Kỷ niệm ba năm bầu ch�n �ức Phanxicô, giáo hoàng của “những đầu tiên�

9229

Chưa bao gi� các nhà vatican h�c dùng chữ “chưa từng có� nhi�u như vậy để nói v� các hoạt động của tri�u Giáo hoàng Phanxicô. Từ chi�u đầu tiên 13 tháng 3-2013, �ức Phanxicô đã không ngừng gây ngạc nhiên v� phong cách duy nhất của ngài. Nếu các vị ti�n nhiệm của ngài, mỗi ngư�i theo cách riêng của mình tạo những bước ngoặt cho Giáo hội thì �ức Jorge Mario Bergoglio là khởi thủy của nhi�u sáng tạo, đặc biệt qua các hành vi trong tinh thần đại kết và liên tôn giáo, nhưng nhất là qua thái độ mục vụ của ngài.

Phong cách Giáo hoàng Argentina trước hết là cắt đứt với lối sống xa hoa. Sau khi được bầu ch�n, ngài ch�n Nhà tr� Thánh Mácta làm nơi thư�ng trú của mình, đây là một ch�n lựa tận căn. Nhà tr� Thánh Mácta là nơi các hồng y ở tr� trong th�i gian v� Vatican dự mật nghị. �ức Phanxicô không dùng căn hộ giáo hoàng sơn son thiếp vàng mênh mông ở tầng ba dinh Tông tòa. Một ch�n lựa không phải do tinh thần khó nghèo, nhưng do không muốn sống cô lập, ngài đã giải thích nhi�u lần như trên.

Allô? Giáo hoàng Phanxicô đây…

Từ đó, ngài ấn định một phong thái duy nhất, không mặc áo ngắn đ� giáo hoàng, không mang giày đ�, cùng dùng xe buýt với đồng bạn giáo tri�u khi di chuyển ở Rôma, dùng xe riêng đơn giản. Nhà lãnh đạo Giáo hội Công giáo thích sống như một cha xứ làng quê, đôi khi ngài còn có những chuyến ‘xuất hành’ bất ng�, như đến một tiệm kiếng ở Rôma để thay mắt kính. Ngài cũng không ngần ngại cầm điện thoại lên g�i cho ngư�i này ngư�i kia, làm cho có lần đầu giây bên kia ngẫn ngơ không tin vào tai mình: “Xin chào, Giáo hoàng Phanxicô đây!�

Ngài là ngôi sao của những ngẫu hứng, rất nhi�u lần ngài b� qua một bên bài diễn văn soạn sẵn để nói chuyện với đám đông, dù đôi khi làm như vậy cũng mếch lòng các cộng sự của mình. Các lần nói ngẫu hứng với đám đông này đã làm cho �ức Phanxicô được mến chuộng rất nhi�u, dù ngài nói lui nói tới những chuyện mình đã nói, như xin m�i ngư�i có quyển Thánh Kinh trong túi, như phải có lòng thương xót Chúa trong tòa giải tội, hoặc các l�i khuyên hi�n hòa cho các cặp vợ chồng.

Giáo hoàng Châu Mỹ La Tinh không ngừng rao giảng “phải đi ra vùng ngoại vi�… và ngài thực hiện đi�u này. Vô địch tiếp xúc với đám đông, ngài thích có những cử chỉ cụ thể với những ngư�i ở bên l�, cử hành thánh lễ Thứ Năm Tuần Thánh trong tù, rửa chân cho phụ nữ, những việc đã làm xáo trộn nghi thức phụng vụ. Không theo truy�n thống phong hồng y xưa cũ, ngài phong cho các mục tử ở những địa phận bị b� quên. Tĩnh tâm Mùa Chay thì ngài đưa Giáo tri�u La mã đi ra kh�i tư�ng thành Vatican.

Chi�u được bầu ch�n, ngài tự giới thiệu mình là ngư�i đến từ “tận cùng thế giới� sẽ “giải vùng, giải tập trung�, một trong các điểm quan tr�ng đánh dấu tri�u giáo hoàng của �ức Phanxicô. Ngài khánh thành Năm Thánh, mở Năm Thánh Lòng Thương Xót trên tất cả các địa phận trên thế giới, dù có thể làm cho khách hành hương ít v� Rôma. Ngài mở một ‘công trư�ng lớn’ cho gia đình, ngài đặt chân lên các vùng đất dễ bị ph�ng, nhất là việc đón nhận ngư�i ly dị tái hôn, làm cho Thượng Hội �ồng phải bối rối.

�ược mến chuộng ở tầm vóc quốc tế

�i�u không chối cãi là �ức Phanxicô đã mang đến nhi�u bước ngoặt nhất v� mặt đại kết. Ba năm đầu tiên tri�u giáo hoàng của �ức Phanxicô, ngư�i ta thấy hai vụ xích lại gần với các Giáo hội kitô trước đây có khuynh hướng dè dặt với Rôma, các vụ này đ�u mang tính lịch sử. Tháng 6-2015, lần đầu tiên có chuyến thăm giáo hoàng ở Vaud, Turinô. Một sự kiện mà sau đó một nhóm ngư�i Vaud đến viếng thăm Vatican chín tháng sau. Ngày 12 tháng 2-2016, lần đầu tiên trong lịch sử, �ức Giáo hoàng gặp Thượng phụ Chính thống Matxcơva và toàn nước Nga ở Cuba. H� đã ký một hiệp ước chung. Nếu sự xích lại gần đã có thể làm từ tri�u �ức Bênêđictô XVI từ lâu, thì các quan sát viên cho rằng, n�n ngoại giao th�i �ức Phanxicô rất đáng xứng công, vẫn luôn cẩn thận v� vấn đ� Ukraina. �ức Phanxicô đã khẳng định, “sự hiệp thông giữa ngư�i chính thống và ngư�i công giáo là một trong các quan tâm hàng đầu của tôi.�

V� đối thoại liên tôn, từ đầu năm 2016 �ức Phanxicô nhận l�i m�i viếng thăm một nguyện đư�ng hồi giáo ở Rôma, đây là lần đầu tiên của một tri�u giáo hoàng. Tháng 11 năm 2015, cũng dưới tri�u giáo hoàng của ngài, một tài liệu chính thức của Hội đồng các quan hệ tôn giáo với Do thái giáo khẳng định Giáo hội Công giáo không tìm các làm cho các tín hữu Do thái giáo trở lại. Một tuyên bố được Tòa Thượng phụ Israel chào mừng, mở nhi�u cánh cửa cho một đối thoại trong tương lai.

Giáo hoàng “môi sinh�
Tháng 6 năm 2014, �ức Phanxicô đã hội Tổng thống Israel và Palestina tại Vư�n Vatican để cầu nguyện cho hòa bình ở �ất Thánh với nhi�u tiếng nói: Kitô giáo, Do thái giáo và Hồi giáo. Một sáng kiến chưa bao gi� thấy ở một lãnh vực mà đối thoại liên tôn thư�ng xen vào các vấn đ� của địa chính trị. Và cũng do sự thúc đẩy của ngài, tháng 3 năm 2014, phát sinh Mạng Tự do Toàn cầu (Global Freedom Network, GFN) ở Vatican, để chống lại nạn nô lệ hiện đại và cũng là lần đầu tiên quy tụ các đại diện công giáo, anh giáo và hồi giáo. Trên bàn c� chính trị quốc tế, ngư�i ta thấy bàn tay ngài đưa ra với Trung Quốc, sự đóng góp của ngài trong sự xích lại gần nhau của hai nước Cuba và Mỹ.

Nếu �ức Bênêđictô XVI đã được g�i là ‘giáo hoàng xanh� thì �ức Phanxicô cũng được g�i như vậy qua việc xuất bản Thông điệp “Chúc tụng Chúa�, một văn bản nói v� môi sinh nhân loại được công bố vào tháng 6 năm 2015. Bản văn được đón nhận như một đóng góp quan tr�ng vào việc bảo vệ môi sinh, dù bản văn không phải chỉ là “thông điệp xanh,� nhưng còn đóng góp vào “công chính xã hội,� như các cộng sự của ngài giải thích. Sau sự kiện này, từ Vatican, gần 70 thị trưởng các thành phố lớn trên thế giới, cũng như các đại diện của Liên Hiệp Quốc trên toàn thế giới đã lên tiếng h� “đồng minh cho sự phát triển lâu b�n�.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch