Một nghiên cứu từ Đại học Roshester (Anh) đã chỉ ra rằng, não bộ có hẳn một cơ chế tự “làm sạch”, giúp bạn thải bỏ các độc tố tích tụ gây nguy cơ mắc bệnh như Alzheimer’s, và cơ chế này hoạt động tốt nhất khi bạn đang ngủ. Nhưng sẽ ra sao nếu bạn không cảm thấy thoải mái chút nào khi thức dậy mỗi sáng dù đã dành ra 7 – 8 tiếng nghỉ ngơi?
Hãy cùng xem các chuyên gia lý giải điều này như thế nào nhé.
1. Bạn đang bị mất nước
Khi cơ thể không đủ nước, huyết áp sẽ giảm đồng nghĩa với việc làm chậm dòng oxy đưa tới não. Hệ quả của việc thiếu oxy là cảm giác mất tỉnh táo. Do đó, nếu bạn tỉnh giấc một cách mệt mỏi thì hãy uống ngay một cốc nước. Lượng nước cần nạp sẽ phụ thuộc vào nhu cầu cá nhân, nhưng trạng thái lý tưởng bạn nên đạt được là uống đủ nước để có cảm giác cần đi vệ sinh ít nhất 3 lần mỗi ngày. Lượng nước này sẽ tương đương với khoảng từ 6 – 8 cốc nước.
2. Tuyến giáp trạng có thể có vấn đề
Tuyến giáp trạng là một tuyến sản sinh các hormone điều hòa giấc ngủ và trạng thái thèm ăn. Khi cơ quan này không hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả, diễn ra tình trạng suy tuyến giáp nên giấc ngủ của bạn sẽ có các biểu hiện khác thường. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến cho tình trạng ngủ quá độ. Trong trường hợp bạn luôn mệt mỏi dù đã ngủ rất nhiều, hãy đặt lịch hẹn với bác sĩ để được kiểm tra sức khỏe.
3. Sử dụng đồ uống có cồn
Khi dùng các đồ uống chứa cồn trước khi ngủ như bia, rượu, bạn sẽ ngủ chập chờn, và thức giấc một cách uể oải. Theo trung tâm National Sleep Foundation tại Mỹ, việc sản xuất adenosine tăng lên khiến bạn cảm thấy buồn ngủ khi tiêu thụ đồ uống chứa cồn nhưng nồng độ chất này giảm nhanh chóng sau đó, khiến cơ thể tỉnh dậy khi đang được nghỉ ngơi thực sự.
Rượu bia chính là một trong những nguyên nhân khiến bạn không thể bước vào giấc ngủ sâu (REM) – giai đoạn cơ thể tự phục hồi năng lượng. Do đó, việc bạn uống rượu và thức dậy với cảm giác đau đầu vào sáng hôm sau là điều tất yếu.
4. Bạn đang gặp các rối loạn về việc ngưng thở khi ngủ
Chứng rối loạn này đang làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của khoảng 3 – 7% dân số. Ngưng thở khi ngủ là tình trạng đường hô hấp bị tắc một phần trong lúc ngủ. Hiện tượng này xảy ra khi cơ thể bị thiếu oxy và lúc này bộ não “không đủ tỉnh táo” để điều tiết hô hấp làm việc bình thường. Sự gián đoạn khi thở này xảy ra đột ngột và nhanh chóng trong vài giây hoặc vài phút và nhiều người chẳng thể biết được điều này khi thức dậy vào sáng hôm sau.
Các triệu chứng của bệnh này là ngáy ngủ và thức dậy với hiện tượng đau đầu vào sáng hôm sau. Nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể dẫn đến biến chứng như cao huyết áp hoặc các vấn đề tim mạch.
5. Chứng trầm cảm
Một trong những biểu hiện thường có ở người đang gặp phải chứng trầm cảm hay rối loạn về tâm lý. (Ảnh từ VietNamNet)
Một trong những biểu hiện thường có ở người đang gặp phải chứng trầm cảm hay rối loạn về tâm lý là họ trông mệt mỏi và ngái ngủ, thời gian ngủ có thể nhiều hơn. Vấn đề không chỉ bởi thể chất của họ suy sụp, mà còn do trạng thái tâm lý bị ức chế khiến việc rời khỏi giường trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, nếu bạn không muốn thức dậy và cảm thấy chẳng có sức lực gì để khởi đầu ngày mới, thì hãy tìm đến một cuộc kiểm tra tâm lý, nói chuyện với một chuyên gia là giải pháp được khuyến khích trong trường hợp này.
6. Dùng điện thoại, máy tính trước khi ngủ
Nếu bạn có thói quen “dính” lấy điện thoại, máy tính ngay trước khi đi ngủ thì đây chính là nguyên nhân khiến cơ thể uể oải, mệt mỏi vào sáng hôm sau vì giấc ngủ không sâu. Loại ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại ngăn chặn việc sản xuất melatonin tự nhiên của cơ thể, đây là hormone điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ. Lúc này, nhịp sinh học bị ảnh hưởng và bạn khó có thể đi vào giấc ngủ sâu.
Chính vì thế, hãy tránh xa điện thoại, máy tính ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ để buổi sáng hôm sau có thể thức dậy với tinh thần thật thoải mái.
VĐH
Hoa Đà dạy bí quyết ngủ dù thường xuyên thức khuya vẫn đảm bảo cơ thể khỏe mạnh
Thức khuya là chuyện rất bình thường trong cuộc sống bận rộn ngày nay, nhưng thường xuyên ngủ trễ sẽ ảnh hưởng rất xấu đến cơ thể. Tuy nhiên, bạn sẽ không cần phải lo lắng về điều này nếu biết bí quyết ngủ của Hoa Đà.
Thường xuyên thức khuya làm việc sẽ ảnh hưởng rất xấu đến cơ thể. (Ảnh: Getty)
Bí quyết ngủ
Căn cứ y học và kinh nghiệm bản thân, tác giả nhận định một người chân chính ngủ chỉ 3 giờ đầu, còn lại đều lãng phí thời gian, đều là đang gối đầu nằm mơ, không có ai là không nằm mộng. Còn tại sao lúc tỉnh dậy cảm thấy bản thân không nằm mơ, đó là vì bạn đã quên mất.
Theo Hoa Đà, buổi trưa chỉ cần ngủ 3 phút là đã tương đương với 2 giờ, nhưng phải ngủ vào đúng giữa trưa khoảng 12 giờ. Buổi tối nếu ngủ đúng giờ Tý (từ 23h đêm đến 1h) thì 5 phút ngủ tương đương với 6 giờ. Hoa Đà vốn là một vị lương y nổi tiếng thời Đông Hán trong lịch sử Trung Hoa, được xem như thần y, cũng là một trong những ông tổ của Đông y, do đó cách trị bệnh của ông từ xưa đến nay luôn được nhiều người coi trọng.
Tại sao có thể nói như vậy? Điều này có học thức rất lớn, liên quan đến đạo lý Âm Dương, pháp tắc thế giới, pháp tắc vũ trụ, hơn nữa bạn sẽ cảm giác được dưới trái tim có một luồng năng lượng nối liền xuống dung hợp với năng lượng của đan điền (trên thận), được gọi là “Thủy Hỏa ký tế”, nói rộng ra một chút chính là nếu ngủ đủ giấc thì tinh thần bạn sẽ tốt lên gấp trăm lần.
* Thủy Hỏa ký tế: Thủy Hỏa giao nhau, giúp nhau để làm nên công trình, nước ở trên, lửa ở dưới, thời lửa sẽ đun sôi được nước.
Do đó những ai thường thức khuya làm việc, học bài… bất kể việc nhỏ lớn thế nào thì đến giờ Tý cũng phải dừng lại đi ngủ 30 phút, đến giờ Mão (từ 5h đến 7h sáng) dù muốn ngủ cũng không được ngủ, như vậy hôm đó tinh thần của bạn sẽ tỉnh táo.
Giấc ngủ và dưỡng sinh
1. Quy tắc giấc ngủ
Danh y nổi tiếng thời Chiến Quốc Văn Chí từng nói với Tề Uy Vương rằng: “Đạo dưỡng sinh của tôi đặt giấc ngủ ở vị trí cao nhất, con người và động vật chỉ có ngủ mới lớn lên, giấc ngủ giúp tỳ vị tiêu hóa thức ăn, cho nên giấc ngủ là thứ bổ nhất trong dưỡng sinh, một người nếu không ngủ 1 buổi tối thì mất 100 ngày cũng không thể hồi phục sức khỏe bị tổn hại“.
Ngủ có tác dụng rất lớn trong dưỡng sinh, dưỡng chính là dùng rất nhiều tế bào khỏe mạnh thay thế tế bào yếu kém, hư hại, nếu 1 đêm không ngủ tức là không đổi tế bào mới. Nếu nói ban ngày có 1 triệu tế bào chết đi, ban đêm chỉ bù lại được 500 ngàn tế bào, như vậy cơ thể của bạn sẽ bị thiếu hụt, lâu dần bạn liền rỗng như củ cải bị xốp. Vậy làm sao trên thế giới có những cụ già sống trên 100 tuổi? Đó là vì mỗi tối họ đều đi ngủ đúng giờ vào 21h.
Thực tế trong cuộc sống có không ít người bị khó ngủ, hoặc chất lượng giấc ngủ không cao. Giấc ngủ không tốt là một vấn đề mang tính tổng hợp, nguyên nhân chủ yếu là do can hỏa vượng, vị hỏa thượng viên, can âm hư.
Can hỏa là chứng trạng do can khí uất kết, thành hơi nóng nghịch lên, làm cho nhức đầu, chóng mặt, đỏ mắt, nóng đỏ mặt, miệng khô đắng, v.v. Người có can hỏa quá thịnh khi ngủ sẽ rất cảnh giác, giấc ngủ không sâu.
Vị hỏa quá thừa do vị có tích nhiệt hoặc ngoại cảm ôn tà phạm vào vị hóa hỏa mà thành bệnh, dẫn đến môi, miệng, lưỡi, chân răng loét nát, sưng đỏ và đau. Người mắc chứng vị hỏa quá thừa thường ngủ không yên giấc.
Can âm hư là do âm dịch của can không đủ gây choáng váng, 2 mắt khô sáp, họng khô, tai ù, mặt nóng đỏ, ngũ tâm phiền nhiệt… Ai mắc chứng can âm không đủ khi ngủ sẽ cảm thấy mệt nhọc.
2. Giấc ngủ và bệnh tật
Phương thức và thói quen sinh hoạt hiện đại đã mang đến rất nhiều ảnh hưởng tiêu cực cho cơ thể chúng ta, dẫn đến hình thành “4 bệnh lớn”: Bệnh hoa quả, bệnh tủ lạnh, bệnh ti vi máy tính, bệnh thức khuya. Gan có một đặc điểm là khi nằm chuyển máu về gan, khi ngồi hoặc đứng sẽ cung cấp máu ra ngoài.
Giấc ngủ đúng giờ là điều tốt nhất để bảo vệ gan. (Ảnh: Guardianlv.com)
Giờ Tý (23h-1h), thực ra 23h đêm mới là thời gian bắt đầu một ngày mới, chứ không phải 0h, đây là hiểu biết sai lầm của chúng ta. Gan và mật hỗ trợ lẫn nhau như một, 23h là lúc kinh mạch của túi mật được mở ra, nếu khi đó không ngủ thì sẽ làm tổn hại lớn tới đảm khí, vì 11 cơ quan tạng phủ đều phụ thuộc vào túi mật. Đảm khí một khi hư thiếu sẽ dẫn tới chức năng của toàn bộ cơ quan khác trong cơ thể đều giảm xuống, sức miễn dịch giảm xuống, các chức năng của cơ thể giảm xút trầm trọng, đảm khí hỗ trợ trung khu thần kinh nên nếu đảm khí bị thương sẽ dễ mắc phải các bệnh về thần kinh, ví dụ như chứng tâm tình uất ức, tâm thần phân liệt, chứng ám ảnh, bồn chồn…
Giờ sửu (1h-3h) là thời gian kinh mạch gan vượng nhất, nếu không ngủ, gan không thể thải độc, sản xuất ra lượng máu mới, vì lưu giữ máu xấu nên sắc mặt xanh xao, lâu dần dễ bị mắc các bệnh về gan. Người mắc viêm gan siêu vi B là do thường thức đêm, mất ngủ, cơ thể quá hư nhược, nói cách khác là cơ thể quá rối loạn khiến virus thừa cơ xâm nhập vào tới tế bào.
Vậy ngủ không đúng giờ giấc mang đến những tổn thương nào cho gan?
– Can chủ sơ tiết, sơ tức là khai thông, tiết tức là phát tán, làm cho khí toàn thân thông mà không trệ, tán mà không uất. Nếu quá giờ Tý không đi ngủ có thể gây ra bất lợi cho hoạt động sơ tiết của gan, làm can khí tích tụ có thể dẫn tới các triệu chứng như dễ tức giận, đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, đau mắt, ù tai, điếc tai, đau sườn ngực, nữ giới kinh nguyệt không đều, táo bón, cũng dẫn tới can khí thăng phát không đủ, mệt mỏi, đau đầu mỏi gối, chóng mặt, mất ngủ, tim hồi hộp, lơ đãng, nghiêm trọng còn bị bất tỉnh nhân sự, té xỉu khi đang trên đường.
– Gan thông với mắt, nếu quá giờ tý không ngủ sẽ dễ khiến can hư, thường xuất hiện các triệu chứng như mờ mắt, hoa mắt, quáng gà, sợ ánh sáng, chảy nước mắt khi ra gió… Ngoài ra, nó còn có thể dẫn đến các bệnh về mắt như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, xơ cứng động mạch võng mạc, bệnh võng mạc các bệnh về mắt khác.
– Can chủ cân, nếu quá giờ tý vẫn chưa đi ngủ sẽ khiến can huyết bất túc, cân mạch mất đi sự nuôi dưỡng dẫn tới đau cơ, tê bì chân tay, khó co duỗi gân cơ, co giật, dễ bị nấm móng tay, thiếu canxi, xương bánh chè mềm đi, động kinh, loãng xương, tắc mạch.
– Vì tim chủ huyết mạch, tức là tâm khí thúc đẩy huyết dịch vận hành trong lòng mạch, phát huy tác dụng dinh dưỡng và tư nhuận, trong khi gan lại có chức năng lưu giữ và điều tiết máu nên nếu quá giờ tý không đi ngủ sẽ làm can huyết bất túc dẫn tới tình trạng tim không cung cấp đủ máu, gây ra các triệu chứng như tim đập mạnh và loạn nhịp, run sợ.., trường hợp nghiêm trọng sẽ dẫn tới các bệnh tim mạch như cao huyết áp, thậm chí xuất huyết não.
3. Phương pháp ngủ
Nếu mỗi tối bạn đều lên giường nằm từ 22h, im lặng không nói chuyện thì đến 23h bạn sẽ chìm vào giấc ngủ. Gan và túi mật bắt đầu chuyển máu về lọc độc tố và sản xuất ra máu mới. Cứ duy trì như vậy thì đến trăm tuổi bạn cũng không bị sỏi mật, hay mắc các bệnh như viêm gan, xơ gan. Tuy nhiên, nếu ngày nào bạn cũng thức tới hơn 1h sáng, gan không thể chuyển máu về, không thể lọc hết độc tố trong máu, máu mới cũng không được sinh ra, túi mật cũng không thể lưu trữ dịch mật mới, nên bạn sẽ dễ bị sỏi mật, u nang, viêm gan…
Dưới gan và túi mật là dạ dày, nếu bộ phận này gặp vấn đề, bạn sẽ xuất hiện tình trạng ngủ không yên giấc. Trường hợp thứ nhất là chứng vị hàn, chỉ vị dương bất túc, với triệu chứng vị quản đau, đến vội, đau dữ dội, gặp lạnh đau hơn, thích ấm, thích xoa, nôn mửa ra nước trong, miệng nhạt, không khát, ruột sôi ùng ục, ỉa chảy, người lạnh, chân tay lạnh; lưỡi nhợt, rêu trắng trơn, mạch trầm trì hoặc huyền. Chứng này có thể do uống trà quá nhiều hoặc ăn quá nhiều đồ ngấy béo, chắc chắn sẽ khiến bạn ngủ không ngon.
Một tình trạng khác nữa là vị nhiệt, còn được gọi là chứng vị hỏa, có biểu hiện ăn nhiều hay đói, khát nước ưa uống lạnh, vị quản đau hoặc có cảm giác nóng rát, hôi miệng, táo bón, chân răng sưng đau, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch sác hữu lực. Chứng này do nhiệt khí bốc lên, khí thở ra từ miệng đều là khí nóng, nó cũng dẫn tới mất ngủ. Còn một trường hợp nữa là vị táo, miệng lưỡi đều khô, dạ dày có cảm giác thiếu nước.
Còn có một tình trạng là vị hậu, tình trạng này là do chúng ta ăn nhiều thực phẩm giàu đạm ngấy, ví dụ có những người ăn hải sản gà hầm… vì mùi vị rất ngon nên ăn nhiều, nhưng dù có ngon đến mấy cũng không thể ăn quá nhiều hoặc phải trung hòa mùi vị, nếu không mùi vị quá nồng cũng sẽ khiến ta khó ngủ.
Lúc ngủ, chân tay cần được giữ ấm. Vì tứ chi có bản chất là dương nên nếu không được giữ ấm, chắc chắn thận dương bất túc, chức năng khí hóa không còn tác dụng sưởi ấm làm cho thủy thấp thịnh ở trong và cơ năng suy nhược. Ngoài ra, cả bụng và lưng cũng cần được giữ ấm trước khi đi ngủ.
Tâm ngủ trước, mắt ngủ sau, là cách tốt nhất để đi vào giấc ngủ. (Ảnh qua Beforeitsnews)
Vì tình trạng mỗi người khác nhau nên phương pháp ngủ cũng khác nhau, sau đây xin giới thiệu đến quý bạn đọc 3 phương pháp ngủ:
Trước khi ngủ bạn có thể thử thực hiện động tác gập bụng đơn giản, rồi ngồi xếp bằng tự nhiên hoặc ngồi kiết già trên giường, hai tay xếp chồng lên nhau đặt lên trên chân, hô hấp tự nhiên, cảm giác lỗ chân lông toàn thân nở ra khép lại theo nhịp thở, nếu có ngáp chảy nước mắt thì sẽ có hiệu quả tốt nhất, đến khi muốn ngủ liền ngã xuống ngủ.
Nằm ngửa, hít thở tự nhiên, xem như mình không có thân thể, hoặc như là người đang ở trong nước, hòa tan ngón chân cái trước, rồi đến các ngón chân khác, tiếp theo là bàn chân, bắp chân, đùi,… từng bước hòa tan, cuối cùng như không tồn tại, tự nhiên thiếp đi. Nếu vẫn chưa ngủ được, lặp lại lần nữa.
Người dễ ngủ có thể nằm nghiêng về bên phải, tay phải nắm tai phải. Lòng bàn tay phải là hỏa, tai là thủy, cả 2 dung hòa thành Thủy Hỏa tức tế, nếu trong cơ thể người thì sẽ hình thành tâm thận tương giao. Lâu dài có thể dưỡng tâm dưỡng thận.
Y học hiện đại đã chứng minh, những người ngủ sớm dậy sớm, áp lực tinh thần sẽ rất nhỏ, không dễ mắc các bệnh liên quan tới tinh thần. Buổi sáng không nên dậy quá sớm để luyện tập, bởi vào sáng sớm khi mặt trời chưa mọc, chương khí, trọc khí đang bốc lên từ đường cống dưới đất ( nhất là ở thành phố), những khí này tổn thương nghiêm trọng đến thân thể chúng ta.