Các ngư�i trẻ Pháp vẫn luôn tin

Nhân ngày JMJ sẽ khai mạc ngày thứ ba 26 tháng 7, báo Thánh giá đã cùng với tổ chức Mục vụ quốc gia để Rao giảng phúc âm cho ngư�i trẻ đã có một cuộc thăm dò ý kiến OpinionWay. Cuộc thăm dò cho biết, đã có một cuộc hồi sức v� mặt tôn giáo nơi ngư�i trẻ từ 18 đến 30 tuổi. Nhưng đối với hơn một nửa ngư�i trẻ, vấn đ� tôn giáo vẫn còn là một yếu tố chia rẽ.

Các ngư�i trẻ Pháp sẽ làm hòa lại với Chúa? Dù sao, ngược với cha ông mình, h� không còn chống đối. Theo cuộc thăm dò OpinionWay độc quy�n cho báo Thánh giá thì chân dung của những ngư�i trẻ từ 18 đến 30 tuổi cho thấy, đây là một thế hệ tin hơn, có tinh thần tôn giáo hơn thế hệ cha ông.

Chắc chắn, những ngư�i trẻ nói rằng h� tin vào sự hiện hữu của Chúa (46 %) thì vẫn là thiểu số so với xã hội Pháp đại đa số theo thuyết bất khả tri. Nhưng, nếu so các con số này với các con số của các cuộc thăm dò khác, thì chung chung so với dân số Pháp, ngư�i trẻ tin hơn: theo một cuộc thăm dò cách đây một năm của Hội đồng nam nữ tu sĩ Pháp (Corref) thì chỉ có 38 % ngư�i Pháp nói h� tin vào sự hiện hữu của Chúa.

Công giáo (42 %), hồi giáo (4 %), tin lành (3 %)… Vượt ngoài tín ngưỡng, ngư�i trẻ Pháp nhận căn tính mình thuộc v� một tôn giáo mạnh hơn là cách đây mư�i năm: theo một cuộc thăm dò cùng năm ở tầm mức Âu châu, năm 2008 chỉ 34 % những ngư�i từ 18 đến 29 tuổi vào một tôn giáo, so với bây gi� là 53 %.

Biên giới dịu hơn giữa ngư�i tin và ngư�i theo thuyết bất khả tri

Tác động của tuổi? Không chỉ có vậy. Theo nữ tu Nathalie Becquart, ngư�i đảm trách mục vụ ngư�i trẻ của Hội đồng Giám mục Pháp, thì ở đây có «tác động của thế hệ». «Một sự cắt đứt rõ với thế hệ 1968, xơ giải thích, sau năm 1968 việc giữ đạo sụt hẳn. Nhưng sau đó nó đã không được tăng lên.»

Từ đó có một sự quay v� với nước Pháp theo kitô giáo ngày xưa… chắc chắn là không. Sự quay v� này mang tính di động và t�a lan qua các hình thức thiêng liêng khác hơn là hình thức th� phượng theo truy�n thống: «40 % cầu nguyện, 30 % cho rằng chi�u kích thiêng liêng quan tr�ng trong cuộc sống của h�, một trên năm đã từng đi h�p mặt hay hành hương: còn tốt hơn là đi lễ ngày chúa nhật», nữ tu Nathalie Becquart cho biết. Các biên giới cũng dịu hơn giữa những ngư�i tin và ngư�i theo thuyết bất khả tri, một trên bốn ngư�i trẻ không tôn giáo cho biết mình có cầu nguyện trong đ�i.

�i�u này phù hợp với các cuộc thăm dò gần đây của các nhà xã hội h�c, từ cuối những năm 1980, đã có một sự thấy rõ v� căn tính của các tôn giáo ở các nơi công cộng, trong khi căn tính này theo truy�n thống Pháp thư�ng chỉ thấy trong lãnh vực riêng tư và thân tình, theo phân tích của ông Charles Mercier, nhà xã hội h�c ở �ại h�c Bordeaux thì căn tình này thể hiện qua: y phục (khăn voan của các cô gái trẻ hồi giáo, áo có in các câu Phúc Âm của các thanh niên trẻ kitô giáo), các l�i nói, các trang trang mạng xã hội, các thực hành đạo như giữ chay tháng ramadan của hồi giáo, ngày JMJ của công giáo.

Càng giữ đạo thì càng dễ sống đức tin

Tuy nhiên cách mà ngư�i trẻ thực thi tín ngưỡng của mình t� lộ cho thấy những kinh nghiệm rất đối ch�i nhau. Gần (50 % chống với 49 %) nói dễ hoặc khó để có đức tin ở Pháp bây gi�, dù ở bất cứ đạo nào. «Ngư�i thì gia nhập tr�n vẹn, ngư�i thì cảm thấy bị loại trừ, ngư�i thì thấy khó để có một căn tính tôn giáo trong xã hội Pháp: nhưng cảm nhận này có mặt trong tất cả các tôn giáo; trong mỗi tôn giáo, luôn có ngư�i cảm thấy mình bị bức bách hay đối xử tệ», ông  Charles Mercier phân tích.

Tuy nhiên, một cách chung chung, khi tín hữu càng giữ đạo thì h� càng thấy dễ sống với đức tin của mình  (56 %). «Trên lãnh vực này, ngư�i ta nhận thấy m�i chuyện không đến nỗi tệ», ông Jean-François Bruneaud cho biết, ông cũng là nhà xã hội h�c ở �ại h�c Bordeaux, ông quan tâm đến cách mà các ngư�i trẻ, nhất là ngư�i hồi giáo, sống đ�i sống thế tục của mình. Ông giải thích, «đa số không có vấn đ� với thế tục. �òi h�i của h� là một đòi h�i có tính cách hội nhập trong một xã hội thế tục, một xã hội được đào tạo theo công giáo.»

Theo ông, chính trong bối cảnh này, cần phải sắp đặt lại các cách diễn tả của một hồi giáo có căn tính hơn. «�ối với những ngư�i trẻ hồi giáo, tôn giáo nằm trong đ�i sống của h�, và khó để tách thiêng liêng ra kh�i căn tính hơn là nơi ngư�i kitô v� mặt “văn hóa�, h� xa việc giữ đạo hơn. Rất nhi�u ngư�i sẽ uống rượu nhưng lại đứng chân trong chân ngoài với việc ăn thịt halal: chúng ta đứng trước một căn tính được ngư�i trẻ tái dựng lại, h� không thật sự được cha mẹ trao truy�n đức tin, h� tự tìm hiểu qua sách báo, bạn bè hoặc  Internet.» 48 % các ngư�i trẻ thuộc các tôn giáo khác (chính yếu là hồi giáo) nói h� xem các trang mạng nói v� tôn giáo, trong khi chỉ có 15% thanh niên trẻ kitô giáo xem.

Tôn giáo, yếu tố của chiến tranh và của chia rẽ

Tuy nhiên, và đây là đi�u h�c h�i quan tr�ng thứ nhì của cuộc thăm dò, hơn một nửa ngư�i trẻ Pháp cho rằng tôn giáo là một yếu tố của chiến tranh và chia rẽ. Một con số khủng khiếp, nhưng phải đặt trong tương quan của một thực tế bị lay động bởi các cuộc tấn công của hồi giáo ở nhi�u vùng trên thế giới. Không phải chỉ duy nhất, ông Charles Mercier uyển chuyển: «�ó là một khái niệm ăn sâu trong tâm tưởng ngư�i Pháp có từ th�i các cuộc chiến tranh tôn giáo, sự thế tục hóa trư�ng h�c của thế kỷ 19.»

Một tiến hóa khác, các ngư�i trẻ có lòng tin thư�ng ở các thành phố lớn hơn là thôn quê. Ngư�i ta thư�ng nghĩ giữ đạo ở Pháp là qua nóc chuông và nhà th� ở làng quê. Nhưng bây gi� thì ngược lại.

Cuộc thăm dò cho thấy, «sa mạc thiêng liêng ở vùng quê» là đặc nét của các tôn giáo ở nước Pháp ngày nay, nó nêu rõ tính cách tôn giáo ở đô thị theo một cách mới: theo truy�n thống là ít tính cách tôn giáo, đảo Yle-de-France trở thành một vùng rất đông (56 %), so với 46 % ở vùng Nam-Tây, vùng có tính cách lịch sử của việc bài giáo sĩ và sự tận căn ở Pháp. �i�u này khẳng định sự quan tr�ng của phái đoàn vùng Paris đi dự ngày JMJ chẳng hạn. «Sự kiện mang tính cách tôn giáo được thấy rõ hơn ở các thành phố lớn hơn là ở các vùng quê», ông Charles Mercier nhấn mạnh.

Các phụ nữ trẻ ít tin hơn

Một điểm lý thú khác cần lưu ý: trong khi từ thế kỷ 18, theo truy�n thống, ngư�i ta ghi nhận phụ nữ giữ đạo nhi�u hơn, bây gi� không còn đúng nơi những ngư�i trẻ: ngày nay các cô gái (51 %) tuyên bố không tin hơn là con trai (55 %).

Các con số này có góp phần vào ảnh hưởng của hồi giáo trên các thanh niên nam không? Không chỉ vậy. «Tại Mỹ cũng vậy, chúng ta cũng thấy cùng hiện tượng: các cô gái trẻ ít đồng ý với các quan điểm của Giáo hội công giáo», xơ Nathalie Becquart cho biết, theo xơ «đi�u này cũng đụng đến vấn đ� phụ nữ trong Giáo hội».

Cũng được đào tạo và có cùng việc làm như nam giới, bây gi� các phụ nữ trẻ cũng bị tác động theo cùng một cách của sự thế tục hóa. Thế mà, khi chỉ nhắm đến các các bé trai để nói đến ơn g�i cho các linh mục tương lai, Giáo hội đôi khi cho cảm tưởng chuyển hướng v� các cô gái.

Cuộc thăm dó được làm từ ngày 9 đến 17 tháng 6-2016

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch