Ở Krakow, trước 2 triệu các bạn trẻ công giáo, Äức Phanxicô từ chối má»i chiến tranh tôn giáo.
Chúng tôi vừa đến Krakow trên chuyến bay đặc biệt số AZ4000 cá»§a hãng hà ng không à Alitalia nÆ¡i vùng cá»§a nhiá»u máy bay giá rẽ. Khi đó là 14 giá». Má»™t thá»i khóa biểu bất thưá»ng vá»›i Äức Phanxicô, ngưá»i thưá»ng hẹn các ký giả trong những chuyến bay sá»›m lúc rạng đông. Buổi sáng, ngà i đã kÃn đáo đến cầu nguyện ở má»™ Thánh Gioan-Phaolô II. Má»™t hà nh vi mang ý nghÄ©a đối vá»›i ngà i trước khi lên đưá»ng chá»§ sá»± Äại Há»™i Giá»›i Trẻ Thế Giá»›i, má»™t sáng kiến được Karol Wojtyla mở đầu năm 1984. Bất thưá»ng nà y kéo theo bất thưá»ng khác, vì bình thưá»ng, ngà i chỉ nói vá»›i các ký giả trên chuyá»n vá», lần nà y, khi vừa lên chiếc Airbus, vá»›i gương mặt trầm buồn, ngà i nói vá»›i há» vá» cái chết cá»§a linh mục Hamel: «Rất nhiá»u lần, tôi đã nói đến chiến tranh từng phần. Äây là má»™t cuá»™c chiến tranh như các cuá»™c chiến tranh cá»§a năm 14 và 39-45, những cuá»™c chiến tranh lá»›n trên thế giá»›i.
“Há» cưá»i, há» có tinh thần thể thao, trà ng hạt Ä‘eo ở cổ, há» cầu nguyện, há» hát và há» là m duyên: «Gặp ngưá»i bạn Ä‘á»i cá»§a mình ở ngà y JMJ thì tốt hÆ¡n là gặp ở Meetic hay ở há»™p đêm»â€
Nếu cuá»™c chiến nà y không có mặt tráºn, không phải là cuá»™c chiến giáp mặt, thì nó là cuá»™c chiến có tổ chức. Vị linh mục thánh chết Ä‘ang lúc dâng thánh lá»… hy sinh cho toà n Giáo há»™i là nạn nhân duy nhất, nhưng có biết bao nhiêu kitô hữu vô tá»™i khác, bao nhiêu trẻ em khác bị giết. Chúng ta hãy nghÄ© đến nước Nigeria: ở đó cÅ©ng có chiến tranh. Chúng ta đừng sợ khi nói: thế giá»›i Ä‘ang chiến tranh vì nó đã mất hòa bình. Chúng ta hy vá»ng ngưá»i trẻ sẽ mang đến má»™t Ãt hy vá»ng cho thế giá»›i nà y.» Rồi ngà i nói thêm: «Tổng thống Pháp François Hollande đã muốn nói chuyện Ä‘iện thoại vá»›i tôi như má»™t ngưá»i anh em.» Sau đó, dưới cái nhìn che chở cá»§a linh mục Lombardi, Äức Phanxicô lấy lại máy vi âm: «Tôi muốn nói đến chiến tranh, không phải chiến tranh tôn giáo. Äây là má»™t cuá»™c chiến tranh cá»§a lợi Ãch, cá»§a tiá»n bạc, cá»§a tà i nguyên thiên nhiên, má»™t cuá»™c chiến tranh để thống trị các dân tá»™c. Má»™t và i ngưá»i sẽ nói đây là chiến tranh tôn giáo, nhưng tất cả tôn giáo Ä‘á»u muốn hòa bình, những ngưá»i khác muốn chiến tranh. Quý vị hiểu chứ», ngà i kết luáºn má»™t cách dứt khoát. Không má»™t phản hồi nà o khác, kể cả báo «Osservatore Romano», cÅ©ng như chung chung báo à cho đến giá» nà y đưa tÃt trang đầu vá» linh mục Hamel, hỠđưa tÃt «Äức Phanxicô chia buồn vá»›i Tổng giám mục địa pháºn Rouen và ngà i xin ngưá»i trẻ đừng nhưá»ng bước cho bạo lá»±c». Như linh mục Benoist de Sinety, tân tổng đại diện địa pháºn Paris, tuyên úy cá»§a các sinh viên vùng thá»§ đô, cha Ä‘i theo 720 bạn trẻ đến Krakow, cha nhắc lại: «Tháºt đáng tiếc, các linh mục gần như bị giết hà ng tuần ở Irak, Ai Cáºp, Syria, Trung quốc…, và cái chết cá»§a há» không được thông báo chÃnh thức.» Äức Phanxicô và Äức hồng y Dziwisz đã đồng tế thánh lá»… tưởng niệm cố linh mục 86 tuổi ngay ngà y hôm sau cuá»™c ám sát nà y, và cÅ©ng là ngà y thứ nhì JMJ. Nhưng không ai kéo được tu sÄ© Dòng Tên thá»±c tiá»…n nà y đến nÆ¡i mà ngà i không mong đến. Các chi tiết sẽ chứng tá» thêm má»™t lần nữa. Chẳng hạn, tại Ba Lan, chÃnh ngà i muốn má»i Äức ông Angelo Gugel, cá»±u quản gia cá»§a Äức Gioan-Phaolô II, bạn cá»§a hồng y Dziwisz, trong khi ngưá»i ta đỠnghị nhiá»u ngưá»i khác cho ngà i.
“Äức Phanxicô đã có má»™t ngôn ngữ nghiêm khắc, sẽ in mãi trong ký ứcâ€
Äức Phanxicô hoà n toà n hiểu rõ, đối vá»›i ngưá»i Ba Lan, má»™t Giáo hoà ng sinh tại Buenos Aires sẽ gợi nhiá»u tò mò, kÃnh trá»ng hÆ¡n là thiện cảm. Ngà i biết, ngưá»i Ba Lan chỉ tôn kÃnh má»™t vị thánh cá»§a Giáo há»™i ở thế ká»· 21, Karol Wojtyla, niá»m vinh quang quốc gia cá»§a há». Ngưá»i ta dám chắc, nếu chỉ để là m cho hà ng giáo sÄ© cá»§a há» biết má»™t trang sỠđã được láºt qua, thì Äức Phanxicô đã không Ä‘em theo ngà i Äức ông Pawel Ptasznik, giám đốc phân bá»™ Ba Lan cá»§a phá»§ Quốc vụ khanh. Quả tháºt, thách thức cá»§a Äức Phanxicô, ngưá»i có khuynh hướng tiến bá»™, là ở chá»— khác. Ngà i muốn bao gồm toà n thế giá»›i và để dấu lại cho các thế hệ sau. Váºy bây giá» là chá»— cho Äại Há»™i Giá»›i Trẻ Thế Giá»›i lần thứ 31 và 2 triệu ngưá»i hà nh hương đến từ 187 nước.
Chương trình được đóng khung gần như theo luáºt quân đội, thừa hưởng cá»§a các nước cá»±u Äông Âu, gồm má»™t Ä‘oà n 30 xe bảo vệ, Äức Phanxicô ngồi cháºt hẹp trong chiếc xe Polo Volkswagen khiêm tốn. Ở đây, ngoà i ngưá»i mặc áo trắng, còn tất cả, kể cả các hồng y, Ä‘á»u mang phù hiệu và mã số căn cước trên ngá»±c. Nếu Ba Lan được chá»n là m Äại Há»™i Giá»›i Trẻ Thế Giá»›i lần thứ nhì kể từ năm 1991, là vì, theo như ngưá»i ta «thì thầm» kể ở Vatican, là nhá» má»™t thá»a tháºn máºt giữa hồng y Dziwisz và nhiá»u hồng y thân cáºn Jorge Mario Bergoglio trong các buổi há»™i nghị chung trước máºt nghị tháng 3 - 2013. Ngưá»i cá»™ng sá»± trung thà nh nhất cá»§a Äức Gioan-Phaolô II đã bảo đảm vá»›i giáo hoà ng tương lai, mình có thể mang đến cho ngà i sá»± á»§ng há»™ cá»§a cả chục tiếng nói thế giá cá»§a các ngưá»i mặc áo Ä‘á», trong số đó có tòa giám mục New York, hồng y Timothy Dolan, tòa giám mục Vienne, hồng y Christoph Schưnborn, tòa giám mục Munich, hồng y Reinhard Marx… Ngược lại, hồng y Dziwisz xin Äại Há»™i Giá»›i Trẻ Thế Giá»›i 2016 được tổ chức ở địa pháºn Krakow cá»§a mình… và có sá»± hiện diện, đương nhiên cá»§a tân giáo hoà ng được bầu, vì ngà y JMJ mà không có giáo hoà ng, thì cÅ©ng như mặc áo chùng không có túi. Trong sáu ngà y sống tình huynh đệ nhiệt thà nh, nhịp sống nà y đã được duy trì.
Khi dâng thánh lá»… ở Äá»n thánh Äức Mẹ Czestochowa, Äức Phanxicô đã té khi bước hụt má»™t báºc cấp, ngà i thú nháºn vì Ä‘ang đãng trà nhìn tượng Äức Mẹ. Ngồi thinh lặng và thống thiết cầu nguyện ở trại táºp trung và trừng giá»›i Auschwitz-Birkenau, thăm bệnh viện đại há»c ở Krakow, «Äi đà ng thánh giá» ở công viên Blonia, thánh lá»… ở Äá»n thánh Lòng thương xót Chúa. Ä‚n trưa vá»›i mưá»i hai ngưá»i trẻ ở tòa giám mục, và nhất là buổi canh thức ở Campus Misericordiae, cách Krakow 12 cây số, đó là không kể phân phát chuá»—i và tượng rất nhiá»u. HÆ¡n 2 triệu ngưá»i trẻ Ä‘i bá»™ vá»›i túi xách trên lưng. Há» ngá»§ tại chá»— để ngà y mai tham dá»± thánh lá»… kết thúc. Sá»± thà nh công cá»§a những ngà y rá»±c rỡ nà y má»™t phần do sá»± tổ chức cá»§a giám mục phó Damian Muskus, địa pháºn Krakow, dưới quyá»n cá»§a hồng y Dziwisz, ngưá»i có sáng kiến và dà n dá»±ng các thánh lá»… vá»›i bà n thá» rá»™ng mênh mông, mà n hình khổng lồ, bánh thánh to như bánh pizza… Như «chủ» cá»§a mình, đã chịu khổ trong thá»i Giáo há»™i thầm lặng dưới gông cùm cá»™ng sản, đã phải dâng thánh lá»… nhanh lẹ che giấu, hồng y thÃch các buổi lá»… huy hoà ng, là m tá»a rạng nét long trá»ng và uy nghiêm cá»§a phụng vụ trong nhà Chúa. Mặt khác, vì bắt chước Mitteleuropa, gắn bó vá»›i truyá»n thống và vá»›i huy hiệu, trên chiếc máy bay cá»§a hãng hà ng không Ba Lan đưa Äức Phanxicô vá» Rôma, hồng y cho gắn trước ghế ngồi cá»§a Äức Phanxicô huy hiệu cá»§a ngà i to bằng cái khiên. Má»™t sáng kiến khác lạ, có vẻ như không phù vá»›i các tư tưởng tiến bá»™ và sá»± trút bá» mà Äức Phanxicô sống hà ng ngà y.
Từng cá» chỉ cá»§a Äức Phanxicô Ä‘á»u được hai kênh truyá»n hình chÃnh thức cá»§a Ba Lan phát, quây phim từng lần ngà i xuất hiện ban phép là nh ở ban công dinh Sanguszko, ở tòa giám mục, di chuyến bằng xe, bằng trá»±c thăng, khi Ä‘i khi đến… Ngoà i trừ buổi gặp thân tình vá»›i Äức hồng y địa pháºn Manila, Luis Antonio Tagle, giám đốc Caritas Quốc tế. NÆ¡i hồng y hứa hẹn 59 tuổi nà y, Äức Phanxicô đặt hết tất cả hy vá»ng cá»§a mình.
Sá»± nhiệt thà nh lá»›n lên từng ngà y. Phong cách thưá»ng là trá»±c thẳng cá»§a Äức Phanxicô, các tuyên bố vá» ngưá»i di dân, ngưá»i tị nạn, vá» môi sinh, vá» dấn thân xã há»™i trước hết đã gây dè dặt nÆ¡i hà ng giáo sÄ© địa phương. Tuy nhiên, các lá»i nói đơn sÆ¡ để nói vá»›i chÃnh giáo dân mà không phán xét há», ánh mắt sâu Ä‘áºm cá»§a ngà i, cách ngà i xin cầu nguyện mà không ai bắt chước được, đã hấp dẫn và thuyết phục há» hÆ¡n. Má»™t cách mạng vá» mặt văn hóa có hiệu quả hÆ¡n là các bà i giảng hùng hồn và tán rá»™ng vá» giáo Ä‘iá»u cá»§a Giáo há»™i công giáo.
“Không là m thất vá»ng, không bị sợ hãi, Äức Phanxicô đã nháºn má»™t sá»± chiến thắng Ä‘Ãch thá»±c cá»§a biểu kế vá»— tay!â€
Ngược lại, sá»± tiếp xúc vá»›i các bạn trẻ JMJ chÃnh thống thì dá»… hÆ¡n, há» yêu Äức Giáo hoà ng. 50 000 bạn trẻ Pháp, trong số nà y có 45 000 bạn trẻ ở Paris đã đáp lá»i kêu gá»i cá»§a Äức Phanxicô. Tôi đã là m cho má»™t và i bạn trẻ «xưng tá»™i»: «Chúng tôi rất hạnh phúc được tham dá»± những buổi há»p mặt nà y, đã giúp chúng tôi nhìn lại chÃnh mình», các bạn Pierre, Tristan, Théophile và Rodolphe Ä‘á»u đồng loạt nói như váºy vá»›i tôi. Cả bốn Ä‘á»u chưa 20 tuổi, há» vừa Ä‘áºu và o trưá»ng Bách Khoa, mà Pierre Ä‘áºu thá»§ khoa. Má»™t trong các sinh viên xuất sắc nà y giải thÃch: «Tôi ở vùng Louis-Le-Grand, má»™t vùng không công giáo gì hết. Tôi có đức tin và tôi muốn thá» tôi.» CÅ©ng váºy vá»›i Nicolas, được nháºn và o trưá»ng hải quân, Alix, Cassandre, Marie, Maud, Joséphine, Antoine, Paul lá»›n tuổi hÆ¡n, há» há»c luáºt hay trưá»ng thương mại. Trà ng chuá»—i và khăn quà ng ở cổ, lá cá» nhá» bay phất phá»›i trong gió, má»—i ngà y há» Ä‘i bá»™ hà ng mưá»i mấy cây số, gặp các nữ tu vui như há»™i, cầu nguyện, ca hát, nhảy nhót và nghÄ© vá» tương lai. «Ở đây, mình có những quen biết má»›i, nhưng không Ä‘i xa. Chúng tôi sống vá»›i nhau hai tuần lá»… há»™i và thiêng liêng, chia sẻ cùng các giá trị chung vá»›i nhau. Dù sao, nếu gặp được ngưá»i bạn đưá»ng cá»§a mình ở những ngà y Äại Há»™i Giá»›i Trẻ Thế Giá»›i thì cÅ©ng thÃch hÆ¡n ở trên Meetic hay trong há»™p đêm!»
Vá»›i hà ng triệu bạn trẻ nà y, Äức Phanxicô đã có má»™t ngôn ngữ nghiêm khắc nhưng những câu-sốc sẽ mãi ghi khắc trong ký ức há». Ngà i đòi há»i há» không được buồn, không được «vá» hưu trước tuổi», không lẫn lá»™n hạnh phúc vá»›i việc nằm ưá»n trên ghế sofa trước máy vi tÃnh. Ngà i xin há» dám lấy bất trắc, bảo vệ phẩm cách kitô hữu cá»§a mình, không cho ngưá»i khác quyết định tương lai cá»§a mình, sau đó ngà i xin há» cầu nguyện. Các lá»i nà y, đã không là m há» thất vá»ng hoặc hãi sợ nhưng đã là m cho Äức Phanxicô nháºn má»™t sá»± chiến thắng Ä‘Ãch thá»±c cá»§a biểu kế vá»— tay!
Vá»›i má»™t ngưá»i 79 tuổi, sá»± hiện diện cá»§a ngưá»i trẻ là thuốc bổ tăng thêm sinh lá»±c cho ngà i, trước mặt há», Äức Phanxicô nhiệt tình như ngà i đứng giữa các em bé. Dù sao, chỉ có má»™t lúc ngà i như bị tước hết vÅ© khÃ, là khi ngà i ở bệnh viện Prokocim, ông giám đốc giá»›i thiệu cho ngà i khoa nhi cá»§a ông, như nÆ¡i cá»§a dịp may cuối cùng. Ở đây, trước 50 bệnh nhi ngồi xe lăn, các em rất can đảm, thưá»ng là sói tóc, ống truyá»n dịch trên tay, Äức Phanxicô Ä‘i từ em nà y qua em khác, nhấp nháy mắt để giấu nước mắt, ngà i chỉ có thể nói: «Xin Chúa cho các con bình an trong lòng!» Má»™t bà , mẹ cá»§a má»™t trong các em bé nà y giá»ng đứt quảng, thì thầm vá»›i Äức Phanxicô: «Xúc động thì lây lan và cha đã không giấu xúc động cá»§a mình. ChÃnh vì váºy mà chúng con thương cha. Con xin cám Æ¡n Äức Thánh Cha.»
Äức Phanxicô vừa xuất bản quyển sách «Lá»i nói trong tá»± do », nữ ký giả Caroline Pigozzi viết lá»i nói đầu (nhà xuất bản Plon/Presses de la Renaissance).
Marta An Nguyễn chuyển dịch

