Những khó khăn trong Giáo Há»™i ngà y nay chỉ là thiểu số so vá»›i các chấn động cá»§a lạc giáo Arian thá»i ấy khi há» từ chối thiên tÃnh cá»§a Ãức Kitô. Thánh Cyril bị vướng và o vòng tranh luáºn, bị Thánh Giêrôme kết án là ngưá»i theo tà thuyết Arian và sau cùng ngà i đã được thanh minh bởi những ngưá»i cá»§a thá»i ấy và được tuyên xưng là Tiến SÄ© Há»™i Thánh năm 1822.
Chúng ta không biết nhiá»u vá» cuá»™c Ä‘á»i thÆ¡ ấu cá»§a Thánh Cyril. Các sá» gia ước Ä‘oán ngà i sinh trong khoảng năm 315, và lá»›n lên ở Giêrusalem. Vá» gia đình ngà i, có lẽ cha mẹ ngà i là Kitô hữu và dưá»ng như ngà i rất thảo kÃnh cha mẹ. Ngà i thúc giục các dá»± tòng kÃnh trá»ng các báºc sinh thà nh “vì dù chúng ta có Ä‘á»n đáp thế nà o Ä‘i nữa, cÅ©ng không thể nà o bù đắp được công Æ¡n sinh thà nh cá»§a cha mẹâ€. Chúng ta còn được biết ngà i có má»™t em gái và má»™t cháu trai, Gelasius, sau nà y là giám mục và là thánh.
Qua các văn bút ngà i để lại, dưá»ng như ngà i thuá»™c vá» nhóm gá»i là Solitary (Ãá»™c Thân). Há» là những ngưá»i sống tại gia nhưng giữ đức khiết tịnh, khổ hạnh và phục vụ.
Sau khi được tấn phong là phó tế và sau đó là linh mục, đức giám mục Maximus đã giao cho ngà i trách nhiệm dạy giáo lý cho dá»± tòng và tân tòng. Sách Giáo Lý ngà i viết vẫn có giá trị như má»™t thà dụ Ä‘iển hình cho ná»n tảng thần há»c và phụng tá»± cá»§a Giáo Há»™i và o giữa thế ká»· thứ tư.
Khi Ãức Maximus từ trần, Cha Cyril được tấn phong là m giám mục cá»§a Giêrusalem. Vì ngà i được sá»± há»— trợ cá»§a giám mục Caesarea là Acacius, ngưá»i theo lạc thuyết Arian, nên phe chÃnh giáo chỉ trÃch việc bổ nhiệm nà y, và phe Arian lại nghÄ© rằng há» có thêm má»™t đồng minh. Cả hai phe Ä‘á»u sai lầm, và Ãức Cyril thì kẹt ở giữa.
Khi nạn đói cà n quét Giêrusalem, dân chúng chạy đến Ãức Cyril xin giúp đỡ. Vì không có tiá»n, ngà i phải bán má»™t số đồ dùng cá»§a nhà thỠđể giúp đỡ ngưá»i đói. Nhưng có những lá»i dèm pha rằng má»™t số áo lá»… được dùng là m y phục cho kép hát.
Sá»± bất hòa giữa Acacius và Ãức Giám Mục Cyril bắt đầu là vá» vấn đỠquản hạt chứ không phải vấn đỠtÃn lý. Là giám mục cá»§a Caesarea, Acacius nghÄ© rằng mình có toà n quyá»n trên các giám mục Palestine. Nhưng Ãức Giám Mục Cyril lý luáºn rằng thẩm quyá»n cá»§a Acacius không bao gồm Giêrusalem vì Giêrusalem là má»™t “tông tòa†– là ngai toà do các tông đồ thiết láºp. Khi Ãức Cyril không hiện diện trong các công đồng mà Acacius triệu táºp, Acacius và phe cánh đã kết án ngà i là đã bán váºt dụng cá»§a nhà thỠđể kiếm tiá»n và trục xuất ngà i.
Ãức Cyril phải lưu đầy ở Tarsus trong khi chỠđợi việc kháng cáo. Sau đó, ngà i xuất hiện trong Công Ãồng Seleucia, trong đó phe bán-Arian (vừa theo chÃnh giáo, vừa theo Arian) chiến thắng. Kết quả là Acacius bị truất phế và Ãức Cyril được trở vá» ngai toà cÅ©. Tuy nhiên, hoà ng đế không hà i lòng vá» kết quả nà y, và má»™t lần nữa, Ãức Giám Mục Cyril lại bị trục xuất và chỉ trở vá» khi hoà ng đế Julian lên ngôi. ÃÆ°á»£c và i năm sau, má»™t sắc lệnh cá»§a tân hoà ng đế Valens trục xuất tất cả các giám mục được Julian hồi phục, và Ãức Cyril lại phải lưu đầy cho tá»›i khi Valens qua Ä‘á»i.
Có thể nói má»™t ná»a nhiệm kỳ giám mục cá»§a Ãức Cyril là bị đầy ải. Sau cùng, ngà i trở vá» Giêrusalem, lúc ấy đã tan nát vì lạc giáo, ly giáo và tranh già nh, tà n lụi vì tá»™i lá»—i. Năm 381, ngà i đến tham dá»± Công Ãồng Constantinople, là công đồng hoà n tất bản kinh Tin KÃnh Nicene và phe Arian bị kết án. Ãức Cyril được thanh minh và được tẩy sạch má»i tiếng xấu trước đây, các giám mục tham dá»± Công Ãồng đã ca ngợi ngà i như vị quán quân chÃnh thống chống vá»›i bè phái Arian.
Ãức Cyril sống an bình tám năm ở Giêrusalem và từ trần năm 386, khi ngà i khoảng bảy mươi tuổi.
Lá»i Bà n
Những ai tưởng rằng Ä‘á»i sống các thánh tháºt đơn giản và êm Ä‘á»m, không má»™t chút tranh chấp trần tục, chắc phải kinh hoà ng vá» cuá»™c Ä‘á»i Thánh Cyril. Tuy nhiên, má»i Kitô hữu không thể thoát khá»i những khó khăn như chÃnh Thầy mình đã trải qua. Theo Ä‘uổi chân lý là má»™t con đưá»ng phức tạp và không cùng, và má»i ngưá»i thiện tâm Ä‘á»u Ä‘au khổ vì sá»± tranh già nh và lầm lạc. Những chướng ngại vá» tri thức, tình cảm và chÃnh trị có thể trì trệ đôi chút những ngưá»i như Thánh Cyril. Nhưng Ä‘á»i sống cá»§a há», nhìn toà n bá»™, sẽ là những mẫu má»±c cá»§a sá»± thà nh tâm và dÅ©ng cảm.

