Gương Thánh nhân: Thánh Pi-ô thứ 10 sinh ngày 2 tháng 6 năm 1835, tại làng Ri-ê-sô, tên thật của Ngài là Du-sép-pô Sạt-tô.

Lúc nhỏ Du-sép-pô học cấp tiểu học tại trường làng, sau đó phải đi bộ mỗi ngày hàng chục cây số để tiếp tục việc học ở trường cách xa đó vì cha mẹ nhà nghèo. Mẹ cậu thấy con đi chân không nên rán dành dụm sắm cho đôi giày. Nhưng cậu tiết kiệm vừa muốn tập hãm mình, nên mang giày đi khỏi nhà một quảng là cởi ra, đeo lên vai và đi chân không đến trường. Vì cần mẫn học hành, nên Du-sép-pô tiến tới rất nhanh và luôn được thầy bạn khen ngợi.

Thời đó Hội thánh muốn tập cho người tín hữu kính trọng Thánh Thể nên không cho phép trẻ nhỏ rước lễ sớm. Vì thế, mãi đến năm 11 tuổi, Du-sép-pô mới được rước Chúa lần đầu. Và ngay từ đó cậu đã tỏ ý muốn dâng mình cho Chúa. Cha cậu từ chối, vì thấy gia đình nghèo, muốn cho cậu ở nhà giúp đỡ, còn bà mẹ thì khuyến khích tán thành. Nhưng rồi sau đó ông cũng vui lòng vâng theo thánh ý Chúa, cho con mình đi theo tiếng Chúa gọi.

Thế là năm lên 15 tuổi, cậu Du-sép-pô gia nhập chủng viện ở Pa-đua. Hằng ngày cậu chuyên cần học tập và rèn luyện các nhân đức. Nhưng chưa được bao lâu, cha cậu qua đời, để lại người vợ và 7 đứa con nheo nhóc nghèo khổ. Cậu thấy cảnh gia đình khốn khổ quá, nên định xin trở về giúp đỡ. Nhưng mẹ cậu không chấp nhận. Bà khuyến khích con dâng tất cả cho Chúa, lo tiếp tục tu luyện.

Năm 1858, Du-sép-pô được phong chức Linh mục và đi giúp họ đạo Tom-bô-lô. Vì thấy ngài tận tình săn sóc đoàn chiên và nhân đức, nên Đức Giám mục chọn ngài làm giám đốc chủng viện. Năm 1884, Đức Giáo Hoàng Lê-ô thứ 13 đặt ngài lên làm Giám mục giáo phận Măn-tua. Sau ngày thụ phong, ngài về quê thăm mẹ và khoe chiếc nhẫn Giám mục của mình. Mẹ ngài cũng cho ngài xem chiếc nhẫn cưới và nói: – Nếu không có chiếc nhẫn nầy, thì làm sao con có chiếc nhẫn kia?…

Lúc đó giáo phận Măn-tua đang sa sút về phần đạo đức cũng như luân lý, thánh nhân đi kinh lý khắp nơi, dạy dỗ kêu gọi mọi người ăn năn cải thiện. Và nhờ ơn Chúa, ngài đã đưa cả giáo phận trở lại đạo sốt sắng.

Vì thấy ngài nhân đức và làm việc kết quả như thế, nên năm 1893, Đức Giáo Hoàng phong ngài làm Hồng Y giáo chủ Vê-nê-si. Và sau khi Đức Lê-ô thứ 13 qua đời, ngài lại được bầu làm Giáo Hoàng kế vị, với biệt hiệu Pi-ô thứ 10.

Từ ngày nhậm chức Giáo Hoàng, thánh nhân càng hoạt động nhiệt thành hơn. Ngài “canh tân mọi sự trong Đức Ki-tô”. Đó là khẩu hiệu của ngài: ngài cho phép trẻ nhỏ rước lễ sớm và khuyến khích việc rước Chúa hằng ngày. Về giáo luật, phụng vụ, Kinh Thánh, ngài cho nghiên cứu và canh tân. Khi nói đến các thánh vịnh ngài viết:

“Nhờ Chúa linh ứng, các thánh vịnh đã được soạn ra và được góp lại trong Kinh Thánh. Ngay từ buổi đầu của Hội thánh, thánh vịnh đã giúp nuôi dưỡng lòng đạo đức của tín hữu một cách tuyệt vời, để họ tiến dâng Thiên Chúa lễ tế ngợi khen, tức là hoa quả của những môi miệng tuyên xưng Danh Người. Không những thể theo thói quen nhận được từ luật cũ, thánh vịnh còn giữ phần rõ rệt trong chính phụng vụ thánh và trong thần vụ. Do đó mà thánh vịnh đã trở thành tiếng của Hội thánh, như lời thánh Ba-xi-li-ô nói; hay như các vị tiền nhiệm của tôi là Đức U-ba-nô VIII đã gọi, đó là ái nữ của thánh ca hằng xướng hát ở trước tòa Thiên Chúa và Chiên Con; và theo ý kiến thánh A-tha-na-xi-ô, thánh vịnh dạy người ta nhất là những người chuyên phụng tự biết cách ca ngợi Thiên Chúa và phải dùng lời lẽ nào cho xứng hợp để tuyên xưng Danh Người”.

Và việc làm đặc biệt của thánh nhân là dũng cảm chiến đấu với các lạc thuyết, nhất là phe duy tân. Họ luôn gây khó khăn rắc rối cho Giáo hội. Ngài cực lực phản đối và dùng sự khôn ngoan mà thuyết phục họ.

Thánh nhân qua đời ngày 20 tháng 8 năm 1914, giữa lúc thế giới bùng nổ chiến tranh. Và năm 1945, ngài được tôn phong Hiển thánh.

Quyết tâm: Noi gương thánh Giáo Hoàng Pi-ô thứ 10, hằng ngày lo canh tân cải thiện đời sống cho tốt hơn, đẹp lòng Chúa và mọi người hơn.

Lời nguyện: Lạy Chúa, Chúa đã ban cho thánh Giáo Hoàng Pi-ô thứ 10 trí khôn ngoan siêu việt và lòng dũng cảm xứng bậc tông đồ, để người bênh vực đức tin Công giáo và qui tụ tất cả về Đức Ki-tô. Xin rộng ban cho chúng con biết nghe lời thánh nhân giảng dạy và noi gương sáng của người hầu mai ngày đạt tới phúc trường sinh.

THÁNH GIU-SE ĐẶNG ĐÌNH VIÊN
Linh Mục Tử Đạo

Gương Thánh nhân: Chúa Giê-su đã công khai tuyên bố: “Tôi là Mục tử nhân lành,Mục tử nhân lành hy sinh mạng sống mình cho đoàn chiên” (Ga. 10, 11).

Và Người đã thực hiện đúng như lời Người đã tuyên bố, Người đã nộp mình chịu chết treo trên khổ giá, để cứu độ mọi người…

Cha Thánh Giu-se Viên tử đạo hôm nay đã noi gương Chúa Giê-su, hy sinh mạng sống mình cho con chiên như thế.

Khi quan quân đến bao vây họ đạo Cầu Chay để bắt cha, cha chạy trốn trong vườn mía của một người bổn đạo. Không bắt được cha, quan giận dữ, cho bắt đứa con trai nhỏ của chủ nhà, tra khảo đánh đập tàn nhẫn, buộc nó chỉ chỗ cha ẩn trốn. Bị đòn đau quá, nó chịu không nổi khóc la thảm thiết ! Cha nghe đứa bé kêu la than khóc mà đau lòng đứt ruột, không thể cầm lòng được. Cha ra trình diện cho quân lính bắt trói để cứu đứa trẻ.

Giu-se Đặng Đình Viên sinh năm 1784 tại Tiên Chu, tỉnh Hưng Yên. Cậu mong ước được làm Linh mục giảng đạo Chúa, nên xin theo giúp các cha thừa sai để học hành, tập luyện nhân đức. Thấy cậu có lòng đạo đức và trí thông minh, các cha đã gởi vào chủng viện tiếp tục tu học.

Sau khi mãn khóa thần học, năm 1821, thầy Viên thụ phong Linh mục, và được Đức Cha sai đi giúp các giáo hữu họ đạo Lục Thủy, tỉnh Nam Định. Lần lượt những năm sau đó, cha được cử đi các họ Đông Bài, Thiết Nham, Như Thiết, v.v… Đến đâu, cha cũng tận tình hy sinh phục vụ các linh hồn, thi hành sứ vụ mục tử, chẳng những chăm sóc con chiên bổn đạo bằng lời giảng dạy và các Bí tích, mà còn rao truyền đạo Chúa cho lương dân, đem ơn cứu độ đến cho những người chưa biết Chúa. Suốt 17 năm làm Linh mục, lúc nào cha cũng nhiệt tâm truyền giáo, siêng năng hoạt động tông đồ, mặc dù thời buổi khó khăn cấm cách, vua quan truy lùng bắt đạo khắp nơi.

Ngày 17 tháng tư năm 1838, cha nhờ thầy giảng Vũ Văn Lâu đi lãnh dầu thánh về cho họ đạo, đồng thời đem 6 bức thư cha gởi cho hai Đức Cha và bốn Linh mục khác. Dọc đường, thầy bị quân lính chận lại lục soát, bắt gặp các bức thư, đem về nộp cho tổng đốc Trịnh Quang Khanh, quan liền đệ trình lên vua Minh Mạng. Nhận được các thư đó, vua giận dữ, cho rằng các quan bao che tà đạo, khinh thường lệnh vua, để cho các Đạo trưởng lộng hành đầu độc nhân dân. Vua truyền Trịnh Quang Khanh phải bắt cho được người gởi thư cũng như những kẻ nhận thư, và dọa truất chức ông ta nếu không bắt được những người đó.

Thế là vô tình Cha Viên đã làm cớ cho vua quan nổi giận, truy lùng bắt bớ đạo Chúa dữ dội hơn. Do đó mà chính cha cùng với Đức Cha Y, Đức Cha Minh và một số các cha khác đã bị bắt giết vì Chúa.

Kể từ đó, quan quân truy lùng khắp nơi, tìm bắt cho được cha Viên, với hai vị Giám mục và các cha có tên trong các bức thư. Biết mình bị truy nã, cha Viên hết sức cố gắng ẩn trốn, không ngờ có hai người trong thân tộc của cha vì tham tiền đã tố giác cha, đang lúc cha ẩn nấp tại nhà một giáo dân ở họ Cầu Chay.

Sáng ngày 1 tháng 8 năm 1838, quan quân kéo đến bao vây họ đạo Cầu Chay. Vừa nghe tin, cha vội vàng chạy ra vườn mía ẩn trốn. Quân lính lục soát khắp nơi. Nhưng không tìm thấy cha, họ bực tức, bắt đứa trẻ con của chủ nhà trói lại, đánh nhừ tử, buộc nó chỉ chỗ cha trốn. Nó không chỉ. Song vì bị đòn đau quá chịu không nổi, nó kêu la khóc lóc thảm thiết ! Nghe nó khóc than đau đớn quá, cha không cầm lòng được, nên ra trình diện: – Tôi là Đạo trưởng Viên đây, các anh hãy bắt tôi, và tha cho đứa trẻ vô tội nầy.

Quân lính ập tới bắt trói cha, giải về Hưng Yên, giam vào ngục tra tấn đánh đập dữ dội, bắt buộc khai báo nơi hai vị Giám mục và các Linh mục kia ẩn trốn. Cha nhất quyết không khai. Họ liền bảo cha đạp lên thập giá bỏ đạo. Cha khẳng khái nói: – Là Đạo trưởng, tôi không bao giờ quá khóa bỏ đạo.

Thế là ngày 21 tháng 8 năm 1838, quân lính dẫn vị chiến sĩ anh hùng của Chúa ra chém đầu tại pháp trường Bảy Mẫu.

Đức Thánh Cha Lê-ô 13 phong ngài lên Chân Phước ngày 27 tháng 5 năm 1900. Và ngày 16 tháng 09 năm 1988, Đức Giáo Chủ Gioan-Phalô 2 đã suy tôn ngài lên Hiển thánh.

Quyết tâm: Noi gương thánh Giu-se Viên Linh mục tử đạo, nhiệt thành rao giảng đạo Chúa khi thuận tiện cũng như lúc khó khăn, và sẵn sàng hy sinh vì Chúa và vì đồng bào đồng đạo.

Lời nguyện: Lạy Cha, Cha đã ban cho Giáo hội Việt Nam nhiều chứng nhân anh dũng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dào trên quê hương đất nước chúng con. Xin nhận lời các ngài chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngài để lại, luôn can đảm làm chứng cho Cha và trung kiên mãi đến cùng.