Trong đại dịch Covid-19, có lần tôi ngồi trò chuyện vá»›i má»™t ngưá»i bạn nước ngoà i vá» chuyện chiếc khẩu trang. Không chỉ ở Việt Nam, ở bên phương Tây, chuyện Ä‘eo khẩu trang cÅ©ng được quan tâm nhiá»u. Khi đại dịch Covid-19 hoà nh hà nh, dưá»ng như ở đâu cÅ©ng xuất hiện thêm má»™t luáºt chung bắt buá»™c: má»i ngưá»i phải Ä‘eo khẩu trang khi Ä‘i ra đưá»ng. Äối vá»›i ngưá»i Việt Nam, việc Ä‘eo khẩu trang chỉ là chuyện nhá». Ngưá»i Việt Nam đã có thói quen Ä‘eo khẩu trang từ trước khi đại dịch Covid-19 đến. Còn đối vá»›i ngưá»i phương Tây, việc Ä‘eo má»™t chiếc khẩu trang trên mặt, là cả má»™t vấn Ä‘á». Há» không có thói quen Ä‘eo khẩu trang. Äối vá»›i há», khẩu trang chỉ dùng trong bệnh viện thôi. Nói má»™t cách khác, Ä‘eo khẩu trang là dấu chỉ cho thấy bạn là má»™t ngưá»i Ä‘ang có bệnh.
Ai cÅ©ng phải Ä‘eo khẩu trang, vì luáºt buá»™c là thế. Không Ãt ngưá»i cảm thấy khó chịu và không thấy thoải mái khi Ä‘eo khẩu trang. Lúc đầu, bạn tôi cÅ©ng cho rằng, việc Ä‘eo khẩu trang chỉ là hình thức để chúng ta yên tâm thôi, chứ khẩu trang cÅ©ng không giúp gì nhiá»u trong việc phòng tránh lây nhiá»…m virus. Vá»›i lại Ä‘eo khẩu trang thấy nhiá»u bất tiện và ngá»™t ngạt lắm. Äôi lúc bạn ấy đã tá»± ý không Ä‘eo khẩu trang, vì thấy mình vẫn khá»e mạnh. Cho đến má»™t lần kia, má»™t cụ bà lom khom bước đến gần và nhẹ nhà ng nhắc nhở, phải Ä‘eo khẩu trang nÆ¡i công cá»™ng. Sau lần bị nhá»™t nhá»™t ấy, bạn đã vui vẻ Ä‘eo khẩu trang má»—i khi Ä‘i tá»›i nÆ¡i công cá»™ng, vì bạn nghÄ© rằng: mặc dù mình cảm thấy vẫn ổn, nhưng nên tôn trá»ng ngưá»i khác nữa.
Trong cuá»™c sống thưá»ng ngà y, không Ãt lần chúng ta cảm thấy cuá»™c sống tháºt nặng ná» vì có quá nhiá»u nguyên tắc, quá nhiá»u các luáºt lệ phải giữ. Nhưng chỉ khi nà o, ta ý thức mình Ä‘ang sống chung trên má»™t con thuyá»n vá»›i những ngưá»i khác, và chỉ khi biết sống vì nhau, thì ta má»›i nháºn ra má»—i ngà y là má»™t niá»m vui. Mặt khác, nếu chỉ chăm chăm cố giữ luáºt, thì đôi lúc ta sẽ bối rối, phải ưu tiên giữ Ä‘iá»u nà o trước, Ä‘iá»u nà o sau… Và dụ như ngưá»i Do Thái có 613 Ä‘iá»u răn phải giữ, câu há»i thưá»ng được bà n tán giữa các Ráp-bi Do Thái là „điá»u răn nà o quan trá»ng nhất?â€
Có lẽ, đã nhiá»u lần chúng ta lúng túng chẳng biết nên đối xá» vá»›i những ngưá»i xung quanh thế nà o. Như khi đại dịch Covid-19 đến, nó là m đảo lá»™n tất cả cuá»™c sống cá»§a con ngưá»i. Nhiá»u ngưá»i bị rÆ¡i và o tình trạng bấn loạn và quên mất mình phải đối xá» vá»›i ngưá»i khác thế nà o. Há» chỉ chăm chú Ä‘i tìm sá»± an toà n cho riêng mình, mà không cần quan tâm đến sá»± hiện diện cá»§a những ngưá»i xung quanh. Cho nên, để không bị rÆ¡i và o tình trạng hoảng loạn khi những Ä‘iá»u bất ngá» xảy đến, chúng ta cÅ©ng cần xác định cho rõ „điá»u nà o là quan trá»ng nhấtâ€.
Trong Tin Mừng Chúa Nháºt 30 thưá»ng niên hôm nay, Chúa Giê-su đã trả lá»i má»™t cách rõ rà ng: Äiá»u răn quan trá»ng nhất: „Ngươi phải yêu mến Äức Chúa, Thiên Chúa cá»§a ngươi hết lòng, hết linh hồn và hết trà khôn ngươi… Và ngươi phải yêu ngưá»i thân cáºn như chÃnh mình.†Ngà i còn giải thÃch thêm: „Tất cả Luáºt Mô-sê và các sách ngôn sứ Ä‘á»u tùy thuá»™c và o hai Ä‘iá»u răn ấy.â€[1]
Äiá»u quan trá»ng nhất Chúa Giê-su thá»±c sá»± muốn nói là gì?
Tình yêu là điá»u quan trá»ng nhất. Ngà i khẳng định: tình yêu phải là động lá»±c duy nhất hướng dẫn má»i hà nh động và lối sống. Tình yêu ấy không chỉ hướng và o chÃnh mình, mà còn hướng lên trên và hướng ra. Má»i nguyên tắc khác cá»§a cuá»™c sống Ä‘á»u tùy thuá»™c và o luáºt yêu thương.
Trong các sách Tin Mừng, không chỉ má»™t lần, mà nhiá»u lần Äức Giê-su nhắc Ä‘i nhắc lại vá»›i các môn đệ: mến Chúa và yêu ngưá»i không phải là hai tình yêu khác nhau, nhưng mà chỉ là má»™t tình yêu. Trong kinh nghiệm thưá»ng ngà y, chúng ta thấy rằng nói yêu Chúa thì dá»… hÆ¡n, chứ nói yêu thương ngưá»i hà ng xóm sống bên cạnh, thì nói không được. Yêu mến Thiên Chúa, thưá»ng được hiểu là siêng năng cầu nguyện, thá» phượng, kÃnh mến và sống theo những Ä‘iá»u Chúa dạy… Còn yêu thương ngưá»i khác, là tình yêu phải được diá»…n tả bằng hà nh động cụ thể: tha thứ, yêu thương và chấp nháºn… Cho nên, yêu thương ngưá»i khác chẳng dá»… chút nà o, nhất là đối vá»›i những ngưá»i mình không thÃch, không ưa chút nà o…
Nhưng con đưá»ng Ä‘i qua tha nhân, lại là con đưá»ng dẫn đến Thiên Chúa. Thánh Gio-an tông đồ xác tÃn: „Ai không sống yêu thương, thì không biết Thiên Chúa†và „Ai nói yêu Chúa, mà lại ghét anh em mình, ngưá»i ấy là kẻ nói dốiâ€.[2] Chúng ta sẽ không biết yêu mến Thiên Chúa là gì, nếu chúng ta không yêu mến ngưá»i thân cáºn như chÃnh mình. Nói má»™t cách khác: bạn sẽ biết bạn yêu mến Thiên Chúa đến mức nà o, khi bạn duyệt xét lại tình yêu bạn dà nh cho những ngưá»i Ä‘ang sống xung quanh mình.
Trước khi từ biệt các môn đệ yêu quý, Chúa Giê-su nhắc lại: „Äiá»u răn Thầy truyá»n dạy cho anh em là anh em hãy yêu thương nhau, như Thầy yêu mến anh em… Và ngưá»i ta sẽ nháºn biết anh em là môn đệ Thầy, nếu anh em biết yêu thương nhau.†Như thế, để được gá»i là ngưá»i môn đệ cá»§a Thầy Giê-su, chúng ta không được lược bá» má»™t trong hai chiá»u kÃch cá»§a tình yêu.
Äức thánh cha Phan-xi-cô cÅ©ng đã quả quyết rằng: tình yêu Thiên Chúa và tha nhân không thể tách biệt. Sẽ là ảo tưởng nếu chúng ta yêu tha nhân, nhưng lại không yêu mến Thiên Chúa; và cÅ©ng váºy, sẽ là ảo tưởng nếu yêu mến Thiên Chúa mà không yêu mến tha nhân. Sá»± hiệp nhất hai chiá»u kÃch cá»§a tình yêu, đối vá»›i Thiên Chúa và tha nhân, là đặc Ä‘iểm cá»§a ngưá»i môn đệ Chúa Giê-su.[3]
Những ngà y gần đây, chúng ta vui mừng có thêm má»™t vị chân phước trẻ Carlo Acutis. Äá»i sống cá»§a ngà i cho thấy mến Chúa và yêu ngưá»i không phải là hai mảnh ghép tách rá»i nhau. Như nháºn xét cá»§a Äức cha Domenico Sorentino: †Chương trình sống cá»§a Carlo luôn kết hợp vá»›i Chúa Giê-su – tình yêu cá»§a ngà i đối vá»›i Bà tÃch Thánh Thể, lòng sùng kÃnh Äức Trinh Nữ Maria, và là m bạn vá»›i ngưá»i nghèo…â€[4]
Lạy Chúa, xin cho chúng con biết sống trở nên ngưá»i môn đệ Ä‘Ãch thá»±c cá»§a Äức Giê-su. Xin cho chúng con cảm nếm được tình yêu mà Chúa dà nh cho con, để con cÅ©ng biết sống yêu thương ngưá»i khác. Amen.
Giuse Trần Văn Ngữ, SJ
dongten
…………………..
[1] Mt 22,23-40
[2] Xem 1 Ga 4,7-21
[3] ÄTC Phan-xi-cô: Tình yêu đối vá»›i Thiên Chúa và tha nhân không thể tách rá»i: https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2018-11/dtc-phanxico-tinh-yeu-thien-chua-tha-nhan-khong-tach-roi.html
[4] Lá»… phong chân phước cho thiên tà i tin há»c tuổi teen Carlo Acutis: https://www.vaticannews.va/vi/church/news/2020-10/le-phong-chan-phuoc-carlo-acutis.html

