N�n Tảng Gia �ình

Chúa Giêsu đã minh định: “Ngày nào có cái khổ của ngày đó.� (Mt 6:34) Ai cũng khổ, giai cấp nào cũng khổ, ngành ngh� nào cũng khổ. Khổ cực, khổ sở, khổ đau, khổ tâm, khổ sầu,… đủ kiểu, đủ dạng, đủ mức, nhưng có cái chung là KHỔ. Tất nhiên đ�i sống gia đình cũng có “nét khổ� riêng.

Gia đình liên quan hôn nhân, không thể tách r�i. Vì thế, gia đình liên quan nhi�u vấn đ� khác – đ�i thư�ng và tâm linh. Thánh GM François de Sales phân tích: “Nhi�u ngư�i có lẽ sẵn lòng chịu đau khổ miễn là chúng không gây bất tiện cho h�. Mỗi khi gặp gian nan và chống đối, anh em đừng cố gắng đánh tan, nhưng hãy dùng sự hi�n lành và th�i gian mà biến cải chúng. Hãy nhẫn nại với cả thế gian, nhưng trước tiên anh em hãy nhẫn nại với bản thân. Hãy chịu đựng và hiến dâng những rầy rà phi�n toái, những bất tiện nh� m�n hằng ngày xảy đến với anh em – cơn đau răng, chứng nhức đầu, bệnh cảm lạnh, sự chê bai hoặc khinh thị,… Bậc gia đình là bậc sống đòi phải nhân đức và kiên trung hơn bất kỳ bậc sống nào khác. �ó là một cuộc thực hành khổ chế trư�ng kỳ.�

Gia đình nh� bé nhưng là “tế bào gốc,� rất quan tr�ng cho quá trình phát triển, và có liên quan cả thế giới này. Mẹ Thánh Teresa Calcutta xác định: “Bạn có thể làm gì để xây dựng hòa bình thế giới? Hãy v� nhà và yêu thương gia đình của mình.�

Bày t� ni�m hãnh diện v� gia đình – mặc dù gia đình nghèo, Thánh GH Gioan XXIII viết trong chúc thư: “Sinh trưởng trong sự nghèo nàn, ở một gia đình giản dị nhưng được tr�ng kính, tôi rất sung sướng được chết trong sự nghèo nàn, vì theo sự đòi h�i và các trư�ng hợp sống đ�i giản dị và hèn m�n của tôi, tôi đã phân phát cho ngư�i nghèo và Giáo Hội đã nuôi dưỡng tôi, những gì ít �i của tôi đã có, trong những năm làm linh mục và giám mục.�

Theo truy�n thống, Giáo Hội Công Giáo dành riêng tháng Hai để tôn kính Thánh Gia, mẫu gương hoàn hảo v� đ�i sống giáo dục đối với các tín hữu Công giáo. Khi cầu nguyện với Thánh Gia, chúng ta suy niệm v� mẫu gương của Thánh Gia, cầu xin Thánh Gia nâng đỡ và che chở các gia đình, đồng th�i xin Thánh Gia giúp mỗi thành viên gia đình biết trung thành với bổn phận của mình với lòng yêu thương.

Hơn nữa, thói quen thật tốt lành là cầu nguyện với Thánh Gia, nh� vậy mà luôn cố gắng tập trung vào đ�i sống gia đình. Hiếu thảo là đi�u quan tr�ng vì đạo hiếu đã được Thiên Chúa chú tr�ng và đặt thành giới răn thứ tư trong Mư�i �i�u Răn: “Hãy thảo kính cha mẹ.� (Hc 3:1-16) Ngư�i ta có thể ch�n lựa cho mình nhi�u thứ, kể cả cách sống, nhưng không ai có thể ch�n cha mẹ cho riêng mình. Vì vậy, dù cha mẹ có thế nào thì con cái vẫn phải làm tròn chữ hiếu.

Không ai biết mình sẽ từ giã cõi đ�i này vào lúc nào, thậm chí có thể chỉ trong vài giây phút nữa thôi, thế nên hãy cố gắng quý tr�ng sự sống và th�i gian hạnh phúc bên ngư�i thân. Hãy cầu nguyện với Chúa Giêsu, xin Ngài ban cho chúng ta được sự bảo vệ của �ức Mẹ Maria và của �ức Thánh Giuse khi chúng ta trút hơi thở cuối cùng. �ó là l�i cầu nguyện cần thiết, nhất là mỗi tối trước khi chúng ta đi ngủ, và hãy phó thác linh hồn cho Thánh Gia.

Chúng ta biết rằng Chúa Giêsu có thể đến với chúng ta bằng nhi�u cách, nhưng Thiên Chúa lại ch�n cách sai Chúa Con sinh vào một GIA �ÌNH NGHÈO. Như vậy, Ngài đã đặt Thánh Gia làm mẫu gương cho tất cả chúng ta, và đ� cao gia đình Kitô giáo hơn mức tự nhiên bình thư�ng.

Với ni�m thành tín, mỗi ngư�i hãy dâng chính gia đình của mình cho Thánh Gia – trong đó có Ngư�i Con hoàn hảo, Ngư�i Mẹ hoàn hảo và Ngư�i Cha hoàn hảo. Hãy xin Chúa Giêsu giúp sống vuông tròn bổn phận làm con cháu, xin �ức Mẹ giúp sống tròn bổn phận làm mẹ và làm vợ, xin �ức Thánh Giuse giúp sống tròn bổn phận làm cha và làm chồng. Nh� Thánh Gia, chúng ta hy v�ng cả gia đình sẽ được cứu độ và được hưởng hạnh phúc vĩnh cửu nơi Thiên quốc như Thiên Chúa mong muốn.

�� cập gia đình, �GH Leo XIII khuyên: “Thực sự không có gì có thể tốt lành và hiệu quả hơn đối với các gia đình Kitô giáo khi suy niệm v� mẫu gương của Thánh Gia, vì Thánh Gia bao gồm các nhân đức gia đình.�

Ơn cứu độ không là hành động riêng tư, Chúa Giêsu ban ơn cứu độ cho nhân loại qua sự giáng sinh, tử nạn và phục sinh của Ngài. Chúng ta cũng phải cùng nhau làm cho ơn cứu độ trở nên hiệu quả, nhất là qua sự hợp tác của cả gia đình. Chính Thánh Augustinô đã quả quyết: “Chúa không cần h�i ý kiến con khi Ngài dựng nên con, nhưng phải có sự hợp tác của con khi Ngài cứu độ con.�

Là một gia đình, mệnh danh tổ ấm, chúng ta muốn cùng nhau dùng bữa hoặc làm việc gì đó. Vậy chúng ta cũng hãy cùng nhau cầu nguyện mỗi tối để Ơn Thánh sưởi ấm gia đình chúng ta trở thành tổ ấm đích thực. Sống đ�i hôn nhân và gia đình là một ơn g�i, nhưng chúng ta chưa thực sự tôn tr�ng ơn g�i ấy đúng mức theo Thánh � Chúa, thậm chí đôi khi còn bị coi thư�ng khi so sánh với các dạng ơn g�i khác!

Thiên Chúa không chỉ trở nên như chúng ta, mà Ngài còn sinh ra trong một gia đình có cha mẹ: �ức Maria là Mẹ, �ức Giuse là Cha. Gia đình phải là nơi thánh để con cái lớn khôn và chuẩn bị vào đ�i. Thiên Chúa truy�n lệnh: “Ngươi hãy th� cha kính mẹ để được sống lâu trên đất mà �ức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, ban cho ngươi.� (Xh 20:12) �ó là đi�u răn duy nhất có kèm theo l�i hứa.

Giá trị của đi�u răn đó trở nên hiển nhiên với chúng ta, bởi vì chính chúng ta cũng là cha mẹ. Nhưng chúng ta đánh giá đi�u đó quá thấp khi chúng ta còn là con. Cha mẹ luôn muốn con cái thành nhân, và luôn hy v�ng một ngày nào đó con mình cũng có con cái ngoan ngoãn và hiếu thảo.

Kinh Thánh cho biết rằng, sau khi được cha mẹ tìm thấy trong ��n Th�, “Chúa Giêsu trở v� và vâng phục cha mẹ.� (Lc 2:51) Thiên Chúa vâng l�i hai thụ tạo do chính Ngài tạo nên, nhưng các thụ tạo đó là cha mẹ của Ngài, thế nên Ngài vâng l�i cha mẹ để làm gương cho chúng ta.

�i�u răn thứ tư đặt mệnh lệnh vào gia đình nhưng cũng đặt trách nhiệm lên đôi vai những ngư�i làm cha mẹ. Con cái phải vâng l�i cha mẹ bởi vì cha mẹ thay mặt Thiên Chúa để nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Trách nhiệm đó phải cố gắng hoàn tất. Cha mẹ không là Thiên Chúa, nhưng cha mẹ phải phản ánh tình yêu thương của Ngài trong đ�i sống con cái.

�i�u răn thứ tư truy�n dạy phải “thảo hiếu cha mẹ� tức là phải sống đức ái. Thiên Chúa muốn con cái phải kính tr�ng cha mẹ vì cha mẹ sinh dưỡng và cho biết v� Thiên Chúa. Con cái phải kính tr�ng cha mẹ vì cha mẹ được Thiên Chúa trao quy�n.

�i�u đó không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ kết hợp với Thiên Chúa mà chúng ta còn phải kính tr�ng những ngư�i mà Thiên Chúa trao quy�n vì mục đích tốt của chúng ta. Dù đã khôn lớn, con cái vẫn phải kính tr�ng cha mẹ, và dù không còn ở chung với cha mẹ nhưng con cái vẫn phải vâng l�i cha mẹ.

Không phải cha mẹ nào cũng đạo đức hoặc nêu gương sáng, nhưng vì trách nhiệm mà cha mẹ phải nêu gương cho con cái, đôi khi con cái cũng phải nêu gương cho cha mẹ, và cũng có thể có sự đối lập – nhất là trong những việc đạo đức. Ông bà thúc giục cha mẹ và con cháu đi nhà th�, nhưng đôi khi bị phản đối, thậm chí còn bị ghét b� vì các giá trị đạo đức, nhưng con cái vẫn phải tôn tr�ng cha mẹ mặc dù không đồng ý với cha mẹ. Hãy cầu nguyện và yêu thương cha mẹ, cố gắng thể hiện lòng tôn tr�ng ngay cả khi có sự bất hòa.

Con cái kính tr�ng những ngư�i được Thiên Chúa trao quy�n nghĩa là con cái phải vâng lệnh của Thiên Chúa. Khi con cái không vâng l�i cha mẹ là không kính tr�ng cha mẹ, cũng có nghĩa là không tôn kính hoặc vâng l�i Thiên Chúa. Hãy nhớ rằng Chúa Giêsu đã hứa không b� chúng ta mồ côi, Ngài đã trao quy�n cho Giáo Hội hướng dẫn chúng ta. Sự quan phòng của Ngài được thể hiện qua sự hướng dẫn của Giáo Hội và các giáo huấn.

Nếu những đi�u đó đưa chúng ta vào con đư�ng mà mình không muốn, có thể chúng ta đang tìm ra nơi để bắt đầu chữa lành tâm linh ngay trong gia đình mình. Cha mẹ không thể độc quy�n đối với con cái mà bắt chúng vâng l�i, nhưng rồi chính mình lại không vâng l�i Cha trên tr�i.

Chúng ta không được bảo làm đi�u gì đó, nhưng chúng ta được trao trách nhiệm là phải hoàn tất đi�u răn thứ tư – một đi�u răn tích cực. �i�u răn thứ tư còn liên quan đ�i sống, hôn nhân, l�i nói, và những đi�u tốt lành khác ở trên thế gian. Mệnh lệnh này trực tiếp liên quan Thiên Chúa qua ba đi�u răn đầu tiên (đi�u răn I, II và III) – tôn kính Thiên Chúa trên hết m�i thứ, yêu mến Ngài hết lòng hết sức, không được kêu Danh Ngài vô cớ, và giữ Ngày Thánh (Chúa Nhật). Sau đó là đối với quy�n của cha mẹ trước khi tiến hành các đi�u răn còn lại mà chúng ta gặp trong cuộc sống hằng ngày.

Giáo lý Công giáo cho biết: “�i�u răn thứ tư được truy�n cho con cái trong mối quan hệ với cha mẹ, vì mối quan hệ này phổ biến nhất. �i�u răn này quan tâm hệ lụy thân thuộc giữa các thành viên trong gia đình và dòng tộc. �i�u răn đòi h�i lòng kính tr�ng, yêu thương, và biết ơn tổ tiên và những ngư�i lớn tuổi. Cuối cùng, đi�u răn này còn đ� cập trách nhiệm của h�c sinh đối với thầy cô giáo, nhân viên đối với chủ nhân, ngư�i dưới đối với ngư�i trên, công dân đối với tổ quốc và những ngư�i lãnh đạo đất nước. �i�u răn này bao gồm nhiệm vụ của cha mẹ, ngư�i hướng dẫn, ngư�i dạy dỗ, ngư�i lãnh đạo, quan tòa, ngư�i lãnh đạo, ngư�i có quy�n trên ngư�i khác hoặc cộng đồng.�

Vì thế, con cái phải tôn kính cha mẹ cả khi các ngài đã khuất bóng. �i�u đó khiến chúng ta cảm thấy mình vẫn là con cái, và vẫn cần vâng l�i. �ó là đi�u tốt lành, bởi vì chúng ta tự coi mình nh� bé. Vả lại, Chúa Giêsu đã đặt vấn đ�: “Nếu anh em không trở lại mà nên như trẻ nh� thì sẽ chẳng được vào Nước Tr�i.� (Mt 18:3)

Lạy Thánh Gia, xin giúp chúng con luôn biết dấn thân, hy sinh và quên mình để biết yêu thương nhau, can đảm thực hiện trách nhiệm theo vai trò của mỗi thành viên gia đình cho đúng Thánh � Ngài. Chúng con cầu xin nhân danh Thánh Tử Giêsu, �ấng Cứu �ộ duy nhất của nhân loại. Amen.

TRẦM THIÊN THU