Nhiá»u ngưá»i coi nhẹ say nắng, say nóng, nhưng nó không chỉ có biểu hiện là mệt má»i, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu… mà còn có thể gây đột quỵ, nếu không xá» trà kịp thá»i có thể để lại các di chứng thần kinh không hồi phục và tá» vong.
Tuy nhiên, đây là bệnh lý hoà n toà n có thể phòng ngừa được. Bác sÄ© Lương Quốc ChÃnh, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Lả nhiệt hay say nóng là bệnh lý nhiệt hay gặp nhất do suy chức năng kiểm soát nhiệt từ nhẹ tá»›i vừa, thưá»ng kèm theo tăng nhiệt độ không khà và /hoặc kèm theo gắng sức thể lá»±c dẫn tá»›i mất muối và nước. Có thể diá»…n biến thà nh sốc nhiệt. Còn say nắng là tình trạng tăng thân nhiệt quá mức, thưá»ng trên 40 độ, thưá»ng kèm theo đáp ứng viêm hệ thống dẫn tá»›i tổn thương cÆ¡ quan Ä‘Ãch cùng vá»›i tổn thương thần kinh, và tình trạng bà mồ hôi. Äối tượng dá»… bị say nóng, say nắng là ngưá»i già , trẻ em, những ngưá»i lao động, luyện táºp vá»›i cưá»ng độ cao, ở ngoà i trá»i nắng lâuâ€.
Biểu hiện say nắng, say nóng như thế nà o?
Say nắng:
Chỉ xảy ra vá»›i ngưá»i hoạt động ngoà i trá»i nắng.
Thưá»ng có sốt cao trên 39,8oC.
Da nóng và khô, mệt lả, Ä‘au đầu, khó ở, đỠmặt, nôn má»a và tiêu chảy.
Má»™t số triệu chứng khác có thể xảy ra như giảm khả năng đánh giá, cá» chỉ kỳ cục, ảo giác, thay đổi ý thức, lẫn lá»™n, mất định hướng và hôn mê, co giáºt.
Say nóng:
Thưá»ng không Ä‘iển hình, những triệu chứng nà y giống nhiá»…m virus bao gồm mệt má»i, yếu cÆ¡, suy nhược, nôn và buôn nôn, Ä‘au đầu và đau cÆ¡, hoa mắt, chuá»™t rút, nhiệt độ thưá»ng trên 37 độ, dưới 40 độ.
Cách cấp cứu ngưá»i say nắng, say nóng
Bác sÄ© Lương Quốc ChÃnh nhấn mạnh: “Khi gặp trưá»ng hợp bệnh nhân say nắng, say nóng, cần chuyển ngay nạn nhân và o chá»— mát, thoáng gió, cởi bá» bá»›t quần áo, cho uống nước mát có pha muối, chưá»m lạnh bằng khăn mát hoặc nước đá ở những vị trà có động mạch lá»›n Ä‘i gần ngoà i da như nách, bẹn, cổ. Việc tiến hà nh giúp bệnh nhân hạ nhiệt là vô cùng quan trá»ng và cần thiết. Bởi say nắng, say nóng nguyên nhân là do thân nhiệt tăng và mất nướcâ€.
Nếu bệnh nhân hôn mê không uống được nước hoặc nôn liên tục, sốt tăng liên tục, kèm các triệu chứng đau bụng, đau ngực, khó thở thì phải nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Trong trưá»ng hợp bệnh nhân sốt cao có thể dùng paracetamol để há»— trợ hạ sốt. Nếu có co giáºt phải dùng các thuốc chống co giáºt cho bệnh nhân. Trưá»ng hợp bệnh nhân hôn mê có thể phải đặt ống ná»™i khà quản thở máy.
Nếu cấp cứu không kịp thá»i, bệnh nhân say nắng, say nóng dá»… mắc các biến chứng nghiêm trá»ng như tụt huyết áp, tăng men tim, thá»§ng cÆ¡ tim, phù phổi, sặc, kiá»m hô hấp, suy tháºn cấp, hoại tỠống tháºn cấp, hạ đưá»ng huyết, tăng uric máu, rối loạn đông máu, mất trà nhớ…
Biện pháp phòng tránh say nóng, say nắng
Äể tránh không bị say nóng, say nắng, ngưá»i dân đặc biệt là ngưá»i già và trẻ em không nên là m việc quá lâu, quá sức ngoà i trá»i nắng hoặc trong môi trưá»ng nóng bức, tránh các hoạt động thể lá»±c quá sức; uống đầy đủ nước khi trá»i nắng.
Khi há»c táºp ngoà i trá»i giáo viên cần chá»n chá»— mát có bóng cây và cho các em táºp vừa sức, ưu tiên những em mắc bệnh kinh niên. Khi Ä‘i là m, Ä‘i há»c và o thá»i tiết nắng nóng cần trang bị mÅ© nón, quần áo dà i để chống nắng.
Mùa hè trá»i nắng, cÆ¡ thể dá»… bị mất nước và các chất Ä‘iện giải qua mồ hôi. Nếu không được bổ sung đầy đủ nước và các chất khoáng, cÆ¡ thể dá»… bị suy kiệt và nhiá»…m bệnh. Do đó nên thưá»ng xuyên uống nước dù chưa khát. Nên uống nhiá»u nước có pha muối hoặc tốt nhất là uống dung dịch oresol, nước trái cây, nước dừa, nước bông cúc, mÃa lau, rau má…
Nên định kỳ sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng là m việc thì nghỉ ngÆ¡i ở nÆ¡i thoáng mát từ 15 – 20 phút. Không là m việc lâu, quá sức trong môi trưá»ng nắng nóng.
Äại Hải

