Mình mở lớp giáo lý dành cho người chỉ tầm đạo chứ chưa muốn theo đạo. Bài đầu tiên là“Có Thiên Chúa và Thiên Chúa là cha của chúng ta”. Tay thì vẽ tranh. Miệng thì thuyếtminh. Tay và miệng như hai dòng nước cứ cuồn cuộn chảy. Thính giả cứ trợn mắt màdòm, cứ vểnh tai mà nghe. Quá đã! Bỗng có một ông xồn xồn giơ tay chặn họng mình.- Không thấy Chúa mà tin có Chúa là mơ hồ.- Rất đúng, nhưng chưa phải là duy nhất đúng.- Tại sao?- Xét về một mặt nào đó, thì câu nói của anh là tuyệt vời. Nhưng xét về mặt khác, thì câu nói ấy chả đúng tí nào.- Xin linh mục nói rõ hơn.- Câu nói của anh là tuyệt vời, vì chúng ta đang sống trong một thế giới đầy sự gian dối.Ông cha chúng ta đã phải thốt lên rằng: “Lưỡi không xương nhiều đường lắc léo”. Quả vậy gian dối tràn lan từ vua chúa quan quyền cho đến hàng lê thứ.* Người làm chính trị nói dối để củng cố địa vị. Tào Tháo là mẫu người tiêu biểu vào hạng nhất.* Nhà quân sự có thể dùng người đẹp để chuyển trái bom giết người đến cho đối phương.* Người làm thương mại chú tâm tạo mẫu mã hấp dẫn để thu hút khách hàng hơn là tănggiá trị của phẩm chất. Đó cũng là một cách gian dối.* Vợ chồng yêu nhau là thế: “Ta với mình tuy hai mà một”, vậy mà cũng giấu giếm nhau.Chồng có vợ bé mà cứ thề độc: “Tôi mà có vợ bé thì bà Thủy bắt tôi, xe hủ lô cán tôi…”Vợ xúc lúa một bồ đem bán lấy tiền để ghi số đề. Chồng thắc mắc: “Tại sao bồ lúa nhà mình mau vơi thế?”, thì vợ trả lời tỉnh queo: “Biết đâu à”.* Báo chí là tiếng nói đáng tin cậy như thế, vậy mà vẫn bị bia miệng chế giễu: “Nhà báo nói láo ăn tiền”.Sống trong một xã hội đầy gian dối như thế thì ai cả tin là bị lừa ngay. Bởi vậy, khi chưathấy, thì cứ để đấy, đừng vội tin. Lập trường ấy là khôn ngoan tuyệt vời. Nhưng xét về mặt khác, thì câu nói của anh chả đúng tí nào.- Không dám đâu. Linh mục phải phân tích cụ thể, thì tôi mới chịu.- Đồng ý. Tôi sẽ nói chuyện khoa học, rồi tôi sẽ dẫn chứng bằng đời sống thực tế.·* Khoa học khẳng định rằng: “Vật chất không thể tự hữu”. Nếu vậy thì vật chất hiện hữu phải xuất phát từ một siêu vật chất. Siêu vật chất ấy ở ngoài tầm tay của khoa học . Khoahọc chỉ làm việc với những gì có thể “Cân – đo – đong – đếm” ấy khoa học đã xác nhận là nó không thể tự hữu. Vậy nếu ta bảo cái siêu vật chất ấy là Chúa thì chẳng có gì là mơ hồ.Khoa học không thể phủ nhận ý kiến ấy, vì nó ở ngoài tầm tay của khoa học.·* Chuyện đời thường cho phép ta tin khi ta không thấy.
1. Anh ngồi ở đây. Tôi thấy. Tôi tin có anh. Nhưng tôi không thấy cha của anh. Dù vậy tôivẫn có quyền khẳng định rằng anh có cha. Không những thế, tôi còn biết rõ cha anh là đànông, mà không cần dựa trên bất cứ tài liệu nào.Trong phòng lớp này có bàn, ghế, bảng, đèn điện, quạt điện. Ai làm ra những thứ này, thìta không thấy. Nhưng chẳng ai trong chúng ta dám bảo rằng: “Chẳng có ai làm ra chúng”. Nếu có ai đòi thấy tác giả đã rồi mới dám tin, bàn ghế do thợ mộc đóng, đèn điện và quạt điện do thợ nào đó lắp ráp, thì e rằng người ấy không bình thường.Câu nói lỡ miệng của mình làm cho bầu khí lớp học trở nên căng thẳng, mình vội lái sang chuyện tiếu lâm:“Khi chưa có siêu âm, cô y tá hộ sản phải dòm cái “ấy” của đứa bé sơ sinh, rồi mới chạy rahành lang báo tin cho thân nhân của đứa bé đang nôn nóng chờ đợi: “con trai…con gái”.Dòm và thấy trong trường hợp này là rất khoa học, rất chính xác.“ Nhưng nếu ông thanh tra giáo dục hỏi thầy cô đứng lớp rằng: tỉ lệ trai gái trong lớp này chênh lệch bao nhiêu, thì thầy cô đừng dòm, đừng thấy cái “ấy” của các em, để trả lời choông thanh tra một cách khoa học và chính xác. Thầy cô cứ căn cứ trên Giấy Khai Sinh mà trả lời. Chính anh công an xã khi làm Giấy Khai Sinh, đến mục giới tính, anh cũng chỉ tincha mẹ của bé, chứ không cần dòm và thấy”.Có rất nhiều trường hợp, không cần thấy mà vẫn tin được. Ông Newton, một nhà toán học vĩ đại đã nói lên điều đó: “Tôi không cần tin có Chúa nữa, vì tôi thấy Ngài quá rõ. Tôi thấy Ngài trong một bông hoa. Tôi thấy Ngài trong một cánh bướm”
.2. Theo sự suy đoán của tôi, thì 99% kiến thức ta đang có chồng chất trong đầu là do tinchứ không phải do thấy.* Tất cả quý vị đang ngồi ở đây đều chưa bao giờ ra tới Hà Nội. Nhưng chúng ta vẫn tincó Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam yêu dấu. Ta tin lời dạy của thầy cô môn Sử – Địa.mà chính thầy cô của chúng ta cũng chưa bao giờ thấy Hà Nội.* Tám mươi sáu triệu dân Việt Nam hiện đang sống, chưa một ai thấy ông Trần Hưng Đạo chiến thắng trên sông Bạch Đằng, chưa ai thấy vua Quang Trung vẻ vang với trận Đống Đa, nhưng tất cả đều tin và đều hãnh diện về Lịch Sử của dân tộc mình. Nếu đòi phải thấymới tin, thì môn Lịch Sử và Địa Lý của thế giới và của các dân tộc sẽ bị xóa sổ trước nhất.Các trường học từ Mẫu giáo Mầm non cho tới các Đại học, Cao đẳng sẽ bị đóng cửa dầndần cho đến hết.* Nếu chỉ thấy rồi mới tin, thì tình nghĩa gia đình cũng phôi pha và tự hủy diệt. Cha mẹ kểchuyện về đời ông cố ông sơ, con cái vặn vẹo: “Cha mẹ đã thấy ông sơ chưa?…Con khôngthấy, con không tin”.* Trên đời có biết bao ông bà tiến sĩ, kiến thức cồng kềnh. Nhưng kiến thức ấy do thấy hay do tin? Khỏi trả lời. Ngay trong lãnh vực khoa học thực nghiệm còn có biết bao nhiêu bí mật khoa học chỉ thấy hiện tượng mà không cắt nghĩa được. Hiện tượng cá hồi đi đẻ là một trongnhững bí mật ấy.Cá hồi từ cửa sông, lội ngược hàng vài ngàn cây số, phải nhảy thác để về tới nguồn,nơi “chôn nhau cắt rún” của nó. Nó phải trả giá bằng chính mạng sống của mình. Nóđẻ trứng. Trứng nở con. Cá con xuôi dòng về cửa sông. Hai năm sau nó lại mở cuộchành trình đầy gian khổ và nguy hiểm để về nguồn, để đẻ…Tại sao thế? Các nhàkhoa học vẫn làm thinh, suy nghĩ mà không trả lời được. Đó là mầu nhiệm của khoa học. Khoa học thực nghiệm mà còn có bí mật giống như mầu nhiệm, thì còn lạ chi,khi thấy trong tôn giáo có rất nhiều mầu nhiệm. Chỉ biết tin nhận. Còn hiểu biết thìđành để đấy. Đó là số phận của lý trí loài người. Loài người bị giới hạn trong vòng nhỏ hẹp giữa vũ trụ bí mật bao la. Khiêm tốn chấp nhận. Đừng bất mãn với số phậncủa mình.Đạo Tại TâmCha xứ đi thăm mục vụ, ghé nhà một ông Công giáo. Một người đàn ông xồn xồn vai u bắp thịt, mặt vuông chữ điền, đi đứng vững vàng như xe hủ lô. Ông xồn xồn vồn vãđón tiếp. Cha xứ mở lời:- Cậu đi đâu mà lâu quá không gặp?- Con chẳng đi đâu cả. Cứ đi làm rồi về nhà. Xong công tác ngoại vụ, thì ôm ngaycông tác nội vụ, tiếp tay bà xã.- Biết lo cho bà xã như cậu thì cậu quả là người chồng lý tưởng. Bà xã của cậu quả là một người đàn bà có phúc hơn mọi người nữ, trừ Đức Mẹ mà thôi.- Vậy cha đề cử con là tín đồ gương mẫu của giáo xứ đi.- Cậu mới là người chồng lý tưởng của đàn bà, nhưng chưa là người con tuyệt vời của Chúa?- Tại sao vậy cha?- Tôi chả thấy cậu đi lễ, kể cả Chúa Nhật.- Đạo tại tâm mà cha. Con tin Chúa. Con thờ Chúa. Mà Chúa thì ở khắp mọi nơi.- Cậu nói rất đúng: “Đạo tại tâm” nhưng chưa đúng hết.- Ủa, tại sao rồi lại chưa đúng.
– Đạo tại tâm nhưng cái tâm mới chỉ là cái cốt yếu, chứ chưa phải là tất cả. Tâm là cáiruột, nhưng ruột phải được bảo trì bởi cái vỏ. Cái vỏ rồi sẽ nứt đi, nhưng nứt vỏ sớmquá thì ruột tiêu ma.- Cha triết lý quá, con nghe không kịp.- Rồi, ngồi xuống đi. Cho tôi một tách cà phê và một điếu Jet đã, tôi sẽ triết lý kiểu hai lúa cho mà nghe.- Jet và cà phê là nghề của con. Có ngay.Hai cha con ngồi rỉ rả: chíp chíp cà phê nóng, phì phà điếu thuốc Jet. Hai vị đắng và cay quyện lấy nhau, xoắn lấy nhau. Thời gian như ngưng đọng, không gian như thuhẹp lại…châm hết một ấm nước trà đặc, cha xứ bắt đầu phun châu, nhả ngọc.- Đạo của cậu là “Đạo tại tâm”. Đạo của cậu chỉ là cái tâm trần trụi. Cái tâm thì đẹpquá, mà vì trần trụi, nên mắc cỡ quá.- Con chưa hiểu.- Thì bây giờ hiểu. Đạo tại tâm có nghĩa rằng cái tâm là chánh. Nhưng cái chánh thìphải có cái phụ. Nhiều khi cái phụ lại rất cần thiết để gìn giữ cái chánh. Tôi đan cử một số ví dụ.
Ví dụ một:
Bà xã cậu đi chợ mua một chục hột vịt về để làm món omơlét. Trong trường hợp này thì lòng đỏ và lòng trắng là chánh,là cái tâm,còn vỏ trứng là cáiphụ. Vỏ là cái phụ. Nhưng phải giữ cái vỏ mãi cho tới khi bà xã cậu đập trứng lấy tròng đỏ và tròng trắng để chiên. Cái vỏ lúc ấy hết nhiệm vụ, từ hữu ích trở thành vô dụng; từ thái độ giữ gìn cẩn trọng, thành coi thường và không thương tiếc. Bỏ vô sọt rác.
Ví dụ hai:
Nếu cậu mua một chục hột gà về để làm giống, thì mầm sống là cái chánh,là cái tâm.Vỏ là cái phụ. Nhưng cái phụ này không những cần thiết, mà còn là khẩnthiết, đến mức độ trở thành điều kiện “ắt có và đủ” để đạt mục đích là có một chụcgà con ra chào đời. Khi con gà con thò đầu ra và chui ra khỏi cái vỏ, thì cái vỏ hết nhiệm vụ, trở thành vô dụng một cách đáng ghét. Gà mẹ phải kẹp cái vỏ bỏ ra ngoài ổ để cứu lấy đôi chân đỏ son, non nớt của bầy nhí dễ thương.
Ví dụ ba:
Cậu đi siêu thị mua một hộp bánh Bích Quy. Bánh là ruột,là cái tâm.Nhưng vẫn phải có cái vỏ. Vỏ là phụ gồm bọc nylông, bọc thuốc chống ẩm và cái hộpthiếc lòe loẹt. Những cái vỏ này vẫn phải đồng hành với cái ruột suốt thời gian chờ bạn đến chơi. Ăn bánh xong. Thưởng thức cái tâm xong, thì mới vứt cái phụ, cái vỏđi. Không cần thương tiếc.
Ví dụ bốn:
Cậu lấy vợ, cậu yêu vợ. Yêu vợ là chánh,là cái tâmcủa tình nghĩa vợ chồng. Nhưng chỉ có thế thôi sao? Yêu vợ mà chỉ cócái tâm,nghĩa là không ve vuốt,không hôn hít, không “chắp cánh liền cành”. Như vậy là chỉ có cái chánh mà không có cái phụ; chỉ có cái ruột mà không có cái vỏ. Cậu cứ thử yêu vợ kiểu “Đạo tại tâm”đi, rồi cậu sẽ thấy nó sẽ đi về đâu? Từ chết đến chết.Cha ngụy biện quá à! Đạo của Chúa là Thánh mà cha cứ lấy chuyện đời để so sánh.Chúa đã dạy rằng: “Từ nay người ta không thờ Thiên Chúa ở Giêrusalem, cũng không thờ ở Garidim, mà chỉ thờ Chúa trong tinh thần và chân lý”.- Tôi thấy Đức Giêsu vẫn về thủ đô mừng Lễ Vượt Qua. Và trong Bữa Vượt Qua cuối cùng Người đã biến hóa bánh mì và rượu nho thành Thân Thể và Máu Người. Người bảo môn đệ ăn và uống, lại còn năn nỉ:
“Anh em hãy làm việc này để nhớ Thầy”.
Như vậy ta phải cử hành Thánh lễ và rước lễ để nhớ Chúa. Nhớ trong tâm mà thôi thì Chúa không hài lòng đâu.- Thế tại sao Chúa lại bảo chỉ thờ Chúa trong tinh thần và chân lý?- Anh phải hỏi Chúa tại sao lại hỏi tôi. Nhưng đây là ý kiến của tôi. Chúa nói vậy là muốn xóa bỏ cái tranh chấp giữa người Do Thái và người Samari. Do Thái thì chorằng đền thờ ở Giêrusalem là chính thống; đền thờ ở Garidim là xé rào. Còn người Samari thì cho rằng thờ Giavê ở Garidim cũng là chính thống. Chúa không đồng ý sự tranh chấp như thế, vì cả hai đều thiếu cái tâmđối với Giavê, cả hai đều đầu cơ Giavê cho mình. Vả lại thời Cựu Ước đang nhường chỗ cho Tân Ước. Hiến tế bằng máu chiên bò chẳng còn ý nghĩa gì nữa, khi máu hiến tế của “Chiên Thiên Chúa”đang lừng lững bước tới.- Như vậy cha biểu con phải đi Lễ Chúa Nhật chứ gì?- Chứ sao! Cậu vừa ở nhà để tin và thờ Chúa trong tinh thần, vừa đi lễ để nhớ Chúa,để hóa thân thành một với Chúa. Ngài có nhắc to tiếng với cậu đấy:
“Ai không ănThịt Tôi và không uống Máu Tôi, thì không có sự sống đời đời”.
Đạo có ruột mà cũngcó vỏ, có cái chánh mà cũng có cái phụ. Cái ruột là cái niềm tin trong tinh thần củacậu. cái vỏ là nghi thức, là kinh sách, là sự có mặt để hiệp thông. Nó là cái vỏ, là cái phụ. Nhưng cần thiết và hữu ích lắm đấy. Bánh Bích Quy mà không có bao bì thì cónguy cơ mốc meo đấy. Trứng gà mà không có vỏ thì eo ôi đấy. Yêu vợ mà không biểu lộ tình cảm thì coi chừng mất vợ đấy…Cha xứ, vợ chồng ông xồn xồn cùng cười hô hố. Họ bắt tay giã từ. Hai bàn tay xiếtnhau, xoắn nhau như không muốn xa nhau.- Đi Lễ Chúa Nhật nhá.- Dạ.

Lm.Piô Ngô Phúc Hậu