“Uống nước nhá»› nguồnâ€, “Ăn quả nhá»› kẻ trồng cây†là má»™t trong những truyá»n thống tốt đẹp cá»§a dân tá»™c Việt Nam. Thế nên, lòng biết Æ¡n không chỉ là má»™t đức tÃnh tốt đẹp cần phải có nÆ¡i má»—i ngưá»i, mà  nó đã trở thà nh má»™t đạo lý thuyá»n thống được truyá»n tụng và bảo tồn qua bao thế hệ cha ông chúng ta. GiỠđây, chúng ta cùng tìm hiểu đôi nét vá» lòng biết Æ¡n qua những góc cạnh: Lòng biết Æ¡n là gì? biết Æ¡n ai? lợi Ãch cá»§a sá»± biết Æ¡n? và gương sáng biết Æ¡n.
1. Lòng biết ơn là gì?
– “Lòng biết Æ¡n là má»™t nhịp cầu để ngưá»i đến vá»›i ngưá»i. Qua nhịp cầu đó tôi đến vá»›i em và chị đến vá»›i anh†(Lm GB.Nguyá»…n Ngá»c Thế SJ)
– “Lòng biết Æ¡n là sá»± tỉnh thức cá»§a tâm hồn chống lại tất cả những thế lá»±c có sức mạnh tà n phá†(Triết gia ngưá»i Pháp Gabriel Marcel)
– “Lòng biết Æ¡n là đẳng cấp cao nhất cá»§a văn minh và cá»§a má»™t loại trà tuệâ€. (không rõ tác giả)
– Lòng biết Æ¡n là sá»± biết Æ¡n và ghi nhá»› công Æ¡n cá»§a những ngưá»i và những sá»± váºt, đã góp phần và o sá»± hiện hữu, sinh sống và là m nên con ngưá»i toà n diện cá»§a mình.
2. Biết ơn ai?
Là Ki-tô hữu, trước hết chúng ta phải biết Æ¡n Thiên Chúa là Äấng đã tạo dá»±ng và cứu chuá»™c chúng ta, cùng vá»›i muôn loà i muôn váºt để chúng ta hưởng dùng cách nhưng không. Thánh Tê-rê-sa Hà i Äồng Giê-su nói: “Chúa Giê-su không đòi chúng ta là m những chuyện lá»›n nhưng chỉ xin chúng ta quên mình và có lòng biết Æ¡n†; còn Chân phước Solanus Casey nói: “Chúng ta hãy cám Æ¡n Chúa trướcâ€.
Tiếp đến, chúng ta phải biết Æ¡n ông bà , cha mẹ và các thầy cô giáo. Ca dao Việt Nam có câu: “Con Æ¡i ghi nhá»› lá»i nà y. Công cha, nghÄ©a mẹ, công thầy chá»› quên†; Biết Æ¡n các vị thừa sai đã đến gieo hạt giống Äức Tin trên đất Việt chúng ta; biết Æ¡n các linh mục, tu sÄ©, giáo lý viên, y bác sÄ©, các nhà khoa há»c, những ngưá»i đã xây dá»±ng và bảo vệ quê hương đất nước chúng ta cùng vá»›i những công nhân, nhân viên trong các ngà nh nghá»â€¦ Tóm lại, chúng ta phải biết Æ¡n Chúa, Äức mẹ, các thánh, và biết Æ¡n những ngưá»i đã sinh thà nh, nuôi dưỡng, giáo dục đức tin, văn hóa, nhân bản, và chăm lo, giúp đỡ, tạo Ä‘iá»u kiện và đồng hà nh vá»›i chúng ta trong má»i lãnh vá»±c cá»§a cuá»™c sống là m ngưá»i và là m con Chúa.
Ngoà i ra, theo Thánh Phan-xi-cô Ãt-si-si “con ngưá»i cá»§a tình huynh đệâ€, thì tất cả tạo váºt trên trần gian Ä‘á»u như ngưá»i há» hà ng, mà ngà i gá»i là : anh mặt trá»i, chị mặt trăng, chị sao, các anh gió, không khÃ, mây trá»i, anh lá»a, chị nước, mẹ đất, và chị chết. Bà i ca vá» các tạo váºt nà y, đã được Lm nhạc sÄ© Xuân Thảo và cố nhạc sÄ© Hải Linh phổ nhạc vá»›i tên bà i hát là “Trưá»ng ca các tạo váºtâ€, má»™t trong những bà i thánh ca hợp xướng mà tôi rất yêu thÃch, ngay từ khi vừa cháºp chững táºp hát cho ca Ä‘oà n giáo xứ tôi. Như váºy, má»™t cách nà o đó, chúng ta còn phải biết Æ¡n cả những tạo váºt Thiên Chúa đã dá»±ng nên, mà chúng ta đã và đang hưởng dùng má»—i ngà y.
3. Lợi Ãch cá»§a sá»± biết Æ¡n.
Qua tìm hiểu và trải nghiệm, tôi nháºn thấy má»—i khi chân thà nh bà y tá» lòng biết Æ¡n qua lá»i nói, hà nh động hay qua bất cứ hình thức nà o khác, chúng ta Ä‘á»u có được những lợi Ãch nhất định cụ thể là :
-Có thể biết được mình có là má»™t trong số những kẻ được Chúa chá»n lên thiên đà ng? Äây là má»™t ý trong bà i giảng thánh lá»… ban Bà tÃch Thêm Sức cá»§a Äức Cha GB Bùi Tuần, mà tôi Ä‘á»c được khi tôi trẻ tuổi. Vì rất tâm đắc vá»›i ý tưởng nà y nên tôi nhá»› hoà i nhá»› mãi, cho dù đã hÆ¡n 30 năm qua rồi. Äại ý vắn gá»n Äức Cha nói có má»™t tác giả uy tÃn đã viết: “Dấu chỉ để phân biệt những kẻ Chúa chá»n lên thiên đà ng, là có lòng cảm tạ biết Æ¡n Chúa, ngưá»i có thói quen cảm tạ Chúa trong má»i hoà n cảnh thì như mang trong mình má»™t trái tim tá»a sáng. Äó là dấu chỉ hỠđược Chúa chá»nâ€.
-Thể hiện được mình là má»™t con ngưá»i biết sống có tình, có nghÄ©a, có văn hóa cá»§a con ngưá»i trong những lúc gặp khó khăn cần sá»± giúp đỡ, cÅ©ng như khi thuáºn lợi thà nh công mình sẵn sà ng giúp đỡ ngưá»i khác.
-Giúp cho mình má»—i ngà y trở nên hoà n thiện hÆ¡n vá» nhân cách, vá» phẩm chất là m ngưá»i và là m con Chúa cá»§a mình. Tháºt váºy, vì lòng biết Æ¡n là má»™t trong những chuẩn má»±c đạo đức, mà má»—i ngưá»i, nhất là các Ki-tô hữu không thể thiếu trong mối tương quan vá»›i Chúa và tha nhân.
-Từng bước xa dần và có thể diệt trừ được kiểu cách sống tá»± phụ, kiêu hãnh giả tạo, bạc bẽo và Ãch ká»·. Thay và o đó bằng lối sống khiêm hạ, biết Æ¡n, quảng đại và vị tha.
4.Gương sáng biết ơn
Trong đạo ngoà i Ä‘á»i có nhiá»u gương sáng vá» lòng biết Æ¡n. Nhưng thiết nghÄ©, trước hết chúng ta nên tìm há»c biết và bắt chước các gương sáng đã được ghi trong Kinh Thánh, cụ thể là gương sáng cá»§a Mẹ Ma-ri-a (x.Lc 1, 43-55),và cá»§a ngưá»i Sa-ma-ri mắc bệnh phong cùi được Chúa chữa là nh (x.Lc 17,11-19). Chúng ta cùng tìm hiểu sÆ¡ lược vá» hai gương sáng nà y:
-Tin Mừng ghi lại lá»i cá»§a Mẹ Ma-ri-a: “Linh hồn tôi ngợi khen Äức Chúa, thần trà tôi há»›n hở vui mừng vì Thiên Chúa, Äấng cứu độ tôi. Pháºn nữ tỳ hèn má»n, ngưá»i Ä‘oái thương nhìn tá»›iâ€Â (Lc 1, 46-48). Vá»›i những lá»i nà y trong Bà i ca Ngợi Khen (Ma-ni-fi-cat) cá»§a Mẹ Ma-ri-a, chúng ta thấy rõ Mẹ đã thá»±c sá»± khiêm tốn, khi bà y tá» sâu sắc lòng biết Æ¡n cá»§a Mẹ vá»›i Thiên Chúa. Má»™t gương sáng biết Æ¡n tháºt tuyệt vá»i.
-Vá» ngưá»i Sa-ma-ri, Tin Mừng ghi: “Má»™t ngưá»i trong bá»n, thấy mình được khá»i, liá»n quay trở lại và lá»›n tiếng tôn vinh Thiên Chúa. Anh ta sấp mình dưới chân Äức Giê-su mà tạ Æ¡n. Anh ta lại là ngưá»i Sa-ma-riâ€Â (Lc 17, 15-16). Như thế, sau khi anh được Chúa chữa là nh cho, anh ta đã hết lòng cùng vá»›i cả lá»i nói và hà nh động cá»§a anh, bà y tá» lòng biết Æ¡n Chúa Giê-su. Tháºt đẹp má»™t gương sáng biết Æ¡n cá»§a má»™t ngưá»i dân ngoại.
Tiếp đến, chúng ta còn có thể há»c biết vá» gương sáng biết Æ¡n qua Ä‘á»i sống và lá»i dạy bảo cá»§a những vị Thánh sau đây:
– Khi rÆ¡i và o hoà n cảnh chẳng còn gì để mất. Thánh Gióp sấp mình xuống đất và nói : “Thân trần truồng sinh từ lòng mẹ, tôi cÅ©ng trở vỠđó cÅ©ng trần truồng. ÄỨC CHÚA đã ban cho, ÄỨC CHÚA lại lấy Ä‘i: xin chúc tụng danh ÄỨC CHÚA!â€Â (G 1, 21)
– “Hà ng ngà y anh chị em hãy nâng tâm hồn lên, hướng vá» Chúa trong tâm tình biết Æ¡n. Bởi vì Chúa cho mình cái nà y cái kia. Bởi vì ngưá»i khác sỉ nhục mình. Bởi vì mình có những gì mình có, nhưng cÅ©ng bởi vì mình không có những gì mình cần. Bởi vì Chúa tạo đựng mặt trá»i mặt trăng, cây cối muông chim súc váºt. Bởi vì Chúa cho ngưá»i nà y khéo léo, ngưá»i kia vụng vá». Xin cám Æ¡n Chúa tất cả, vì tất cả Ä‘á»u tốtâ€. Thánh Losemaria Escriva
– “Lòng biết Æ¡n cá»§a tôi không giá»›i hạn nÆ¡i những gì Ngưá»i ban cho tôi, và tôi có hà ng ngà n cách để thể hiện lòng biết Æ¡n đóâ€Â Thánh Tê-rê-sa Hà i Äồng Giê-su
– “Chúng ta hãy nhớ đến quá khứ với lòng biết ơn, hăng say sống giây phút hiện tại và tin tưởng nhắm đến tương lai†Thánh Giáo hoà ng Gioan Phaolô II.
Äể kết thúc bà i chia sẻ vá» lòng biết Æ¡n nà y, tôi không quên nói vá» gương sáng mà tôi há»c được từ chÃnh gia đình tôi, nÆ¡i bà ná»™i và cha mẹ cá»§a tôi khi tôi còn bé là , sau những lá»i há»i thăm, sá»± giúp đỡ và nháºn váºt gì từ bất cứ ai, vá» bất cứ vấn đỠgì, thứ gì. Câu trả lá»i đầu tiên trên môi miệng các ngà i luôn luôn là : “Cám Æ¡n Chúa, cám Æ¡n ông bà , anh chị…†rồi má»›i nói tiếp những Ä‘iá»u khác. Từ gương sáng nà y cùng vá»›i sá»± dạy dá»— vá» lòng biết Æ¡n khi tôi khôn lá»›n nÆ¡i gia đình và há»c đưá»ng Công giáo. Nay tôi đã quá lục tuần, nhưng cám Æ¡n Chúa tôi vẫn còn giữ được Ä‘iá»u tốt đẹp ấy – Biết Æ¡n Chúa biết Æ¡n má»i ngưá»i.
Mong sao má»i ngưá»i Ä‘á»u có được tâm tình biết Æ¡n, nhá» luôn ý thức rằng: Trong Ä‘á»i sống, mình rất cần đến Chúa và các Æ¡n cá»§a Chúa, và cÅ©ng cần chịu Æ¡n cá»§a bao ngưá»i khác nữa.
“Lạy Chúa, chúng con cảm tạ Chúa vì vinh quang cao cả Chúa†(Kinh Vinh Danh). Và “xin Chúa trả Æ¡n bá»™i háºu cho những ngưá»i đã là m phúc cho chúng con. Amenâ€
Giuse Äinh Quang Thiá»u
dongten

