Nếu há»i những ai đã sống trong Ä‘á»i sống hôn nhân, hoặc những thanh thiếu niên nam nữ sắp sá»a bước và o Ä‘á»i sống nà y câu há»i: “Bà quyết hạnh phúc hôn nhân là gi?†thì tùy theo má»—i ngưá»i, má»—i hoà n cảnh câu trả lá»i sẽ khác nhau, nhưng má»™t trong những bà quyết ấy là TÔN TRỌNG LẪN NHAU.
Trong lá»i hứa hôn nhân theo nghi thức Công Giáo đã phản ảnh trung thá»±c những giá trị cÅ©ng như bà quyết căn bản cá»§a hạnh phúc hôn nhân, bao gồm sá»± tôn trá»ng lẫn nhau: “Anh (em) nháºn em là m vợ (chồng), và hứa sẽ giữ lòng chung thá»§y vá»›i em (anh), khi thịnh vượng cÅ©ng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cÅ©ng nhu lúc mạnh khá»e, để yêu thương và  tôn trá»ng em (anh) má»i ngà y suốt Ä‘á»i anh (em).â€
Ralph Waldo Emerson, má»™t nhà tư tưởng đã nói: “Hãy yêu và bạn sẽ được yêuâ€. Nhưng khi hai ngưá»i bước và o tình yêu thì định luáºt hấp dẫn và tình yêu là những mấu chốt cá»§a con tim.
Yêu là má»™t trong những thôi thúc, thao thức, và chiếm Ä‘oạt táºn tâm hồn, ý nghÄ©, sinh hoạt, và thể xác cá»§a con ngưá»i. Có những ngưá»i đã chết vì thất tình, vì bị tình phụ, hoặc yêu mà chẳng được yêu. Khi yêu và được yêu thì má»i cái Ä‘á»u đẹp, Ä‘á»u dá»… thương, dá»… mến, cuá»™c sống đầy mà u hồng hy vá»ng. Ngược lại, thì mất ăn, mất ngá»§, buồn phiá»n, chán nản, háºn Ä‘á»i, háºn ngưá»i, háºn tình, và như đã xẩy ra cho má»™t số ngưá»i, đó là cái chết. Chết vì tình hay chết vì thất tình.
Khi yêu nhau, và khi bị tình yêu chiếm Ä‘oạt nhiá»u ngưá»i vẫn nghÄ© và cho rằng tình yêu không phân biệt giai cấp, giầu nghèo, sang hèn, trà thức hay không trà thức, và tuổi tác. Hiện tượng “trâu già gặm cá» non†hoặc những chà ng trai trẻ kết hôn vá»›i những lão bà theo cái mốt hiện nay là má»™t thà dụ giải thÃch tình yêu không phân biệt tuổi tác. Nhưng yêu là má»™t chuyện, còn sống trong tình yêu, trong Ä‘á»i sống hôn nhân lại là má»™t chuyện. Hai lãnh vá»±c nà y hoà n toà n khác nhau, cÅ©ng giống như lý thuyết khác vá»›i thá»±c hà nh!
Nhưng có má»™t thứ mà trong hôn nhân được coi như động lá»±c, bà quyết để giữ mãi tình yêu, đó là sá»± tôn trá»ng lẫn nhau. Lá»i thá» hôn phối vừa được nhắc đến ở trên xây dá»±ng trên hai yếu tố yêu thương và tôn trá»ng.
Bạn không cần phải băn khoăn Ä‘i tìm má»™t tình yêu vỹ đại, má»™t tình yêu đẹp và lãng mạn như trong tiểu thuyết. Äã là tiểu thuyết, thì nó chỉ tồn tại và có trong tưởng tượng. Những mối tình ấy không phải là cá»§a bạn. Má»™t cặp vợ chồng trẻ dẫn nhau và o má»™t rạp xinê. Nhìn trên mà n hình những cảnh tình tứ, hôn hÃt rất mùi mẫm, cô bạn ghé tai ngưá»i yêu:
-Anh coi kìa, chà ng trai kia hôn cô nà ng mùi mẫm quá.
Và anh chà ng cũng ghé tai nà ng, nhẹ nhà ng tâm sự:
-Em Æ¡i! Nó là tà i tá», nó hôn như thế vì được trả tiá»n!
Nhưng dù là những mối tình rất bình dân, rất tháºt trong Ä‘á»i thưá»ng, thì lòng tôn trá»ng nhau vẫn là má»™t trong bà quyết duy trì, và giữ mãi hạnh phúc cá»§a hai ngưá»i. Ca dao Việt Nam nói: “Tương kÃnh như tânâ€.
Bạn phải chung thá»§y trong hôn nhân, dÄ© nhiên, nếu thiếu hoặc mất tÃnh chất chung thá»§y thì bạn coi chừng những lúc gian nan, yếu Ä‘au, hoặc trong những hoà n cảnh khó khăn bạn sẽ không thấy mặt ngưá»i yêu cá»§a bạn, hay chÃnh bạn cÅ©ng là ngưá»i “cao bay xa chạy.†Và kết luáºn, tình yêu cá»§a bạn hoặc tình yêu bạn nháºn được từ ngưá»i phối ngẫu chỉ là má»™t tình yêu thiếu tôn trá»ng. Sá»± tôn trá»ng giá trị tháºt cá»§a tình yêu. Và tôn trá»ng tÃnh chất chung thá»§y cá»§a tình yêu.
Tại Việt Nam hay má»™t số quốc gia ở đó vai trò ngưá»i phụ nữ bị coi thưá»ng hoặc phẩm giá cá»§a há» bị đánh cắp do những đối xá» thiếu văn hóa, trưởng thà nh, và hiểu biết cá»§a đà n ông và những ngưá»i chồng, tất cả chỉ là má»™t cách diá»…n tả thái độ và não trạng thiếu tôn trá»ng.
XÂY DỰNG VÀ DUY TRÌ SỰ TÔN TRỌNG
Sau đây là 3 áp dụng thá»±c hà nh giúp bạn xây dá»±ng và duy trì sá»± tôn trá»ng trong Ä‘á»i sống hôn nhân:
1.Tương kÃnh như tân:
Trở lại câu ca dao Việt Nam: “Tương kÃnh như tânâ€. Vợ chồng phải luôn luôn là m má»›i và phát triển sá»± tôn trá»ng dà nh cho nhau như “cái thuở ban đầu lưu luyến ấyâ€. Không ai, dù là chồng hay vợ có quyá»n thay đổi quan niệm sống nà y. Yêu thương nhưng phải tôn trá»ng những nét riêng tư cá»§a nhau. Yêu nhau tháºt không áp đặt, không khuynh loát, và không đòi há»i ngưá»i yêu phải như ý mình, phải giống mình.
Má»™t ngà y nà o đó, khi sá»± tôn trá»ng không còn nữa, cùng lúc tình yêu cá»§a bạn sẽ lụn tà n, và hôn nhân sẽ lâm và o cảnh bi thương, tan vỡ.
Â
2.Biết ơn:
Biết Æ¡n là má»™t trong những định luáºt hấp dẫn tình yêu. Nó có thể giúp chúng ta duy trì được mối tương quan tốt trong Ä‘á»i sống vợ chồng.
Bình thưá»ng, cách đối xá» vá»›i nhau giữa vợ chồng không đến ná»—i: “Ăn cháo đá bátâ€, nhưng trong rất nhiá»u trưá»ng hợp, chúng ta sống vá»›i nhau theo kiểu: “Gần chùa gá»i bụt bằng anhâ€. Có nghÄ©a là vì quá quen nên Ä‘i đến chá»— coi thưá»ng. Và vì coi thưá»ng nên cÅ©ng không cần phải biết Æ¡n nhau.
-Có bao giá» bạn cám Æ¡n vợ hay chồng vá» những việc nhá» má»n hằng ngà y mà hỠđã là m cho bạn không? Trong cuá»™c Ä‘á»i con ngưá»i những việc cao cả, những hà nh động anh hùng, là những Ä‘iá»u chỉ xảy ra rất Ãt và chỉ trong má»™t và i trưá»ng hợp hy hữu. Còn lại tất cả chỉ là những việc nhá» má»n, xem ra tầm thưá»ng như nấu má»™t bữa ăn, rá»a xe, hút bụi, là ủi quần áo, giúp rá»a chén bát… những việc nà y nếu là m nó vá»›i lòng biết Æ¡n lá»›n lao thì chúng sẽ biến thà nh má»™t tình yêu lá»›n lao.
-Có bao giá» bạn cám Æ¡n vợ hay chồng vì những nụ cưá»i thân ái trao nhau không? Má»™t nụ cưá»i, má»™t ánh nhìn trìu mến những lúc “cÆ¡m là nh, canh ngá»t†mà bạn thưá»ng cho là vô nghÄ©a. Nhưng nếu vắng bóng chúng trong những ngà y mưa bão, giáºn há»n, những lúc mà chỉ cần nhìn và o mặt nhau cÅ©ng thấy á»›n lạnh, thì những nụ cưá»i kia, những lá»i nói ngá»t ngà o kia quả là là n gió mát trong buổi trưa hè, oi ả. Hãy trân quà và biết Æ¡n những nụ cưá»i, những ánh mắt thân thương.
-Và hãy tá» ra là ngưá»i biết Æ¡n bằng những câu nói tÃch cá»±c, khuyến khÃch cÅ©ng như nâng đỡ nhau. Bạn nghÄ© sao khi nghe ngưá»i yêu bạn khen bạn đẹp, khéo tay, dá»… thương, dịu dà ng, đảm Ä‘ang, và vui vẻ, trà o phúng… Váºy bạn hãy là m những việc ấy cho ngưá»i phối ngẫu cá»§a bạn, và bạn sẽ được đáp trả. Trong tình yêu, cho Ä‘i không bao giá» thua lá»—, không bao giá» thiệt thòi.
Nhất là thái độ biết Æ¡n cá»§a bạn vá» sá»± chịu đựng cái tÃnh nóng nảy, giáºn há»n, ghen tương, lưá»i biếng; hoặc cái tÃnh bướng bỉnh, rượu chè, bay bướm cá»§a bạn! Ngưá»i phối ngẫu cá»§a bạn chịu đựng bạn vì tôn trá»ng, và nhất là yêu thương bạn, hy vá»ng có sá»± chuyển hướng, hồi tâm cá»§a bạn.
3.Yêu nhau bây giá»:
Nếu biết bà i hát “Nếu có yêu tôi†cá»§a Trần Duy Äức, bạn hãy áp dụng nó và o Ä‘á»i sống hôn nhân để nuôi dưỡng tình yêu cá»§a bạn. Äó cÅ©ng là má»™t hình thức tôn trá»ng bạn dà nh cho nhau. Äừng để lỡ cÆ¡ há»™i bằng cách dối mình, dối ngưá»i “ngà y mai sẽ là m. Môm nay báºn quá, hoặc hôm nay mệt quáâ€. Ngay bây giá» là giây phút thuá»™c vá» bạn. Bạn có quyá»n sá» dụng. Những giây phút tiếp sau sẽ không phải là cá»§a bạn. Và cÅ©ng có thể sẽ mãi mãi không bao giá» thuá»™c vá» bạn.
Bây giá» bạn hãy hát chầm cháºm má»™t mình và hãy táºn hưởng cái âm hưởng cá»§a má»™t tình yêu mà bạn có thể trao cho ngưá»i bạn Ä‘á»i ngay bây giá», và ngay lúc nà y:
Có tốt vá»›i tôi thì tốt vá»›i tôi bây giá»
Äừng đợi ngà y mai đến lúc tôi xa ngưá»i
Äừng đợi ngà y mai đến khi tôi phải ra Ä‘i
Ôi muá»™n là m sao nói lá»i tạ Æ¡n
Nếu có bao dung thì hãy bao dung bây giá»
Äừng đợi ngà y mai đến lúc tôi xa Ä‘á»i
Äừng đợi ngà y mai biết đâu tôi nằm im hÆ¡i
Tôi chẳng là m sao tạ lá»—i cùng ngưá»i
Rộn rà ng một nỗi đau
Nghẹn ngà o một nỗi vui
Dịu dà ng một nỗi đau
Ngáºm ngùi má»™t ná»—i vui
Có nhá»› thương tôi thì đến vá»›i tôi bây giá»
Äừng đợi ngà y mai lúc mắt tôi khép lại
Äừng đợi ngà y mai có khi tôi đà nh xuôi tay
Trôi dạt vỠđâu, chốn nà o tựa nương
Nếu có yêu tôi thì hãy yêu tôi bây giá»
Äừng đợi ngà y mai đến lúc tôi qua Ä‘á»i
Äừng đợi ngà y mai đến khi tôi thà nh mây khói
Cát bụi là m sao mà biết lụy ngưá»i
Rộn rà ng một nỗi đau
Nghẹn ngà o một nỗi vui
Dịu dà ng một nỗi đau
Ngáºm ngùi má»™t ná»—i vui.
KẾT LUẬN
Trên đây là những Ä‘iểm tâm lý thá»±c hà nh nhá» má»n. Chúng chỉ nhẹ nhà ng như hÆ¡i thở cá»§a bạn. Nhưng con ngưá»i lại không thể sống, suy nghÄ©, hà nh động, và yêu được nếu thiếu những hÆ¡i thở ấy. Và đó là bà quyết để duy trì, phát triển hạnh phúc hôn nhân cá»§a bạn: HÃY TÔN TRỌNG NHAU qua những việc là m nhá» má»n và ngay bây giá».
______
Tác giả:  Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt

