Ngà y nay, khi nói đến từ “gia trưởngâ€, ngưá»i ta thưá»ng nghÄ© ngay đến má»™t ngưá»i đà n ông độc Ä‘oán, cứng nhắc, kiêu ngạo, áp đặt ý chà cá»§a mình lên ngưá»i khác! Tháºt ra bản thân “gia trưởng†chỉ có nghÄ©a là ngưá»i chá»§ gia đình.
Gia đình là tế bà o cá»§a xã há»™i, gia đình có yên ấm hạnh phúc thì xã há»™i má»›i ổn định, đất nước má»›i hưng thịnh. Ngược lại, gia đình lục đục khiến xã há»™i rối ren, đất nước cháºm phát triển.
Con ngưá»i không thể sống cô độc, nhưng cần thiết phải biết nương tá»±a và o nhau. Khi chung sống quây quần bên nhau, cần có ngưá»i đứng đầu, lãnh đạo. Gia đình cÅ©ng thế, trong lịch sá» có những bá»™ tá»™c, dân tá»™c theo chế độ mẫu hệ dà nh vị trà nà y cho ngưá»i phụ nữ. Nhưng thông thưá»ng – cÅ©ng như trong gia đình truyá»n thống Việt Nam – vị trà quan trá»ng nà y được dà nh cho ngưá»i đà n ông, ngưá»i cha trong gia đình.
Tùy theo nháºn thức, trình độ há»c vấn, quan hệ xã há»™i … mà ngưá»i gia trưởng khi Ä‘iá»u hà nh gia đình được (hoặc bị) đánh giá tốt hoặc xấu. Quan niệm “tá» gia, trị quốc, bình thiên hạ†đá»u bắt nguồn từ việc “tu thânâ€, nghÄ©a là việc tu dưỡng đạo đức. Nhiá»u gia trưởng quá say mê trong việc hà nh xá» quyá»n gia trưởng, quên việc tu thân nên đã vô tình tạo tiếng xấu cho từ “gia trưởngâ€.
Nhưng tu thân như thế nà o thi tùy theo quan Ä‘iểm tôn giáo, tÃn ngưỡng cÅ©ng như nhiá»u lãnh vá»±c khác nhau. Äối vá»›i các gia trưởng Công giáo, mẫu gương tu thân tuyệt vá»i cá»§a Thánh Giuse bổn mạng đáng để chúng ta suy gẫm và thá»±c hà nh. Ngà i đã sống má»™t cuá»™c Ä‘á»i bình thưá»ng cá»§a má»™t gia trưởng, cầu nguyện và lao động để bảo vệ, nuôi dưỡng gia đình Nazaret.
Thánh nhân đã cầu nguyện liên lỉ suốt cuá»™c Ä‘á»i. Ngà i luôn kết hiệp máºt thiết vá»›i Chúa, đặc biệt là những khi gia đình thánh gặp phải sóng gió. NhỠđó ngà i luôn nháºn ra thánh ý Chúa và mau mắn thi hà nh. Khi lo âu buồn phiá»n, khi mừng vui hoan hỉ, Giuse Ä‘á»u chạy đến cầu nguyện vá»›i Chúa để đón nháºn thánh ý cá»§a Ngưá»i.
Trong công việc thợ má»™c, thánh Giuse tiếp xúc vá»›i nhiá»u ngưá»i, là m những việc khác nhau tại xưởng nhà cÅ©ng như tại bất cứ nÆ¡i đâu ngưá»i ta gá»i tá»›i. Dù có phải lao động đầu tắt mặt tối, đổ mồ hôi sôi nước mắt, …. Ngà i vẫn không ngừng luyện táºp để sống có trách nhiệm và đạo đức, luôn chá»n những Ä‘iá»u có Ãch cho ngưá»i khác để là m gương cho “cáºu bé†Giêsu.
Trong xã há»™i hiện đại, vai trò gia trưởng được thể hiện Ä‘a dạng và có nhiá»u thá» thách khắc nghiệt hÆ¡n. Tháºt khó để chu toà n nhiệm vụ lãnh đạo, Ä‘iá»u hà nh gia đình mà không bị mang tiếng là có “thói gia trưởngâ€. Có ngưá»i nói rằng má»™t ngưá»i chồng tốt có thể là ngưá»i cha tốt, nhưng má»™t ngưá»i cha tốt chưa chắc đã phải là má»™t ngưá»i chồng tốt và cả hai trưá»ng hợp chưa chắc đã là má»™t gia trưởng tốt!
Äức Thánh Cha Phanxicô trong buổi yết kiến chung ngà y 28/1/2015 đã than phiá»n: “Tháºt buồn là trong xã há»™i hiện nay, chúng ta Ä‘ang trải nghiệm má»™t cuá»™c khá»§ng hoảng nÆ¡i cương vị là m cha. Trong quá khứ, thông lệ phổ biến là nháºn thức vá» hình ảnh ngưá»i cha như là má»™t ngưá»i độc tà i và đôi khi hà khắc; còn ngà y nay, chúng ta có cảm tưởng vá» má»™t sá»± không chắc chắn và lẫn lá»™n nÆ¡i vai trò cá»§a ngưá»i chaâ€. Ngà i kêu gá»i những ngưá»i là m cha phải có trách nhiệm, và cho rằng những báºc là m cha cần thiết phải nên như mẫu gương và là ngưá»i hướng dẫn cho con cái trong sá»± khôn ngoan và đạo đức.
Xin thánh Giuse bổn mạng phù há»™ cho báºc gia trưởng, để há» có thể xây dá»±ng gia đình mình thà nh cá»™ng Ä‘oà n thá» phượng, ngôi nhà hiệp thông, mái ấm nuôi dưỡng và phát triển tình yêu khi thi hà nh những trách nhiệm là chồng, là m cha và là m chá»§ gia đình. Amen.
Tác giả:  Jos. Hoà ng Mạnh Hùng
CGVN

