Hôn nhân Kitô giáo là hôn nhân độc nhất và bất khả phân ly. Khi bà tÃch Hôn Phối đã được cá» hà nh hợp pháp vá»›i những Ä‘iá»u kiện cần thiết (sá»± tá»± do, không lừa dối…) và đã hoà n hợp, thì không gì có thể chia cắt được. Vợ và chồng trong má»™t cuá»™c hôn nhân như thế không thể ly dị và kết hôn vá»›i ngưá»i khác. Chỉ khi nà o má»™t trong hai ngưá»i chết, ngưá»i còn lại má»›i được tái hôn. Äây là điá»u cần phải khẳng định lại để không dẫn đến hiểu nhầm đối vá»›i má»™t số ngưá»i cho rằng Giáo Há»™i cho phép ly dị. Tuy nhiên, liên quan đến việc tháo gỡ dây hôn phối, Giáo Há»™i có nói đến hai đặc ân: Äặc ân Phaolô và đặc ân Phêrô.
Â
- Äặc ân Phaolô
Äặc ân Phaolô có nguồn gốc từ giáo huấn cá»§a Thánh Phaolô, được ghi lại trong thư thứ nhất gá»i tÃn hữu Côrintô: “Còn vá»›i những kẻ khác thì tôi nói – chÃnh tôi, chứ không phải Chúa – nếu anh em nà o có vợ ngoại đạo mà ngưá»i nà y bằng lòng ở vá»›i ngưá»i ấy thì ngưá»i ấy đừng rẫy vợ. Ngưá»i nà o có chồng ngoại đạo mà ngưá»i nà y bằng lòng ở vá»›i ngưá»i ấy thì đừng bá» chồng. Tháºt váºy, chồng ngoại được thánh hóa nhá» vợ, và vợ ngoại thì được thánh hóa nhá» chồng … Nếu ngưá»i ngoại đạo muốn bá» ngưá»i kia thì cứ bá». Trong trưá»ng hợp đó, chồng hay vợ có đạo không bị luáºt hôn nhân rà ng buá»™c. Thiên Chúa đã kêu gá»i anh em sống bình an vá»›i nhau.†(1 Cr 7,12-15)
Dá»±a trên ná»n tảng nà y, xuất phát vì lợi Ãch đức tin cá»§a tÃn hữu, Giáo Há»™i đã quy định trong Giáo Luáºt điá»u 1143 cho phép giải gỡ hôn phối cá»§a hai ngưá»i chưa rá»a tá»™i khi cưới nhau, mà nay, má»™t trong hai ngưá»i nà y xin Rá»a Tá»™i gia nháºp Giáo Há»™i Công Giáo và /để kết láºp má»™t hôn phối má»›i, khi ngưá»i phối ngẫu không rá»a tá»™i kia đã Ä‘oạn tuyệt vá»›i ngưá»i nà y.
Và dụ 1: Anh A và chị B, cả hai Ä‘á»u không Công Giáo, cưới nhau. Sau má»™t khoảng thá»i gian chung sống, anh A lãnh Bà TÃch Rá»a Tá»™i và trở thà nh ngưá»i Công Giáo. Chị B vẫn là ngưá»i ngoà i Công Giáo. Sau đó, vì lý do nà y mà hai ngưá»i không thể sống chung hòa thuáºn vá»›i nhau, chị B nhất quyết đòi chia tay. Trong trưá»ng hợp nà y, anh A và má»™t ngưá»i Công Giáo hoặc không Công Giáo khác có thể cưới nhau vá»›i phép cá»§a Bản Quyá»n địa phương [Äức Giám Mục Giáo Pháºn].
Nhưng hiểu thế nà o vỠtừ “đoạn tuyệt†trong quy định trên?
Giáo Luáºt điá»u 1143 trả lá»i rằng: Hiểu là đoạn tuyệt khi:
- Ngưá»i không rá»a tá»™i không muốn chung sống vá»›i ngưá»i đã lãnh nháºn Bà TÃch Rá»a Tá»™i
Và dụ 2: Anh A và chị B, cả hai Ä‘á»u không Công Giáo, cưới nhau. Sau má»™t khoảng thá»i gian chung sống, anh A được Æ¡n hoán cải và muốn chịu Phép Rá»a để gia nháºp Công Giáo. Nhưng chị B không đồng ý vá»›i việc anh chịu Phép Rá»a, khiến Ä‘á»i sống vợ chồng lục đục. Anh A chịu Phép Rá»a và chị B quyết định ly hôn. Trong trưá»ng hợp nà y, anh A và má»™t ngưá»i Công Giáo hoặc không Công Giáo khác có thể cưới nhau vá»›i phép cá»§a Bản Quyá»n địa phương [Äức Giám Mục Giáo Pháºn].
- Ngưá»i không rá»a tá»™i không muốn chung sống thuáºn hòa mà không xúc phạm đến Äấng Tạo Hóa.
Và dụ 3: Anh A và chị B, cả hai Ä‘á»u không Công Giáo, cưới nhau. Sau má»™t khoảng thá»i gian chung sống, anh A được Æ¡n hoán cải và muốn chịu Phép Rá»a để gia nháºp Công Giáo. Chị B không đồng ý. Dù không ly hôn nhưng sau khi anh A chịu Phép Rá»a, chị B luôn lá»›n tiếng xúc phạm đến Chúa khiến cho Ä‘á»i sống cá»§a hai vợ chồng không thể tốt đẹp được. Há» quyết định ly hôn. Trong trưá»ng hợp nà y, anh A và má»™t ngưá»i Công Giáo hoặc không Công Giáo khác có thể cưới nhau vá»›i phép cá»§a Bản Quyá»n địa phương [Äức Giám Mục Giáo Pháºn].
- Nhưng Giáo Luáºt cÅ©ng nói thêm rằng “việc Ä‘oạn tuyệt nà y không phải do ngưá»i chịu phép Rá»a Tá»™i gây ra để kiếm cá»› mà đoạn tuyệt vá»›i ngưá»i đó.â€
Và dụ 4: Anh A và chị B, cả hai Ä‘á»u không Công Giáo, cưới nhau. Sau má»™t khoảng thá»i gian chung sống, anh A, vì muốn cưới cô C là ngưá»i Công Giáo, nên đã xin gia nháºp Công Giáo, rồi vá» kiếm cá»› gây gá»—, khiến cô B phải ly hôn anh để anh có thể cưới cô C, hoặc kiếm cá»› gây gá»— khiến cô B phải ly hôn mình, rồi sau đó xin Rá»a Tá»™i để gia nháºp Công Giáo. Äây là điá»u không được phép và đặc ân Phaolô không áp dụng trong trưá»ng hợp nà y.
Hoặc:
Và dụ 5: Anh A và chị B, cả hai Ä‘á»u không Công Giáo, cưới nhau. Sau má»™t khoảng thá»i gian chung sống, anh A muốn chịu Phép Rá»a để gia nháºp Công Giáo. Chị B không có ý kiến gì và đá»i sống cá»§a há» không có gì trục trặc. Nhưng không lâu sau đó, anh A, vì muốn cưới chị C là ngưá»i Công Giáo, nên vá» nhà kiếm cá»› gây chuyện để ép chị B phải ly hôn. Äây là điá»u không được phép và đặc ân Phaolô không áp dụng trong trưá»ng hợp nà y.
Bản quyá»n địa phương là ngưá»i có thẩm quyá»n ban đặc ân nà y. Thưá»ng, ngà i sẽ cá» ngưá»i Ä‘iá»u tra để xác minh những Ä‘iá»u kiện vừa nói ở trên. Cụ thể, sẽ phải có má»™t cuá»™c chất vấn dà nh cho ngưá»i không rá»a tá»™i (chị B trong các và dụ trên), há»i xem chị ta có muốn chịu phép rá»a giống ngưá»i kia (anh A) không hoặc Ãt ra là có muốn sống hòa thuáºn vá»›i anh A mà không xúc phạm đến Äấng Tạo Hóa không. Giáo Luáºt 1144 còn nói rõ: “Sá»± chất vấn như váºy được thá»±c hiện sau khi [anh A] rá»a tá»™i. Vì lý do quan trá»ng, Bản Quyá»n sở tại [Äức Giám Mục] có thể cho phép thá»±c hiện sá»± chất vấn trước khi rá»a tá»™i, hay kể cả miá»…n chuẩn việc chất vấn hoặc trước hoặc sau khi rá»a tá»™i, miá»…n là ngà i thấy rõ rà ng, Ãt là sau má»™t thá»§ tục đơn giản ngoà i tố tụng, rằng việc chất vấn không thể thá»±c hiện được, hay sẽ vô Ãch.â€
Â
- Äặc ân Phêrô
Â
Khác vá»›i đặc ân Phaolô, đặc ân Phêrô không được nói rõ trong Giáo Luáºt và cÅ©ng không xuất phát từ giáo huấn nà o cá»§a Thánh Phêrô, nhưng có ý muốn nói đến đặc ân mà Äức Giáo Hoà ng (ngưá»i kế vị Thánh Phêrô) ban cho tÃn hữu vì lợi Ãch đức tin cá»§a ngưá»i ấy.
Huấn thị Potestas Ecclesiae cá»§a Bá»™ Giáo Lý Äức Tin, công bố ngà y 30.4.2001, nói rằng: “Trong những hoà n cảnh đặc biệt nà o đó, hôn nhân giữa những ngưá»i không công giáo hoặc Ãt là má»™t trong hai ngưá»i không phải là ngưá»i Công Giáo, có thể bị tiêu trừ vì lợi Ãch đức tin cá»§a tÃn hữu và vì Æ¡n cứu độ cho các linh hồn, vá»›i năng quyá»n do Äức Thánh Cha ban.†Vì thế, má»™t hôn nhân hợp pháp giữa má»™t tÃn hữu Công Giáo và má»™t ngưá»i không phải Công Giáo có thể được tiêu trừ “vì lợi Ãch đức tin cá»§a tÃn hữu và vì Æ¡n cứu độ cho các linh hồn, vá»›i năng quyá»n do Äức Thánh Cha banâ€.
Nhưng là m sao để biết là mình có thể xin đặc ân Phêrô không? Má»™t và i gợi ý sau đây được soạn thảo bởi Tổng Giáo Pháºn New Orleans, Mỹ, có thể trợ giúp:
- Ãt là má»™t trong hai ngưá»i chưa được rá»a tá»™i (theo Giáo Há»™i Công Giáo) trước khi kết hôn và vẫn giữ nguyên tình trạng như thế trong suốt thá»i kỳ hôn nhân.
- Thá»±c sá»± là không còn hy vá»ng gì để cả hai hòa giải vá»›i nhau.
- Ngưá»i xin đặc ân Phêrô không phải là ngưá»i gây ra nguyên do khiến cuá»™c hôn nhân bị đổ vỡ
- Dù bên không rá»a tá»™i đã rá»a tá»™i sau đó, nhưng hai ngưá»i đã không có quan hệ vợ chồng từ khi ngưá»i nà y chịu phép rá»a, vì lý do nà o đó.
- Nếu ngưá»i xin đặc ân Phêrô hay ngưá»i-phối-ngẫu-tương-lai không là ngưá»i Công Giáo, thì bên không phải là ngưá»i Công Giáo ấy phải sẵn sà ng cam kết là sẽ nuôi dưỡng con cái cá»§a mình theo đưá»ng hướng Công Giáo và không ngăn cản bên Công Giáo thá»±c hà nh đức tin Công Giáo cá»§a mình.
- Ngưá»i mà ngưá»i xin đặc ân Phêrô muốn cưới có phải là Công Giáo.
- Nếu bên không rá»a tá»™i, trước đó đã cưới má»™t ngưá»i Công Giáo, và bên Công Giáo được miá»…n trừ khá»i má»i rà ng buá»™c để cưới bên không Công Giáo, thì bên không rá»a tá»™i phải có ý định xin rá»a tá»™i trong Giáo Há»™i Công Giáo. (Potestas Ecclesiae, Äiá»u 7, triệt 2)
- Ngưá»i phối ngẫu cá»§a ngưá»i xin đặc ân có tá»± do để cưới trong Giáo Há»™i Công Giáo.
- Ngưá»i phối ngẫu không phải là nguyên nhân gây ra đổ vỡ cho hôn nhân cá»§a ngưá»i xin đặc ân.
- Bên Công Giáo được chủ động thực hà nh đức tin của mình.
- Việc ban đặc ân sẽ không gây ra cá»› vấp phạm hay là m hoang mang cho các tÃn hữu.
Nếu tất cả má»i Ä‘iá»u kiện trên được thá»a mãn thì có thể là m hồ sÆ¡ để xin đặc ân Phêrô. Tuy nhiên, phải nhá»› rằng việc xin là má»™t chuyện, việc có được chấp nháºn hay không lại là chuyện khác.
Pr. Lê Hoà ng Nam, SJ
dongtenvn

