1.514 ngưá»i đã thiệt mạng trong vụ đắm tà u kinh hoà ng năm ấy. Ná»—i Ä‘au đã khép lại hÆ¡n 100 năm, ngà y nay, những gì ngưá»i ta lưu lại vá» từ khóa “Titanic†có thể là : Vụ đắm tà u, thảm há»a hà ng hải nghiêm trá»ng nhất má»i thá»i đại hay mối tình lãng mạn cá»§a Jack và Rose, cÅ©ng có thể là tình ca bất há»§ My heart will go on qua chất giá»ng cao vút cá»§a Celine Dion…
Tuy nhiên, hầu như tất cả Ä‘á»u không nháºn ra, đằng sau bức mà n Ä‘en tối cá»§a những ná»—i Ä‘au và mất mát ấy là má»™t kiệt tác vÄ© đại cá»§a Lòng vị tha.
Charles Lightoller, khi ấy 38 tuổi, Thuyá»n phó thứ 2 trên con tà u Titanic, ông là ngưá»i cuối cùng được kéo lên trên thuyá»n cứu há»™, cÅ©ng là ngưá»i còn sống sót có chức vị cao nhất trên thuyá»n lúc đó.
Trở vá» từ cõi chết, sau rất nhiá»u năm giấu kÃn và im lặng, cuối cùng Charles quyết định viết 17 trang hồi ức, kể lại chi tiết vụ tai nạn kinh hoà ng mà ông chứng kiến. Từng câu từng chữ cá»§a ông chưa bao giá» sống động và dồn dáºp đến váºy. “Chỉ cần tôi còn sống, tôi sẽ không bao giá» quên được cảnh tượng đêm đó!â€
“Phụ nữ và trẻ em lên trước!â€
Khi mệnh lệnh vừa vang lên, nhiá»u ngưá»i rá»i thuyá»n cứu há»™, há» lặng lẽ bước ra phÃa sau châm Ä‘iếu thuốc và hút. Charles không thấy bất kỳ má»™t phụ nữ hay trẻ em có ý định bá» lại những ngưá»i đà n ông thân yêu cá»§a há». Tất cả má»i ngưá»i dưá»ng như rất bình tÄ©nh… trước cái chết… dù đó là má»™t thương nhân nổi tiếng hay ngưá»i hầu.
Khi chiếc thuyá»n cứu há»™ đầu tiên được đưa xuống mặt nước, Charles đã há»i má»™t ngưá»i phụ nữ há» Straw khi ấy Ä‘ang ở trên boong tà u rằng: “Bà có muốn tôi đưa bà lên thuyá»n cứu há»™ không?â€
Ngưá»i phụ nữ lắc đầu: “Không, tôi nghÄ© vẫn là ở lại trên tà u thì tốt hÆ¡nâ€. Ngưá»i chồng cá»§a bà há»i: “Tại sao em lại không muốn Ä‘i lên thuyá»n cứu há»™?†Ngưá»i phụ nữ mỉm cưá»i trả lá»i: “Không, em vẫn muốn ở bên cạnh anhâ€. CÅ©ng kể từ đây, Charles không bao giá» còn gặp lại đôi vợ chồng nà y lần nữa…
Astor đệ tứ (John Jacob Astor IV), má»™t nhà kinh doanh, nhà phát minh, nhà văn nổi tiếng và là má»™t trong những ngưá»i già u nhất thế giá»›i lúc bấy giá». Sau khi đưa ngưá»i vợ mang thai 5 tháng tuổi lên thuyá»n cứu há»™, má»™t tay dắt chó, tay còn lại châm Ä‘iếu xì gà rồi hét to vá» phÃa chiếc thuyá»n cứu há»™ Ä‘ang trôi dần vá» nÆ¡i xa: “Anh yêu hai mẹ conâ€.
Thuyá»n phó I đã ra mệnh lệnh cho Astor đệ tứ lên thuyá»n, nhưng ông kiên quyết trả lá»i rằng: “Tôi thÃch cách nói cÆ¡ bản nhất (bảo vệ phái yếu)!â€. Sau đó, ông nhưá»ng chá»— cá»§a mình cho má»™t ngưá»i phụ nữ ở khoang hạng 3.
Và i ngà y sau, khi bình minh vươn lên trên mặt biển Äại Tây Dương, đội cứu há»™ tìm thấy thi thể ông trong tình trạng đầu bị chấn thương nghiêm trá»ng do Ä‘áºp và o ống khói. Khối tà i sản cá»§a ông đủ để chế tạo 10 con tà u Titanic, nhưng Astor đệ tứ đã từ chối tất cả. Ông chá»n cái chết để bảo vệ ngưá»i thân yêu cá»§a mình, bảo vệ “phụ nữ và trẻ em†và bảo vệ nhân cách cá»§a mình.
Ben Guggenheim, má»™t nhà tá»· phú, má»™t nhân váºt nổi tiếng trong ngà nh ngân hà ng. Trong giá» phút nguy nan nhất, khi tất cả má»i ngưá»i Ä‘ang hối hả và vá»™i vã, ông thản nhiên thay má»™t bá»™ vest dạ há»™i sang trá»ng và tuyên bố: “Tôi phải chết tháºt trịnh trá»ng, như má»™t quý ôngâ€.
Trong lá»i nhắn ông gá»i cho vợ viết: “Trên con tà u nà y, không có bất kỳ má»™t phụ nữ nà o vì anh cướp chá»— trên thuyá»n cứu há»™ mà bị bá» lại trên boong tà u. Anh sẽ không chết giống như má»™t tên khốn, anh sẽ giống như má»™t ngưá»i đà n ông chân chÃnhâ€.
Má»™t thá»§y thá»§ đỠnghị vá»›i Strauss, nhà sáng láºp công ty bách hóa Macy cá»§a Mỹ, cÅ©ng là ngưá»i già u thứ hai thế giá»›i rằng: “Tôi bảo đảm sẽ không ai phản đối má»™t ngưá»i già như ngà i bước lên thuyá»n cứu há»™ đâuâ€. Strauss nói: “Tôi sẽ không Ä‘i khi những ngưá»i đà n ông khác còn Ä‘ang ở lạiâ€. Khi ông cố gắng khuyên giải bà Rosalie vợ cá»§a mình lên thuyá»n cứu há»™ thì bà vẫn má»™t má»±c từ chối. Bà nói: “Bao nhiêu năm qua, anh Ä‘i đâu là em theo đến đó, em sẽ cùng anh Ä‘i đến bất cứ nÆ¡i nà o mà anh muốn Ä‘iâ€.
Sau đó, ông choà ng lấy cánh tay cá»§a bà Rosalie, thong thả bước đến chiếc ghế trên boong tà u, ngồi xuống và chỠđợi giây phút cuối cùng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Ngà y nay, tại Bronx thà nh phố New York, ngưá»i ta xây má»™t tượng đà i để tưởng niệm vợ chồng ông Strauss, trên đó khắc hà ng chữ: “Tình yêu không thể nà o nhấn chìm dù có nhiá»u nước biển hÆ¡n nữaâ€.
Má»™t doanh nhân ngưá»i Pháp tên Nahuatl đưa hai cáºu con trai cá»§a mình lên thuyá»n cứu há»™, nhá» má»™t và i ngưá»i phụ nữ chăm sóc cho chúng, và mình thì từ chối lên thuyá»n. Sau khi hai đứa con trai được cứu sống, báo chà khắp nÆ¡i trên thế giá»›i Ä‘á»u rầm rá»™ đăng hình ảnh cá»§a hai đứa trẻ nà y, cho đến khi mẹ cá»§a chúng từ hình ảnh nháºn ra được chúng.
Trong giá» phút nguy kịch, Lydepas ôm chặt lấy ngưá»i chồng má»›i cưới, không muốn thoát chết má»™t mình. Vì bất đắc dÄ©, chồng Lydepas phải đấm cô ngất xỉu, khi cô tỉnh lại thì đã thấy mình trên má»™t chiếc thuyá»n cứu há»™ Ä‘ang trôi lênh đênh ngoà i biển. Vá» sau, Lydepas cả Ä‘á»i không tái giá, sống độc thân để hoà i niệm ngưá»i chồng đã mất cá»§a mình.
Trong buổi há»p mặt những ngưá»i may mắn sống sót tại Lausanne nước Thụy SÄ©, bà Smith kể lại: “Lúc đó hai đứa con cá»§a tôi được bế lên thuyá»n cứu há»™. Vì quá tải nên tôi không thể lên thuyá»n nữa, má»™t ngưá»i phụ nữ ngồi trên thuyá»n cứu há»™ khi ấy đã đứng dáºy rá»i khá»i chá»— ngồi, rồi đẩy tôi lên và hét lá»›n vá»›i tôi má»™t câu: ‘Ngồi Ä‘i, những đứa trẻ không thể thiếu mẹ!’.†Bà hối tiếc vì lúc đó đã không há»i tên ngưá»i phụ nữ đó.
Những ngưá»i thiệt mạng trong vụ tai nạn nà y còn có tá»· phú Acid, nhà báo nổi tiếng Stead, Thiếu tá pháo binh Bart, kỹ sư Robble nổi tiếng v.v.. Há» nhưá»ng chá»— cá»§a mình trên thuyá»n cứu há»™, cho những phụ nữ nông dân không má»™t đồng trên ngưá»i.
HÆ¡n 50 nhân viên cấp cao trên tà u Titanic, ngoà i thuyá»n phó thứ hai Charles Lightoller chỉ huy cứu há»™ may mắn sống sót, toà n bá»™ Ä‘á»u hết mình cứu ngưá»i đến chết trong cương vị cá»§a mình.
Khoảng 2h sáng nhân viên Ä‘iện báo số 1 John Philip nháºn được mệnh lệnh bá» tà u cá»§a thuyá»n trưởng, má»i ngưá»i tá»± mình cứu mình, nhưng ông vẫn ngồi trong phòng thông báo, vẫn giữ tư thế phát tÃn hiệu SOS liên tục cho đến phút cuối cùng.
Khi Ä‘uôi tà u bắt đầu chìm xuống nước, Charles nghe thấy và o khoảnh khắc cuối cùng, khoảnh khắc cá»§a sinh ly tá» biệt, những lá»i yêu thương vang lên: “I love you! I love you!â€
Trong bức mà n đêm Ä‘en tối nhuốm đẫm Ä‘au khổ và chia ly, tinh thần quý tá»™c nổi lên như ngá»n Ä‘uốc rá»±c sáng, khắc há»a nên má»™t tuyệt tác vÄ© đại vá» nhân cách và đạo đức con ngưá»i. Giáo dục lối sống không chỉ là lý thuyết; mà trong những hoà n cảnh thá»±c tế, những bà i há»c đạo đức ăn sâu và o tâm thức trở thà nh kim chỉ nam cho hà nh động cá»§a má»—i ngưá»i.
Phụ nữ và trẻ em, những con ngưá»i yếu Ä‘uối cần được tôn trá»ng và ưu tiên. Những ngưá»i đà n ông lịch lãm không chỉ là kẻ nói lá»i hoa mỹ và tá» tế trên bà n tiệc; mà ngay cả khi đối diện vá»›i thá»±c tế rằng dù ngà y mai tất cả Ä‘á»u trở thà nh vô nghÄ©a thì bà i há»c vỠđạo đức và nhân cách hôm nay vẫn cần được thá»±c hà nh má»™t cách tuyệt đối.
Nhân sinh như cõi má»™ng, dù cho ngưá»i đó già u có bao nhiêu hay nghèo kém cỡ nà o, đứng trước sinh tá» cÅ©ng Ä‘á»u chỉ là má»™t sinh mệnh bé nhá». Quan trá»ng hÆ¡n, khi ấy ngưá»i ta má»›i tháºt sá»± nháºn ra Ä‘iá»u quan trá»ng nhất cá»§a cuá»™c Ä‘á»i: Không phải váºt chất, không phải quyá»n danh cà ng không phải nháºn lại Ä‘iá»u gì cho mình mà là cho ngưá»i khác, là vị tha.
Vị tha hà m chứa má»™t sức mạnh vô tỉ, đã biến những con ngưá»i xấu số trong cÆ¡n “bão biển†kinh hoà ng năm ấy trở thà nh biểu tượng vÄ© đại cá»§a tấm lòng thiện lương cao cả.
Hồng Tâm

