“ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN TỪ GALILÊA SAO?”
BÀI ĐỌC I: Gr 11, 18-20
“Con như chiên con hiền lành bị đem đi giết”.
Trích sách Tiên tri Giêrêmia.
Lạy Chúa, Chúa đã tỏ cho con và con đã biết; vì Chúa đã chỉ cho con những mưu toan của chúng. Còn con, con như chiên con hiền lành bị đem đi giết. Con đã không biết chúng mưu toan hại con khi chúng nói: “Chúng ta hãy bỏ cây vào bánh của nó, chúng ta hãy diệt trừ nó khỏi đất kẻ sống, và người ta không còn nhớ đến tên nó nữa”.
Nhưng lạy Chúa các đạo binh, Chúa xét xử công minh, và dò xét tâm can. Chớ gì con sẽ thấy Chúa báo thù chúng, vì con đã phó thác việc con cho Chúa.
Đó là lời Chúa.
ĐÁP CA: Tv 7, 2-3. 9bc-10. 11-12
Đáp: Lạy Chúa là Thiên Chúa con, con đến nương nhờ Ngài (c. 2a).
1) Lạy Chúa là Thiên Chúa con, con đến nương nhờ Ngài, xin cứu con khỏi mọi người đang lùng bắt, và xin giải thoát thân con, kẻo có người như sư tử chộp bắt hồn con, xé nát ra mà không ai cứu gỡ. – Đáp.
2) Xin minh xét cho con, thân lạy Chúa, theo sự công chính và vô tội ở nơi con. Nguyện cho chấm dứt sự độc dữ kẻ ác nhân, và xin Ngài củng cố người hiền đức, khi Ngài lục soát tâm can, ôi Chúa công minh. – Đáp.
3) Thuẫn che thân con là Thiên Chúa, Đấng cứu độ những kẻ lòng ngay. Thiên Chúa là vị công minh thẩm phán, và Thiên Chúa hăm doạ hằng ngày. – Đáp.
CÂU XƯỚNG TRƯỚC PHÚC ÂM: Ga 11, 25a và 26
Chúa phán: “Ta là sự sống lại và là sự sống; ai tin Ta, sẽ không chết đời đời”.
BÀI TIN MỪNG: Ga 7, 40-53
“Đấng Kitô xuất thân từ Galilêa sao?”
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.
Khi ấy, sau khi nghe Chúa Giêsu giảng, có nhiều người trong đám dân chúng nói rằng: “Ông này thật là tiên tri”. Kẻ khác nói: “Ông này thật là Đấng Kitô”. Người khác nữa lại nói: “Đấng Kitô xuất thân từ Galilêa sao? Nào Kinh Thánh chẳng nói: Đấng Kitô xuất thân bởi dòng dõi Đavit, và từ làng Bêlem, quê hương của Đavit?” Vì thế, dân chúng bất đồng ý kiến với nhau về Người. Trong số đó, có một ít kẻ định bắt Người, nhưng không ai dám ra tay bắt Người. Vậy khi những người thừa hành đến với thượng tế và biệt phái, các ông này hỏi họ rằng: “Tại sao các ngươi không điệu nó tới?” Các người thừa hành thưa rằng: “Chẳng hề có ai nói như người ấy”. Các người biệt phái trả lời rằng: “Chớ thì các ngươi cũng bị mê hoặc rồi sao? Trong các vị thủ lãnh và các người biệt phái, có ai tin nó đâu? Chỉ có lũ khốn nạn đó nó không biết gì lề luật”. Nicôđêmô là người đã tới gặp Chúa Giêsu ban đêm, cũng là người trong nhóm họ, nói với họ rằng: “Chớ thì luật của chúng ta có lên án cho ai mà không nghe họ, hoặc không biết rõ họ làm gì không?” Nhưng họ trả lời rằng: “Hay ông cũng là người Galilêa? Hãy đọc kỹ Kinh Thánh, ông sẽ thấy rằng không có tiên tri nào phát xuất từ Galilêa”. Sau đó ai về nhà nấy.
Đó là lời Chúa.
_______________________
PHẦN MỞ ĐẦU:
Khi một người hay một nhóm muốn buộc tội một người, họ sẽ tìm cho được mọi lý do để có thể buộc tội người đó: gây mâu thuẫn cá nhân hay các nhóm, tìm người làm chứng gian, cắt nghĩa sai luật lệ; nhưng không bao giờ tiết lộ lý do chính của việc buộc tội
Các Bài Đọc hôm nay xoay quanh việc buộc tội các người công chính.
TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Tiên tri Giêrêmia, tiên-tri Giêrêmia được Thiên Chúa cho thấy âm mưu của những người định bắt và giết ông, vì họ không muốn nghe những lời ông tố cáo họ đã vi phạm Lề Luật của Thiên Chúa.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Gioan, các thượng tế và kinh sư thi hành âm mưu bắt và giết Chúa Giêsu, vì họ sợ dân chúng sẽ bỏ họ mà theo Ngài. Một mặt họ gởi các vệ binh đi bắt Chúa Giêsu, một mặt họ tìm cách chia rẽ để kéo dân về phía họ.
Chúng ta bắt đầu đi vào Bài Tin mừng:
________________________
BÀI PHÂN TÍCH (Ga 7, 40-53)
“KHI ẤY, SAU KHI NGHE CHÚA GIÊSU GIẢNG, CÓ NHIỀU NGƯỜI TRONG ĐÁM DÂN CHÚNG NÓI RẰNG: “ÔNG NÀY THẬT LÀ TIÊN TRI”.
KẺ KHÁC NÓI: “ÔNG NÀY THẬT LÀ ĐẤNG KITÔ”.
NGƯỜI KHÁC NỮA LẠI NÓI: “ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN TỪ GALILÊA SAO? NÀO KINH THÁNH CHẲNG NÓI: ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN BỞI DÒNG DÕI ĐAVIT, VÀ TỪ LÀNG BÊLEM, QUÊ HƯƠNG CỦA ĐAVIT?” VÌ THẾ, DÂN CHÚNG BẤT ĐỒNG Ý KIẾN VỚI NHAU VỀ NGƯỜI
“VÌ THẾ, DÂN CHÚNG BẤT ĐỒNG Ý KIẾN VỚI NHAU VỀ NGƯỜI”
Chúng ta vẫn đang ở trong Chương 7 của Phúc âm Gioan, tức vẫn đang ở trong thời gian Lễ Lều của người Do Thái (gồm 07 ngày).
Bài Tin mừng hôm qua (Ga 7, 1-2. 10. 25-30), người Do Thái tranh luận với nhau về nguồn gốc của Chúa Giêsu.
Sang Bài Tin mừng hôm nay (Ga 7, 40-53), vẫn ở trong Đền thờ. Họ lại tranh luận với nhau về nơi xuất phát của Chúa Giêsu.
Ta thấy rõ một điều: trong các cuộc tranh luận, Người Do Thái luôn bất đồng, không thể thống nhất với nhau về điểm gì.
Thật đúng như lời tiên báo của ông già Simêon năm xưa, Luca viết: “”Thiên Chúa đã đặt cháu bé này làm duyên cớ cho nhiều người Ít-ra-en ngã xuống hay đứng lên. Cháu còn là dấu hiệu cho người đời chống báng” (Lc 2, 34).
Trong toàn bộ Phúc âm Gioan ta sẽ thấy thể hiện rõ nét lời tiên tri này. Có thể nói Phúc âm Gioan là cuốn Phúc âm của các cuộc xung đột.
Như vậy theo Luca, Chúa Giêsu như hòn đá mà người Do Thái sẽ vấp vào. Có kẻ ngã xuống, song lại có người đứng lên.
Trong cuộc tranh luận hôm nay: ai sẽ là người ngã xuống, ai sẽ là kẻ đứng lên?
+ Người đứng lên:
Đó là người đưa ra quan điểm: “ÔNG NÀY THẬT LÀ TIÊN TRI”….. “”ÔNG NÀY THẬT LÀ ĐẤNG KITÔ”.
+ Kẻ ngã xuống:
Đó là những người đưa ra quan điểm: “ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN TỪ GALILÊA SAO? NÀO KINH THÁNH CHẲNG NÓI: ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN BỞI DÒNG DÕI ĐAVIT, VÀ TỪ LÀNG BÊLEM, QUÊ HƯƠNG CỦA ĐAVIT?”
Thật ra họ đã bị nhầm, vì Chúa Giêsu không xuất thân từ Galilê, Ngài sinh tại Bêlem, quê hương của Đavit, còn Galilê chỉ là nơi Chúa Giêsu thi hành sứ vụ của Ngài thôi.
Ta còn nhớ, ngay khi Chúa Giêsu sinh ra, vua Hêrôđê đã tìm cách giết Hài Nhi, tàn sát tất cả các em nhỏ sinh ra tại Bêlem và những vùng phụ cận. Ông Giuse phải đem Mẹ Maria và Hài Nhi trốn sang Ai Cập. Sau khi nghe tin vua Hêrôđê băng hà, Giuse được Thiên sứ báo mộng liền đem Hài nhi trở về Do Thái. Lúc đầu tính định cư tại Bêlem, nhưng nghe tin vua con lên kế vị Hêrôđê còn nguy hiểm hơn vua cha, nên Giuse mới quyết định đem Hài nhi và Mẹ Ngài về Nadarét, Galilê.
Matthêu viết: “Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người về đất Ít-ra-en, vì những kẻ tìm giết Hài Nhi đã chết rồi.” Ông liền trỗi dậy đưa Hài Nhi và mẹ Người về đất Ít-ra-en. Nhưng vì nghe biết Ác-khê-lao đã kế vị vua cha là Hê-rô-đê, cai trị miền Giu-đê, nên ông sợ không dám về đó. Rồi sau khi được báo mộng, ông lui về miền Ga-li-lê, và đến ở tại một thành kia gọi là Na-da-rét, để ứng nghiệm lời đã phán qua miệng các ngôn sứ rằng: Người sẽ được gọi là người Na-da-rét.” (Mt 2, 19 – 23)
Như vậy người Do Thái đã nhầm lẫn Chúa Giêsu xuất thân tại Galilê, thực ra Ngài sinh tại Bêlem (Giuđê)
Nó cũng cho thấy kế hoạch của ông Giuse đã thành công, vì ông đã xoá mọi dấu vết Bêlem nơi Chúa Giêsu. Vì nếu biết Chúa Giêsu sinh tại Bêlem, và tính theo độ tuổi thì Ngài chính là đứa bé đã trốn thoát cuộc mưu sát của vua Hêrôđê. Lúc này vua con lên kế vị sẽ thi hành cái án tử đó.
Nhưng cũng vì đó mà đã xảy biết bao cuộc tranh luận sau này. Kế hoạch của Thiên Chúa vô cùng khôn ngoan, làm cho mọi người Do Thái phải tỏ thái độ rõ ràng đối với Chúa Giêsu, tất cả sẽ dẫn đến cái đích cuối cùng là cái chết ô nhục của Chúa Giêsu trên thập giá.
Đúng như lời tiên tri của ông già Simêon: “”Thiên Chúa đã đặt cháu bé này làm duyên cớ cho nhiều người Ít-ra-en ngã xuống hay đứng lên. Cháu còn là dấu hiệu cho người đời chống báng” (Lc 2, 34)
ĐỘC GIẢ CÓ THỂ THẮC MẮC:
Tại sao họ lại tranh cãi về nơi xuất thân của Chúa Giêsu? Nơi xuất thân đó sẽ nói lên điều gì?
Thưa, vì từ nơi xuất thân đó họ mới khẳng định: Chúa Giêsu có phải là Đấng Kitô hay không.
“NÀO KINH THÁNH CHẲNG NÓI: ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN BỞI DÒNG DÕI ĐAVIT, VÀ TỪ LÀNG BÊLEM, QUÊ HƯƠNG CỦA ĐAVIT?”
Vâng, rất chính xác, vì chính Tiên-tri Micah đã tuyên bố đích danh nơi sinh của Đấng Thiên Sai: “Phần ngươi, hỡi Bethlehem Éphratha, ngươi nhỏ bé nhất trong các thị tộc Giuda, từ nơi ngươi, Ta sẽ cho xuất hiện một vị có sứ mạng thống lãnh Israel. Nguồn gốc của Người có từ thời trước, từ thuở xa xưa” (Mic 5:1).
Sự thật Kinh Thánh có nói điều ấy để chỉ nơi sinh của Đức Kitô, chứ không nói gì tới nơi trưởng thành của Ngài. Họ dùng những lời ấy để từ chối Chúa Giêsu là Đức Kitô. Họ đạt được mục đích khi thánh-sử Gioan tường thuật: “Vậy, vì Người mà dân chúng đâm ra chia rẽ.”
“ĐẤNG KITÔ XUẤT THÂN TỪ GALILÊA SAO?”
Ai cũng biết Chúa Giêsu trưởng thành từ Nadarét quê hương của Ngài, mà Nadarét thuộc miền Galilê. Như vậy họ kết luận: Chúa Giêsu không phải là Đấng Kitô.
“TRONG SỐ ĐÓ, CÓ MỘT ÍT KẺ ĐỊNH BẮT NGƯỜI, NHƯNG KHÔNG AI DÁM RA TAY BẮT NGƯỜI.
Nếu đọc hết Bài Tin mừng, độc giả sẽ biết chính Thượng Tế và Biệt phái sai lính đi bắt Chúa Giêsu. Khi đám lính này đến Đền thờ vì biết Chúa Giêsu đang giảng dạy trong thời gian diễn ra Lễ Lều của người Do Thái. Đám lính này cũng trà trộn trong đám đông và cũng nghe Chúa Giêsu giảng dạy và còn chứng kiến cuộc tranh cãi giữa người Do Thái với nhau.
Chắc hẳn những người lính này cũng nghe được những dư luận về Chúa Giêsu: Ngài là vị tiên tri, là Đấng Kitô nên họ đành bỏ ý định bắt Ngài, không ai dám ra tay. Họ dám chấp nhận bất tuân thượng lệnh. Có lẽ vì dân chúng quá đông nếu họ ra tay chắc chắc sẽ xảy ra xung đột. Họ đành trở về báo cáo lại với cấp trên để xử lý.
“VẬY KHI NHỮNG NGƯỜI THỪA HÀNH ĐẾN VỚI THƯỢNG TẾ VÀ BIỆT PHÁI, CÁC ÔNG NÀY HỎI HỌ RẰNG: “TẠI SAO CÁC NGƯƠI KHÔNG ĐIỆU NÓ TỚI?” CÁC NGƯỜI THỪA HÀNH THƯA RẰNG: “CHẲNG HỀ CÓ AI NÓI NHƯ NGƯỜI ẤY”.
CÁC NGƯỜI BIỆT PHÁI TRẢ LỜI RẰNG: “CHỚ THÌ CÁC NGƯƠI CŨNG BỊ MÊ HOẶC RỒI SAO? TRONG CÁC VỊ THỦ LÃNH VÀ CÁC NGƯỜI BIệT PHÁI, CÓ AI TIN NÓ ĐÂU? CHỈ CÓ LŨ KHỐN NẠN ĐÓ NÓ KHÔNG BIẾT GÌ LỀ LUẬT”.
“CHẲNG HỀ CÓ AI NÓI NHƯ NGƯỜI ẤY”
Đám vệ binh này cũng được nghe Chúa Giêsu giảng dạy như dân chúng, có lẽ phản ứng của họ cũng như của dân chúng: “Ông này thật là tiên tri”. Sau khi về trình báo lại với các Thượng, họ đã mạnh dạn nói lên cảm nghĩ của họ: “Chẳng hề có ai nói như người ấy”.
Họ ngầm muốn nói với các Thượng tế: Nếu các ông cũng có mặt tại đó và được nghe Chúa Giêsu nói, hẳn các ông cũng nói: “Chẳng hề có ai nói như người ấy”
“CHỚ THÌ CÁC NGƯƠI CŨNG BỊ MÊ HOẶC RỒI SAO?” …… “CHỈ CÓ LŨ KHỐN NẠN ĐÓ NÓ KHÔNG BIẾT GÌ LỀ LUẬT”
Phản ứng của các Thượng tế rất dữ dội trước thái độ của đám vệ binh. Các Thượng tế và Biệt phái gán cho dân chúng và đám vệ binh đến nghe Chúa Giêsu giảng dạy là “LŨ KHỐN NẠN”. Khốn nạn vì chẳng hiểu gì lề luật, để cho tên ấy mê hoặc, nói khác đi, họ cho Chúa Giêsu là một tên đại bịp, ru ngủ quần chúng.
Họ tự hào, họ là những người am hiểu Kinh thánh và Lề Luật, nên trong giới của họ có ai tin hắn (Chúa Giêsu) đâu.
Độc giả hẳn còn nhớ trong Sự kiện Chúa Giêsu biến hình trên núi Thabor, có cả Môsê và Êlia cùng xuất hiện đàm đạo với Chúa Giêsu. Môsê đại diện cho Lề Luật, Êlia đại diện cho các tiên tri và ngôn sứ. Như vậy toàn bộ Kinh thánh đều hướng về, quy chiếu về Chúa Giêsu. Thế mà bây giờ các Thượng tế vì am hiểu Lề luật nên không một ai trong giới họ tin Ngài.
Gioan thật sâu sắc và thâm thuý viết: “Chỉ có lũ khốn nạn đó nó không biết gì lề luật”. Nếu lũ khốn nạn đó không biết gì về lề luật mà họ còn tin Chúa Giêsu. Vậy các ông am hiểu lề luật mà lại chối bỏ Ngài, thì các ông còn khốn nạn đến mức nào nữa!.
“Chẳng có ai nói như Người ấy”. Đây là phản ứng có lẽ trung thực nhất vì những vệ binh không biết nhiều về Lề Luật và Kinh Thánh; hơn nữa, họ còn là những người thuộc về các thượng tế và kinh-sư. Nhưng họ được nhìn thấy và nghe Chúa Giêsu lần đầu tiên, nên họ chưa có thành kiến gì với Ngài.
“NICÔĐÊMÔ LÀ NGƯỜI ĐÃ TỚI GẶP CHÚA GIÊSU BAN ĐÊM, CŨNG LÀ NGƯỜI TRONG NHÓM HỌ, NÓI VỚI HỌ RẰNG: “CHỚ THÌ LUẬT CỦA CHÚNG TA CÓ LÊN ÁN CHO AI MÀ KHÔNG NGHE HỌ, HOẶC KHÔNG BIẾT RÕ HỌ LÀM GÌ KHÔNG?”
“NICÔĐÊMÔ LÀ NGƯỜI ĐÃ TỚI GẶP CHÚA GIÊSU BAN ĐÊM”
Trong Phúc âm của Gioan, Thánh sử đã tường thuật rất chi tiết cuộc đàm đạo giữa Chúa Giêsu và Nicôdêmô (Ga 3, 1-21). Sở dĩ ông Nicôđêmô phải gặp Chúa Giêsu ban đêm vì muốn tránh người Do Thái. Trong cuộc đàm đạo đó Chúa Giêsu đã mạc khải cho Nicôđêmô một chân lý vĩ đại.
Gioan viết: “Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng được sống muôn đời. Quả vậy, Thiên Chúa sai Con của Người đến thế gian, không phải để lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của Người, mà được cứu độ. Ai tin vào Con của Người, thì không bị lên án; nhưng kẻ không tin, thì bị lên án rồi, vì đã không tin vào danh của Con Một Thiên Chúa” (Ga 3, 16-18).
Nicôđêmô là một người Pharisiêu, ông cũng là một thành viên trong Hội đồng các Thượng tế và Biệt phái hôm nay. Ông đã can đảm biện hộ cho Chúa Giêsu:
“CHỚ THÌ LUẬT CỦA CHÚNG TA CÓ LÊN ÁN CHO AI MÀ KHÔNG NGHE HỌ, HOẶC KHÔNG BIẾT RÕ HỌ LÀM GÌ KHÔNG?”
Nicôđêmô biết Lề Luật đòi hỏi sự công bằng cho mọi người (Exo 23:1, Deut 1:16); vì thế, mọi người đều có quyền biện hộ, và tòa án không thể kết án họ khi chưa có bằng chứng rõ ràng. Các Thượng tế đã không theo tiến trình này khi buộc tội Chúa Giêsu. Nicôđêmô là thành phần trí thức, ông muốn vận dụng sự hiểu biết của mình để biện hộ cho Đức Giêsu.
Tiếng nói phản biện của ông quá yếu ớt không đủ sức đáng động lương tâm của các thượng tế và kinh sư, tiếng nói của ông cũng không đủ sức để lay chuyển tình thế, đủ cho thấy đây là một tòa án bất công, không có sự thật.
“NHƯNG HỌ TRẢ LỜI RẰNG: “HAY ÔNG CŨNG LÀ NGƯỜI GALILÊA? HÃY ĐỌC KỸ KINH THÁNH, ÔNG SẼ THẤY RẰNG KHÔNG CÓ TIÊN TRI NÀO PHÁT XUẤT TỪ GALILÊA”
“HAY ÔNG CŨNG LÀ NGƯỜI GALILÊA?”
Đây là câu nói chụp mũ đối với ông Nicôđêmô. Họ muốn nhắc nhở cho ông biết tại sao ông lại bênh vực cho Tên ấy “Hay ông cũng là người Galilê”. Chỉ có người cùng quê hương mới bênh nhau như vậy. Chắc ông cũng muốn số phận của ông giống Tên ấy.
Như vậy, trong suy nghĩ và trong tiềm thức của Thượng tế: cái đám dân Galilê đó đã bị gạt ra ngoài, họ chỉ là dân ngoại, sẽ không có chỗ đứng trong danh dự và vinh quang của người Do Thái.
Họ còn khẳng định: Trong toàn bộ Kinh thánh, qua cụm từ “Hãy đọc kỹ Kinh thánh”, không có tiên tri nào phát xuất từ Galilê vì Galilê là vùng của dân ngoại.
Đến đây ta thấy rõ: Không những dân Do Thái đã lầm mà chính Thượng tế cũng lầm luôn vì Chúa Giêsu không phát xuất từ Galilê (Nadarét) mà là Giuđêa (Bêlem)
Trong đoạn Tin mừng hôm nay chúng ta ngưỡng mộ ông Nicôđêmô. Ông là người trí thức và ông cũng có địa vị. Nhưng ông đã không sợ mất mát, không sợ bị thù ghét để bênh vực sự thật và nói lên niềm tin của mình.
Trong đời sống của ta, có khi vì tư lợi, vì sợ mất lòng, sợ thù ghét, vì sợ thiệt thòi hay sợ mất mát mà ta không dám nói lên sự thật hay không dám bênh vực cho sự thật. Nicôđêmô trong đoạn Tin mừng này là tấm gương cho tất cả chúng ta.
Càng ngày, Chúa Giêsu càng tiến gần đến chỗ nguy hiểm, cuộc Khổ nạn của Ngài đã gần kề. Dân chúng trước đây nói chung ủng hộ Ngài nay hoang mang, kẻ thì nói Ngài là Đấng Kitô, kẻ khác không còn tin nữa, vì theo những kẻ này Đức Kitô không xuất thân từ Galilê mà phải xuất thân từ Bêlem thành của Đavít. Các thượng tế và biệt phái thì nóng lòng muốn bắt Ngài.
Chúa Giêsu đã trở nên một dấu hỏi lớn. Mỗi người phải tự tìm một câu trả lời cho câu hỏi “Giêsu là ai?”. Câu trả lời của ta thế nào : đối với mỗi người chúng ta, Giêsu là Đấng để ta chạy tới xin ơn? Là Đấng nhân từ luôn thông cảm tha thứ? Là người rắc rồi hay đặt vấn đề cho lương tâm của ta? Là Đấng mà ta phải trung thành đi theo, cho dù phải theo trên con đường thập giá?
Ngày nay, tin vào Chúa Giêsu có thể bị các vị lãnh đạo, những kẻ thông thái tự phụ chụp mũ cho rằng, đó là chuyện bịa đặt: Người có đức tin là người bị mê hoặc bị dụ dỗ. Cần phải can đảm lắm mới có thể đứng hàng đầu trong số những người theo Chúa và theo cho đến cùng.
Lạy Chúa, xin thương ban ơn soi sáng cho con trên bước đường theo Chúa, để con can đảm vững bước. Thường khi gặp thử thách con hay nghi ngờ, xin Chúa thương ban ơn củng cố lòng tin để con được trung thành theo Chúa đến cùng.
Amen.
_______________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

