Florence de Leyritz : “Món quà chức thánh không phải bất cứ món quà nào!�

Chấm dứt các linh mục-đi�u khiển vạn năng! Quan tr�ng là phải xem lại vai trò vững mạnh của h� trong đư�ng hướng mục vụ. Bà Florence de Leyritz, chuyên gia v� huấn luyện và phúc âm hóa phân tích các thách thức.

Bây gi� làm linh mục có khó hơn cách đây 50 năm không?

Làm linh mục không bao gi� dễ. Một mặt sứ vụ có những thách thức giống nhau cho mỗi thế hệ, mặt khác nó các khó khăn riêng của th�i buổi chúng ta, th�i buổi bất định hơn, hoang mang hơn và hỗn loạn hơn. Trong số ba chức năng của linh mục – chức thánh (liên hệ đến bí tích), mục vụ (liên hệ đến hướng dẫn) và ngôn sứ (liên hệ đến giảng dạy) -, còn có thêm chức năng quản trị, chức năng này khó khăn nhất, đòi h�i nhất và như thế là khó nhất cho nhi�u linh mục ngày nay.

Vì sao đặc biệt là quản trị?

Tây phương đang trải qua một làn sóng rất lớn và sâu đậm v� khát v�ng quản trị chung, minh bạch, đồng trách nhiệm, đồng quản lý và tình trạng này đang áp đảo trên con ngư�i của thế kỷ này, trong đó những ngư�i đã được rửa tội có dự phần. Phong trào này có mặt trong đ�i sống chính trị và giới kinh doanh, nhưng nó cũng ảnh hưởng đến Giáo hội.  Như vậy phải xem lại đòi h�i của tinh thần thượng hội đồng với áp lực mới của xã hội để phát triển đồng trách nhiệm. �i�u này không phải là một chuyện hiển nhiên vì như các nhà hệ thống đã biết, m�i tổ chức đ�u có ba khía cạnh: thứ trật, quan hệ và ngang nhau. Trên hai khía cạnh sau, đòi h�i càng ngày càng mạnh đối với ngư�i đã rửa tội, vì không phải dễ cho ngư�i mục tử luôn giữ ba chi�u kích này chung với nhau, vừa đảm bảo tình phụ tử thiêng liêng, vừa chỉ là ngư�i anh em đơn thuần giữa các ngư�i khác. Ngoài ra, không có sáng tạo mà không có ngang nhau, nhưng ngang nhau là có khả năng có xung đột. �i�u này đòi h�i phải h�c để thoải mái với nó.

Không có sáng tạo mà không có ngang nhau, nhưng ngang nhau là có khả năng có xung đột  

Mà trong Giáo hội công giáo chúng ta, chúng ta sợ xung đột…

Văn hóa th�a thuận và hiện trạng statu quo làm cho các linh mục gặp khó khăn. Một mặt nó mang hình thức của chủ nghĩa tiêu thụ nơi ngư�i đã rửa tội – chúng tôi muốn thánh lễ một tuần một lần và chúng tôi hy sinh các linh mục trên bàn th� cho các mong ch� của chúng tôi – và mặt khác, một bất trắc của các giám mục, tránh lấy các quyết định khó khăn, sợ mích lòng giáo dân của h�. �ể tránh căng thẳng, chúng ta biến các linh mục thành con dao đa năng Thụy Sĩ hay con ngư�i đi�u khiển vạn năng. Tôi còn nhớ có một linh mục đã nói: “Tôi nhận ra tôi duy trì tình trạng anh hùng và tôi hãnh diện v� đi�u này.� Linh mục có thể làm được, nhưng với giá của một áp lực đáng kể.

�i�u này tạo ra rất nhi�u tình trạng hung bạo phải sống, với tất cả căng thẳng, khó khăn gây ra trong các cộng đoàn.

Tại sao chúng ta có quá nhi�u khó khăn để chấp nhận tái tổ chức lại cho cơ bản?

Chúng ta sống một th�i kỳ biến chuyển mục vụ trong một xã hội đang thay đổi và chúng ta thấy rõ ràng các khó khăn: sự kiệt sức của các mục tử, các nhà th� sẽ đóng cửa, từ đó mối quan hệ gần gũi với linh mục sẽ chấm dứt. Vì thế sẽ có nhi�u tình trạng chịu đựng khá hung bạo phải sống, với tất cả các căng thẳng và khó khăn tạo ra cho các cộng đoàn. Con số linh mục vẫn còn cao so với số ngư�i được rửa tội ở Pháp, không giống như ở châu Phi hay châu Mỹ Latinh, nhưng, càng ngày, chúng ta càng cảm thấy mất mát. Mà chúng ta ghét mất mát. Như thế chúng ta hài lòng gom lại các giáo xứ, các cha xứ sẽ cai quản các nhà th� cũ. H� hy sinh đ�i sống của mình để là mục tử theo hình ảnh các linh mục th�i thơ ấu của h�, chứ không phải theo hình ảnh ngư�i quản trị hay ngư�i lãnh đạo.

Nhưng nhu cầu hiện tại của Giáo hội buộc h� phải có tinh thần lãnh đạo mạnh mẽ, nhưng vẫn là ngư�i mục tử, ngư�i truy�n giáo. Các linh mục nghẹt thở dưới các khía cạnh “cùng một lúc này�. Trong số các linh mục 50 hoặc 60 tuổi tôi gặp, một số là những ngư�i duy nhất trong thế hệ của h� ở lại chức tư tế.

Làm thế nào một thanh niên trẻ có thể bình tâm là linh mục vào năm 2019 trong những đi�u kiện này? Và làm thế nào để cha mẹ, gia đình, bạn bè của h� chấp nhận quyết định của h�?

Khó để có bình tâm với bất cứ gì trong bối cảnh hiện tại, một bối cảnh biến động và không chắc chắn. Chúng ta đang sống trong giai đoạn chuyển tiếp, một th�i kỳ thúc bách. Ngày hôm nay, cuộc phiêu lưu hôn nhân không bảo đảm cho một ai. Và phiêu lưu trong chức thánh cũng không ngoại lệ, nó không được thoải mái. Món quà chức thánh không phải là bất cứ món quà nào! Một tiếng “xin vâng� tr�ng thể kèm theo tiếng “xin vâng� trong đ�i sống hàng ngày và phải được làm mới lại mãi mãi.

Chúng ta chạm vào mầu nhiệm của một ơn g�i sẽ mở ra và nhất thiết phải trải qua những giây phút khủng hoảng. Có lẽ chúng ta hơi bị cắt đứt kh�i sự khôn ngoan thiêng liêng của Giáo hội: cuộc sống của các thánh như thánh Gioan Thánh giá hay Mẹ Têrêxa dạy chúng ta, không ai tránh kh�i được khủng hoảng. Chúng ta càng đi tới, chúng ta chiến đấu trong các cuộc chiến thiêng liêng. Với một thanh niên trẻ sắp chịu chức, cũng nên để h� đào sâu tinh thần các Giáo phụ trong sa mạc. Và rồi đừng quên tháp tùng thiêng liêng.

Có lẽ chúng ta hơi bị cắt đứt kh�i sự khôn ngoan thiêng liêng của Giáo hội 

Chính xác có công thức nào truy�n lại cho các linh mục trẻ để h� không mất ni�m vui không?

Một trong các yếu tố của khả năng phục hồi là gắn kết với truy�n thống Giáo hội, qua việc tháp tùng thiêng liêng, liên kết với các linh mục khác, với giám mục của h� và quan tâm đến mối quan hệ thân thiện với gia đình, bạn bè. Với độ lùi, nhi�u ngư�i nhận ra h� không nuôi dưỡng đủ đ�i sống gia đình và bạn bè, vì h� bù đầu với nhiệm vụ, b� ít thì gi� ra để bổ sung năng lực. Giữ các liên kết này luôn sống động là một công việc lớn, nhưng là chuyện cần thiết giúp mình sống.

Và đó không phải là vấn đ� riêng của các linh mục! Các giáo xứ cũng bù đầu với đ�i sống ngh� nghiệp riêng của mình… 

Chính xác là như vậy. Thư�ng thư�ng, các linh mục mong giáo dân cùng dấn thân, cùng gánh công việc với h� trong các vùng mà cuộc sống đô thị rất bận rộn. Và các linh mục này, những ngư�i mong chia sẻ công việc mục vụ của mình lại đối diện với các giáo dân bị tràn ngập công việc, có cuộc sống gia đình và cá nhân khó khăn. Không kể đến một số linh mục khó khăn khi kêu g�i giáo dân và tin tưởng ở h�. Như thế phải tìm một tham dự khả thi. Nhưng chúng ta cũng đang chứng kiến một sự đổi mới thiêng liêng sâu sắc khi thấy những đi�u mới xuất hiện. Nhu cầu h�c h�i và phát minh mở ra một cơ hội phi thư�ng, và các vụ bê bối kinh hoàng các vụ lạm dụng cũng là yếu tố thúc đẩy sự “tái cấu trúc� quản trị.

Chúa Giêsu tập trung vào 12 ngư�i … Ti�m năng loan báo ở đất nước chúng ta là vô cùng lớn. 

Cuối cùng, các linh mục trẻ, h� có thể làm gì?

Những ngư�i “sinh ra� đồ đệ. Nhiệm vụ số một của h� là sinh ra các đồ đệ để những ngư�i này lại sinh ra các đồ đệ khác. �ể làm được đi�u này, chúng ta cần tìm một vài ngư�i để cùng làm việc. Chúa Giêsu tập trung vào 12 ngư�i … Ti�m năng loan báo ở đất nước chúng ta là vô cùng lớn.

Sức mạnh truy�n giáo của các nhóm gia đình chưa được khám phá. Linh mục ngư�i Canada James Mallon trong tác phẩm Tái xây dựng (Rebuild ở Mỹ), bà Natalia Trouiller trong khảo luận �i ra! (Sortir! ở Pháp) đ� nghị các suy nghĩ để xem lại vai trò của linh mục, để linh mục là ngư�i kiến trúc của tiến trình mục vụ. Ngư�i mục tử của ngày mai có thể là ngư�i quan tâm đến sự trưởng thành thiêng liêng của những ngư�i được giao phó cho mình, tìm kiếm những ngư�i không ở đó và khởi xướng cho h� các con đư�ng tốt, thích ứng với giáo xứ của mình, chứ không theo các công thức làm sẵn. 

Con cái của các linh mục: Giáo hội phải đối diện với một im lặng khác

Sau các tai tiếng lạm dụng của các giáo sĩ và luật ‘cấm nói’ thống trị trong một số trư�ng hợp, bây gi� lại có một cấm kỵ khác đang được tiết lộ trong Giáo hội công giáo. Ngày 13 tháng 6 vừa qua, nhi�u giám mục đã gặp con cái của các linh mục ở trụ sở Hội đồng giám mục Pháp (CEF), sau lần gặp đầu tiên vào tháng 2 của linh mục Olivier Ribadeau Dumas, tổng thư ký của Hội đồng giám mục Pháp với ba ngư�i trong số h�, đó là các thành viên của hiệp hội Trẻ em của thinh lặng, một hội gồm các ngư�i con của giáo sĩ. Một vấn đ� đau đớn và tế nhị mà gần đây hồng y Stella, bộ trưởng bộ Giáo sĩ đã lên tiếng. Trong cuộc ph�ng vấn với báo L’Osservatore Romano được đăng vào tháng 2 vừa qua, hồng y Stella đã đưa ra các chỉ thị mới có từ 12 năm nay, bắt đầu với việc phải hành động “vì lợi ích của em bé�: “một tình trạng như thế này được xem như “không đảo ngược� và đòi h�i linh mục phải từ b� chức thánh dù đương sự cho mình phù hợp với sứ vụ.� Chúng ta biết rằng, một số linh mục đã không ngưng việc và thay đổi giáo xứ với sự hỗ trợ của cấp trên, ngài nhấn mạnh các trư�ng hợp ngoại lệ rất hiếm: trư�ng hợp em bé được sinh ra trong một gia đình đã được ổn định, đã có một ngư�i đàn ông đảm nhận vai trò ngư�i cha, hay những ngư�i lớn, mà ngư�i cha là linh mục lớn tuổi, cung cấp các nhu cầu vật chất, tinh thần và thiêng liêng trong suốt quá trình giáo dục con. Ở Pháp cuộc đối thoại sẽ phải tiếp tục, nhưng chưa ai biết nó sẽ đạt được gì.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch