�i�u giáo dân trông đợi nơi linh mục

Giáo dân Việt Nam rất quý tr�ng linh mục. Lòng quý tr�ng này vừa là một lợi điểm lại vừa là một nguy cơ. Là lợi điểm vì giúp cho linh mục cảm thấy mình cần thiết và có ích. Từ chỗ này, linh mục cũng cảm thấy ít bị cô đơn. Là nguy cơ, vì lòng quý tr�ng ấy có thể làm cớ cho linh mục ỷ y mà tôn mình lên, coi thư�ng thiên hạ, cho mình có quy�n ăn trên ngồi trước.

Lòng quí tr�ng của giáo dân dành cho linh mục nên được coi là một ơn riêng Chúa dành cho hàng ngũ linh mục Việt Nam. Nh� đó các vị được an vui và phấn khởi trong chức vụ. Vậy, với lòng quý tr�ng này, giáo dân đợi ch� gì nơi linh mục?

Chức linh mục được đ� cao đến tận tầng mây

Từ xưa và bây gi� cũng thế, giáo dân được nghe nói linh mục là một �ức Kitô khác, nhất là trong các lễ mở tay (mà bây gi� g�i là lễ tạ ơn sau ngày chịu chức). Chức linh mục được đ� cao và đưa lên đến tận tầng mây. Do sự đ� cao quá đáng quy�n chức này mà linh mục cũng dễ bị cám dỗ tôn mình lên, nhất là trong ngày chịu chức, khi ngư�i ta đến xin phép lành đầu tay hay ng� l�i chúc mừng. Th�i trước Công đồng Vaticano II, ngư�i ta thư�ng đến quì trước tân linh mục để hôn tay và xin phép lành.

Hồi đầu tháng 12-2004, tại lễ truy�n chức linh mục ở �ài Bắc cho mư�i một phó tế, nhi�u ngư�i cũng đã làm như thế. �ây là một cử chỉ đầy lòng tin và sự khiêm như�ng.

Cử chỉ này có thể làm cho tân linh mục xúc động và tăng thêm lòng tạ ơn Thiên Chúa. Có lẽ vì coi linh mục như một �ức Kitô khác nên ngư�i ta mới có những cử chỉ như thế. Qua đó linh mục phải hiểu rằng giáo dân muốn linh mục là ngư�i của Chúa Giêsu và đồng hóa với Ngư�i v� lòng nhân ái và tinh thần phục vụ. Trong cuộc đ�i truy�n đạo, Chúa Giêsu luôn gần gũi tiếp xúc với ngư�i ta và tìm cách làm ơn cho h�.

�ồng bào chúng ta thích sự hào nhoáng và hình thức bên ngoài. Ngư�i ta thích vui, thích dễ, thích ồn ào. V� điểm này, phải giữ chừng mực. Nếu chi�u theo khuynh hướng này thì linh mục cũng dễ trở thành h�i hợt nông cạn.

Giáo dân cũng đợi ch� nơi linh mục đức tính này là dễ gặp, dễ nh�. Vì đức tính này mà linh mục được định nghĩa rất sâu sắc và thâm thúy là con ngư�i “được ăn� hay “bị ăn� (Le prêtre est un homme mangé). Kiểu nói này là của một linh mục ngư�i Pháp, cha Chevrier, ngư�i lập ra Hội Linh mục Prado.

Nhi�u linh mục ngày nay dành nhi�u th�i gi� cho mình mà ít cho giáo dân. Có linh mục làm lễ sáng xong là rút lui lên lầu, suốt ngày sống với máy vi tính và các thứ máy móc khác, hoặc đi vắng không mấy khi có mặt ở nhà, m�i việc giao cho văn phòng giáo xứ, khiến cho giáo dân nhi�u ngư�i cần gặp mà không được.

Lại có những cha sở tuy gặp được, nhưng giáo dân rất sợ vì tính lạnh lùng và hay bẳn gắt. Bởi vậy, đi�u giáo dân đợi ch� nơi linh mục là h�a lại hình ảnh Chúa Giêsu trong cách hành xử, nói năng và tiếp xúc.

Giáo dục đức tin trước khi xây cất cơ sở

Nói v� việc linh mục thi hành đúng chức năng, �ức Giáo hoàng Ghê-go-ri-ô Cả có một bài giảng rất sâu sắc thấm thía. �ại ý ngài than phi�n là có nhi�u linh mục, nhưng rất ít linh mục chịu làm việc theo chức năng của mình hay có làm thì lại làm những việc ở bên ngoài chứ không phải việc bên trong. Việc chính yếu của linh mục là rao giảng l�i Chúa, cử hành bí tích, giáo dục đức tin và lo phần rỗi cho các tín hữu. Những việc này phải làm trước rồi mới đến những việc khác như xây cất, mở mang cơ sở, hoạt động xã hội, phát triển dân sinh…

Ở Việt Nam, cha sở có một vị trí xã hội tốt, nói thì dân dễ nghe và ngư�i ta cũng hay nh� thế cha sở để làm công kia việc n�. Vì thế, cha sở cũng dễ bị cám dỗ trở thành một nhân vật ngoài đ�i để có thế ăn nói với ngư�i ta.

�i�u này có thể đưa linh mục đi ra kh�i phạm vi chức vụ chính thức của mình. Linh mục không phải là quan. Vậy, phải coi chừng với tính thích làm quan tự nhiên của mình mà luôn nhớ rằng linh mục chính yếu là ngư�i phục vụ l�i Chúa và Tin Mừng của Ngư�i.

Tuy nhiên, nếu linh mục chỉ biết có phòng thánh, nhà th� và nhà xứ của mình thì cũng không đủ. Mà nếu chỉ lo những công việc ở bên ngoài phạm vi phòng thánh, nhà th�, nhà xứ thì cũng không được nữa. Vậy phải theo một bậc thang giá trị mà dành ưu tiên cho những việc thuộc bổn phận linh mục. Mà bổn phận đó là làm lễ, giải tội, giảng thuyết, đi kẻ liệt, thăm viếng ngư�i nghèo khổ, ốm đau bệnh tật.

Một linh mục, nếu làm đầy đủ bổn phận của mình thì chẳng còn th�i gi� rảnh rỗi bao nhiêu. Mà nếu có rảnh rỗi thì cũng nên dành th�i gi� để h�c hành đ�c sách vở thêm. Làm linh mục rồi nhưng vẫn còn phải h�c, ít là h�c cho biết viết bài giảng và giảng thế nào cho ngư�i ta nghe được.

Soạn và viết bài giảng là một trong những hy sinh hãm mình của linh mục bên cạnh việc giải tội và “đi kẻ liệt�. Thư�ng sau khi làm linh mục rồi, ít ai còn thích hay tiếp tục làm việc tinh thần. Vì vậy, đi�u giáo dân đợi ch� nơi linh mục là lo cho có gi� để làm việc tinh thần mỗi ngày, ít là để soạn bài giảng, không dài quá, không chạy theo th�i sự mà chú tr�ng vào ý nghĩa l�i Chúa, không khuyên lơn h�i hợt mà mở lối cho những áp dụng thiết thực, cũng không chi�u theo thị hiếu của ngư�i nghe mà chú tâm vào việc giáo dục đức tin và đem lại cho ngư�i ta một cái gì có chất lượng. Muốn vậy phải tiếp tục h�c và tìm tòi suy nghĩ.

Tác phong đĩnh đạc

Giáo dân muốn linh mục có tác phong đĩnh đạc trong cách ăn mặc, nói năng, cư xử. Ngày nay linh mục thư�ng ăn mặc như ngư�i đ�i. Ăn mặc như ngư�i ta có cái lợi là dễ hòa đồng, thoải mái, nhưng có cái bất lợi là có thể làm cho linh mục quên danh tính của mình mà không còn giữ gìn hay ít giữ gìn trong l�i ăn tiếng nói, trong cách ăn mặc và cư xử với ngư�i ta nữa.

Tất nhiên, “cái áo không làm nên thầy tu�, nhưng thầy tu phải làm cho cái áo của mình có vẻ gì là tu chứ. Vì vậy, tuy ăn mặc như ngư�i đ�i, nhưng linh mục vẫn phải giữ cho mình cái cốt cách là linh mục. Cốt cách đó là phải ăn mặc đơn sơ xứng đáng với con ngư�i được h�c hành, có chữ nghĩa và có văn hóa, không chải chuốt quá đáng mà cũng không lôi thôi xoàng xĩnh trong cách ăn mặc, bừa bãi trong lối nói năng.

Nhi�u giáo dân lấy làm ái ngại cho những linh mục áo quần luộm thuộm, đầu tóc bù xù, nói năng bừa bãi. Mới đây có dư luận cho rằng nhi�u linh mục trẻ sau năm 1975 thiếu nhân bản trong cách hành xử. Dư luận này đáng cho các linh mục lưu ý vì có liên quan đến ảnh hưởng và uy tín của các vị trong vấn đ� làm chứng cho Chúa và cho đạo.

Có những linh mục chỉ chơi với ngư�i giàu
Vật chất ở đây là ti�n bạc, của cải, đất đai nhà ở, đồ dùng cá nhân. Các linh mục phần đông không để ý đến vấn đ� này bao nhiêu, nhưng giáo dân rất để ý. Ngư�i ta vẫn thích những linh mục không lo làm giàu hay tìm kiếm cho mình hoặc bà con h� hàng mình của cải vật chất. H� còn nể tr�ng những linh mục sống đơn sơ giản dị, không xa hoa trong cách ăn mặc và biết sử dụng bạc ti�n một cách đích đáng. Ai mà chẳng muốn có một cái máy vi tính, một chiếc xe gắn máy tốt, một máy ảnh kỹ thuật số hảo hạng, một căn phòng đầy đủ tiện nghi, càng sang càng cho là có giá trước mặt ngư�i đ�i. Khuynh hướng này khá mạnh và hiện ra rõ nét nơi nhi�u linh mục thuộc thế hệ mới.
�ó là kiểu cách tự nhiên theo thói đ�i. Nhưng linh mục là ngư�i đã ch�n theo Chúa chứ không theo đ�i. Lý tưởng là thế nhưng thực tế lại không như vậy. Thành ra linh mục luôn ở trong thế giằng co căng thẳng. Có ngư�i h�i tại sao ít ngư�i vào đạo Công giáo, trong khi đạo có tổ chức, kỷ luật, nhi�u nhà th� đẹp đẽ, nhi�u cơ sở to lớn và các lễ nghi rất tưng bừng lôi cuốn. Chắc có nhi�u lý do mà một trong lý do là tại giới linh mục chúng ta xa cách.
Chúng ta xa giáo dân và những ngư�i ngoài đạo, lại cách biệt nữa. Sự xa cách đó là do lối giao thiệp và đ�i sống của chúng ta. V� cách giao thiệp thì có thể vì chúng ta quá bận việc nên không có th�i gi� và cơ hội tiếp xúc. Còn v� đ�i sống thì chúng ta xa cách h�, vì dù sao, nói chung, đ�i sống của chúng ta vẫn cao hơn phần đông đ�i sống của h�. Vì thế, v� phía chúng ta, xem ra chúng ta ít có dịp và ít có th�i gi�; v� phía h�, h� ngại và sợ gặp chúng ta. Thực ra, khi ngư�i ta không ở cùng một mức độ như nhau, thì cũng khó gặp gỡ và chuyện trò với nhau lắm, trừ ra khi hai bên đ�u cố gắng để xích lại gần nhau.
V� sự gặp gỡ, giáo dân muốn chúng ta để ý đến những ngư�i nghèo và ít h�c. Ngư�i ta đã phê bình và còn phê bình những linh mục nào chỉ chơi với ngư�i giàu và có h�c, còn ngư�i nghèo hay ít h�c, có đến gặp linh mục thì thư�ng chỉ được tiếp đãi một cách hết sức qua loa hay lạnh nhạt.

LM ANRÊ �Ỗ XUÂN QUẾ, OP

donghanh