GÆ°Æ¡ng thánh nhân:“Thầy bảo tháºt anh em : nếu ở dÆ°á»›i đất hai ngÆ°á»i trong anh em há»p lại cầu xin bất cứ Ä‘iá»u gì, thì cha thầy, Äấng ngá»± trên trá»i sẽ ban cho. Vì ở đâu có hai ba ngÆ°á»i há»p lại nhân danh thầy, thì có thầy ở đấy, giữa há».”(Mt.18.19-20)
Cầu nguyện chung là phÆ°Æ¡ng thế hiệu nghiệm thá»±c hiện bác ái và hiệp thông, để được chúa nháºn lá»i. Chúa Giêsu đã kkhẳng định sá»± hiện diện của ngÆ°á»i ở giữ những kẻ hiệp nhau cầu nguyện, để đảm bảo hiệu năng của lá»i cầu khẳng trá»›c mặt chúa cha. ChÃnh cá thánh Anh Hùng Tá» Äạo An-rê TÆ°á»ng, Vinh-sÆ¡n TÆ°Æ¡ng, Äa-minh Mạo, Äa-minh Nhi và Äa-minh Nguyên đã thá»±c hiện đúng phÆ°Æ¡ng thức cầu nguyện nà yliên lÄ©, nên được chúa ban cho nghị lá»±c và can đảm đến hÆ¡i thở cuối cùng.
An-rê tÆ°á»ng sinh năm 1812, Vin-sÆ¡n TÆ°Æ¡ng nắm814, Äa-minh Mạo năm 1818. cả ba ngÆ°á»i là giáo dân hỠđạo Phú Yên. Còn Äa-minh Nguyên sinh nắm 1800 và Äa-minh Nhi năm 1822 tại hỠđạo Ngá»c Cục.
Cả năm ông Ä‘á»u đã láºp gia đình, là nông dân khá giả, lÆ°Æ¡ng thiện và đạo đức gÆ°Æ¡ng mẫu, nên được má»i ngÆ°á»i kÃnh trá»ng.
Giữa lúc các ông Ä‘ang yên ổn là m ăn, sinh sống thá» Chúa giá»a đạo, thì ngà y 5 tháng 8 năm 1861, vua Tá»± Äức ra chiếu PHÂN SÃP bắt đạo gắt gao, dữ dá»™i. Theo chiếu chỉ nà y, tất cả các là ng ngÆ°á»i công giáo Ä‘á»u phải phân tán, sáp nháºp và o các là ng dân ngoại. Tà i sản bị tịch thu. NgÆ°á»i có đạo bị bắt khắc hai chữ “TẢ ÄẠO” lên má rồi giao cho ngÆ°á»i lÆ°Æ¡ng quản thúc.
Äể thi hà nh chiếu chỉ nhà vua ngà y 14 tháng 9 năm 1861, quan phủ Xuân TrÆ°á»ng bắt má»i ngÆ°á»i công giáo phải đạp lên Thánh Giá. Ai bắt tuân sẽ bị trừng phạt nặng ná». Các ông An-rê TÆ°á»ng, Vinh-sÆ¡n TÆ°Æ¡ng, Äa-minh Nguyên can đảm từ chối không chịu quá khóa, nên bị bắt tống giam và o ngục ở là ng Bạch Cấc, huyện Vu Bản, tỉnh Nam Äịnh.
Ròng rả hÆ¡n 7 tháng trá»i ở trong ngục, các ông phải chịu gông cùm xiá»ng xÃch khổ sở. Má»—i lần bị Ä‘iá»u ra công Ä‘Æ°á»ng xét xá», các ông lại phải chịu tra tấn đánh Ä‘áºp dả man. Khổ nhục hÆ¡n cà là quân lÃnh lấy những thanh sắt nung Ä‘á» khắc má»™t bên má hai chữ “Tả Äạo”, bên kia là tên là ng xã nguyên quán. Vết phá»ng trên mặt Ä‘au Ä‘á»›n, lại còn bị má»i ngÆ°á»i cÆ°á»i nhạo chế giá»…u.
Dù bị tra tấn hà nh hạ khổ nhục nhÆ° thế, các ông vẫn can đảm chịu Ä‘á»±ng, nhá» hằng ngà y cùng cầu nguyện chung vá»›i nhau. Những lá»i cầu nguyện tha thiết nhiệt tình của các ông đã kéo được Æ¡n nâng đỡ trợ lá»±c của chúa, đúng nhÆ° lá»i chúa Giêsu đã hứa: “Ở đâu có hai ba ngÆ°á»i há»p lại nhân danh Thầy, thì Thầy ở đấy, giữ há».” Nhá» hiệp nhau cầu nguyện, Chúa Giêsu ở giữa các ông, giúp đở các ông chiến thằng má»i cá»±c hình, mạnh mẽ tuyên xÆ°ng đức tin, can đảm là m chứng cho Chúa.
Ngà y 15 tháng 6 năm 1862, các ông bị Ä‘iá»u ra xét xá» lần cuối cùng. Quan cho đánh đòn, bắt ép các ông bÆ°á»›c qua Thánh Giá. Các ông cÆ°Æ¡ng quyết từ chối. Quan liến cho lÃnh trói cả năm ông, Ä‘em ra phÆ¡i nắng cã ngà y, không cho ăn uống. Sáng hôm sau, ngà y 16 tháng 6, quan cho dẫn các ông ra công Ä‘Æ°á»ng, bảo quá khó bỠđạo, bằng không sẽ Ä‘em chém đầu. Oâng Äa-minh Mạo thay mặt anh em trả lá»i:
Nếu chịu đạp lên Thánh Giá, chúng tôi là m ngay ở quê là ng chúng tôi rồi, dại gì phải chịu bao nhiêu hình khổ đến ngà y nay. Chúng tôi không bao giỠbỠchúa chúng tôi. Xin quan cứ là m theo ý quan muốn.
Nổi giáºn, quan liá»n ra lệnh dẫn năm vị anh hùng của Chúa ra pháp trÆ°á»ng Bạch Cốc chém đầu.
Äức Thánh cha Pi-ô XII phong Chân PhÆ°á»›c cho năm vị ngà y 29 tháng 4 năm 1951. và ngà y 19 tháng 6 năm 1988, Äức giáo hoà ng Phao-lô II đã suy tôn các ngà i lên Hiển thánh.
Quyết tâm: Chuyên cần há»p nhau cầu nguyện, để được chúa ngá»± giữ, ban Æ¡n giúp sức lÆ°á»›t thắng má»i gian lao thá» thách, trung thà nh bá»n Ä‘á»— theo chúa đến cùng, theo gÆ°Æ¡ng các thánh tỠđạo An-rê TÆ°á»ng, Vinh-sÆ¡n TÆ°Æ¡ng, Äa-minh Mạo, Äa-minh Nhi và Äa-minh Nguyên.
Cầu nguyện: Lạy cha, cha đã ban cho giáo há»™i Việt Nam nhiá»u chứng nhân anh dÅ©ng, biết dâng hiến mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dà o trên quê hÆ°Æ¡ng đất nÆ°á»›c chúng con. Xin nháºn lá»i các ngà i chuyển cầu, cho chúng con biết noi gÆ°Æ¡ng các ngà i để lại: luôn can đảm là m chứng cho cha và trung kiên mãi đến cùng.