Hướng thượng, hướng hạ, và đơn giản là giữ cho vững vàng

Chúng ta phải hướng mắt v� đâu? Nhìn lên, nhìn xuống, hay chỉ nhìn vào con đư�ng chúng ta đang đi?

Linh đạo cũng có nhi�u dạng: Linh đạo Hướng thượng, Linh đạo Hướng hạ, và Linh đạo Dưỡng nuôi, và mỗi cái đ�u quan tr�ng.

Linh đạo Hướng thượng là những linh đạo m�i g�i chúng ta luôn nỗ lực vì những gì cao hơn, những gì cao cả hơn, những gì mở rộng và đưa chúng ta hướng lên vượt trên những đư�ng lối sáo mòn v� tâm linh và luân lý mà chúng ta đang sống. Chúng mách bảo chúng ta rằng chúng ta có thể tốt đẹp hơn nữa, chúng ta có thể vượt quá sự bình thư�ng của mình và phá vỡ các giới hạn trong tầm của chúng ta. Chúng mách bảo chúng ta rằng nếu chúng ta mở rộng bản thân đủ thì chúng ta sẽ có thể đi trên mặt nước, trở thành những bậc đại thánh, được cháy b�ng bởi Chúa Thánh Thần, và trải nghiệm ngay đ�i này những ni�m vui thâm sâu của Nước Tr�i. Những linh đạo này bảo chúng ta rằng sự thánh thiện nằm ở những gì trên cao và chúng ta phải thư�ng xuyên mở mang bản thân hướng đến những mục tiêu cao hơn.

Những linh đạo này có một bản sao thế tục và bản sao đó là cái mà chúng ta thư�ng nghe từ những diễn giả trong lễ tốt nghiệp lúc nào cũng thách thức những ngư�i mới tốt nghiệp hãy mơ những giấc mơ lớn, vươn đến các ngôi sao.

Còn nhi�u đi�u phải nói v� l�i m�i này. Nhi�u lần trong Tin mừng cũng có dạng thách thức hệt như vậy. Hãy hướng mắt lên: Hãy suy nghĩ rộng, cảm nhận với tâm hồn quảng đại, hình dung mình là con Thiên Chúa và bắt chước sự cao cả của Ngài, hãy để l�i dạy của Chúa Giêsu mở mang cho bạn, hãy để tinh thần của Chúa Giêsu lấp đầy lòng bạn, hãy để những lý tưởng cao đẹp mở mang cho bạn.

Nhưng Tin mừng cũng m�i g�i chúng ta đến với Linh đạo Hướng hạ. Các Tin mừng mách bảo chúng ta hãy kết thân với hoang mạc, thập giá, tro bụi, từ b� chính mình, sự sỉ nhục, bóng tối trong lòng và cả cái chết. Thậm chí là bảo chúng ta đừng chỉ hướng lên trên mà còn phải hướng xuống dưới. Chúng ta trưởng thành nh� để hoang mạc rèn luyện, nh� từ b� những ước mơ mà ta nâng niu để chấp nhận thập giá, nh� để sự sỉ nhục trút lên chúng ta đào sâu thêm nhân cách cho ta, nh� có can đảm để đối diện với những hỗn loạn của chính mình, và thấy bình yên với sự khả tử của mình. Những linh đạo này bảo chúng ta rằng đôi khi nhiệm vụ của chúng ta, v� tâm linh và tâm lý, không phải là hướng mắt lên tr�i, nhưng là nhìn xuống mặt đất, ngồi trong đống tro cô độc và sỉ nhục, đăm đăm nhìn vào hoang mạc vô tận trong lòng mình, và chấp nhận những giới hạn con ngư�i cùng sự khả tử của mình.

Không có nhi�u bản sao thế tục của dạng linh đạo này (dù bạn có thể thấy được nó trong các tinh túy của tâm lý h�c và nhân h�c). Thách thức hướng hạ không phải là đi�u mà bạn thư�ng nghe nơi các diễn giả trong lễ tốt nghiệp.

Nhưng còn một dòng linh đạo khác, một dòng rất quan tr�ng, cụ thể là, Linh đạo Dưỡng nuôi. Có những linh đạo m�i g�i chúng ta chăm sóc mình cho thích đáng, hiểu được rằng hành trình môn đệ là một cuộc chạy marathon đư�ng dài chứ không phải chạy nước rút, và như thế biết để tâm đến những giới hạn của mình. Không phải ai cũng là những lực sĩ trong đư�ng thiêng liêng, và nếu ta không cẩn thận, thì sự mệt m�i, khủng hoảng, cô đơn và yếu đuối v� tâm thần hay thể lý, có thể khiến ta sụp đổ. Những linh đạo này m�i g�i chúng ta cẩn tr�ng v� sự hướng thượng quá hăng hái và sự hướng hạ ngây thơ. Chúng nhắc chúng ta rằng sự cùn mòn, chán chư�ng và nản lòng sẽ xuất hiện, nên chúng ta cần có một ly rượu giải khuây khi cần thiết và sẽ lành mạnh hơn cho chúng ta v� mặt tâm linh nếu có một hôm mệt m�i chúng ta phải dừng lại để xem một bộ phim hài vu vơ, hay một trận bóng thay vì xem chương trình đạo. Chúng cũng bảo chúng ta phải tôn tr�ng sự thật rằng, vì nhi�u khi tâm thần chúng ta m�ng manh dễ vỡ, nên có lúc chúng ta phải tránh những tâm tính hướng hạ. Chúng không phủ nhận rằng ta phải thúc đẩy bản thân vươn đến những đỉnh cao mới và nhi�u lúc phải có can đảm đối diện với những hỗn loạn và hoang mạc trong lòng mình, nhưng chúng cảnh báo chúng ta rằng nhi�u lúc chúng ta cũng phải xác định sức mình được đến đâu. Những linh đạo tốt không đẩy chúng ta vào một băng chuy�n, một con đư�ng chung cho tất cả m�i ngư�i, nhưng để tâm đến những gì chúng ta cần để duy trì sinh lực và sự lành mạnh cho cuộc chạy marathon.

Linh đạo Dưỡng nuôi có một bản sao thế tục và chúng ta có thể h�c được nhi�u đi�u từ việc n�n văn hóa của chúng ta nhấn mạnh chuyện duy trì sức kh�e thể lý qua tập thể dục, ăn có chế độ và có những thói quen lành mạnh. �ôi khi trong n�n văn hóa của chúng ta, đi�u này trở nên một chi�u và gây ám ảnh, nhưng nó vẫn là một đi�u mà các linh đạo có thể h�c h�i, cụ thể là nhiệm vụ trong đ�i không phải chỉ là lớn lên và can đảm đối diện với bóng tối và sự khả tử của mình. �ôi khi, nhi�u lúc, nhiệm vụ cấp thiết hơn đơn giản chỉ là duy trì sự lành mạnh, ôn hòa và vui vẻ.

Những linh đạo khác nhau nhấn mạnh một hay nhi�u điểm khác nhau này, hướng thượng, hướng hạ, hay (ít phổ biến hơn là) dưỡng nuôi, nhưng một linh đạo tốt sẽ nhấn mạnh cả ba: Hướng mắt lên, đừng quên nhìn xuống, và giữ đôi chân vững vàng trên mặt đất.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn