Má»—i ngưá»i khi sinh ra và o Ä‘á»i Ä‘á»u được trao cho má»™t sứ mệnh. Tùy theo quan niệm và lối nhìn, sứ mệnh ấy có thể được xem như má»™t nghá» nghiệp, má»™t báºc sống, hay má»™t Æ¡n gá»i. Như váºy, không ai sinh ra và o Ä‘á»i mà lại không được đặt và o đôi tay, khối óc, và trái tim mình má»™t Ãt vốn liếng cần thiết cho nghá» nghiệp, báºc sống, và ơn gá»i cá»§a mình. Theo tinh thần Tin Mừng, đó là những nén bạc. Ngưá»i được trao cho 1 nén, ngưá»i khác 2 nén, ngưá»i khác nữa 5 nén tùy theo ý muốn cá»§a Thượng Ãế.
Nhưng thá»±c tế đã cho biết, có nhiá»u ngưá»i đã hoang phà số vốn ấy ngay khi còn thiếu thá»i: bá» há»c, lưá»i biếng, bạn bè xấu… Kẻ khác tiêu xà i quá tay khi ở tuổi trung niên: cá» bạc, rượu chè, nghiện hút, trai gái… Và cÅ©ng có ngưá»i khi tuổi Ä‘á»i xế bóng: buông xuôi, trốn tránh xã há»™i, và cô độc… Ãó là những thà nh phần mà thưá»ng ngà y há» sống như những kẻ chán Ä‘á»i, háºn Ä‘á»i, và thù ghét xã há»™i. Ãối vá»›i há», Ä‘á»i là má»™t chuá»—i ngà y dà i đáng ghét, buồn thản, và cuá»™c sống là vô giá trị. Há» luôn luôn háºn thù và nghÄ© rằng Ä‘á»i không công bằng vá»›i há». Há» có thể phải khác hÆ¡n và phải thà nh công hÆ¡n những gì mà há» Ä‘ang có. Những há» lại cố tình hay không hiểu rằng chÃnh hỠđã há»§y diệt tương lai và giá trị cuá»™c sống cá»§a há», chứ không phải do ai khác. CÅ©ng không phải Ä‘á»i đã bất công đối vá»›i há».
Ngược lại, cÅ©ng thá»±c tế lại cho thấy có biết bao nhiêu tâm hồn cao thượng quanh ta, và ở má»i nÆ¡i. Há» là những ngưá»i chấp nháºn cuá»™c Ä‘á»i, mở rá»™ng tâm hồn, đôi tay và thiện chà xây đắp cuá»™c Ä‘á»i: cuá»™c Ä‘á»i chÃnh há» và cuá»™c Ä‘á»i cá»§a tha nhân. Xây dá»±ng, xoa dịu và là m đẹp cho Ä‘á»i. Há» là những tâm hồn cao thượng. Há» can đảm và dám đối diện vá»›i thá»±c tế, vá»›i cuá»™c Ä‘á»i mặc dù Ä‘á»i không phải luôn luôn dá»… dãi và mỉm cưá»i vá»›i há». Và mặc dù Ä‘á»i có quay mặt lại vá»›i há», phÅ© phà ng, cưá»i nhạo há». Tóm lại, đây là những ngưá»i ta cần phải há»c há»i, bắt chước, cần phải nâng đỡ để cùng vá»›i há», ta là m được má»™t cái gì đó cho Ä‘á»i và cho chÃnh mình.
HIỆN TƯỢNG HÔN NHÂN THỜI ÃẠI
Những thứ Ä‘ang là m cho nhiá»u ngưá»i thiện chà thao thức và quan tâm đến Ä‘á»i sống hôn nhân, gia đình hiện nay:
1- Ly dị:
HÆ¡n 50% những cặp hôn nhân ngà y nay đã tan vỡ bằng ly dị, và hà ng triệu, triệu các em nhỠđã không được hưởng hạnh phúc cá»§a má»™t gia đình đầy đủ vá»›i cha mẹ, và anh, chị, em. Ãiá»u nà y hẳn cÅ©ng đã đôi lần khiến ta phải suy nghÄ© khi tham dá»± má»™t lá»… cưới, hoặc tiệc cưới cá»§a con, cháu, hay anh chị, em, bạn hữu. Trong những lúc như váºy, có khi ta tá»± há»i: “Ai! Ãôi nà o trong những đôi nà y sẽ ở trong số ½ những cặp hôn nhân ly dị?†Và kết quả tháºt Ä‘au lòng, nhiá»u cặp trong số ấy chỉ kéo dà i cuá»™c sống hôn nhân sau 3, 5, hoặc 10 năm chung sống.
2- Phá thai:
CÆ¡n cuồng phong phá thai – kết quả cá»§a những quan niệm lệch lạc vá» hôn nhân. Con số thống kê cá»§a các quốc gia, cÅ©ng như tại Việt Nam rất khá»§ng khiếp. Má»—i năm trên thế giá»›i có đến hằng chục triệu những thai nhi bị giết, bị há»§y diệt bằng nhiá»u cách do chÃnh cha mẹ và những ngưá»i phụ giúp cha mẹ các em là m việc ấy.
Ãá»c những tà i liệu vá» phá thai, tá»± nhiên tôi liên tưởng đến cái chết cá»§a hÆ¡n mấy trăm ngà n ngưá»i Nháºt sau hai trái bom nguyên tá» bá» xuống Hiroshima và Nagasaki và o thá»i Ãệ Nhị Thế Chiến vá»›i câu tá»± há»i, nếu váºy, ngà y nay ngưá»i ta phải dùng đến bao nhiêu trái bom nguyên tỠđể há»§y diệt hằng chục triệu thai nhi má»—i năm. Má»™t não trạng và lối sống vong thân, nói theo Thánh Giáo Hoà ng Gioan Phaolô II, là tệ trạng cá»§a má»™t ná»n “văn hóa sá»± chếtâ€!…
3- Ãồng tÃnh, hôn nhân đồng tÃnh:
Não trạng và tầm nhìn lệch lạc vá» hôn nhân cá»§a xã há»™i hiện nay Ä‘ang Ä‘em lại nhức nhối cho nhiá»u ngưá»i, nhiá»u cha mẹ, nhiá»u phụ huynh, đặc biệt khi phải đối diện vá»›i tình trạng đồng tÃnh và hôn nhân đồng tÃnh cá»§a con cháu, anh chị em mình. Tá»™i hay phúc? Xấu hay tốt? Chưa ai có đủ thẩm quyá»n phê phán và lượng định trên bình diện lương tâm con ngưá»i. Nhưng vá»›i cái nhìn tá»± nhiên cá»§a mục Ä‘Ãch hôn nhân, thì lối sống nà y quả tháºt không đạt được ý nghÄ©a tròn đầy cá»§a nó.
HẬU QUẢ CỦA LY DỊ
Háºu quả sá»± tà n phá những giá trị tinh thần và vẻ đẹp tÃch cá»±c Ä‘á»i sống hôn nhân không dừng lại ở những lãnh vá»±c xã há»™i và đạo đức xã há»™i. Nó còn ảnh hưởng sâu Ä‘áºm đến những ngưá»i trong cuá»™c như cha mẹ, con cháu, và cả đến những thế hệ mai sau.
1- Giữa vợ chồng:
Ãối vá»›i những nạn nhân cá»§a ly dị, biến cố nà y đã để lại má»™t vết thương Ä‘au đớn khó hà n gắn, hoặc đòi há»i lâu ngà y má»›i được hà n gắn. Háºu quả tâm lý nà y được phản ảnh qua những lần ly dị kế tiếp. Vì má»™t lần ly dị sẽ mở đưá»ng cho những lần ly dị sau nà y. Bởi lẽ há» sẽ không còn tin tưởng và o tình yêu cá»§a mình cÅ©ng như cá»§a ngưá»i khác. Ảnh hưởng nà y còn dẫn đến má»™t quan niệm vá» tình yêu và hôn nhân như má»™t trò chÆ¡i ái tình, đến rồi Ä‘i không mang má»™t ý nghÄ©a hay giá trị tinh thần nà o cả.
Ngoà i ra, tình cảm con ngưá»i cÅ©ng sẽ bị ảnh hưởng. Ãt ngưá»i sau khi ly dị mà quay lại nhìn nhau bằng má»™t cái nhìn thân thiện và bằng hữu. Và nếu đã không nhìn nhau như bằng hữu, thì sá»± thù háºn, cay đắng sẽ mãi mãi là má»™t cầm buá»™c nÆ¡i chÃnh con ngưá»i ấy; do đó, sẽ khó có được sá»± khách quan và công bằng. DÄ© nhiên, háºu quả cá»§a nó sẽ ảnh hưởng đến con cái cá»§a há».
2- Với con cái:
Ãối vá»›i con cái sau khi cha mẹ ly dị. Ãây chÃnh là đỠtà i mà nhiá»u nhà tâm lý, xã há»™i, cÅ©ng như đạo đức không đồng nhất vá»›i nhau vá» kết quả cá»§a những cuá»™c khảo cứu. Nhưng nói chung, con cái sống vá»›i mẹ và cha dượng, vá»›i bố và mẹ kế, vá»›i những ngưá»i anh, chị, em không cùng cha mẹ, Ãt nhiá»u vẫn có những khó khăn khi há»™i nháºp và o má»™t môi trưá»ng và hoà n cảnh sống má»›i. Dù là Âu, Mỹ, Phi, hay Ã, tâm lý “con ông, con tôi, con chúng ta†vẫn là má»™t tâm lý không chỉ gây phiá»n toái cho con cái, mà còn ngay cho cả những cha mẹ nà y.
3- Xã hội và tâm linh:
Ảnh hưởng ly dị còn liên quan đến lãnh vá»±c xã há»™i và tâm linh nữa. Má»™t xã há»™i mà trong đó giá»›i trẻ mất niá»m tin, sống trong tâm thức buồn nản và thất vá»ng khi nhìn đến sá»± đổ vỡ cá»§a cha mẹ. Những trẻ em nà y khi lá»›n lên cÅ©ng sẽ hà nh động hay bị thôi thúc hà nh động như cha mẹ chúng. Kết quả khảo cứu đã cho thấy, con cái các cha mẹ ly dị cÅ©ng có xác xuất ly dị cao hÆ¡n con cái những cha mẹ không ly dị.
Như váºy, sá»± đổ vỡ vá» hôn nhân, mà háºu quả kinh khá»§ng cá»§a nó chÃnh là căn bệnh hiểm nghèo cá»§a gia đình và xã há»™i. Và việc tiếp tay xây dá»±ng, đổi má»›i, và là m đẹp Ä‘á»i sống nà y, chÃnh là những việc là m dù rất nhá» bé, nhưng tháºt sá»± cao cả và cần thiết. Khi ná»n tảng gia đình là đá»i sống hôn nhân bị phá sản, thì nhân loại không cần phải đến bom nguyên tá», những khà giá»›i giết ngưá»i hà ng loạt, hoặc những thiên tại như động đất, bão lụt há»§y diệt, nhưng chÃnh nó sẽ tá»± há»§y diệt và nháºn chìm nó, vì hôn nhân là cốt lõi cá»§a gia đình, mà gia đình là ná»n tảng cá»§a xã há»™i và giáo há»™i.
NĂNG LỰC PHỤC HỒI
Ai dám nháºn mình tốt là nh, và thánh thiện? Há»a may chỉ dám tá»± nháºn mình là má»™t tá»™i nhân nhá» Æ¡n biết xám hối. Và vì thế, tháºt là hữu lý khi ta biết dùng chút thá»i giá», khả năng, và sức lá»±c cá»§a mình cho má»™t Æ¡n gá»i mà như vừa trình bà y ở trên, là cấp bách và thá»±c tế: Æ n gá»i hôn nhân gia đình.
Ãa số chúng ta bước và o Ä‘á»i sống hôn nhân vá»›i nhiá»u thiếu sót và không mấy trưởng thà nh cả vá» thể lý, tâm lý, và tâm linh. Äiá»u nà y dẫn tá»›i cái nhìn vá» tình yêu, hôn nhân, gia đình thưá»ng bị lẫn lá»™n bởi những thao thức, hồi há»™p, và hấp dẫn cá»§a tình cảm và tình dục. ChÃnh vì thế, khi trách nhiệm và bổn pháºn cá»§a ngưá»i là m chồng, là m cha, là m vợ, và là m mẹ ùa tá»›i, nhiá»u ngưá»i đã hốt hoảng, đã trốn chạy, và đem tá»›i đổ vỡ. Nhưng háºu quả cá»§a những tan vỡ ấy không dừng lại ở chá»— 2 ngưá»i chia tay nhau. Nó còn chồng kéo đến cả Ä‘á»i con, cháu, mà hệ quả là dẫn tá»›i má»™t quan niệm và lối sống vá» hôn nhân, vá» gia đình như hiện nay.
Những buổi thuyết trình, hồi tâm, há»™i thảo, cÅ©ng như những cuá»™c gặp gỡ trao đổi giữa bạn bè quen thân là những cÆ¡ há»™i để bạn và tôi có dịp ngồi lại, chia sẻ và giúp nhau “tái khám pháâ€. Vâng, tái khám phá thôi, vì tá»± nó hôn nhân đã là má»™t khởi đầu cá»§a hạnh phúc, và là má»™t cÆ¡ há»™i để con ngưá»i sống chung hạnh phúc. Và sau khi tái khám phá là việc phục hồi, bởi vì do bụi bặm cá»§a thá»i gian, do sức ép cá»§a cuá»™c sống, và do những nhà m chán cá»§a cuá»™c Ä‘á»i thưá»ng nháºt đã là m cho nhiá»u ngưá»i từ từ mất Ä‘i cái nhìn Ä‘Ãch thá»±c vá» những giá trị và vẻ đẹp cá»§a Ä‘á»i sống nà y.
Tác giả:  Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt
CGVN

