N�n tảng của ba l�i khấn

Các tu sĩ tự nguyện khấn ba l�i khấn như một cách thức thể hiện lòng yêu mến của mình dành cho �ức Giêsu. Nhưng không nên hiểu rằng l�i khấn chỉ dành cho những ai đã có đ�i sống hoàn thành thánh thiện như các Thiên Thần rồi. Ai cũng có thể khấn, miễn là trong khuôn khổ được Giáo Hội ngang qua Hội Dòng xác chuẩn. Cũng không nên hiểu ba l�i khấn như những phép màu. Thật ra, khi khấn xong, các khấn sinh chẳng cảm thấy có chút gì đổi khác nơi bản thân mình cả. Vẫn còn đầy dẫy những thói hư tật xấu, những điểm mạnh điểm yếu; cả núi tội vẫn như chất đống trên khối thịt nặng n�. Ngư�i ta khấn để nh� việc giữ l�i khấn, h� trở nên giống �ức Giêsu hơn, chứ bản thân những l�i khấn không làm cho ngư�i khấn trở thành những vị thánh ngay tức thì. Nói đến đây, ta ngay lập tức nhận ra rằng chính �ức Giêsu là mục tiêu mà các khấn sinh hướng đến. Ngài là mẫu mực để các tu sĩ nỗ lực noi theo, đến mức có thể trở thành hiện thân của Ngài ngay giữa lòng nhân thế.

Ta chẳng thấy nơi đâu trong Kinh Thánh nói một cách rõ ràng v� ba l�i khấn. Trong tất cả các bài giảng của �ức Giêsu, chẳng có chỗ nào ta thấy Ngài chia sẻ cách minh nhiên v� khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục như ba đi�u kiện cốt yếu để trở nên giống Ngài. Tuy vậy, ta có thể dễ dàng nhận ra đi�u này khi nhìn v� cuộc sống và sứ mạng của Ngài, như truy�n thống Giáo Hội vẫn xác tín. Là Ngôi Hai Thiên Chúa nhập thể làm ngư�i, �ức Giêsu đã cho thấy những đi�u tốt đẹp hội tụ nơi mình. Ngài là con ngư�i hoàn hảo nhất, là ngư�i con yêu quý của Chúa Cha. Qua việc chiêm ngắm Ngài cách không ngừng nghỉ, các bậc cao nhân trong Giáo Hội đã tóm lược tất cả những đi�u tinh tuý nơi �ức Giêsu thành ba yếu tố giúp ngư�i ta có thể noi theo mà trở nên đồng hình đồng dạng với Ngài: khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục. Ba yếu tố này không tách r�i nhau, nhưng có mối liên kết chặt chẽ với nhau. Sống tr�n vẹn đi�u này thì cũng giúp sống tốt hai đi�u kia. Cả ba làm nên chiếc ki�ng, giúp cho đ�i tu được vững chãi.

Ta thấy một �ức Giêsu vô cùng khó nghèo từ biến cố nhập thể. Chấp nhận làm ngư�i chính là chấp nhận cái nghèo khó, nh� bé, thấp hèn của kiếp nhân sinh. Ngài lại ch�n cho mình một cách thế ra đ�i của ngư�i nghèo, trong một nơi đồng không mông quạnh, làm bạn với những ngư�i mục đồng cô thế cô thân. Ngài lớn lên trong một gia đình nghèo, phải lao động để kiếm sống. Trong suốt quá trình công khai để rao giảng Nước Tr�i, Ngài cũng thực thi sứ mạng theo một cách thức đơn sơ giản dị. Ngài chủ động cất tiếng, làm quen, bắt chuyện, chữa lành. �ức Giêsu không nghèo theo kiểu đói ăn đói mặc, thiếu thốn trăm b�. Cái nghèo của Giêsu không phải là cái nghèo xã hội. Nhưng đó là một thái độ không xem tr�ng vật chất, không bị cám dỗ bởi danh v�ng hay đồng ti�n, không coi vàng bạc là mục tiêu phấn đấu của mình. Ngài thanh thoát với hết tất cả những gì mình có. Nh� đó, Ngài mới có thể tiếp cận với m�i lớp ngư�i, hiểu được những tâm tư của h� và rồi lôi kéo h� đến những giá trị chân thực của Tin Mừng.

�ức Giêsu đã ch�n cho mình một lối sống độc thân, vốn là đi�u rất khó hiểu vào th�i của Ngài lúc bấy gi�. Nhưng đây không phải là một kiểu cô độc, càng không phải là thái độ xem thư�ng giá trị của hôn nhân. �ức Giêsu có một sự quan tâm đặt biệt dành cho phụ nữ. Ngài bênh vực h� khi h� bị ngư�i ta hăm he doạ giết (x.Ga 8). Ngài sẵn sàng giúp đỡ h� (x.Mc 16,9). Ngài đã quan sát và dùng hình ảnh bà goá nghèo để dạy dỗ các môn đệ của mình (x.Lc 21,1-4). Ngài sẵn sàng nhận sự giúp đỡ từ lòng hảo tâm của những phụ nữ đạo đức (x.Lc 8,1-3). Nhưng Ngài không để mình bị ràng buộc trong mối dây tình cảm với bất cứ ai. �ức Giêsu không đi ngược lại với xu hướng tự nhiên. Ngài chỉ biểu lộ khả năng vượt trên xu hướng ấy, khi toàn tâm toàn ý chăm lo công việc Cha giao. �ây là một sự khiết tịnh vì Nước Tr�i, một sự khiết tịnh biểu lộ hạnh phúc Thiên �àng. Nh� không thuộc v� ai, �ức Giêsu trở thành ngư�i của tất cả, để tất cả đ�u có thể đụng chạm đến Ngài.

Sự vâng phục của �ức Giêsu được biểu lộ rõ nét nhất trong cuộc Khổ Nạn. Trình thuật �ức Giêsu cầu nguyện ba lần trong Vư�n Dầu xin Cha cất kh�i chén đắng kh�i mình (x.Mt 26,36-46) dễ khiến chúng ta hiểu lầm rằng �ức Giêsu đã vâng phục Cha một cách miễn cưỡng. Tuy nhiên, khi đ�c kỹ cũng như khi quan sát thái độ của �ức Giêsu trong suốt hành trình sứ mạng, ta mới thấy được sự vâng phục của �ức Giêsu dành cho Cha xuất phát từ một lòng yêu mến sâu đậm không gì có thể chia cắt được. Thánh ý của Cha là lương thực của Ngài (x.Ga 4,34), là sinh mạng của Ngài. Sự vâng phục không làm cho �ức Giêsu đánh mất bản thân mình, không biến Ngài thành một con rô-bốt. Trái lại, nó giúp cho đ�i sống của Ngài luôn hoà quyện với Cha, luôn kết hiệp với Cha và cũng nh� đó, m�i công việc Ngài làm, m�i l�i Ngài nói đ�u đẹp ý Cha, luôn được Cha yêu mến. Sự vâng phục nối kết Ngài với Cha; cả hai trở nên một như vốn dĩ cả hai chỉ là một trên bình diện bản thể.

Nếu đi sâu vào tận cốt tuỷ, thì ba l�i khấn này gặp nhau một điểm chung. �ó chính là mầu nhiệm tự huỷ của Thiên Chúa. Thiên Chúa đã khoét rỗng chính mình để trao ban cho nhân loại, thì những ai muốn nên giống như Ngài cũng phải khoét rỗng mình như thế. Khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục đ�u đòi buộc ngư�i ta phải hy sinh chính mình, phải b� đi cả “cái có� và “cái là�, phải buông trôi đôi bàn tay, không nắm giữ gì cả. Tự huỷ là thái độ tự đặt mình vào chỗ không an toàn, nhưng nó lại là cái giúp con ngư�i có được sự tự do thực thụ. Càng buông ra, con ngư�i càng thanh thoát. Càng b� đi cái tôi, con ngư�i càng thấy bình an. Càng để tâm trí mình thoải mái, con ngư�i càng sáng suốt, minh mẫn. Nếu không có mẫu gương từ �ức Giêsu, chẳng ai có thể ch�n cho mình một lối sống như vậy cả. Nếu Thiên Chúa không tự hạ mình trước, ta sẽ chẳng tìm thấy được lý do và động cơ để làm đi�u này.

Ngoài những giá trị tốt đẹp mà ba l�i khấn mang lại, ta có thể nói rằng, ngư�i tu sĩ sống sự khó nghèo, khiết tịnh, vâng phục chính là vì �ức Giêsu đã sống như vậy. Chỉ đơn giản là h� noi theo �ức Giêsu mà thôi. � nghĩa của ba cụm từ “khó nghèo�, “khiết tịnh�, “vâng phục� luôn bị con ngư�i đặt vấn đ�, đặc biệt là xã hội ngày nay, khi ngư�i ta luôn đ� cao giàu có, khoái lạc và tự do cá nhân. Cũng có lúc do không hiểu rõ, ngư�i ta đặt những đi�u này trên hai trục đối lập để chê bai đi�u này, ủng hộ đi�u kia. Kỳ thực, khó nghèo không có nghĩa là không sở hữu gì; sống khiết tịnh không phải là một kiểu cố sức đè nén các xung động của thân xác; vâng phục cũng không h� đối nghịch với tự do cá nhân. Vì ngư�i tu sĩ luôn lấy Giêsu là mẫu mực cho mình, nên ba l�i khuyên Phúc Âm này cần được hiểu trong sự quy chiếu đến Ngài, dựa trên thái độ và cung cách hành xử của Ngài, chứ không nên được hiểu chỉ trên bình diện ngữ nghĩa của chính những từ ngữ này. Hay nói cách khác, khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục trong đ�i tu phải được đ�c và được hiểu trong bối cảnh của một sự dâng hiến và của sứ mạng, dưới ánh sáng của mầu nhiệm Nước Tr�i.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten