Chấm dứt các linh mục-Ä‘iá»u khiển vạn năng! Quan trá»ng là phải xem lại vai trò vững mạnh cá»§a há» trong đưá»ng hướng mục vụ. Bà Florence de Leyritz, chuyên gia vá» huấn luyện và phúc âm hóa phân tÃch các thách thức.
Bây giỠlà m linh mục có khó hơn cách đây 50 năm không?
Là m linh mục không bao giá» dá»…. Má»™t mặt sứ vụ có những thách thức giống nhau cho má»—i thế hệ, mặt khác nó các khó khăn riêng cá»§a thá»i buổi chúng ta, thá»i buổi bất định hÆ¡n, hoang mang hÆ¡n và há»—n loạn hÆ¡n. Trong số ba chức năng cá»§a linh mục – chức thánh (liên hệ đến bà tÃch), mục vụ (liên hệ đến hướng dẫn) và ngôn sứ (liên hệ đến giảng dạy) -, còn có thêm chức năng quản trị, chức năng nà y khó khăn nhất, đòi há»i nhất và như thế là khó nhất cho nhiá»u linh mục ngà y nay.
Vì sao đặc biệt là quản trị?
Tây phương Ä‘ang trải qua má»™t là n sóng rất lá»›n và sâu Ä‘áºm vá» khát vá»ng quản trị chung, minh bạch, đồng trách nhiệm, đồng quản lý và tình trạng nà y Ä‘ang áp đảo trên con ngưá»i cá»§a thế ká»· nà y, trong đó những ngưá»i đã được rá»a tá»™i có dá»± phần. Phong trà o nà y có mặt trong Ä‘á»i sống chÃnh trị và giá»›i kinh doanh, nhưng nó cÅ©ng ảnh hưởng đến Giáo há»™i. Như váºy phải xem lại đòi há»i cá»§a tinh thần thượng há»™i đồng vá»›i áp lá»±c má»›i cá»§a xã há»™i để phát triển đồng trách nhiệm. Äiá»u nà y không phải là má»™t chuyện hiển nhiên vì như các nhà hệ thống đã biết, má»i tổ chức Ä‘á»u có ba khÃa cạnh: thứ tráºt, quan hệ và ngang nhau. Trên hai khÃa cạnh sau, đòi há»i cà ng ngà y cà ng mạnh đối vá»›i ngưá»i đã rá»a tá»™i, vì không phải dá»… cho ngưá»i mục tá» luôn giữ ba chiá»u kÃch nà y chung vá»›i nhau, vừa đảm bảo tình phụ tá» thiêng liêng, vừa chỉ là ngưá»i anh em đơn thuần giữa các ngưá»i khác. Ngoà i ra, không có sáng tạo mà không có ngang nhau, nhưng ngang nhau là có khả năng có xung đột. Äiá»u nà y đòi há»i phải há»c để thoải mái vá»›i nó.
Không có sáng tạo mà không có ngang nhau, nhưng ngang nhau là có khả năng có xung đột Â
Mà trong Giáo hội công giáo chúng ta, chúng ta sợ xung đột…
Văn hóa thá»a thuáºn và hiện trạng statu quo là m cho các linh mục gặp khó khăn. Má»™t mặt nó mang hình thức cá»§a chá»§ nghÄ©a tiêu thụ nÆ¡i ngưá»i đã rá»a tá»™i – chúng tôi muốn thánh lá»… má»™t tuần má»™t lần và chúng tôi hy sinh các linh mục trên bà n thá» cho các mong chá» cá»§a chúng tôi – và mặt khác, má»™t bất trắc cá»§a các giám mục, tránh lấy các quyết định khó khăn, sợ mÃch lòng giáo dân cá»§a há». Äể tránh căng thẳng, chúng ta biến các linh mục thà nh con dao Ä‘a năng Thụy SÄ© hay con ngưá»i Ä‘iá»u khiển vạn năng. Tôi còn nhá»› có má»™t linh mục đã nói: “Tôi nháºn ra tôi duy trì tình trạng anh hùng và tôi hãnh diện vá» Ä‘iá»u nà y.†Linh mục có thể là m được, nhưng vá»›i giá cá»§a má»™t áp lá»±c đáng kể.
Äiá»u nà y tạo ra rất nhiá»u tình trạng hung bạo phải sống, vá»›i tất cả căng thẳng, khó khăn gây ra trong các cá»™ng Ä‘oà n.
Tại sao chúng ta có quá nhiá»u khó khăn để chấp nháºn tái tổ chức lại cho cÆ¡ bản?
Chúng ta sống má»™t thá»i kỳ biến chuyển mục vụ trong má»™t xã há»™i Ä‘ang thay đổi và chúng ta thấy rõ rà ng các khó khăn: sá»± kiệt sức cá»§a các mục tá», các nhà thá» sẽ đóng cá»a, từ đó mối quan hệ gần gÅ©i vá»›i linh mục sẽ chấm dứt. Vì thế sẽ có nhiá»u tình trạng chịu đựng khá hung bạo phải sống, vá»›i tất cả các căng thẳng và khó khăn tạo ra cho các cá»™ng Ä‘oà n. Con số linh mục vẫn còn cao so vá»›i số ngưá»i được rá»a tá»™i ở Pháp, không giống như ở châu Phi hay châu Mỹ Latinh, nhưng, cà ng ngà y, chúng ta cà ng cảm thấy mất mát. Mà chúng ta ghét mất mát. Như thế chúng ta hà i lòng gom lại các giáo xứ, các cha xứ sẽ cai quản các nhà thá» cÅ©. Há» hy sinh Ä‘á»i sống cá»§a mình để là mục tá» theo hình ảnh các linh mục thá»i thÆ¡ ấu cá»§a há», chứ không phải theo hình ảnh ngưá»i quản trị hay ngưá»i lãnh đạo.
Nhưng nhu cầu hiện tại cá»§a Giáo há»™i buá»™c há» phải có tinh thần lãnh đạo mạnh mẽ, nhưng vẫn là ngưá»i mục tá», ngưá»i truyá»n giáo. Các linh mục nghẹt thở dưới các khÃa cạnh “cùng má»™t lúc nà yâ€. Trong số các linh mục 50 hoặc 60 tuổi tôi gặp, má»™t số là những ngưá»i duy nhất trong thế hệ cá»§a hỠở lại chức tư tế.
Là m thế nà o má»™t thanh niên trẻ có thể bình tâm là linh mục và o năm 2019 trong những Ä‘iá»u kiện nà y? Và là m thế nà o để cha mẹ, gia đình, bạn bè cá»§a há» chấp nháºn quyết định cá»§a há»?
Khó để có bình tâm vá»›i bất cứ gì trong bối cảnh hiện tại, má»™t bối cảnh biến động và không chắc chắn. Chúng ta Ä‘ang sống trong giai Ä‘oạn chuyển tiếp, má»™t thá»i kỳ thúc bách. Ngà y hôm nay, cuá»™c phiêu lưu hôn nhân không bảo đảm cho má»™t ai. Và phiêu lưu trong chức thánh cÅ©ng không ngoại lệ, nó không được thoải mái. Món quà chức thánh không phải là bất cứ món quà nà o! Má»™t tiếng “xin vâng†trá»ng thể kèm theo tiếng “xin vâng†trong Ä‘á»i sống hà ng ngà y và phải được là m má»›i lại mãi mãi.
Chúng ta chạm và o mầu nhiệm cá»§a má»™t Æ¡n gá»i sẽ mở ra và nhất thiết phải trải qua những giây phút khá»§ng hoảng. Có lẽ chúng ta hÆ¡i bị cắt đứt khá»i sá»± khôn ngoan thiêng liêng cá»§a Giáo há»™i: cuá»™c sống cá»§a các thánh như thánh Gioan Thánh giá hay Mẹ Têrêxa dạy chúng ta, không ai tránh khá»i được khá»§ng hoảng. Chúng ta cà ng Ä‘i tá»›i, chúng ta chiến đấu trong các cuá»™c chiến thiêng liêng. Vá»›i má»™t thanh niên trẻ sắp chịu chức, cÅ©ng nên để hỠđà o sâu tinh thần các Giáo phụ trong sa mạc. Và rồi đừng quên tháp tùng thiêng liêng.
Có lẽ chúng ta hÆ¡i bị cắt đứt khá»i sá»± khôn ngoan thiêng liêng cá»§a Giáo há»™iÂ
ChÃnh xác có công thức nà o truyá»n lại cho các linh mục trẻ để há» không mất niá»m vui không?
Má»™t trong các yếu tố cá»§a khả năng phục hồi là gắn kết vá»›i truyá»n thống Giáo há»™i, qua việc tháp tùng thiêng liêng, liên kết vá»›i các linh mục khác, vá»›i giám mục cá»§a há» và quan tâm đến mối quan hệ thân thiện vá»›i gia đình, bạn bè. Vá»›i độ lùi, nhiá»u ngưá»i nháºn ra há» không nuôi dưỡng đủ Ä‘á»i sống gia đình và bạn bè, vì há» bù đầu vá»›i nhiệm vụ, bá» Ãt thì giá» ra để bổ sung năng lá»±c. Giữ các liên kết nà y luôn sống động là má»™t công việc lá»›n, nhưng là chuyện cần thiết giúp mình sống.
Và đó không phải là vấn đỠriêng cá»§a các linh mục! Các giáo xứ cÅ©ng bù đầu vá»›i Ä‘á»i sống nghá» nghiệp riêng cá»§a mình…Â
ChÃnh xác là như váºy. Thưá»ng thưá»ng, các linh mục mong giáo dân cùng dấn thân, cùng gánh công việc vá»›i há» trong các vùng mà cuá»™c sống đô thị rất báºn rá»™n. Và các linh mục nà y, những ngưá»i mong chia sẻ công việc mục vụ cá»§a mình lại đối diện vá»›i các giáo dân bị trà n ngáºp công việc, có cuá»™c sống gia đình và cá nhân khó khăn. Không kể đến má»™t số linh mục khó khăn khi kêu gá»i giáo dân và tin tưởng ở há». Như thế phải tìm má»™t tham dá»± khả thi. Nhưng chúng ta cÅ©ng Ä‘ang chứng kiến má»™t sá»± đổi má»›i thiêng liêng sâu sắc khi thấy những Ä‘iá»u má»›i xuất hiện. Nhu cầu há»c há»i và phát minh mở ra má»™t cÆ¡ há»™i phi thưá»ng, và các vụ bê bối kinh hoà ng các vụ lạm dụng cÅ©ng là yếu tố thúc đẩy sá»± “tái cấu trúc†quản trị.
Chúa Giêsu táºp trung và o 12 ngưá»i … Tiá»m năng loan báo ở đất nước chúng ta là vô cùng lá»›n.Â
Cuối cùng, các linh mục trẻ, hỠcó thể là m gì?
Những ngưá»i “sinh ra†đồ đệ. Nhiệm vụ số má»™t cá»§a há» là sinh ra các đồ đệ để những ngưá»i nà y lại sinh ra các đồ đệ khác. Äể là m được Ä‘iá»u nà y, chúng ta cần tìm má»™t và i ngưá»i để cùng là m việc. Chúa Giêsu táºp trung và o 12 ngưá»i … Tiá»m năng loan báo ở đất nước chúng ta là vô cùng lá»›n.
Sức mạnh truyá»n giáo cá»§a các nhóm gia đình chưa được khám phá. Linh mục ngưá»i Canada James Mallon trong tác phẩm Tái xây dá»±ng (Rebuild ở Mỹ), bà Natalia Trouiller trong khảo luáºn Äi ra! (Sortir! ở Pháp) đỠnghị các suy nghÄ© để xem lại vai trò cá»§a linh mục, để linh mục là ngưá»i kiến trúc cá»§a tiến trình mục vụ. Ngưá»i mục tá» cá»§a ngà y mai có thể là ngưá»i quan tâm đến sá»± trưởng thà nh thiêng liêng cá»§a những ngưá»i được giao phó cho mình, tìm kiếm những ngưá»i không ở đó và khởi xướng cho há» các con đưá»ng tốt, thÃch ứng vá»›i giáo xứ cá»§a mình, chứ không theo các công thức là m sẵn.Â
Con cái của các linh mục: Giáo hội phải đối diện với một im lặng khác
Sau các tai tiếng lạm dụng cá»§a các giáo sÄ© và luáºt ‘cấm nói’ thống trị trong má»™t số trưá»ng hợp, bây giá» lại có má»™t cấm kỵ khác Ä‘ang được tiết lá»™ trong Giáo há»™i công giáo. Ngà y 13 tháng 6 vừa qua, nhiá»u giám mục đã gặp con cái cá»§a các linh mục ở trụ sở Há»™i đồng giám mục Pháp (CEF), sau lần gặp đầu tiên và o tháng 2 cá»§a linh mục Olivier Ribadeau Dumas, tổng thư ký cá»§a Há»™i đồng giám mục Pháp vá»›i ba ngưá»i trong số há», đó là các thà nh viên cá»§a hiệp há»™i Trẻ em cá»§a thinh lặng, má»™t há»™i gồm các ngưá»i con cá»§a giáo sÄ©. Má»™t vấn đỠđau đớn và tế nhị mà gần đây hồng y Stella, bá»™ trưởng bá»™ Giáo sÄ© đã lên tiếng. Trong cuá»™c phá»ng vấn vá»›i báo L’Osservatore Romano được đăng và o tháng 2 vừa qua, hồng y Stella đã đưa ra các chỉ thị má»›i có từ 12 năm nay, bắt đầu vá»›i việc phải hà nh động “vì lợi Ãch cá»§a em béâ€: “má»™t tình trạng như thế nà y được xem như “không đảo ngược†và đòi há»i linh mục phải từ bá» chức thánh dù đương sá»± cho mình phù hợp vá»›i sứ vụ.†Chúng ta biết rằng, má»™t số linh mục đã không ngưng việc và thay đổi giáo xứ vá»›i sá»± há»— trợ cá»§a cấp trên, ngà i nhấn mạnh các trưá»ng hợp ngoại lệ rất hiếm: trưá»ng hợp em bé được sinh ra trong má»™t gia đình đã được ổn định, đã có má»™t ngưá»i đà n ông đảm nháºn vai trò ngưá»i cha, hay những ngưá»i lá»›n, mà ngưá»i cha là linh mục lá»›n tuổi, cung cấp các nhu cầu váºt chất, tinh thần và thiêng liêng trong suốt quá trình giáo dục con. Ở Pháp cuá»™c đối thoại sẽ phải tiếp tục, nhưng chưa ai biết nó sẽ đạt được gì.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

