Gương Thánh nhân: Gương sáng lớn nhất các thánh Gia-cô-bê Năm, An-tôn Đích và Mi-ca-e Mỹ để lại cho mọi người là hết lòng thương yêu giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh, nhất là trong những lúc gian lao thử thách.

Dưới thời vua Minh Mạng bắt đạo, sáng ngày 11 tháng 05 năm 1838, quan quân kéo đến bao vây nhà ông trùm Đích ở Vĩnh Trị, bắt cha Năm, ông trùm và con rễ ông là Lý Mỹ dẫn về tỉnh Nam Định. Lúc đó ông trùm đã 70 tuổi, sợ tuổi già sức yếu chịu đòn vọt tra tấn không nổi, nên ông rất nao núng kinh hãi. Cha Năm và anh Lý Mỹ thấy vậy thì tận tình an ủi khích lệ ông, đặc biệt Lý Mỹ là con rễ hứa sẽ chịu hết roi đòn thế cho ông, nên ông mới lấy lại được tinh thần, trở nên vững vàng can đảm, sẵn sàng tin theo Chúa cho đến chết. Sở dĩ khi gặp thử thách bách hại, Chúa cho ông có được người nâng đỡ đùm bọc như thế, là vì lúc bình thường ông đã hết lòng thương yêu giúp đỡ mọi người. Thật đúng như lời Chúa phán:

“Phúc thay ai xót thương người,
vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương” (Mt. 5,7).

***

Gia-cô-bê Đỗ Mai Năm sinh năm 1781, tại Đông Biên tỉnh Thanh Hóa. Ngay từ nhỏ, cậu đã được Chúa thương gọi dâng mình giúp việc Chúa. Cậu gia nhập chủng viện Vĩnh Trị, và sau nhiều năm tu học, đã được thụ phong Linh mục năm 32 tuổi.

Cha Năm tính tình hiền hoà, vui vẻ, đi đến đâu cũng được giáo dân quý mến kính nể, đặc biệt giới trẻ và thanh thiếu niên rất thích nghe cha dạy dỗ chỉ bảo. Sau một thời gian đi giúp các xứ đạo, cha trở về dạy tại chủng viện Vĩnh Trị.

Vua Minh Mạng lại ra sắc chỉ cấm đạo, bắt giết giáo sĩ giáo dân. Chủng viện đóng cửa, cha phải ẩn trốn rày đây mai đó. Lúc đầu cha đến ẩn trú nhà ông trùm Tôn ở họ Kẻ Nguồi. Sau vì tình thế ở đây khó khăn, cha dời đến trú tại nhà ông trùm Đích ở Vĩnh Trị. Mặc dù ẩn trốn, cha vẫn lén lút ban các Bí tích cho tín hữu, nhất là tìm dịp khích lệ họ kiên vững trong đức Tin.

Nghe tin làng Vĩnh Trị chứa chấp Đạo trưởng, quan tổng đốc thuê hai tên Tỷ và Xuân giả vờ đến xin giúp việc trong nhà ông Lý Mỹ là con rễ của ông trùm, để thăm dò theo dõi. Và theo lời họ báo cáo, sáng ngày 11 tháng 05 năm 1838, quan quân kéo đến vây nhà ông trùm bắt cha Năm, ông trùm và con rễ là Lý Mỹ, dẫn về tống giam vào ngục ở Nam Định.

Sau nhiều lần khuyến dụ tra tấn, cha Năm vẫn cương quyết không chịu quá khóa bỏ đạo, nên ngày 12 tháng 08, cha bị chém đầu để làm chứng cho Chúa tại pháp trường Bảy Mẫu.

An-tôn Nguyễn Đích sinh năm 1769, tại Chi Long, tỉnh Nam Định. Lớn lên cậu đến làm ăn ở Vĩnh Trị và lập gia đình tại đây. Vợ chồng sinh 10 người con, mà có được hai người chịu chết vì Chúa, chưa kể ông và người con rể là Lý Mỹ cũng tử đạo hôm nay với ông. Sở dĩ gia đình ông được Chúa thương nhiều như thế là vì con cái ông rất đạo đức, do công lao ông giáo dục đào luyện, nhất là nhờ ông có lòng bác ái nhiệt tình đối với mọi người. Ông tận tâm phục vụ Hội thánh, hết lòng thương yêu giúp đỡ các Linh mục, chủng sinh và người nghèo khó bệnh tật. Lúc các chủng sinh ở Vĩnh Trị bị dịch tả, ông tình nguyện nhận một số về nhà nuôi dưỡng chăm sóc; ông thường xuyên thăm viếng an ủi những người mắc bệnh cùi trong làng. Trong cơn bách hại, ông luôn sẵn sàng che chở giúp đỡ các Linh mục.

Chính do thế giá và nhân đức của ông mà người ta tặng cho ông chức trùm, chứ thực sự ông không có thi hành chức vụ đó. Và cũng chính nhờ lòng bác ái thương người của ông, mà khi bị bắt giam trong ngục, ông sợ hãi nhát đảm thì Chúa cho cha Năm và Lý Mỹ ở bên cạnh nâng đỡ khích lệ ông, giúp ông tin tưởng trông cậy Chúa đến phúc tử đạo.

Ông bị bắt cùng với Cha Năm và Lý Mỹ là con rể ông ngày 11 tháng 05 năm 1838. Lúc đó ông đã 70 tuổi. Ông sợ mình tuổi già sức yếu chịu hình khổ đòn vọt không nổi nên nản lòng thối chí. Nhưng cha Năm an ủi ông: – Ông hãy tin tưởng trông cậy Chúa, Chúa sẽ ban cho ông đủ sức chịu mọi khổ hình đau đớn.

Còn Lý Mỹ là con rể ông thì hứa sẽ chịu đánh đòn thế cho ông. Nhờ đó, ông vững dạ an lòng, can đảm tuyên xưng đức tin. Bốn lần ông bị buộc bước qua thập giá bỏ đạo, nhưng ông chỉ chịu đánh đòn có một lần, còn ba lần kia thì con rể ông đã chịu đòn thế. Và sau cùng khi thấy ông can đảm nhất quyết tin theo Chúa, vua Minh Mạng đã ra lệnh xử trảm ông ngày 12 tháng 08 năm 1838, cùng với Cha Năm và Lý Mỹ, tại pháp trường Bảy Mẫu tỉnh Nam Định.

Mi-ca-e Nguyễn Huy Mỹ sinh năm 1804, tại Đại Đăng tỉnh Ninh Bình. Mồ côi cha mẹ sớm, nhưng nhờ người thân nuôi dưỡng dạy dỗ chu đáo, nên lớn lên cậu thông minh giỏi giắn, thông thạo nghề thuốc, và sống đạo đức sốt sắng, siêng năng lãnh nhận các Bí tích.

Năm 20 tuổi, anh kết bạn với cô Ma-ri-a Mến là con gái ông trùm Đích nên về ở Vĩnh Trị với cha vợ. Vợ chồng sống hoà thuận hạnh phúc, nhiệt thành sống đạo, siêng năng cần mẫn làm ăn lập nghiệp. Dân làng thấy anh tài giỏi đạo đức thì chọn làm chánh tổng, nhưng anh từ chối. Sau vì muốn giúp Hội thánh trong lúc khó khăn bách hại, anh nhận làm Lý trưởng trong làng; vì thế, mọi người quen gọi anh là Lý Mỹ.

Từ ngày nhậm chức Lý trưởng, anh càng sống đạo đức cần mẫn hơn, nhất là đối xử liêm khiết công bằng với mọi người; không nhận hối lộ của ai, cũng chẳng thiên vị người nào, cứ theo lẽ công bình chính trực mà thi hành trách vụ.

Năm 1838, lệnh vua Minh Mạng bắt đạo gắt gao. Chủng viện Vĩnh Trị đóng cửa, chủng sinh giải tán, các cha phải ẩn lánh khắp nơi. Lúc đó cha Gia-cô-bê Năm đang dạy ở chủng viện, phải đến ẩn trú nhà ông trùm Đích là cha vợ của Lý Mỹ. Anh hết sức che chở cha, không ngờ có hai tên Tỷ và Xuân do quan mướn đến dọ thám đã tố cáo cha, nên sáng ngày 11 tháng 05 năm 1838 quan quân đến vây bắt Cha Năm, ông trùm và cả anh nữa, giải về tỉnh Nam Định.

Trong thời gian gần 40 ngày bị giam giữ, anh phải chịu đánh đòn trên 500 roi, đau đớn khổ sở, vì anh cương quyết không chịu chối Chúa bỏ đạo, phần vì anh xin chịu đòn thay cho cha vợ là ông trùm Đích. Quan thấy hình khổ nặng nề như thế mà không lay chuyển được lòng tin kiên vững của vị anh hùng thì kết án trảm quyết đệ lên vua. Và ngày 12 tháng 08, vị chứng nhân Lý Mỹ anh dũng của Chúa đã chịu chém đầu tại pháp trường Bảy Mẫu, cùng với cha Năm và ông trùm Đích.

Đức Thánh Cha Lê-ô 13 đã suy tôn cha Gia-cô-bê Năm, ông trùm Đích, và Mi-ca-e Mỹ lên Chân Phước ngày 27 tháng 05 năm 1900. Và ngày 19 tháng 06 năm 1988, Đức Giáo Chủ Gioan-Phaolô 2 tôn phong các ngài lên hàng Hiển thánh.

Quyết tâm: Nhiệt thành sống đạo, siêng năng truyền giáo, nhất là hết lòng thuơng yêu giúp đỡ đồng bào đồng đạo trung thành bền đỗ tin theo Chúa, theo gương các thánh Gia-cô-bê Năm, An-tôn Đích và Mi-ca-e Mỹ tử đạo.

Lời nguyện: Lạy Cha, Cha đã ban cho Giáo hội Việt Nam nhiều chứng nhân anh dũng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dào trên quê hương đất nước chúng con. Xin nhận lời các ngài chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngài để lại, luôn can đảm làm chứng cho Cha và trung kiên mãi đến cùng.