CHÚA TH�NH THẦN HƯỚNG DẪN CHÚNG TA VÀO MẦU NHIỆM VƯƠNG QUYỀN CHÚA KITÔ

Bài Giảng  Của Cha Raniero Cantalamessa

1- “Ngư�i sẽ làm chứng cho Thầy�

Một đi�u làm tôi ấn tượng khi đ�c l�i cầu nguyện nhập lễ của thánh lễ Chúa Nhật I Mùa Chay năm nay. Chúng ta không cầu nguyện: Lạy Thiên Chúa Cha, xin ban sức mạnh cho chúng con để chúng con thực hiện những việc làm truy�n thống của Mùa Chay là ăn chay, cầu nguyện, bố thí; nhưng chúng ta cầu xin một đi�u duy nhất: xin làm cho chúng con được “lớn lên trong sự hiểu biết v� mầu nhiệm Chúa Kitô.� Tôi tin rằng đây quả là đi�u đẹp đẽ và đẹp lòng Thiên Chúa hơn cả. �ây cũng là mục đích mà tôi muốn đóng góp trong những suy niệm Mùa Chay năm nay.

Tiếp theo suy niệm đã bắt đầu trong Mùa V�ng v� Chúa Thánh Thần, �ấng phải đi vào trong toàn bộ đ�i sống và l�i loan báo của Giáo Hôi (“Thần h�c v� Tín Khoản Thứ Ba!�), trong những suy niệm Mùa Chay này, tôi muốn chuyển từ tín khoản thứ ba sang tín khoản thứ hai của Tín Biểu. Nói cách khác, chúng ta sẽ cố gắng làm sáng t� Chúa Thánh Thần “hướng dẫn chúng ta tới chân lý toàn vẹn� như thế nào v� Chúa Kitô và mầu nhiệm Phục Sinh của Ngư�i, đó là, v� con ngư�i và công trình của �ấng Cứu Thế. Liên quan đến công trình của Chúa Kitô, theo sát phụng vụ Mùa Chay, chúng ta sẽ cố gắng đào sâu vai trò Chúa Thánh Thần hoạt động trong cái chết và sống lại của Chúa Kitô và trong cái chết và sống lại của mỗi ngư�i chúng ta.

Trong công thức đầy đủ của nó, tín khoản thứ hai của Tín Biểu được trình bày như sau:
“Tôi tin kính một Chúa Giêsu Kitô, Con Một Thiên Chúa,
Sinh bởi �ức Chúa Cha từ trước muôn đ�i.
Ngư�i là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa,
�nh Sáng bởi �nh Sáng,
Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật,
được sinh ra mà không phải được tạo thành,
đồng bản thể với �ức Chúa Cha;
nh� Ngư�i mà muôn vật được tạo thành.�

Tín khoản trung tâm này của Tín Biểu phản ánh hai giai đoạn khác biệt của đức tin. Câu: “Tôi tin kính một Chúa Giêsu Kitô� phản ánh đức tin sơ khai nhất của Giáo Hội ngay sau Phục Sinh. Câu tiếp theo trong tín khoản của Tín Biểu: “Sinh bởi �ức Chúa Cha từ trước muôn đ�i� phản ánh giai đoạn sau, một gian đoạn được phát triển hơn, sau lạc giáo Ariô và Công �ồng Nicêa vào năm 325. Chúng ta hãy dành suy tư hiện tại cho phần thứ nhất của Tín Biểu này, “Tôi tin kính một Chúa Giêsu Kitô,� và tìm hiểu xem Tân Ước nói với chúng ta đi�u gì v� Chúa Thánh Thần với tư cách là tác giả của sự hiểu biết đích thực v� Chúa Kitô.

Thánh Phaolô khẳng định rằng Chúa Giêsu Kitô được bày t� “nh� Thánh Thần, Ngư�i đã được đặt làm Con Thiên Chúa với tất cả quy�n năng� (Rm 1,4), nghĩa là nh� hoạt động của Chúa Thánh Thần. Thánh Phaolô đi đến quả quyết rằng: “Không ai có thể nói rằng “�ức Giêsu là Chúa,� nếu ngư�i ấy không ở trong Thánh Thần� (1 Cr 12,3), nghĩa là nh� mạc khải bên trong của Ngư�i. Ngài gán cho Chúa Thánh Thần là “sự thông hiểu của mầu nhiệm Chúa Kitô,� được ban cho thánh nhân cũng như cho tất cả các thánh Tông �ồ và các tiên tri (x. Ep 3,4-5). Ngài nói rằng các tín hữu sẽ có khả năng “thấu hiểu m�i chi�u kích dài, rộng, cao, sâu và nhận biết tình thương của �ức Kitô, là tình thương vượt quá m�i sự hiểu biết� (Ep 3,16-19) chỉ khi nào h� được Chúa Thánh Thần ban cho sức mạnh.

Trong Tin Mừng Gioan, chính Chúa Giêsu loan báo hoạt động này của �ấng Bảo Trợ đối với các môn đệ của Ngư�i. Chúa Thánh Thần sẽ thay thế Ngư�i và loan báo Ngư�i cho các môn đệ; Thần Khí sẽ nhắc lại cho h� tất cả những gì mà �ức Giêsu đã nói; Ngư�i sẽ hướng dẫn h� tới chân lý toàn vẹn v� tương quan của Chúa Giêsu với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần sẽ làm chứng cho Ngư�i (x. Ga 16,7-15). Từ đây cho đến sau này, tiêu chuẩn để nhận biết nếu chúng ta nói v� Thần Khí đích thực của Thiên Chúa hay thuộc một thần khí khác, đó là: Thần Khí nào thúc đẩy chúng ta tuyên xưng �ức Giêsu đã đến và trở nên ngư�i phàm (x. 1 Ga 4,2-3).

Một số ngư�i nghĩ rằng việc nhấn mạnh như thế v� Chúa Thánh Thần có thể làm che m� công trình của Chúa Kitô như thể là công trình này chưa đầy đủ và cần hoàn thiện. �ây là một sự hiểu lầm hoàn toàn. Chúa Thánh Thần không bao gi� nói: “tôi�; Ngư�i không bao gi� nói trong ngôi thứ nhất; Ngư�i không có ý định thiết lập một công trình riêng, nhưng luôn quy chiếu v� Chúa Kitô. Chúa Thánh Thần không tạo ra những đi�u mới lạ, nhưng làm mới mẻ m�i sự! Ngư�i không thêm gì vào những gì được Chúa Giêsu đã ‘thiết lập�, nhưng Ngư�i làm sống động và canh tân chúng. Ngư�i hướng dẫn các tín hữu đến với Ngư�i. Chúa Kitô là �ư�ng, là Chân Lý, và Sự Sống; Chúa Thánh Thần là �ấng giúp chúng ta hiểu tất cả những đi�u này!

Việc Chúa Thánh Thần hiện xuống trong ngày lễ Ngũ Tuần mang lại một sự soi sáng bất ng� cho toàn thể công trình và con ngư�i Chúa Kitô. Thánh Phêrô kết thúc huấn từ của mình trong ngày lễ Ngũ Tuần với một tuyên bố long tr�ng, mà ngày hôm nay ta g�i là “Urbi et Orbi�: “Vậy toàn thể nhà �traen phải biết chắc đi�u này: �ức Giêsu mà anh em đã treo trên thập giá, Thiên Chúa đã đặt Ngư�i làm �ức Chúa (Kyrios) và làm �ấng Kitô� (Cv 2,36).

Từ ngày đó v� sau, cộng đoàn sơ khai bắt đầu nhìn vào cuộc đ�i Chúa Giêsu, cái chết, và sự phục sinh của Ngư�i theo một cách thế khác biệt; m�i sự xem ra đã rõ ràng, giống như một tấm màn được cất kh�i những con mắt của h� (x. 2 Cr 3,16). Dẫu h� sống bên cạnh Ngư�i, nhưng không có Chúa Thánh Thần, h� không thể đi sâu vào mầu nhiệm của Ngư�i.

Ngày hôm nay đã có sự giao hảo giữa thần h�c Chính Thống Giáo và Công Giáo liên quan đến chủ đ� v� tương quan giữa Chúa Kitô và Thánh Thần. Trong một cuộc hội thảo ở Bologna vào năm 1980, nhà thần h�c John D. Zizioulas, một đàng, đã bày t� những nhận định v� Giáo Hội h�c của Vatican II, bởi vì theo ông, “Chúa Thánh Thần đã được đưa vào trong Giáo Hội h�c sau khi tòa nhà Giáo Hội đã được xây dựng hoàn toàn chỉ với chất liệu Kitô h�c;� đàng khác, ông nhìn nhận rằng cả n�n thần h�c Chính Thống Giáo cũng cần phải tái suy tư v� tương quan giữa Kitô h�c và Thánh Linh h�c để tránh xây dựng một n�n Giáo Hội h�c chỉ dựa trên Thánh Linh h�c. Nói cách khác, chúng ta những ngư�i La Tinh được m�i g�i để đào sâu sự hiểu biết của chúng ta v� vai trò của Chúa Thánh Thần trong đ�i sống toàn thể Giáo Hội (đây là đi�u đã xảy ra sau Công �ồng Vatican II) trong khi anh em Chính thống được m�i g�i để đào sâu sự hiểu biểu của h� v� vai trò của Chúa Kitô và v� sự hiện diện của Giáo Hội trong lịch sử.

2- Sự hiểu biết chủ quan và khách quan v� Chúa Kitô

Chúng ta hãy trở lại với vai trò của Chúa Thánh Thần đối với sự hiểu biết v� Chúa Kitô. Tân Ước đã phác h�a hai loại hiểu biết v� Chúa Kitô, hoặc hai phạm vi trong đó Chúa Thánh Thần hoạt động. Có một sự hiểu biết khách quan v� Chúa Kitô – v� con ngư�i, mầu nhiệm, và ngôi vị của Ngư�i; và có một sự hiểu biết chủ quan, thiết thực và nội tâm hơn mà nó hướng tới sự hiểu biết đi�u Chúa Giêsu “làm cho tôi� (for me) hơn là đi�u Ngư�i “là trong chính mình� (in se).

�ối với Phaolô, ngài đặc biệt quan tâm đến sự hiểu biết v� đi�u Chúa Kitô đã làm cho chúng ta, v� những gì Chúa Kitô đã thực hiện, và đặc biệt là mầu nhiệm vượt qua của Ngư�i; đối với Gioan thì ngược lại, ngài ưu tiên quan tâm đến sự hiểu biết v� Chúa Kitô là ai trong chính Ngư�i: Ngôi L�i hằng hữu đã ở với Thiên Chúa và đã trở thành nhục thể, �ấng đã nói: “Tôi và Chúa Cha là một� (Ga 10,30). �ối với Gioan, Chúa Kitô trước hết là �ấng Mạc Khải; đối với Phaolô trước hết là �ấng Cứu �ộ. Nhưng chỉ từ những phát triển tiếp theo mà hai khuynh hướng này trở thành hiển nhiên. Tôi đ� cập đến chúng một cách vắn g�n bởi vì đi�u này sẽ giúp chúng ta đón nhận đâu là quà tặng mà Chúa Thánh Thần ban cho Giáo Hội hôm nay liên quan đến vấn đ� này.

Trong th�i đại Giáo Phụ, Chúa Thánh Thần xuất hiện trước hết như là ngư�i bảo đảm của truy�n thống Tông �ồ liên quan đến Chúa Giêsu, để chống lại những sai lạc mới của Ngộ �ạo Thuyết. Thánh Irênê quả quyết rằng Chúa Thánh Thần là Quà Tặng Thiên Chúa ban cho Giáo Hội; Những ai tự tách mình kh�i chân lý được Giáo Hội loan báo mà theo những h�c thuyết sai lầm của h�, thì không phải là những ngư�i tham dự viên của Ngư�i. Tertullianô biện luận rằng những Giáo Hội tông truy�n không thể sai lầm trong l�i rao giảng của h� v� chân lý. Suy nghĩ ngược lại có nghĩa là “Chúa Thánh Thần, �ấng được Chúa Kitô sai đến và khẩn cầu từ Chúa Cha vì mục đích như là thầy dạy chân lý, là “vị đại diện Chúa Kitô – vicarius Christi,� và là giám quản của Ngư�i, có lẽ đã không thực hiện sứ vụ của mình.�

Trong th�i đại của những cuộc tranh luận lớn v� tín đi�u, Chúa Thánh Thần được xem như là ngư�i gìn giữ sự chính thống thuộc Kitô h�c. Trong những công đồng, Giáo Hội khẳng định chắc chắn rằng Giáo Hội được “linh hứng� bởi Chúa Thánh Thần trong việc định tín chân lý liên quan đến hai bản tính của Chúa Kitô, sự hiệp nhất ngôi vị của Ngư�i, và sự đầy đủ v� nhân tính. Như thế, rõ ràng đây là sự nhấn mạnh v� sự hiểu biết khách quan, thuộc tín đi�u và thuộc Giáo Hội v� Chúa Kitô.

Khuynh hướng này vẫn còn thống trị trong thần h�c cho đến th�i Cải Cách. Tuy nhiên, có một sự khác biệt. Tại th�i điểm định tín, các tín đi�u là những vấn nạn sống động và là thành quả của sự tham dự tích cực của toàn thể Hội Thánh, nhưng một khi đã phê chuẩn và truy�n ban, chúng có khuynh hướng đánh mất tính sắc bén và trở thành công thức. “Hai bản tính trong một ngôi vị� trở thành một công thức có sẵn hơn là một điểm đến của một tiến trình lâu dài và khó khăn. Trong suốt th�i gian đó, đã không thiếu những kinh nghiệm tuyệt v�i v� sự hiểu biết thân mật, cá vị v� Chúa Kitô, một sự hiểu biết tràn đầy lòng yêu mến nồng nàn dành cho Ngư�i như lòng mến của thánh Bênarđô hay thánh Phanxicô Assisi. Nhưng chúng lại không có ảnh hưởng nhi�u lắm trên thần h�c. Những kinh nghiệm như thế hôm nay chỉ được đ� cập trong lịch sử của tu đư�c chứ mà không được đ� cập trong lịch sử thần h�c.

Các nhà Cải Cách lưu ý tình trạng này và nói: “Biết Chúa Kitô nghĩa là biết những ân huệ Ngư�i, không phải tìm hiểu bản tính và những cách thức nhập thể của Ngư�i.� Chúa Kitô “vì tôi� nhảy vào chỗ thứ nhất. Một sự hiểu biết thân mật và chủ quan được thay thế ngược lại cho sự hiểu biết thuộc tín đi�u và khách quan; một “chứng tá nội tâm� đến từ Chúa Thánh Thần v� Chúa Giêsu trong tâm hồn của mỗi ngư�i tín hữu được thay thế cho chứng tá bên ngoài của Giáo Hội v� Chúa Kitô. Khi sự mới mẻ này thuộc thần h�c trong phái Cải Cách chính thức, sau này có khuynh hướng bị biến thành một “sự chính thống chết,� thì lần lượt xuất hiện những phong trào như phái Mộ �ạo trong giới Lutherô và Hội Giám Lý trong giới Anh Giáo, nhằm đưa chúng trở lại với sự sống. �ỉnh cao của sự hiểu biết v� Chúa Kitô xuất hiển các ngẫu nhiên trong những phong trào này, với th�i khắc trong đó, được Chúa Thánh Thần tác động, các tín hữu đã ý thức rằng Chúa Giêsu đã chết “vì h�,� vì mỗi ngư�i trong h� một các đặc biệt, và h� nhận biết Ngư�i như là �ấng Cứu �ộ của h�:
“Lần đầu tiên với trái tim con tin,
Con tin với đức tin thần linh,
và trong Chúa Thánh Thần con nhận được quy�n năng
�ể g�i Ngài là �ấng Cứu �ộ con.
Con được nuôi bằng máu châu báu Chúa con
�ấng trực tiếp nâng đỡ tâm hồn con.�

Chúng ta hãy kết thúc thoáng nhìn này v� lịch sử bằng việc điểm lại giai đoạn thứ ba trong cách nhận thức v� tương quan giữa Chúa Thánh Thần và sự hiểu biết v� Chúa Kitô, một cách thức đã ghi dấu những thế kỷ của phong trào �nh Sáng mà chúng ta là những ngư�i thừa kế trực tiếp nó. Một sự hiểu biết độc lập, khách quan gi� đây đang trở lại thịnh hành, nhưng nó không còn theo kiểu hữu thể h�c nữa, như trong th�i cổ đại, nhưng theo kiểu lịch sử. Nói cách khác, sự quan tâm không phải là hiểu biết Chúa Kitô là ai trong chính Ngư�i (như sự ti�n hữu, bản tính, ngôi vị của Ngư�i) nhưng Ngư�i là ai trong lịch sử. �ây là th�i đại của việc tìm kiếm xung quanh đi�u được g�i là “�ức Giêsu lịch sử�!
Trong giai đoạn này, Chúa Thánh Thần không còn đóng một vai trò nào nữa trong việc hiểu biết v� Chúa Kitô; Ngư�i hoàn toàn vắng mặt ở đó. “Chứng ta� nội tâm� v� Chúa Thánh Thần bây gi� được đồng hóa với lý trí và tinh thần con ngư�i. “Chứng ta� bên ngoài� là duy nhất quan tr�ng, nhưng với nó ngư�i ta không còn hiểu biết chứng tá tông truy�n của Giáo Hội nữa, nhưng duy nhất chứng tá của lịch sử, được bảo đảm với nhi�u phương pháp phê bình khác nhau. Những giả định chung của cố gắng này là để tìm kiếm �ức Giêsu thực, thì cần tìm bên ngoài Giáo Hội, khi tháo cởi Ngư�i “kh�i những tấm b�c của giáo huấn Giáo Hội.�

Chúng ta biết đâu là kết quả của tất cả sự nghiên cứu này v� �ức Giêsu lịch sử: đó là một sự sai lầm, mặc dầu nó mang lại nhi�u kết quả tích cực. Tuy nhiên, liên quan đến đi�u này, nó vẫn còn kéo dài một sự mập m� từ sâu thẳm. Chúa Giêsu Kitô – và sau Ngư�i, những ngư�i khác như thánh Phanxicô Assisi – đã không đơn giản sống trong lịch sử nhưng đã tạo nên một lịch sử và bây gi� h� sống trong lịch sử mà h� đã tạo dựng, giống như một âm thanh tồn tại trong sóng mà nó tạo ra. Cố gắng mạnh liệt của các nhà sử h�c duy lý xem ra là để tách biệt Chúa Kitô kh�i lịch sử Ngư�i đã tạo nên để có thể đưa Ngư�i lại với lịch sử chung và hoàn vũ, giống như một ngư�i có thể nhận thức tốt hơn một âm thanh trong tính xác thực của nó bằng việc tách nó kh�i sóng mà nó chuyển tải. Lịch sử mà Chúa Giêsu khởi sự, hoặc sóng mà Ngư�i tạo ra, là đức tin của Giáo Hội được Chúa Thánh Thần làm cho sống động, và nó chỉ qua đức tin này mà một ngư�i có thể lần tới nguồn gốc của nó.
Tính pháp lý của việc nghiên cứu bình thư�ng thuộc lịch sử v� Chúa Kitô không được loại b� vì tất cả những đi�u này, nhưng phương pháp này cần phải ý thức v� những giới hạn của nó và nhìn nhận rằng nó không khám phá hết tất cả m�i đi�u có thể được biết v� Ngư�i. Chỉ như là hành vi cao thượng nhất của lý trí là nhận thức rằng “có đi�u gì vượt lên trên nó,� như thế hành vi chân thành nhất của sử gia là nhận biết rằng co� đi�u gì đó hiện hữu mà không thể được tìm kiếm với một mình lịch sử.

3- Sự hiểu biết tối thượng v� Chúa Kitô

Khi kết thức công trình kinh điển của mình v� lịch sử của chú giải Kitô giáo, Henri de Lubac đi đến một kết luận khá tiêu cực. Ông nói rằng chúng ta, những ngư�i hiện đại, thiếu những đi�u kiện để có thể tái hiện lại một lối đ�c tu đức giống như lối đ�c của các Giáo Phụ. Chúng ta thiếu một đức tin đầy lòng say mê, một cảm thức v� viên mãn và tính duy của Kinh Thánh mà các Giáo Phụ đã có. Ngày nay việc khát khao bắt chước sự dũng cảm của h� trong việc đ�c Kinh Thánh có lẽ hầu như đang có nguy cơ trở thành một sự phạm thánh bởi vì chúng ta đang thiếu tinh thần từ đó những cách đ�c như thế xuất hiện.

Tuy nhiên, ông đã không hoàn toàn đóng cửa cho ni�m hy v�ng; trong một công trình khác ông nói rằng: “Nếu chúng ta khát khao tìm kiếm đi�u gì đó mà cách chú giải tu đức v� Kinh Thánh có trong những thế kỷ đầu của Giáo Hội, trước hết chúng ta cần tái sinh một trào lưu tu đức.�

�i�u mà de Lubac đ� cập liên quan đến sự hiểu biết tu đức của Kinh Thánh có thể được áp dụng với một lý do mạnh mẽ, cho sự hiểu biết tu đức v� Chúa Kitô. Không đủ để viết nên những khảo luận mới mẻ và cập nhật hơn v� Thánh Linh h�c. Nếu chúng ta thiếu một sự trợ giúp của một kinh nghiệm sống động v� Thần Khí, tương tự như đi�u đã đồng hành với việc soạn thảo đầu tiên của thần h�c v� Chúa Thánh Thần trong thế kỷ IV, bất cứ đi�u gì được nói sẽ vẫn còn là ở ngoài đối với vấn đ� đích thực. Chúng ta có lẽ thiếu những đi�u kiện cần thiết để đưa chúng ta tới mức độ mà tại đó �ấng Bảo Trợ hoạt động: sự nhiệt thành, tính dũng cảm, và đó là “sự hoan lạc của Thần Khí� liên quan đến đi�u mà hầu hết các tác giả của thế kỷ này đã nói. Chúng ta không thể trình bày một �ức Kitô được Thánh Thần xức dầu nếu chúng ta không sống trong cùng một cách thế, cùng sự xức dầu này.

Bây gi� chính là lúc phải thực hiện sự mới mẻ mà Cha de Lubac đã hy v�ng. Trong thế kỷ qua đã nổi lên một “phong trào tu đức�, và nó tiếp tục lớn lên, phong trào này đã tạo nên n�n tảng cho một sự canh tân v� Thánh Linh h�c khởi đi từ kinh nghiệm v� Chúa Thánh Thần và đặc sủng của Ngư�i. Tôi đang nói v� hiện tượng Ngũ Tuần và �ặc Sủng. Trong năm mươi năm đầu tiên của nó, phong trào này – được sinh ra trong sự phản ứng trước khuynh hướng tự do và duy lý của thần h�c, giống như phái Mộ �ạo và Hội Giám lý đã được đ� cập ở trên – đã chủ tâm phớt l� thần h�c và đối lại nó đã bị thần h�c phớt l� (và còn bị giảm thiểu nữa!).

Tuy nhiên, khoảng giữa thế kỷ qua, phong trào này đã thấm nhập vào các giáo hội truy�n thống vốn sở hữu một hệ thống thần h�c rộng lớn và đã nhận một đón nhận căn bản từ những cơ chế tương xứng của những giáo hội này, thần h�c có lẽ không còn phớt l� nó nữa. Trong một cuốn sách được g�i là Erfahrung und Theologie des Heiligen Geistes (Kinh nghiệm và Thần h�c v� Chúa Thánh Thần), các nhà thần h�c nổi tiếng của ngày hôm nay, Công Giáo và Thệ Phản, đã xem xét ý nghĩa của hiện tượng Ngũ Tuần và �ặc Sủng cho việc canh tân giáo huấn v� Chủa Thánh Thần.

Tất cả đi�u mà chúng ta quan tâm trong lúc này là theo cái nhìn liên quan đến sự hiểu biết v� Chúa Kitô. �âu là sự hiểu biết v� Chúa Kitô đang nổi lên trong bầu khí mới thuộc tu đức và thần h�c? Sự kiện ý nghĩa nhất không phải là việc khám phá v� những viễn tượng mới và những phương pháp mới mà n�n triết h�c th�i nay đ� nghị (như chủ nghĩa cấu trúc, phân tích ngôn ngữ, etc.) nhưng là việc tái khám phá v� một dữ liệu căn bản của Kinh Thánh: Chúa Giêsu Kitô là Chúa! Vương quy�n của Chúa Kitô là một thế giới mới mà trong đó chúng ta vào chỉ nh� “hành động của Chúa Thánh Thần.�

Thánh Phaolô nói v� một sự hiểu biết “cao cấp� hay “tối thượng� v� Chúa Kitô hệ tại trong việc biết Ngư�i và loan báo Ngư�i một cách chính xác như là “Chúa� (x. Pl 3,8). �ây là sự loan báo mà, được kết hợp với đức tin vào sự phục sinh của Chúa Kitô, nó làm cho một ngư�i “được cứu độ�: “Nếu anh em tuyên xưng ngoài miệng rằng Chúa Giêsu là Chúa và anh em tin trong lòng rằng Thiên Chúa đã cho Ngư�i chỗi dậy từ cái chết, anh em sẽ được cứu độ� (Rm 10,9). Như thế, sự hiểu biết này chỉ có thể co� được nh� Chúa Thánh Thần: “Không một ai có thể nói rằng Chúa Giêsu là Chúa nếu không bởi Chúa Thánh Thần� (1 Cr 12,3). Dĩ nhiên mỗi ngư�i có thể nói trên miệng những l�i này mà không nh� Chúa Thánh Thần, nhưng có lẽ nó sẽ không phải là đi�u cao cả mà chúng ta vừa nói, nó không làm cho con ngư�i được cứu độ.
Phải chăng có đi�u gì đặc biệt trong khẳng định này mà sao nó lại có tính quyết định như thế? Chúng ta có thể giải thích đi�u này theo nhi�u quan điểm khác nhau, chủ quan hoặc khách quan. Sức mạnh khách quan của tuyên xưng “Chúa Giêsu là Chúa� hệ tại trong đi�u nó làm cho lịch sử và đặc biệt mầu nhiệm phục sinh được hiện tại. Nó là kết luận đến từ hai biến cố: Chúa Kitô đã chết vì tội chúng ta; và Ngư�i được chỗi dậy vì sự thánh hóa chúng ta; vì thế, Ngư�i là Chúa. “Vì �ức Kitô đã chết và sống lại là để làm Chúa kẻ sống cũng như kẻ chết� (Rm 14,9). Những biến cố mà chúng dẫn tới đi�u đó được đúc kết trong kết luận này và trong nó chúng được làm cho hiện tại và có hiệu lực. Trong trư�ng hợp này l�i nói thực sự là “ngôi nhà của Hữu Thể.� L�i tuyên xưng: “Chúa Giêsu là Chúa� là hạt giống từ đó mà toàn bộ Kerygma và l�i rao giảng Kitô Giáo sau đó được phát triển.

Từ cái nhìn chủ quan, nghĩa là đối với đi�u phụ thuộc từ chúng ta, sức mạnh của sự loan báo này hệ tại trong sự kiện mà nó đòi h�i một sự quyết định. Bất kỳ ai tuyên xưng nó, thì cũng quyết định ý nghĩa cuộc sống mình. Như có ngư�i nói rằng: “Ngài là Chúa tôi�: Tôi phó dâng mình tôi cho Ngài, và tôi tự do nhận biết Ngài như là cứu tinh của tôi, chúa tôi, thầy dạy của tôi, ngư�i có m�i quy�n trên tôi. Tôi thuộc v� ngài hơn là tôi thuộc v� chính tôi bởi vì ngài đang chuộc tôi với một giá đắt� (x. 1 Cr 6,19-20).

Khía cạnh của quyết định vốn có trong l�i tuyên xưng v� Chúa Giêsu là “Chúa� ngày hôm nay có ti�nh th�i sự đặc biệt. Nhi�u ngư�i tin rằng rất có thể và còn cần thiết, là phải gác sang một bên khẳng định v� duy nhất tính của Chúa Kitô để cổ võ cho sự đối thoại giữa các tôn giáo khác nhau. Tuy nhiên, để tuyên xưng �ức Giêsu như là “Chúa� một cách chính xác có nghĩa là tuyên xưng sự duy nhất tính của Ngư�i. Không vì bất cứ khoản nào làm chúng ta nói: “Tôi tin kính một Chúa Giêsu Kitô.� Thánh Phaolô viết:
“Thật thế, mặc dầu ngư�i ta cho là có những thần ở trên tr�i hay dưới đất – quả thật – thần cũng lắm mà chúa cũng nhi�u – nhưng đối với chúng ta, chỉ có một Thiên Chúa là Cha, có một Chúa là �ức Giêsu Kitô, nh� Ngư�i mà vạn vật được tạo thành, và nh� Ngư�i mà chúng ta được hiện hữu� (1 Cr 8,5-6).

Thánh Tông �ồ đã viết những l�i này vào th�i điểm khi đức tin Kitô giáo vừa mới sinh ra và nh� bé, với một thế giới bị thống trị bởi những nghi lễ và những tôn giáo đầy sức mạnh và có thế giá. Sự can đảm mà hôm nay cần có để tin rằng Chúa Giêsu là “Chúa duy nhất� thì không có gì được so sánh với sự can đảm mà nó cần trong th�i đó. Nhưng “quy�n năng của Chúa Thánh Thần� không được ban trừ khi một ngư�i tuyên xưng Chúa Giêsu là Chúa trong ý nghĩa mạnh mẽ nguyên thủy của nó. �ó là một dữ kiện thuộc kinh nghiệm. Chỉ sau khi một nhà thần h�c hoặc một nhà thuyết giảng đã có quyết định để đánh đổi m�i thứ vì Chúa Giêsu Kitô, “Chúa duy nhất� – ngay cả khi phải trả gia� là bị “đuổi ra kh�i hội đư�ng� – chỉ khi đó h� có kinh nghiệm v� một sự chắc chắn và v� một sức mạnh mới mẻ trong đ�i sống của mình.

4- Từ “Nhân vật� của Chúa Giêsu đến “Ngôi Vị� của Chúa Giêsu

Sự khám phá rõ ràng này v� Chúa Giêsu là Chúa, như tôi đã nói, là sự canh tân và ân sủng mà Thiên Chúa đang ban cho Giáo Hội trong th�i đại chúng ta. Tôi đã ý thức đi�u này khi tôi tra vấn Truy�n Thống liên quan đến tất cả những chủ đ� khác và L�i Kinh Thánh, những chứng tá của các Giáo Phụ ùn ùn đến trong tâm trí tôi. Nhưng khi tôi cố gắng tra vấn nó theo quan điểm này, Truy�n Thống hầu như im lặng. Trong thế kỷ III, tước hiệu “Chúa� đã không còn được hiểu theo ý nghĩa thuộc Kerygma. Ngoài phạm vi tôn giáo thuộc Do Thái, ý nghĩa của từ này không đầy đủ để diển tả duy nhất tính của Chúa Kitô. Origene, chẳng hạn, suy nghĩ “Chúa� (Kyrios) là tước hiệu được dùng do ai đó đang còn ở trong giai đoạn sợ hãi; tương quan Chúa – tôi tớ thấp hơn tương quan Thầy – môn đệ.

Dĩ nhiên con ngư�i tiếp tục nói v� “Chúa� Giêsu, nhưng nó trở thành một danh hiệu cho Chúa Kitô giống như những danh hiệu khác, và thư�ng nó là một trong những yếu tố thuộc danh xưng đầy đủ của Chúa Kitô: “Chúa chúng ta là �ức Giêsu Kitô.� Nhưng có khi thì nói: “Chúa chúng ta là �ức Giêsu Kitô� và khi khác thì nói: “Giêsu Kitô là Chúa chúng ta!� Một dấu hiệu của sự thay đổi này là cách thức mà bản văn của Philiphê 2,11 đã được dịch trong bản Vulgata: “Omnis lingua confiteatur quia Dominus noster Iesus Christus in gloria est Dei Patris,� “m�i miệng lưỡi phải tuyên xưng rằng �ức Giêsu Kitô Chúa chúng ta ở trong vinh quang của Thiên Chúa Cha.� Có khi thì nói: “�ức Giêsu Kitô Chúa chúng ta ở trong vinh quang của Thiên Chúa Cha� và khi khác thì nói: “Chúa Giêsu Kitô là Chúa chúng ta vì vinh quang của Thiên Chúa Cha.� Trong cách thức này, đi�u mà những bản dịch hiện nay nói, nó không chỉ được g�i như một danh xưng mà nhưng là một l�i tuyên xưng v� đức tin.

Trong tất cả đi�u này, đâu là bước nhảy v� chất lượng mà Chúa Thánh Thần làm chúng ta trong sự hiểu biết v� Chúa Kitô? Nó hệ tại trong sự kiện mà l�i tuyên xưng v� Chúa Kitô là Chúa hướng dẫn chúng ta tới sự hiểu biết v� �ức Kitô sống lại và đang sống! Chúa Kitô không còn là một nhân vật, nhưng là một con ngư�i; không còn là một sưu tập những luận điểm, những tín đi�u (và những lạc giáo liên quan); Ngư�i không còn chỉ là một đối tượng của phụng tự và tưởng nhớ, nhưng là một ngư�i sống động và luôn hiện diện trong Thần Khí.
Sự hiểu biết hiện sinh và tu đức này v� Chúa Giêsu như là Chúa không đưa tới việc sao nhãng sự hiểu biết khách quan, tín lý, và thuộc Giáo Hội v� Chúa Kitô, nhưng làm sống động nó. Thánh Irênê nói: “Nh� Thánh Thần của Thiên Chúa chân lý đã mạc khải, “như bảo vật quý hiến đựng trong chiếc bình quý giá, nó luôn làm cho mới mẻ và nó làm cho mới mẻ cả bình chứa đựng nó nữa.� Chúng ta sẽ dành suy niệm tiê�p theo của chúng ta nếu Chúa muốn cho một trong những chân lý này, tín đi�u cấu thành phần hai của tín biểu này trong Tín Biểu: “�ược sinh ra, mà không được tạo thành, đồng bản thể với Chúa Cha.�

Tôi không biết đưa ra một sự đ� nghị thực hành tốt hơn mà chúng ta có thể dùng ở cuối những suy tư này hơn đi�u chúng ta đ�c thấy ở đầu Tông Huấn Evangelii gaudium do �ức Giáo Hoàng Phanxicô: “Tôi m�i g�i tất cả các Kitô hữu ở m�i nơi, tại lúc này, đi vào một cuộc gặp gỡ cá vị và mới mẻ với Chúa Giêsu Kitô, hay ít là mở lòng ra để cho Chúa Giêsu gặp gỡ mình; tôi xin tất cả anh chị em không ngừng làm đi�u này mỗi ngày. Không ai được nghĩ rằng l�i m�i g�i này không phải dành cho mình, vì “không một ai bị loại trừ kh�i ni�m vui mà Chúa Giêsu đem đến.�

Lm. Phêrô Nguyễn Văn Hương
chuyển ngữ