HIỂU VỀ �ẤT TH�NH : QUÊ HƯƠNG CHÚA

HIỂU VỀ �ẤT TH�NH : QUÊ HƯƠNG CHÚA

(LM Nguyễn văn Thư)

Một chút lịch sử

Abraham sống ở Haran, Mêsôpôtamia (bắc Iraq nay), khoảng 1800 năm TCN. Một hôm, Thiên Chúa phán với ông: “Hãy b� xứ sở, h� hàng và nhà cha ngươi, mà đi tới đất Ta sẽ chỉ cho ngươi�. Abraham vâng lệnh Chúa, đến lập cư ở Canaan. Chúa muốn ông là tổ phụ một ‘dân riêng’= gìn giữ một đức tin duy nhất vào Ngài, cùng ý định mai sau cộng tác với �ấng Cứu thế.

Theo gia phả, Abraham thuộc con cháu Shem (Sem ?), con út tổ phụ No-e (ngư�i hùng truyện lụt ‘đại hồng thủy, dĩ nhiên cũng thuốc giòng máu Adam, qua con thứ là Abel) . Ông Abraham đã lưu lạc sống ở đất Haran.

Giacop là cháu Abraham, con Isaac, được Thiên Chúa ch�n g�i và đổi tên thành Israel. Ông sinh được 12 ngư�i con trai làm đầu 12 chi tộc nước Israel sau này. 

Khi nạn đói hoành hành ở Canaan, đại gia đình Giacop di cư sang Aicập (tiếp câu chuyện con áp út bị các anh bán qua đó làm nô lệ). Biến cố bất hạnh này trói buộc Israel dưới ách nô lệ Aicập hơn 400 năm, bị muôn ngàn đau khổ cho tới khi Thiên Chúa sai Môsê giải thoát h�. Có h�c giả nói Chúa đã phạt tội mấy anh em xưa ghen với Giu Se, toan giết, nhưng cuối cùng bán chàng qua Ai Cập.

Môsê sinh vào khoảng năm 1225 TCN. Ông là khuôn mặt nổi bật trong các tổ phụ do sứ mệnh cao cả và công lao lẫy lừng của ông. Chính Môsê tháo xi�ng xích nô lệ Aicập cho dân, hướng dẫn dân tới ‘�ất Hứa’ sau cả 40 năm hành trình trong sa mạc (phạt vì dân cứng đầu), dù chính ông không được vào đất Hứa.

Với sứ mệnh giải thoát Israel kh�i cảnh nô lệ Aicập, ngày ra đi được đánh dấu bằng bữa tiệc vượt qua với thịt chiên nướng. Sau tiệc, Israel vội vàng lên đư�ng. Nước Biển �� rẽ đôi để h� băng qua được bằng yên. 

�ây là biến cố quan tr�ng nhất trong lịch sử Israel. Mư�i hai chi tộc Israel tiến dần v� vùng núi Sinai. 

Ở đây, một biến cố quan tr�ng khác xẩy ra: Thiên Chúa giao ước với Israel .Qua Môsê, Thiên Chúa ban cho dân 10 giới luật. 

Môsê còn lập luật quy định đ�i sống tôn giáo, luân lý, xã hội của dân. Israel trở thành một dân có tổ chức.

Mô sê đã viết 5 sách tiên khởi của Kinh thánh cựu ước, dạy vẽ m�i chi tiết v� giáo lý, luật lệ…cho toàn dân noi theo.

Kẻ kế vị ông là phụ tá lâu năm Gio Duệ. Ông được chính Chúa dẫn đư�ng vào chiếm các đất đai làng mạc của dân địa phương (Chúa loại b� các sắc dân này vì h� quá hư h�ng).

Khi vào đất Hứa, chính Thiên Chúa ‘cai trị’ dân Ngư�i qua các Thẩm phán rồi đến các Vua, mà nổi nhất là vua �avid, rồi con ông là Salomon (có công xây đ�n th� nguy nga). 

Thế rồi nước bị chia 2. Chúa phạt tiếp cả 2 cùng bị kẻ thù bắt đi lưu đầy. Chỉ có nước Judea ở mi�n nam (sau hơn nửa thế kỷ lưu đầy ở Babylon) được trở v� dựng nước và xây lại đ�n th�. 

Hiện nay hậu duệ Do Thái đa số thuộc chi tộc Giu đa (cũng là chi tộc của Chúa Giê Su). Việt Nam hay g�i là ngư�i (quân) Giu Dêu !

Tới thế kỷ 5 trước CN, đế quốc Macadonia của A lịch Sơn chiếm Israel, rối nhi�u thế lực ngoại bang nh� thay nhau cai trị. Kế đến là đế quốc Hy Lạp. 

Rồi tới đế quốc Rô Ma xâm chiếm, cho tới th�i Chúa xuống thế.

Thế kỷ 4 vẫn bị đế quốc Byzantine đô hộ, nhưng trong th�i Rô ma, đa sốdân Do thái đã bị phát lưu đi tứ xứ, nhất là bên Âu Châu. 

Tiếp là đế quốc Hồi giáo xâm lăng. Sau thế chiến I, Anh quốc coi sóc đất Israel.

Sau thế chiến II, Anh và Mỹ giúp dân tha phương Do Thái v� lại dựng nước.

�ôi chút địa dư

(Bản đồ Do Thái hôm nay)

Israel được chia thành bốn vùng: đồng bằng Gali lê phía bắc và ven biển �ịa trung hải phía tây, đồi núi ở trung tâm, vùng châu thổ Jordan phía đông, và Sa mạc Negev phía nam. (Dân Ả rập nay sống vùng Tây Ngạn sông Jordan).

Th�i Chúa Giê Su, mi�n bắc là bình nguyên Ga li lê (có quê Chúa là thành Nazareth). Nam là vùng núi Judea (có thủ đô Jerusalem), giữa là Samaria (có nét tôn giáo pha trộn, mà dân Do Thái cho là nhóm ngoại đạo !)

�i bộ từ bắc xuống nam chừng 3, 4 ngày. Dịp thánh gia trốn qua Ai Cập thì mất chứng 6 ngày.

Khi Chúa g�i Abraham tới đất ‘Canaan’ định cư, Canaan là n�i dân tứ chiếng sinh sống.

Tên Cannan cũng hay lẫn với tên đất ‘Palestine’ (xưa có lắm ngư�i Philistins sinh sống, từ là kẻ thù với dân Do Thái khi v� chiếm lại ‘đất hứa’.

Ä�ối vá»›i các Kitô hữu, thì Ä�ất của Israel được coi là Thánh chủ yếu là vì nó gắn liá»�n vá»›i má»�i biến cố thuá»™c cuá»™c Ä‘á»�i của Chúa Giêsu, Ä�ấng Cứu Thế – nhÆ° việc giáng sinh, giảng đạo, chịu đóng Ä‘inh trên thập giá, chết và sống lại của NgÆ°á»�i. Nhiá»�u nÆ¡i trên đất Israel được Kitô giáo coi là Thánh thiêng vì chúng gắn liá»�n vá»›i các biến cố ấy, như Bethlehem, Nazareth, biển hồ Galilee, núi Tabor, núi Olives, Jerusalem, núi Sinai v v… Ngoài ra còn có núi Carmel.

�ây là những địa danh chủ lực cho các cuộc hành hương �ất Thánh.

(đ�n th� ‘Mồ thánh’)

Sự thiêng liêng của vùng đất này theo nhận thức của Kitô giáo là một trong những yếu tố thúc đẩy những nỗ lực cũ của các cuộc Thập Tự Chinh, nhằm tìm cách giành lại �ất Thánh từ đế quốc Hồi giáo Thổ Nhĩ Kỳ,  do h� đã chinh phục nơi này từ ngư�i Hồi giáo Ả Rập, và ngư�i Hồi giáo Ả Rập lại đã chinh phục nó từ �ế quốc Byzantine Kitô giáo.

Ngoài ra, vấn đ� lãnh thổ của vùng �ất Thánh cũng là một phần quan tr�ng trong kinh Cựu Ước của Kitô giáo..

Bạn chuẩn bị đi hành hương ?

Thật quý hóa ! Trong cuộc đ�i mỗi ngư�i Kitô hữu, ai cũng ao ước được đặt chân đến �ất Thánh, mi�n đất mà Chúa Giêsu đã sinh ra, lớn lên, rao giảng Tin Mừng rồi Tử nạn và Phục Sinh. Một �ức Giêsu lịch sử, đã làm ngư�i, sống tại Israel – cầu nối của 3 lục địa �, Âu, Phi. 

�ến đây để được sống, được tận hưởng bầu khí linh thiêng của hàng trăm triệu tín đồ trên khắp thế giới, được đặt tay lên tảng đá nơi �ức Mẹ quỳ gối đáp l�i “Xin vâng�, quỳ cầu nguyện tại tảng đá mà Chúa Giêsu đã quỳ cầu nguyện trước cuộc khổ nạn, hôn kính tảng đá nơi đặt xác Chúa Giêsu hạ xuống từ thập giá…đi trên con đư�ng lịch sử như Phúc Âm kể, vẫn thấy đâu đây hình bóng Chúa thấp thoáng trên m�i nẻo đư�ng… 

Và còn bao nhiêu địa danh linh thiêng nữa, gắn với cuộc đ�i �ấng Cứu Thế, thật đáng yêu đáng kính, hấp dẫn m�i g�i. 

(Bức tư�ng than khóc)

Hành hương kính viếng thánh địa bên Do Thái, những nơi ngày xưa Chúa Giêsu đã sinh sống, đã đi qua đã chịu chết, đã sống lại là ước v�ng của ngư�i tín hữu Chúa Kitô. 

Vì thế xưa nay, khi có đi�u kiện ngư�i tín hữu Công Giáo hằng mong muốn đi hành hương đến nơi đó.

�ến hành hương đất thánh không phải để tham quan, nhưng là một cuộc h�c h�i Kinh thánh sống động hâm nóng đức tin vào Chúa Giêsu. Vì được đặt chân sống tận nơi ngày xưa Chúa Giêsu đã đứng, đã ngồi, đã nói chuyện rao giảng, đã đi qua, đã làm phép lạ. 

Ngày nay, những trung tâm hành hương là điểm hội tụ ngư�i giáo hữu Chúa Kitô đến hành hương cùng với mục đích trên, và cũng cùng để xin ân đức phù giúp chữa lành những vết thương phần hồn cũng như phần xác qua l�i bầu cử của �ức Mẹ Maria và các Thánh.

�ức Thánh Cha Phanxico đã khuyến khích cổ võ việc đạo đức hành hương : �hành hương là một lòng đạo đức bình dân, là một hình thức chân thực loan báo Tin Mừng, luôn luôn cần được cổ võ và đ� cao giá trị. 

Tại các đ�n thánh, tín hữu sống một linh đạo sâu xa, một lòng đạo đức từ bao thế kỷ đã nhào nặn đức tin với những lòng sùng mộ đơn sơ nhưng rất có ý nghĩa.

Ngoài ra đi hành hương cũng còn là cơ hội nhìn ngắm khám phá ra vẻ đẹp thiên nhiên cùng những nếp sống văn hóa muôn mầu của các dân tộc khác. Vẻ đẹp ẩn dấu nơi công trình thiên nhiên do Thiên Chúa tạo dựng nên cùng gìn giữ bảo trì cho sống động là khu vư�n cho sự sống con ngư�i.

(nhà th� núi ‘Bát phúc’)

LM Nguyễn văn Thư

====================================================