Nếu chúng ta nghÄ© rằng chúng ta biết má»i thứ vá» cuá»™c khổ nạn, sá»± đóng Ä‘inh và sá»± phục sinh cá»§a Chúa Giêsu thì có sai không?
Äó là tÃnh khả dÄ© có được nhá» Ä‘á»c tác phẩm cá»§a các há»c giả khảo cứu Kinh Thánh và là những nhà nghiên cứu nổi trá»™i nhất trên thế giá»›i.
DÄ© nhiên là luôn có những cuá»™c tranh luáºn sôi nổi giữa các há»c giả và các thần há»c gia vá»›i má»i phương diện vá» cuá»™c sống và sá»± chết cá»§a Chúa Giêsu. Nhưng đôi khi vẫn cần có sá»± khảo sát má»›i rất kỹ lưỡng.
Ngôi má»™ nà o thá»±c sá»± là nÆ¡i an táng Chúa Giêsu: Ngôi má»™ ở tại Nhà thá» Thánh Má»™ (Church of the Holy Sepulchre) hay là Ngôi Má»™ Vưá»n (Garden Tomb)? Nhà thá» Thánh Má»™ được tôn kÃnh theo truyá»n thống Ãt nhất từ thế ká»· IV, khi hoà ng đế Constantine cho xây dá»±ng nhà thỠđầu tiên ở đó. Nhưng và o thế ká»· XIX, các tÃn đồ Tin Là nh Tây phương coi Nhà thá» Thánh Má»™ cá»§a Công giáo – trong khu xây dá»±ng cá»§a Phố Cổ (Old City) – là vị trà không thÃch hợp, và há» vẫn công nháºn “hầm má»™ hai phòng†(two-chambered burial cave) bên ngoà i thà nh gá»i là Ngôi Má»™ Vưá»n.
Ãt ra khoa khảo cổ và khoa há»c có thể cân nhắc. Theo nhà khảo cổ Gabriel Barkay, Ngôi Má»™ Vưá»n có từ các thế ká»· VIII–VII trước công nguyên và không được sá» dụng trong thá»i Chúa Giêsu.
Có thể đó là điá»u thất vá»ng đối vá»›i những ngưá»i đã tá»›i viếng Ngôi Má»™ Vưá»n khi Ä‘i hà nh hương, nhưng Ä‘iá»u đó vẫn là sá»± khÃch lệ đối vá»›i các sinh viên nghiêm túc há»c há»i vá» lịch sá» Kinh Thánh để biết má»™t sá»± tháºt không thể bác bá». Nhưng nếu bạn hiểu biết sai vá» Chúa Giêsu thì sao?
Hình ảnh hòn đá được lăn khá»i má»™ Chúa Giêsu cho thấy ngôi má»™ trống là đúng theo đức tin Kitô giáo. Nhưng hầu như chắc chắn rằng đó là cách dịch Phúc Âm sai!
Hóa ra chỉ có má»™t số ngôi má»™ thá»i Chúa Giêsu đã được phát hiện có tảng đá tròn. Ngà y nay chúng ta biết nhá» khoa khảo cổ xác định rằng những ngưá»i Do Thái thá»i đó sá» dụng những tảng đá vuông để niêm phong cá»a má»™ được đục sâu và o vách các đồi đá tại vùng Giêrusalem.
Sá»± tháºt là chữ “lăn†(roll) được dịch từ chữ “kulio†trong Hy ngữ, cÅ©ng có thể có nghÄ©a là “di dá»iâ€, “xê dịch†hoặc đơn giản là “dá»iâ€, là m cho hầu như chắc chắn rằng “tảng đá được lăn ra†là lá»—i vá» văn chương (literary error).
Nhưng lại thất vá»ng, cÅ©ng là sá»± tháºt rằng chúng ta cà ng hiểu biết nhiá»u vá» lịch sá» và ngôn ngữ cá»§a thá»i đại Kinh Thánh thì chúng ta lại cà ng hiểu biết Ãt.
Chẳng hạn, cách phân tÃch chi tiết vá» văn chương và ngôn ngữ vá»›i nhiá»u phần kết cá»§a Phúc Âm theo Thánh Máccô cho thấy rằng có nhiá»u vấn đỠchứ không chỉ có má»™t.
Có những dạng câu há»i khiến các há»c giả Kinh Thánh đã phải thức giấc và o ban đêm. Nhưng bạn có thể Ä‘i sâu và o các nghiên cứu cá»§a há», các phát hiện và kết luáºn cá»§a há». Tất cả Ä‘á»u có trong thư tịch cá»§a Há»™i Khảo Cứu Kinh Thánh (Biblical Archaeological Society).
TRẦM THIÊN THU (chuyển ngữ từ BiblicalArchaeology.org)
Chuẩn bị Mùa Chay – 2018

