�ức tin, Sợ hãi và Cái chết

Một ngư�i lính thư�ng chết không sợ; Chúa Giêsu chết hãi sợ. Nữ văn sĩ triết gia Iris Murdoch đã viết câu này, tôi nghĩ nó giúp giải thích một quan niệm quá đơn giản mà chúng ta có v� đức tin khi đứng trước cái chết.

Có một quan niệm phổ biến cho rằng nếu chúng ta có đức tin mạnh mẽ, chúng ta sẽ không sợ khi đứng trước cái chết, chúng ta bình tĩnh, yên tâm và thậm chí còn biết ơn vì chúng ta không có gì phải sợ Chúa hoặc sợ thế giới bên kia. Chúa Kitô đã chiến thắng cái chết. Cái chết đưa chúng ta lên thiên đàng. Vậy tại sao chúng ta phải sợ?

Trên thực tế, đây là trư�ng hợp của đàn ông cũng như đàn bà, của những ngư�i tin cũng như không tin. Nhi�u ngư�i ít sợ khi đối diện với cái chết. Tiểu sử của các thánh chứng minh đi�u này, và nhi�u ngư�i trong chúng ta chứng kiến cái chết của những ngư�i sẽ không bao gi� được phong thánh, nhưng h� bình thản và không sợ khi đối diện với cái chết.

Vậy thì vì sao Chúa Giêsu lại sợ? Và gần như là như vậy. Ba trong số các Tin mừng mô tả Chúa Giêsu không được bình tâm nhi�u gi� trước khi chết, Ngài đã đổ mồ hôi máu. Phúc Âm Thánh Mát-thêu đặc biệt mô tả giây phút đau đớn của Chúa Giêsu trước khi chết: Lạy Cha, Lạy Cha, sao Cha b� con! Phải nói gì thêm v� đi�u này?

Linh mục Dòng Tên Michael Buckley ở California có một bài giảng nổi tiếng, ngài đưa ra sự tương phản trong cách đối diện cái chết của triết gia Socrate và của Chúa Giêsu. Kết luận của linh mục Buckley có thể làm chúng ta bối rối. Socrate dư�ng như can đảm đối diện với cái chết hơn Chúa Giêsu.

Cũng như Chúa Giêsu, triết gia Socrate cũng bị kết án oan cho đến chết. Nhưng ông hoàn toàn không sợ, ông bình tĩnh đối diện với cái chết, nghĩ rằng ngư�i công chính không có gì phải sợ, kể cả sự phán xét của con ngư�i cũng như cái chết. Ông bình tĩnh nói chuyện với các môn sinh, nói cho h� biết ông không sợ, chúc lành cho h� rồi ông uống chén thuốc độc và chết.

Chúa Giêsu thì ngược lại: Những gi� trước khi chết, Ngài cảm thấy mình bị môn đệ phản bội, ngài đổ mồ hôi máu trong đau đớn, và chỉ vài phút trước khi chết, Ngài đau khổ khóc khi thấy mình bị b� rơi. Dĩ nhiên chúng ta biết, tiếng khóc bị b� rơi của Chúa Giêsu không phải là giây phút cuối cùng của Ngài. Sau giây phút lo lắng sợ hãi, Ngài đã phó linh hồn mình trong tay �ức Chúa Cha, rồi Ngài có được bình an, nhưng các giây phút trước đó, đã có lúc Ngài đau khổ tột độ, nghĩ mình bị Chúa Cha b� rơi.

Nếu không xem xét sự phức tạp bên trong của đức tin, các nghịch lý của nó, thì thật vô lý khi Chúa Giêsu là ngư�i vô tội và trung thành, lại đổ mồ hôi máu và kêu lên trong nỗi đau đớn bên trong khi phải đối diện với cái chết. Nhưng đức tin thực sự không phải lúc nào cũng giống như bên ngoài. Rất nhi�u ngư�i, và thư�ng là những ngư�i đặc biệt trung thành nhất, phải trải qua một thử thách mà các nhà thần nghiệm g�i là đêm tối tâm hồn.

Và đêm tối tâm hồn là gì? �ó là một thử thách của Chúa trong cuộc sống, chúng ta bàng hoàng và lo lắng, chúng ta không còn hình dung được sự hiện diện của Chúa cũng như cảm nhận Chúa yêu thương mình. Theo nghĩa cảm nhận bên trong, đây là cảm nhận của hoài nghi như ngư�i vô thần. Dù cố gắng, chúng ta không hình dung có sự hiện diện của Chúa, lại càng không nghĩ Chúa yêu thương mình. Tuy nhiên, như các nhà thần nghiệm nhấn mạnh và chính Chúa Giêsu làm chứng, đây không phải là mất đức tin, nhưng thực sự là một thể sâu sắc hơn của chính đức tin.

Cho đến bây gi�, trong đức tin chúng ta, chúng ta nối lại quan hệ với Chúa chủ yếu qua hình ảnh và cảm xúc. Nhưng hình ảnh và cảm xúc của chúng ta có v� Chúa không phải là Chúa. Vì vậy, tại một số th�i điểm, với một số ngư�i, nhưng không phải tất cả m�i ngư�i, Chúa lấy đi các hình ảnh và cảm xúc, để lại một khái niệm trống rỗng và cảm xúc khô khan, tước b� tất cả hình ảnh chúng ta đã tạo ra v� Chúa. Trong khi trong thực tế, đây thực sự là một ánh sáng chói lòa, nhưng được cảm nhận như bóng tối, như nỗi thống khổ, sợ hãi và nghi ng�.

Như thế chúng ta có thể ch� con đư�ng đến với cái chết và cuộc gặp gỡ diện đối diện với Chúa cũng liên quan đến việc phá vỡ suy nghĩ và cảm nhận chúng ta có v� Chúa qua nhi�u cách. Và đi�u này sẽ mang lại sự nghi ng�, bóng tối và sợ hãi cho cuộc sống chúng ta.

Linh mục Henri Nouwen đưa ra một bằng chứng mạnh mẽ khi ngài nói v� cái chết của mẹ mình. Bà là ngư�i có đức tin sâu đậm, mỗi ngày bà cầu nguyện với Chúa: Xin cho con sống như Chúa và xin cho con chết như Chúa. Hiểu đức tin mẹ mình có cơ sở, cha Nouwen nghĩ bà sẽ bình thản và đối diện với cái chết mà không sợ. Nhưng bà đã lo âu tột cùng và hãi sợ trước cái chết làm cho cha Nouwen bối rối, cho đến khi cha nhận ra l�i cầu nguyện của mẹ mình đã được nhận l�i. Bà đã cầu nguyện được chết như Chúa Giêsu và bà đã được.

Một ngư�i lính thư�ng chết không sợ; Chúa Giêsu chết hãi sợ. Và nghịch lý thay, nhi�u ngư�i có đức tin cũng như vậy.

Ronald Rolheiser

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn