấy là ao ước nên thánh, là mối tình của chị với Thiên Chúa là �ấng Thánh duy nhất.

Cuộc sống là thế, luôn cần những tâm hồn, luôn cần những tấm lòng. Và sự rung động của tâm hồn này sẽ gợi hứng và làm cho những tấm lòng khác cũng vỗ nhịp theo. Có phải vì thế mà Trịnh Công Sơn đã hát lên đầy xúc cảm rằng: “Sống trong đ�i sống cần có một tấm lòng… Hãy nghiêng đ�i xuống nhìn suốt một mối tình, chỉ lặng nhìn không nói năng.�[9] ?

Thánh Têrêsa có nhi�u đi�u để dạy chúng ta v� quan niệm, v� thể diện, v� cái “tôi.� Chúng ta bị nguy hiểm khi nghĩ nhi�u v� bản thân mình, bị đau khổ khi nhận thức những nhu cầu cần phải th�a lấp, dù biết rằng không bao gi� chúng ta th�a mãn. Thánh Têrêsa, cũng như bao vị thánh khác, đã tìm cách phục vụ ngư�i khác, thực hiện những gì không phải cho chính mình, và quên mình trong những hành động âm thầm của tình yêu. Ngài là một trong những thí dụ điển hình của sự mâu thuẫn trong phúc âm mà khi hiến thân là khi được nhận lãnh, khi chết đi là khi vui sống muôn đ�i.

Sự bận rộn với bản thân đã tách biệt con ngư�i th�i nay với Thiên Chúa, với đồng loại và thực sự xa r�i với bản thể. Chúng ta phải h�c cách quên mình, để suy niệm v� một Thiên Chúa là �ấng m�i g�i chúng ta thoát ra kh�i sự ích kỷ để phục vụ ngư�i khác. �ây là cái nhìn sáng suốt của Thánh Têrêsa Lisieux, và ngày nay cái nhìn ấy có giá trị hơn bao gi� hết.

Thánh Têrêsa phải chịu đau khổ vì bệnh hoạn trong suốt cả cuộc đ�i. Khi còn nh�, ngài phải trải qua ba tháng đau từng cơn, mê sảng và ngất xỉu. Sau đó, dù yếu ớt nhưng ngài làm việc vất vả trong phòng giặt quần áo và phòng ăn của tu viện. V� phương diện tâm linh, ngài phải trải qua một th�i kỳ tăm tối khi ánh sáng đức tin dư�ng như tắt ngúm. Năm cuối cùng của cuộc đ�i, ngài chết dần vì ho lao. Tuy nhiên, không lâu trước khi chết vào ngày 30-9, ngài thì thào, “Tôi không muốn bớt đau khổ.�

Thực sự ngài là một phụ nữ dũng cảm, không rên rỉ vì bệnh tật và lo âu. �ây là một ngư�i nhìn thấy sức mạnh của tình yêu, mà sự biến đổi của Thiên Chúa có thể thay đổi m�i sự–kể cả sự yếu đuối và bệnh tật–thành sức mạnh phục vụ và cứu chuộc cho ngư�i khác. Không lạ gì ngài là quan thầy của công cuộc truy�n giáo. Còn ai có thể thay đổi thế giới ngoài những ngư�i ôm ấp sự đau khổ của mình với tình yêu?