“HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM”.

BÀI ĐỌC I: Ed 43, 1-7a
“Uy nghi Chúa tiến vào đền thờ”.
Trích sách Tiên tri Êdêkiel.

Thiên Thần dẫn tôi đến cửa phía đông. Và đây vinh quang Thiên Chúa Israel từ con đường phía đông tiến vào: tiếng của Người như tiếng nước lũ, và địa cầu sáng rực uy nghi của Người. Thị kiến mà tôi đã thấy giống như thị kiến trước kia tôi đã xem thấy khi Người đến huỷ diệt thành phố, và như thị kiến tôi đã xem thấy gần sông Côbar, nên tôi sấp mặt xuống đất. Uy nghi Chúa tiến vào đền thờ theo lối của hướng đông. Thần Trí đỡ tôi lên, và dẫn tôi vào hành lang phía trong. Đây ánh vinh quang của Chúa tràn ngập đền thờ. Tôi đã nghe có người nói với tôi từ trong đền thờ và người đứng gần bên tôi, bảo tôi rằng: “Hỡi con người, đây là nơi đặt bệ ngai Ta, nơi Ta để chân, nơi Ta ngự giữa con cái Israel đến muôn đời”. Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 84, 9ab-10. 11-12. 13-14
Đáp:Vinh quang Chúa ngự trị trong đất nước chúng tôi (x. c. 10b).

Xướng: 1)Tôi sẽ nghe Chúa là Thiên Chúa của tôi phán bảo điều chi? Chắc hẳn Người sẽ phán bảo về sự bình an. Vâng, ơn cứu độ Chúa gần đến cho những ai tôn sợ Chúa, để vinh quang Chúa ngự trị trong đất nước chúng tôi. – Đáp.

2) Lòng nhân hậu và trung thành gặp gỡ nhau, đức công minh và sự bình an hôn nhau âu yếm. Từ mặt đất, đức trung thành sẽ nở ra, và đức công minh tự trời nhìn xuống. – Đáp.

3) Vâng, Chúa sẽ ban cho mọi điều thiện hảo, và đất nước chúng tôi sẽ sinh bông trái. Đức công minh sẽ đi trước thiên nhan Chúa, và ơn cứu độ theo sau lốt bước của Ngài. – Đáp.

ALLELUIA: x. Cv 16, 14b
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy mở lòng chúng con, để chúng con nghe lời của Con Chúa. – Alleluia.

BÀI TIN MỪNG: Mt 23, 1-12
“Họ nói mà không làm”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng dân chúng và các môn đệ rằng: “Các Luật sĩ và các người biệt phái ngồi trên toà Môsê: vậy những gì họ nói với các ngươi, các ngươi hãy làm và tuân giữ, nhưng đừng noi theo hành vi của họ: vì họ nói mà không làm. Họ buộc những bó nặng và chất lên vai người ta: còn chính họ lại không muốn giơ ngón tay lay thử. Mọi công việc họ làm đều có ý cho người ta thấy: vì thế họ nới rộng thẻ kinh, may dài tua áo. Họ muốn được chỗ nhất trong đám tiệc và ghế đầu trong hội đường, ưa được bái chào nơi đường phố và được người ta xưng hô là “Thầy”. Phần các ngươi, các ngươi đừng muốn được người ta gọi là “Thầy”, vì các ngươi chỉ có một Thầy, còn tất cả các ngươi đều là anh em với nhau. Và các ngươi cũng đừng gọi ai dưới đất là “cha”, vì các ngươi chỉ có một Cha, Người ngự trên trời. Các ngươi cũng đừng bắt người ta gọi là “người chỉ đạo”: vì các ngươi có một người chỉ đạo, đó là Đức Kitô. Trong các ngươi ai quyền thế hơn sẽ là người phục vụ các ngươi. Hễ ai tự nhắc mình lên, sẽ bị hạ xuống, và ai tự hạ mình xuống, sẽ được nâng lên”.

Đó là lời Chúa.
_________________________
BÀI PHÂN TÍCH (Mt 23, 1-12)

Hôm nay chúng ta bước sang Chương 23 của Phúc âm Matthêu. Chương 23 là một chương đặc biệt, Matthêu dành để kết án các Luật sĩ và Nhóm Biệt phái (Pharisiêu).

CHƯƠNG 23:

Đề tài mà Matthêu chú trọng trong Chương 23 và được nhấn mạnh, đó là THÓI GIẢ HÌNH CỦA LUẬT SĨ VÀ PHARISIÊU.

Chúng ta sẽ được nghe lặp đi lặp lại cụm từ: “KHỐN CHO CÁC NGƯỜI, HỠI CÁC KINH SƯ VÀ NGƯỜI PHA-RI-SÊU GIẢ HÌNH” (Mt 23, 13),… Cụm từ này sẽ được xuất hiện rất nhiều lần trong Chương 23 như một điệp khúc trước mỗi lời kết án của Chúa Giêsu dành cho họ. Matthêu có ý nhấn mạnh họ là những con người khốn nạn, khốn nạn vì những thói giả hình mà họ đang sống.

VẤN ĐỀ ĐẶT RA:

Tại sao Matthêu không tấn công vào các nhóm khác như Sađốc, Hêrôđê, Thượng tế, Kỳ lão mà chỉ nhắm vào Nhóm Biệt phái, Luật sĩ?

Thưa, Matthêu có lý do riêng của ông.

Như ta biết: Vào thời kỳ Thánh sử Mátthêu viết sách Tin Mừng của ông, cuốn Phúc âm thứ nhất, các cuộc tranh luận đang nổ ra cách bi thảm:

Sau khi Đền thờ Giêrusalem bị phá hủy vào năm 70, các người Pha-ri-sêu đã trở thành nhóm duy nhất còn tồn tại có tổ chức, các nhóm khác đã tan rã và biến mất… Nhóm Pharisiêu còn lại này được quy tụ ở Giam-ni-a (Giáp nê), họ chính thức tuyệt thông với những người Do Thái theo Kitô giáo, tức Giáo hội Sơ khai, họ coi những người này như những người lạc giáo và trục xuất họ ra khỏi Hội đường Do Thái, coi như bị tuyệt thông, cắt đứt hiệp thông với ân sủng của Thiên Chúa. Vì Đền thờ không còn nữa, mà hội đường thì các tín hữu không được vào, như vậy không còn nơi nào dung thân cho các tín hữu.

Nhưng trong Kế hoạch khôn ngoan của Thiên Chúa thì đó lại là điều hay, vì Kitô giáo có cơ hội tách ra khỏi Do Thái giáo.

Tín hữu thuộc Giáo hội Sơ khai còn non yếu trong đức tin, họ đang rơi vào tâm trạng hoang mang lo sợ. Có nhiều người trong số họ đã bỏ Đạo.

Vì thế Matthêu viết Chương 23 nhằm mục đích lên án Nhóm Pharisiêu và vực dậy tinh thần cho các tín hữu: ĐỪNG SỢ HÃI MÀ HÃY CAN ĐẢM LÊN.

Chúng ta đừng nghĩ Chương 23 trình thuật lại các lời kết án của Chúa Giêsu ở một thời điểm duy nhất. Thực ra Chương 23 là một bản đúc kết, đúc kết lại các lời của Chúa Giêsu dành cho Nhóm Biệt Phái, nó nằm rải rác khắp nơi và ở nhiều thời điểm.

Các Thánh sử khác như: Luca, Marcô, Gioan cũng có những lời kết án này. Nhưng với Matthêu, ông đã gom lại trong Chương 23 để cho các tín hữu dễ chú ý hơn.

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG DÂN CHÚNG VÀ CÁC MÔN ĐỆ RẰNG:

“CÁC LUẬT SĨ VÀ CÁC NGƯỜI BIỆT PHÁI NGỒI TRÊN TOÀ MÔSÊ: VẬY NHỮNG GÌ HỌ NÓI VỚI CÁC NGƯƠI, CÁC NGƯƠI HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ, NHƯNG ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ: VÌ HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM”

“NGỒI TRÊN TOÀ MÔSÊ”.

Môsê tượng trưng cho Lề Luật Chúa ban cho dân. Vậy “Ngồi trên toà Môsê” là cụm từ biểu thị cho uy quyền của người công bố Luật, giải thích Luật, kết án những điều sai trái, lỗi luật.

Chúa Giêsu xác nhận các Luật sĩ và Biệt phái là những người có quyền như thế vì họ đã được Thiên Chúa uỷ thác cho nhiệm vụ dạy dỗ và giáo huấn dân chúng.

Ngày nay ta có những cụm từ cũng mang ý nghĩa này, như Giáo hoàng có quyền tài phán khi ngồi trên ngai của ngài, như vị thẩm phán có quyền kết án khi ngồi vào chiếc ghế chánh án, như vị mục tử có quyền công bố và giải thích Lời Chúa khi đứng trên giảng đài trong nhà thờ,…

“NHỮNG GÌ HỌ NÓI VỚI CÁC NGƯƠI, CÁC NGƯƠI HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ, NHƯNG ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ: VÌ HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM”.

Người ta thường dùng 2 cụm từ đi liền với nhau: DANH DỰ và TRÁCH NHIỆM. Có nghĩa: Người ngồi trên Toà Môsê khi được trao quyền cao như vậy, thì đòi hỏi họ phải làm gương cho người khác, họ phải sống đúng với những điều họ nói.

Nhưng thực tế, Luật sĩ và Biệt phái : “NÓI MÀ KHÔNG LÀM”. Như vậy chính những lời họ nói ra sẽ quay trở lại kết án họ.

Ngày nay, cũng có nhiều mục tử biến chất, họ rao giảng về Tinh thần nghèo khó, rao giảng về sự Quan phòng của Thiên Chúa, nhưng cuộc sống của họ chỉ lo thu vén cho mình, lo cho tiền bạc đầy ắp, xe này xe kia, để tìm một bảo đảm cho cuộc sống khi về hưu,… vậy những lời họ giảng dạy sẽ quay lại kết án họ.

Còn về phía tín hữu, Chúa Giêsu vẫn dạy: “CÁC NGƯƠI HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ, NHƯNG ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ”. Không vì “Họ nói mà không làm” mà ta không nghe lời các vị mục tử, vì khi nghe lời các vị đó, là ta nghe Chúa, vì các vị mục tử đang nói lời của Chúa. Còn các việc làm xấu kia, ta đừng bắt chước.

Như vậy, Chúa Giêsu đã phân biệt hai vấn đề rất rõ ràng:

+ “HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ” các lời giảng dạy, vì đó là lời Chúa.
+ “ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ”, vì họ cũng chỉ là con người yếu đuối, cũng mắc nhiều sai lầm.

Có nhiều người đã mắc vào sai lầm tai hại: Khi chứng kiến các gương mù dịp tội nơi những người có trách nhiệm, những vị mục tử biến chất, họ mất niềm tin và buông thả mình vào điều xấu, không còn muốn đến Nhà thờ nữa. Đây là cơn cám dỗ rất nguy hiểm.

“HỌ BUỘC NHỮNG BÓ NẶNG VÀ CHẤT LÊN VAI NGƯỜI TA: CÒN CHÍNH HỌ LẠI KHÔNG MUỐN GIƠ NGÓN TAY LAY THỬ.

Chúa Giêsu đã liệt kê ra một số thói xấu nơi người Biệt phái và Luật sĩ. Không những “Họ nói mà không làm”, mỉa mai và đáng trách hơn nữa, họ nói một đàng làm một nẻo. Họ là những người có thẩm quyền giải thích luật, họ nhấn mạnh luật lệ từng câu, từng chữ và họ khắt khe đòi hỏi mọi người phải tuân giữ, nhưng chính họ thì lại không áp dụng cho mình, đó mới là những bó nặng họ chất lên vai người ta, còn họ không muốn giơ ngón tay lay thử.

Ngày nay có nhiều vị quan chức đứng trên luật pháp, luật pháp đặt ra chỉ để cho đám dân đen tuân giữ, còn các quan chức thì không. Họ là những Pharisiêu thời đại mới, vì thế mới dẫn đến xã hội loạn như thời nay, vì” Thượng bất chính, hạ tắc loạn”.

MỌI CÔNG VIỆC HỌ LÀM ĐỀU CÓ Ý CHO NGƯỜI TA THẤY:

VÌ THẾ HỌ NỚI RỘNG THẺ KINH, MAY DÀI TUA ÁO. HỌ MUỐN ĐƯỢC CHỖ NHẤT TRONG ĐÁM TIỆC VÀ GHẾ ĐẦU TRONG HỘI ĐƯỜNG, ƯA ĐƯỢC BÁI CHÀO NƠI ĐƯỜNG PHỐ VÀ ĐƯỢC NGƯỜI TA XƯNG HÔ LÀ “THẦY”.

“HỌ NỚI RỘNG THẺ KINH”

“Thẻ Kinh” là những hộp nhỏ chứa những bản văn Kinh Thánh mà người ta dùng dây cột ở trán và cổ tay: đó là cách để nhớ lại lời Chúa (Xh 13,9-16; Đnl 6,8-11,18). Những tua áo ở lai áo cũng là cách để nhắc người ta nhớ đến những điều răn của Thiên Chúa (Ds 15,37; Đnl 22,12).

Tập tục này giống với tục lệ đeo huy chương, vòng cổ, nhẫn.

Đức Giêsu không lên án những tập tục này tự nó. Nhưng ở đây: họ cố ý nới rộng thẻ kinh để cho mọi người thấy: Họ rất yêu mến, tôn trọng Lời Chúa

MAY DÀI TUA ÁO:

Chính Đức Giêsu cũng mang những tua áo (Mt 9,20; 14,36). Nhưng ở đây Đức Giêsu công kích thói tự kiêu vặt rãnh về tôn giáo: Người ta khoe khoang lòng sùng đạo của mình. Người ta tìm cách để được chú ý. Người ta đặt mình ra trước, chạy theo vinh hoa, phô trương thói kiêu căng hão huyền, tìm kiếm những đặc ân đặc quyền. Tất cả đều là khuyết điểm mà thời nào cũng có. Mỗi thời đại theo cách của thời đại đó.

HỌ MUỐN ĐƯỢC CHỖ NHẤT TRONG ĐÁM TIỆC VÀ GHẾ ĐẦU TRONG HỘI ĐƯỜNG:

Thói háo danh của Kinh sư và Pharisiêu bị Chúa Giêsu lên án gay gắt: “Họ muốn được chỗ nhất trong đám tiệc và ghế đầu trong hội đường, ưa được bái chào nơi đường phố và được người ta xưng hô là “thầy”.

“PHẦN CÁC NGƯƠI, CÁC NGƯƠI ĐỪNG MUỐN ĐƯỢC NGƯỜI TA GỌI LÀ “THẦY”, VÌ CÁC NGƯƠI CHỈ CÓ MỘT THẦY, CÒN TẤT CẢ CÁC NGƯƠI ĐỀU LÀ ANH EM VỚI NHAU.

VÀ CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG GỌI AI DƯỚI ĐẤT LÀ “CHA”, VÌ CÁC NGƯƠI CHỈ CÓ MỘT CHA, NGƯỜI NGỰ TRÊN TRỜI.

CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG BẮT NGƯỜI TA GỌI LÀ “NGƯỜI CHỈ ĐẠO”: VÌ CÁC NGƯƠI CÓ MỘT NGƯỜI CHỈ ĐẠO, ĐÓ LÀ ĐỨC KITÔ.

Sau khi nghiêm khắc thói giả hình của các kinh sư và Pharisiêu, Chúa Giêsu bước sang phần giáo huấn các môn đệ và dân chúng. Khi giảng dạy như thế, Ngài không có ý phủ nhận vai trò của cha mẹ hay của thầy dạy hoặc của người lãnh đạo trên trần gian, mà Ngài chỉ muốn người ta đừng tuyệt đối hóa những vai trò đó, đến độ đặt ngang hàng hoặc cao hơn Thiên Chúa.

“CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG GỌI AI DƯỚI ĐẤT LÀ “CHA”

Trong các thể chế Kitô giáo, người ta cũng dùng khá nhiều tước hiệu “CHA” dưới mọi hình thức (ví dụ: viện phụ, abbé; Đức Thánh Cha, Pape v.v…) theo nghĩa linh tông ấy. Đấy chẳng phải là đi ngược lại Tin Mừng, vì cái quan trọng là tinh thần chứ không phải chữ viết. Nên lưu ý là ở đây cũng vậy, các câu không nhấn mạnh đến sự phủ nhận mọi quyền bính trong Giáo Hội cho bằng là đến mối nguy tạo nên do những “đại nhân vật” chiếm hết danh dự dành cho Thiên Chúa và Chúa Kitô

Ở giữa ba lời khuyến cáo chống Biệt Phái, lý do của chúng được lặp lại ba lần: CHỈ CÓ MỘT… THẦY, CHA, CHỈ ĐẠO. Chiếu theo nguyên tắc ấy, nhân cách của những người lãnh đạo Giáo Hội vừa bị hạ xuống vừa được đề cao: nhân cách đó phải nói lên sự hiện diện của Đấng duy nhất và đồng thời là tấm màn trong suốt không ngăn che Ngài. Cũng thế đối với vị Mục tử duy nhất, vị Thượng tế duy nhất, Kitô hữu chỉ xem người nào đó như thầy, như cha, như thủ lãnh, như mục tử, như linh mục… trong mức độ con người ấy tham dự vào tư cách của vị Thầy, Cha, Thủ lãnh, Mục tử, Linh mục đích thực là Chúa Giêsu.

“TRONG CÁC NGƯƠI AI QUYỀN THẾ HƠN SẼ LÀ NGƯỜI PHỤC VỤ CÁC NGƯƠI. HỄ AI TỰ NHẮC MÌNH LÊN, SẼ BỊ HẠ XUỐNG, VÀ AI TỰ HẠ MÌNH XUỐNG, SẼ ĐƯỢC NÂNG LÊN”

Thánh sử Matthêu đang cảnh báo cộng đoàn Kitô giáo sơ khai trong những năm 80. Những cộng đoàn ấy đang gặp chống đối và bách hại từ phía hội đường Do thái, những cộng đoàn ấy đang có nguy cơ bị lây nhiễm virút Biệt phái, và một số người có trách nhiệm trong đó đang mở ra cho thấy một thứ tinh thần kẻ cả.

Người lớn nhất trong anh em, phải là người phục vụ. Mọi chức vụ trong Hội Thánh từ nay đều phải được thi hành theo gương Đức Giêsu là Thầy và là Chúa, nhưng lại “hạ mình xuống” và làm đầy tớ phục vụ các anh em của Người (Rửa chân các môn đệ). Hình như Matthêu đang muốn nhắc lại câu chuyện: Hai anh em con ông Dêbêdê là Giacôbê và Gioan tranh giành nhau chỗ nhất nhì, bên tả bên hữu chúa Giêsu trong Nước Thiên Chúa (Mt 20, 26). Các môn đệ phải luôn nhớ bài học này: “Trong các ngươi ai quyền thế hơn sẽ là người phục vụ các ngươi. Hễ ai tự nhắc mình lên, sẽ bị hạ xuống, và ai tự hạ mình xuống, sẽ được nâng lên”.

Lạy Chúa Giê-su, xin Chúa cho con sống khiêm nhường, nhìn nhận đúng sự thật về mình, theo cái nhìn của Chúa, chứ không phải theo cách người đời đánh giá. Xin cho con luôn thờ phượng Chúa trong tâm tình của người môn đệ khiêm nhu, phục vụ anh chị em trong tinh thần huynh đệ khiêm tốn.

Amen.
______________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.