Những thách đố của sự khó nghèo trong đ�i tu

Ngư�i tu sĩ nào có thể sống được sự nghèo khó như Thiên Chúa mong ch� theo mẫu gương Giêsu quả thật là một vị thánh. � nghĩa của đ�i khó nghèo, dư�ng như ai cũng biết và nắm rõ. Nhưng có thể đưa nó vào thực tế cuộc sống lại là một chuyện khác. Lúc nào cũng vậy, đ�i tu luôn bị những xu thế của th�i đại tấn công. Con ngư�i nào cũng có xu hướng muốn trở nên giàu có, tìm kiếm sự sung túc thành đạt cho bản thân. Sự giàu có luôn có một sức thu hút rất lớn. Lối sống nghèo dư�ng như là con đư�ng hẹp, đi ngược lại với những gì ngư�i ta mong ch�. Là một con ngư�i sống trong thế giới này, vẫn còn phải hít thở không khí, chân vẫn còn đạp đất, ngư�i tu sĩ vẫn luôn phải đối diện với nhi�u cám dỗ, bên trong cũng như bên ngoài, khiến h� có thể quên mất đi đi�u mà h� đã khấn hứa liên quan đến đ�i sống khó nghèo. Có khi, h� đã đi trệch hướng mà không h� hay biết, lại còn cứ cỡ là mình đang sống sự khó nghèo rất thành công. �âu là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này?

Nó có thể đến trước tiên từ gương xấu của nhi�u ngư�i trong giới tu, đặc biệt là những tu sĩ đã sống đ�i tu lâu năm. Ngày trước, có thể h� cũng đã từng có một lý tưởng cao đẹp v� sự từ b� để trở nên khó nghèo. Nhưng rồi, khi th�i gian trôi qua, h� đã dần quên mất. Ni�m kiêu hãnh v� thâm niên tu trì của mình khiến cho h� tự mặc định rằng mình đáng được sống một cuộc sống khá hơn, đầy đủ hơn, bù lại cho những hy sinh của mình cho nhân loại, cho nhà dòng bấy lâu nay. Thế hệ trẻ nhìn vào h�, cứ tưởng rằng h� ngư�i sống đ�i tu lâu năm thì trưởng thành hơn, chín chắn hơn và cách hành xử của h� đáng được noi theo hơn. Cứ thế, các tu sĩ trẻ bắt đầu ph�ng theo lối sống hưởng thụ ấy và cho rằng đó là khó nghèo của đ�i tu mà chẳng mảy may tự đặt lại vấn đ� v� nó.

Xưa cũng như nay, những ngư�i sống đ�i dâng hiến bao gi� cũng được ngư�i khác tôn tr�ng, nể nang và đi kèm với đó những món quà, những “biếu xén�. Ngay từ khi chập chững bước vào đ�i tu, khi chưa làm gì để cống hiến trong Giáo Hội và xã hội, các tu sĩ đã được “những phụ nữ đạo đức� chăm lo từ miếng ăn đến giấc ngủ. Chẳng ai có thể cấm h� làm chuyện này. Việc ngư�i dân có lòng yêu mến tu sĩ là đi�u rất đáng trân tr�ng. Nhưng nếu không được giáo dục cho kỹ lưỡng, các tu sĩ sẽ xem đây như là “nguồn thu� của mình, là nơi mình có thể tìm kiếm nguồn an ủi, sự trợ giúp. �ặc biệt, khi đã trở thành linh mục, lòng tôn kính của ngư�i dân dành cho h� ngày càng lớn, bởi h� tin rằng chỉ cần “một cái dang tay� là bao ơn lành của Chúa sẽ tuôn đổ xuống trên gia đình h�. Những món quà tặng riêng, những phong bì xin lễ có thể càng ngày càng dày và nặng hơn. Khi không có đủ ý thức, ngư�i tu sĩ rất dễ dàng bị những đi�u này lôi kéo, làm mất tự do.

Chủ nghĩa tiêu thụ càng ngày càng bành trướng mạnh mẽ. Biết bao công nghệ mới, tiện ích và sang tr�ng ra đ�i. Ngư�i tu sĩ có thể có xu hướng biện minh rằng “phải no đủ mới làm việc được�, hay “có thực mới vực được đạo�, “có phương tiện tốt mới làm việc tông đồ được� để rồi tìm cách thủ đắc cho mình những gì mình muốn. Dĩ nhiên, nếu được ăn no đủ, cơ thể khoẻ mạnh, có những công cụ trợ giúp đắc lực thì các tu sĩ sẽ làm việc hiệu quả hơn. Nhưng khi không đủ tỉnh thức, h� sẽ chạy theo l�i m�i g�i của các thương hiệu, sử dụng hay sưu tập những đi�u vượt quá mức cần thiết. Khi đó, sự khó nghèo có nguy cơ bị ảnh hưởng. Luôn tồn tại một sự căng thẳng giữa sống nghèo và làm việc tông đồ, như chúng ta đã thấy khi tìm hiểu v� lịch sử linh đạo. Chỉ có một bộ quần áo rách rưới thì sao có thể giúp ngư�i khác hiệu quả được, nhưng nếu trở nên quá sang tr�ng, thì có thật là sẽ làm việc tông đồ tốt hơn không? Cũng có thể tồn tại một kiểu hoang mang khi th�i đại có những thay đổi, không biết phải giữ đi�u gì, thay đổi đi�u gì, để vừa giữ được truy�n thống, vừa có thể bắt nhịp với sự phát triển của th�i gian.

Một lý do khác đến từ chính đ�i sống đức tin của ngư�i tu sĩ. �ó là một thái độ thiếu ni�m tin, thiếu tín thác vào sự quan phòng của Chúa, hay một kiểu kiêu ngạo, cho rằng mình đã trưởng thành trong đ�i sống thiêng liêng rồi nên không cần phải b� mình, hãm mình, sống nhiệm nhặt nữa. Sự ảo tưởng bao gi� cũng làm hại ngư�i ta. Sau một khoảng th�i gian sống đ�i tu, có thể ngư�i ta sẽ không còn thấy được giá trị của khó nghèo nữa, không còn coi đó là lý tưởng sống. Tệ hại hơn, có ngư�i còn coi đ�i tu như một phương thức để “đổi đ�i�, một kiểu làm giàu “cách ng�t ngào�, lợi dụng lòng tốt của ngư�i dân. Từ đó, h� có xu hướng muốn dành dụm, tích lũy cho riêng mình, dù có khi được phép. Một số khác, do xuất thân từ gia đình giàu có, nên mang tư tưởng rằng bây gi� tôi từ b�, nhưng vì tôi có h�c, có hậu thuẫn nên tôi có thể lấy lại nó bất cứ khi nào tôi muốn. Ngoài ra, cũng chẳng cần phải bận tâm làm gì, tôi nghèo nhưng cộng đoàn tôi giàu; tôi không có lúc này nhưng sẽ có bất cứ lúc nào tôi muốn, chỉ cần một l�i xin phép là xong.

Những con sâu đục khoét đ�i sống khó nghèo có muôn hình vạn trạng, chẳng biết phải kể ra bao gi� mới đủ. Nhưng tựu trung, cũng giống như bao cám dỗ khác, nó chỉ có thể làm đổ sập bức tư�ng khó nghèo của đ�i tu, khi chính ngư�i tu sĩ mở đư�ng cho nó. Khó khăn và thách đố sẽ luôn luôn có, những mối nguy hại vẫn mãi còn đó, nhưng nếu ngư�i tu sĩ luôn biết thức tỉnh, cảnh giác với nó thì với ơn Chúa, h� sẽ dễ dàng vượt qua được. Lịch sử đã cho chúng ta thấy đi�u này qua biết bao gương lành của những vị thánh. Trước sức tấn công của cám dỗ, ước gì các tu sĩ luôn b�n tâm và các tín rằng “m�i sự đ�u có thể đối với ngư�i tin� (Mc 9,23).

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten

 

Bài tiếp theo: Sống đ�i khó nghèo