Ngà y tết Trung thu ngưá»i ta hay nói vá» Chú Cuá»™i ngồi gốc cây Ä‘a và ôm cả má»™t mối lo. Như bà i hát đã từng được nhiá»u ngưá»i ưa thÃch: “ánh trăng trắng ngà , có cây Ä‘a to, có thằng cuá»™i già ôm má»™t mối loâ€. Váºy chú Cuá»™i là ai?
Chú Cuá»™i theo chuyện thần thoại cá»§a Trung Quốc tên là Ngô Cương. Xưa kia Ngô Cương đã tu và đắc đạo thà nh tiên, nhưng sau vì là m nhiá»u Ä‘iá»u xằng báºy trên thiên đình đã bị Ngá»c hoà ng nổi giáºn, bắt đà y xuống cung trăng, trao cho việc chặt và bóc vá» cây quế Ä‘á». Thế nhưng cây quế đỠnà y lại cứng như thép, nên ngô Cương chặt mãi, bóc hoà i cho đến bây giá» cÅ©ng chẳng xong. Vì váºy má»—i đêm nhìn lên mặt trăng, chúng ta má»›i thấy bóng Ngô Cương Ä‘ang lúi húi ở dưới gốc cây quế.
Còn ở Việt chúng ta thì Ngô Cương lại chÃnh là chú Cuá»™i. Và cái bóng mà ngưá»i Trung quốc gá»i là cây quế Ä‘á», thì lại chÃnh là cây Ä‘a thần. Vì thế má»›i có câu:
– Thằng cuá»™i ngồi gốc cây Ä‘a,
Bá» trâu ăn lúa, gá»i cha á»i á»i.
Cha còn cắt cá» trên trá»i,
Mẹ còn cưỡi ngá»±a Ä‘i má»i quan viên.
Chú Cuá»™i theo truyá»n thuyết. Äó là má»™t kẻ Ä‘i nói dối cha, vá» nhà nói dối chú. Suốt Ä‘á»i đánh lừa má»i ngưá»i. Hồi còn nhá», ngà y kia vì cha mẹ Ä‘i vắng, chú phải coi nhà . Buồn tình, chú bá»—ng nghÄ© ra má»™t trò chÆ¡i, nên vá»™i kêu la thất thanh:
– Bá»› là ng nước Æ¡i, cháy nhà , cháy nhà . Cứu tôi vá»›i.
Má»i ngưá»i hối hả mang cháºu, xách thùng tá»›i tiếp cứu. Thấy váºy, chú bèn cưá»i ngặt nghẹo đến vãi cả nước mắt. Lần khác, chú ngồi thổi cÆ¡m, chẳng may để lá»a bén và o đống rÆ¡m và căn nhà bốc cháy. Chú cÅ©ng kêu la thất thanh:
– Bá»› là ng nước Æ¡i, cháy nhà , cháy nhà . Cứu tôi vá»›i.
Thế nhưng, lần nà y chẳng một ma dại nà o đến tiếp cứu cho chú cả. Vì thế, dân gian mới bảo:
– Bắc thang lên đến táºn mây,
Há»i sao Cuá»™i phải ấp cây cả Ä‘á»i.
Cuá»™i nghe há»i thế, Cuá»™i cưá»i,
Bởi hay nói dối nên ngồi ấp cây.
CÅ©ng bởi hay cái tÃnh táy máy nà y, mà chú Cuá»™i bá»—ng trở thà nh hình ảnh tượng trưng cho những kẻ chuyên môn lừa gạt: nói dối như cuá»™i. Hay nói má»™t đà ng là m má»™t nẻo: hứa cuá»™i có nghÄ©a là hứa lèo, hứa thì rất nhiá»u mà chẳng là m được đà gì sốt, đầu voi Ä‘uôi chuá»™t, trăm voi không được má»™t bát nước xáo.
Tại sao ngà y tết Trung thu mà ngưá»i ta lại kể chuyện vá» Chú Cuá»™i, má»™t đứa trẻ hư đốn trong ngà y vui cá»§a các em? Có lẽ không phải tình cá» hay ngẫu nhiên, vì kho tà ng văn há»c cổ tÃch là tiếng nói cá»§a khát vá»ng con ngưá»i vươn tá»›i sá»± hoà n thiện. Cha ông kể chuyện vá» chú cuá»™i để răn Ä‘á»i, để dạy con cháu, đừng sống như chú cuá»™i kẻo phải ôm gốc cây Ä‘a cả Ä‘á»i. Vì ngà y tết Trung thu được xem là ngà y tết cá»§a thiếu nhi, cá»§a tuổi thần tiên, nên cha ông ta đã dùng rất nhiá»u những câu chuyện thần tiên để hướng các em tá»›i sá»± hoà n hảo nhất cá»§a con ngưá»i.
Theo Tin mừng, Chúa Giêsu luôn yêu thÃch tâm hồn trẻ thÆ¡, Ngà i luôn tìm dịp để gần gÅ©i các em, Ngà i không chỉ yêu mến, chúc là nh và bênh vá»±c mà hÆ¡n thế nữa còn lấy trẻ nhá» là m khuôn và ng thước ngá»c cho ngưá»i lá»›n phải noi theo:
– Nếu các con không trở nên như trẻ nhá» thì sẽ chẳng được và o Nước trá»i đâu.
Nhìn và o trẻ nhá» chúng ta sẽ ghi nháºn được biết bao nhiêu nhân đức cao đẹp.Trước hết, nÆ¡i trẻ thÆ¡ không có sá»± gian dối chỉ có đơn sÆ¡ chân thà nh.
Thá»±c váºy, trẻ thÆ¡ cần phải luôn đơn sÆ¡ chân thà nh, không ăn gian nói dối như Cuá»™i. Kinh nghiệm cha ông ta vẫn nói:
– Äi há»i già , vá» nhà há»i trẻ. Thế nhưng ngà y nay nhiá»u trẻ thÆ¡ đã nhiá»…m thói Ä‘á»i hay nói dối, nói quanh co, không dám nói sá»± tháºt. Äiá»u đó đã là m cho các em đánh mất tuổi thÆ¡ cá»§a mình. Nếu má»™t em bé đã nhiá»…m thói ăn gian nói dối là tá»± mình đánh mất tuổi thÆ¡, đánh mất vẻ hồn nhiên tươi vui sẽ là m cho con ngưá»i ra già cá»—i, và tá»± đầy Ä‘oạ mình như chú Cuá»™i, suốt Ä‘á»i ôm má»™t mối lo.
Thứ đến, nÆ¡i trẻ thÆ¡ không có háºn thù, bạo lá»±c mà chỉ có má»™t tình yêu thương dạt dà o và không biên giá»›i.
Mẩu chuyện mang tá»±a đỠ“Äứa bé cá»§a hòa bìnhâ€, trong mục nghệ thuáºt sống cá»§a báo Tuổi Trẻ Chá»§ Nháºt, đã kể rằng:
“…Hôm ấy, tôi được trao nhiệm vụ Ä‘i thám thÃnh cho bá»™ lạc cá»§a mình. Sau ba ngà y đêm ròng rã, tôi phát hiện má»™t túp lá»u cá»§a kẻ thù. Tôi bò từng bước đến gần và khoét má»™t lá»— nhá» bằng bà n tay trên vách. Nhìn và o trong, tôi thấy má»™t đôi vợ chồng trẻ Ä‘ang ngồi sưởi bên bếp lá»a và má»™t thằng bé chưa đầy hai tuổi Ä‘ang chÆ¡i cạnh đó. Vá»›i bước chân Ä‘i cháºp chững, nó đứng dáºy cầm chiếc thìa gá»— thá»c sâu và o nồi xúp, rồi nó bắt chước ngưá»i lá»›n khuấy Ä‘i khuấy lại nhiá»u lần. Bất thần đứa bé quay sang nhìn đúng ngay cái lá»— mà tôi đã khoét để ngó và o trong lá»u. Tôi hốt hoảng sợ bị phát giác. Nhưng đúng lúc bố mẹ cá»§a nó Ä‘ang mải mê bên bếp lá»a, đứa bé lại thá»c cái thìa gá»— và o nồi, rồi múc lấy má»™t Ãt xúp và đưa thẳng và o miệng tôi. Cứ thế, nó xúc cho tôi ăn liên tiếp nhiá»u lần mà bố mẹ nó vẫn không há» hay biết. Cuối cùng thì tôi quyết định phải rút lui và tìm đưá»ng trở vá» bá»™ lạc cá»§a mình. Nhiệm vụ đã hoà n tất, tôi đã tìm được vị trà đóng trại cá»§a kẻ thù…Tôi cắm cổ chạy trên tuyết cho tá»›i khi Ä‘uối sức thì dừng lại…Hình ảnh và cá» chỉ cá»§a thằng bé đã không buông tha tôi lấy má»™t giây. Nó là ai? Tại sao nó lại can đảm múc xúp cho kẻ thù cá»§a bố mẹ, cá»§a cả bá»™ tá»™c nó? Sức mạnh thiêng liêng nà o đã thúc đẩy nó là m như váºy? Cứ thế, tôi suy nghÄ© miên man vá» thằng bé, nó phải được sống trong tráºn cà n quét sắp tá»›i. Tôi chợt nảy ra ý định phải quay trở lại tức khắc, bà máºt giết chết bố mẹ thằng bé rồi bắt cóc nó Ä‘em vá» nuôi dạy theo phong tục cá»§a bá»™ lạc mình. Thế nhưng thú tháºt là tôi không thể là m như váºy vì thằng bé còn quá nhá», nó cần được chÃnh bố mẹ nó nuôi nấng. NghÄ© như váºy, tôi quay trở lại túp lá»u, Ä‘i thẳng và o cá»a trước. Bị bất ngá», đôi vợ chồng trẻ kinh hoảng, nhưng tôi ra dấu trấn an há» ngay. Nháºn thấy tôi không có ý gì Ä‘e dá»a, hỠđã vui vẻ má»i tôi và o, ngồi bên bếp lá»a. Ngưá»i chồng chuẩn bị má»™t tẩu thuốc, ngưá»i vợ bưng xúp để má»i khách, còn thằng bé thì mừng rỡ như nháºn ra khuôn mặt quen thuá»™c cá»§a tôi. Và thế là nó lại lấy chiếc thìa gá»— xúc má»™t Ãt xúp, phùng má thổi phù phù cho bá»›t nóng, rồi má»›i đưa và o táºn miệng tôi. Tôi cháºm rãi tiết lá»™ tông tÃch cá»§a mình và bảo há»: trước tiên vì sá»± hồn nhiên vô tư cá»§a thằng bé, kế đó vì lòng hiếu khách cá»§a anh chị, tôi sẽ không là m gì hại đến gia đình bé nhá» nà y. Anh chị hãy mau mau lánh nạn Ä‘i ở chá»— khác. Không sá»›m thì muá»™n, bá»™ lạc chúng tôi cÅ©ng sẽ phát hiện nÆ¡i nà y, há» sẽ đến và chiến tranh háºn thù sẽ xảy ra. Hình ảnh cuối cùng mà tôi còn giữ mãi chÃnh là hình ảnh thằng bé được mẹ địu trên lưng, tay vẫn múa may chiếc thìa gá»— và mỉm cưá»i vá»›i tôi. Mùi tá» khà trong tôi đã được thay thế bằng mùi xúp thÆ¡m phức mà thằng bé đã đưa táºn miệng tôi. Tôi đã từ bá» thói hung hăng hiếu chiến, lòng háºn thù dai dẳng trong tôi cÅ©ng đã tắt ngấm. Cà ng có tuổi, tôi cà ng tin rằng tất cả chúng ta cần phải có má»™t “đứa bé cá»§a hòa bình†như thế, mãi mãi ở giữa chúng taâ€.
Vâng, hôm nay trẻ thÆ¡ Ä‘ang bị đánh cắp tuổi thÆ¡. Bạo lá»±c xảy ra khắp nÆ¡i. Ngay ở gia đình là nôi hạnh phúc cÅ©ng trở thà nh bãi chiến trưá»ng cá»§a cha, cá»§a mẹ. Trẻ thÆ¡ đã sá»›m thấy cảnh thượng cẳng chân, hạ cẳng tay cá»§a những ngưá»i thân trong gia đình và nhất là trên truyá»n hình thì lại cà ng đầy dẫy những cảnh bạo động vá»›i máu đổ lênh láng trên đưá»ng. Má»™t thế giá»›i đổ nát như thế là m sao dạy cho các em sống yêu thương và khao khát hoà bình? Äó chÃnh là trách nhiệm cá»§a những ngưá»i là m cha là m me, và các nhà giáo dục phải trả lá»i trước lương tâm cá»§a mình.
Hôm nay ngà y tết cá»§a tuổi thÆ¡, chúng ta hãy cùng cầu nguyện cho các em thiếu nhi trong giáo xứ biết gìn giữ nét đẹp tuổi thÆ¡ cá»§a mình bằng việc luôn sống đơn sÆ¡ ngoan hiá»n, luôn vâng lá»i cha mẹ và sống chân tháºt để được Chúa luôn yêu thương, và chúc là nh. Chúng ta cÅ©ng cầu xin cho má»i ngưá»i trên thế giá»›i biết sống hoà thuáºn vá»›i nhau, để cùng nhau kiến tạo ná»n hoà bình trên địa cầu nà y, nhất là các báºc cha mẹ luôn biết sống yêu thương và sẵn lòng tha thứ cho nhau để tuổi thÆ¡ được an vui sống trong vòng tay yêu thương cá»§a cha, cá»§a mẹ. Amen
LM.Jos Tạ duy Tuyá»n

