Há»i : xin cha giải thÃch rõ vá» những linh hồn được gá»i là “mồ côiâ€Â và “khốn nạn†trong nÆ¡i Luyện hình.
Trả lá»i :
I-Trước hết vá» những linh hồn gá»i là “mồ côiâ€
Giáo dân ViệtNam thưá»ng có thói quen xin lá»… cầu cho những linh hồn “mồ côi†vì cho rằng những linh hồn nà y không có thân nhân, bạn hữu còn sống để cầu nguyện cho.
Äiá»u nà y không đúng theo giáo lý cá»§a Giáo Há»™i vì những lý do sau đây :
1- Các linh hồn mà Giáo Hội cầu nguyện cho là AI ?
Há» là những tÃn hữu đã ly trần “ trong ân sá»§ng và ân nghÄ©a cá»§a Thiên Chúa, nhưng chưa được thanh tẩy cách trá»n vẹn, mặc dù  được bảo đảm vá» Æ¡n cứu độ muôn Ä‘á»i, nhưng vẫn phải chịu má»™t sá»± thanh luyện cần thiết sau khi chết hầu đạt được sá»± thánh thiện cần thiết để bước và o niá»m vui Thiên đà ng.†( SGLGHCG, số 1030).
Nói khác Ä‘i, những ai đã chết trong tình trạng Ä‘ang hiệp thông vá»›i Chúa nghÄ©a là không có tá»™i trá»ng (mortal sin) hoặc có nhưng đã ăn năn kịp thá»i và được tha qua bà tÃch hoà giải, thì được bảo đảm vá» Æ¡n cứu rá»—i Ä‘á»i Ä‘á»i, nhưng vẫn phải trải qua má»™t thá»i gian ở nÆ¡i gá»i là “Luyện tá»™i=Purgatory†để được thanh tẩy khá»i má»i hình phạt hữu hạn ( temporal punishment) cá»§a tá»™i đã được tha, trừ tá»™i phạm đến Chúa Thánh Thần thì “ sẽ chẳng được tha cả Ä‘á»i nà y lẫn Ä‘á»i sau. “ ( Mt 12:32). Xin nhắc lại tá»™i phạm đến Chúa Thánh Thần là tá»™i hoà n toà n chối bá» Thiên Chúa và tình thương tha thứ cá»§a Ngưá»i.
Giáo Há»™i chỉ dạy cầu cho các linh hồn còn Ä‘ang được thanh luyện trong Luyện tá»™i mà thôi, chứ không cầu cho những linh hồn ở nÆ¡i gá»i là “ Hoả ngục=Hell† được vì không còn sá»± hiệp thông nà o giữa nÆ¡i nà y vá»›i Thiên đà ng và Giáo Há»™i lữ hà nh trên trần thế. NghÄ©a là những linh hồn ở đây “ đã vinh viá»…n xa lìa Thiên Chúa và các thánh trên trá»i†( x. SÄ‘d ,số 1033).
Tuy nhiên, chúng ta không biết được những ai Ä‘ang bị phat trong hoả ngục. HÆ¡n thế nữa , Thiên Chúa là Cha quá nhân từ, nên “ Ngưá»i không muốn cho ai phải diệt vong, nhưng muốn cho má»i ngưá»i Ä‘i tá»›i chá»— ăn năn hối cải†( 2Pr 3: 9) để được cứu rá»—i.Và chỉ má»™t mình Ngà i biết số pháºn Ä‘á»i Ä‘á»i cá»§a những ai đã ly trần mà thôi. Giáo Há»™i không biết được nên chỉ dạy cầu cho các linh hồn đã ly trần, chứ chưa há» tuyên bố ai đã sa hoả ngục rồi nên khá»i cầu xin nữa.Tuy nhiên,  Giáo Há»™i có quyá»n phong thánh ( canonization) cho má»™t số tÃn hữu đã qua Ä‘á»i để long trá»ng tuyên bố rằng “ những tÃn hữu nà y đã thá»±c hà nh các nhân đức má»™t cách anh hùng và đã sống trung thà nh vá»›i ân sá»§ng cá»§a Thiên Chúa…†( x. SÄ‘d, số 828) như thánh Maria Goretti, Tê-rê-xa Giê su Hà i Äồng, Thánh Phan xicô Xaviê,  và 17 anh hùng tỠđạo ViệtNam ( ngà y 19-6-1988).v.v.DÄ© nhiên, muốn được phong thánh, phải há»™i đủ những Ä‘iá»u kiện theo luáºt cá»§a Giáo Há»™i đòi há»i.
2- Có linh hồn nà o gá»i là “mồ côi†không ?
Äối vá»›i tất cả các tÃn hữu đã ly trần, hà ng ngà y , khi cá» hà nh Thánh lá»… Tạ Æ n ( The Eucharist), Giáo Há»™i cầu nguyện cách chung cho tất cả  như sau:
“ Xin Chúa cÅ©ng nhá»› đến anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niá»m hy vá»ng sống lại và má»i ngưá»i, đặc biệt các báºc tổ tiên, ông bà cha mẹ và thân bằng quyến thuá»™c chúng con đã ly trần trong tình thương cá»§a Chúa.
Xin cho hết thảy được và o hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa. ( Kinh nguyện Tạ Æ n II)
Các Kinh Nguyện Thánh Thể ( Tạ Æ n) I, III và IV Ä‘á»u có những lá»i cầu xin tương tá»± như váºy cho các linh hồn đã ly trần,  nghiã là không có chá»— nà o phân biệt linh hồn có thân nhân còn sống Ä‘ang xin lá»… cầu nguyện cho hay những linh hồn không có thân nhân  còn sống để cầu nguyện cho nữa..
Ngưá»i có thân nhân còn sống xin lá»… cầu nguyện cho ai đã ly trần thì Giáo Há»™i Ä‘á»c thêm lá»i cầu sau đây:
  “ Xin nhá»› đến tôi tá»› Chúa là …(tên thánh) mà (hôm nay) Chúa đã gá»i ra khá»i Ä‘á»i nà y vá» vá»›i Chúa. Xin ban cho kẻ đã chết như Con Chúa thì cÅ©ng được sống lại như Ngưá»i†.
Như váºy, nếu có ai xin lá»… cầu cho má»™t hay và i  linh hồn nà o, thì Giáo Há»™i Ä‘á»c thêm lá»i cầu trên đây, nhưng vẫn không quên cầu cho tất cả các tÃn hữu đã ly trần không phân biệt ngưá»i còn thân nhân hay “mồ côi†vìkhông có ai xin lá»… cầu nguyện cho.
Nói linh hồn “mồ côiâ€Â là nói theo suy nghÄ© cá»§a con ngưá»i mà thôi; và điá»u nà y  không đúng vá»›i giáo lý và thá»±c hà nh trong phụng vụ thánh cá»§a Giáo Há»™i , vì  Giáo Há»™i không há» phân biệt linh hồn nà o là mồ côi, linh hồn nà o có thân nhân còn sống như ngưá»i ta quen nghĩ mà chỉ cầu chung cho tất cả các tÃn hữu đã ly trần ngay cả  trong những thánh lá»… có ngưá»i xin cầu riêng cho những linh hồn thân nhân cá»§a hỠđã qua Ä‘á»i.
Như váºy , không có vấn đỠ“linh hồn mồ côi†trong niá»m tin và thá»±c hà nh cá»§a Giáo Há»™i.
CÅ©ng xin được nói lại ở đây má»™t lần nữa là những linh hồn Ä‘ang được thanh luyện trong chốn Luyện hình đã là những linh hồn thánh ( Holy souls) nhưng há» chưa thánh thiện đủ để và o Thiên Äà ng hưởng nhan thánh Chúa cùng các thánh nam nữ khác. Vì thế, há» cần được “ tạm trú†ở đây má»™t thá»i gian dà i ngắn tuỳ theo lương khoan dung và công bằng cá»§a Chúa. Há» cần sá»± giúp đỡ cá»§a những tÃn hữu còn sống trong Giáo Há»™i lữ hà nh trên trần thế và các Thánh ở trên Thiên Äà ng nguyện giúp cầu thay cho há» sá»›m được tha hình phạt hữu hạn để và o Thiên Quốc.
II- Có linh hồn nà o bị coi là “Khốn nạn “  trong nơi luyện tội hay không ?
Trong má»™t kinh Ä‘á»c trước thánh lá»… ở má»™t và i cá»™ng Ä‘oà n ViệtNam, ngưá»i ta nghe thấy có những câu đại ý  như sau :
“ xin Chúa ban những ân xá nà o có thể chỉ được cho các linh hồn, nhất là những linh hồn khốn nạn trong luyện ngục…
Tôi không nhá»› rá» từng chữ trong kinh nà y nhưng chắc chắn có nghe cụm từ “ những linh hồn khốn nạn trong luyện hình.â€
Váºy Ai là những linh hồn “khốn nạn “ trong luyện hình ? Mà ‘khốn nạn†theo nghÄ©a nà o ?
Chắc chắn đây chỉ là tưởng tượng cá»§a ai đã đặt ra kinh “quái dị†nói trên để giáo hữu má»™t số nÆ¡i cứ Ä‘á»c mà không ai chịu sá»a chữa cho phù hợp vÆ¡i giáo lý, tÃn lý cá»§a Giáo Há»™i.
Như đã giải thÃch ở phần trên, các linh hồn , dù Ä‘au khổ trong nÆ¡i luyện tá»™i, đã là các linh hồn thánh (Holy Souls) rồi và có thể chuyển cầu đắc lá»±c cho các tÃn hữu trên trần thế , nhưng không thể tá»± giúp mình được vì thá»i gian đả mãn, không cho phép há» là m việc là nh thêm hoặc phạm tá»™i thêm được nữa. Há» là những ngưá»i có hy vá»ng chắc chắn được cứu rá»—i, và chỉ còn chá»Â thá»i gian sá»›m hay muá»™n mà thôi. Váºy là m sao há» có thể bị coi là “khốn nạn†được ? Có chăng chỉ có những linh hồn đã phải  lìa xa Chúa Ä‘á»i Ä‘á»i trong nÆ¡i gá»i là “hoả ngục†thì má»›i “khốn nạn†mà thôi, vì phải lìa xa Chúa vÄ©nh viá»…n. Và chúng ta cÅ©ng không thể là m gì để cứu hỠđược, vì không có sá»± hiệp thông nà o giữa những ai ở hoả ngục vá»›i các thánh ở trên trá»i và các tÃn hữu còn trong Giáo Há»™i lữ hà nh trên trần gian.( x. SGLGHCG số 1033)
Váºy dứt khoát không có vấn đỠcầu cho những linh hồn “khốn nạn†trong luyện hình vì từ ngữ nà y không đúng để mô tả tình trạng cá»§a các linh hồn ở nÆ¡i đó.
Há» có Ä‘au khổ bao lâu chưa được hưởng Nhan Thánh Chúa, là nguồn má»i vinh phúc , hoan lạc cá»§a các thánh và các thiên thần, nhưng hỠđược bảo đảm Æ¡n cứu độ muôn Ä‘á»i , vì đã ra Ä‘i trong Æ¡n nghÄ©a cá»§a Chúa, nghÄ©a là sẽ có ngà y hỠđược hưởng Nhan Thánh Ngà i.. Tuy nhiên, như đã nói ở trên,   vì chưa được thánh thiện hoà n toà n để và o ngay Thiên Äà ng nên  há» phải chịu thanh tẩy ở nÆ¡i thanh lá»c cuối cùng nà y trong má»™t thá»i gian dà i ngắn tuỳ theo lượng khoan dung và công bình cá»§a Chúa đòi há»i. (x SÄ‘d, số 1030-1031)
Lm. Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn
CGVN

